သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ဒီတပတ္ ျမန္မာ့ဒီမုိကေရစီေရးရာ ေဆြးေႏြးခန္းအစီအစဥ္မွာ ျမန္မာအစိုးရသစ္လက္ထက္မွာ ႏိုင္ငံပိုင္ဘဏ္ (၃) ခုနဲ႔၊ သစ္လုပ္ငန္း၊ ေက်ာက္မ်က္စတဲ့ အစိုးရလုပ္ငန္း (၇) ခုအေပၚမွာ အေမရိကန္အစိုးရရဲ ႔ ပိတ္စို႔မႈေတြ ေျဖေလွ်ာ့ေပးလိုက္တာက လိုအပ္ခ်က္ေတြကို တြက္ဆၿပီး အေမရိကန္ရဲ ႔ အက်ဳိးစီးပြားကို ကာကြယ္ရာေရာက္တဲ့အေၾကာင္း စီးပြားေရးပညာရွင္ ေဒါက္တာေအာင္ထြန္းသက္ သံုးသပ္လိုက္ပါတယ္။ ပစ္မွတ္ထား အေရးယူပိတ္စို႔ထားတဲ့ စာရင္းထဲမွာ ကုမၸဏီအခ်ုဳိ ႔ကို ထပ္မံျဖည့္စြက္လိုက္တာဟာလဲ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး လိုအပ္ခ်က္အတြက္ ဖိအားျဖစ္ေစတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ ေဒါက္တာေအာင္ထြန္းသက္ ကို VOA ရန္ကုန္ရံုးခြဲတာဝန္ခံ ေဒၚခင္စိုးဝင္းက သီးသန္႔ေတြဆံုေမးျမန္းထားပါတယ္။

ေဒၚခင္စိုးဝင္း ။ ။ မဂၤလာပါ ဆရာ။ က်မတုိ႔ VOA အေမရိကန္အသံကို ဆရာအိမ္ကိုလာခြင့္ေပးၿပီးေတာ့ ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းခြင့္ျပဳတဲ့အတြက္ ေက်းဇူးအမ်ားႀကီးတင္ပါတယ္ရွင္။

ဦးေအာင္ထြန္းသက္ ။ ။ မဂၤလာပါ။ ဆရာလည္း ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

ေဒၚခင္စိုးဝင္း ။ ။ အခု အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက စစ္အစိုးရအဆက္ဆက္ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ ႔ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ ရွိတယ္။ ဒီမုိကေရစီေရး တြန္းအားေပးဖို႔ဆုိၿပီးေတာ့ အေရးယူပိတ္စို႔ၿပီးေတာ့ တားဆီးပိတ္စို႔မႈေတြ ရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အစိုးရသစ္ေျပာင္းလာတဲ့အခါမွာ ဒီတားဆီးပိတ္စို႔မႈေတြကို ေျဖေလွ်ာ့ေပးတယ္။ ေျဖေလွ်ာ့ေပးတာနဲ႔တၿပိဳင္ထဲ ထပ္တိုးတဲ့ တားဆီးပိတ္စို႔မႈေတြလည္း ရွိပါတယ္။ အေမရိကန္ရဲ ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံအေပၚထားရွိတဲ့ ေပၚလစီကို ဆရာ ဘယ္လိုသံုးသပ္လို႔ ရပါသလဲရွင့္။

ဦးေအာင္ထြန္းသက္ ။ ။ ဒီကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ စဥ္းစားရင္ တကယ္တမ္းေတာ့ Political Economy ႏုိင္ငံေရးေဘာဂေဗဒ ရႈေထာင့္ကၾကည့္မွရမယ္။ Sanction လို႔ ေျပာတဲ့အခါမွာ လူေတြကေတာ့ ပိတ္စို႔မႈလို႔ စဥ္းစားတာေပါ့။ တကယ္သံုးသပ္လိုက္ရင္ေတာ့ Sanction က ႏွစ္မ်ဳိး - Political Sanction နဲ႔ Economic Sanction - အဲဒီေတာ့ ႏုိင္ငံေရး ဖိအားေပးရံု နဲ႔ မလံုေလာက္ဘူး။ ဒါေၾကာင့္မို႔ သူတုိ႔ရဲ ႔ ႏုိင္ငံတႏိုင္ငံရဲ ႔ ႏိုင္ငံျခားေရးမူဝါဒကို အေကာင္အထည္ေဖာ္တဲ့ အေနနဲ႔ တဖက္က ႏုိင္ငံေရးဖိအားေပးသလို၊ ပိုၿပီးထိေရာက္ေအာင္ဆုိၿပီး စီးပြားေရးဖိအားေပးတာ။ အဲဒီေတာ့ ဗမာႏိုင္ငံအေနနဲ႔ ၾကည့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့့္လို႔ရွိရင္ Sanction ေနာက္ပိုင္း ကိုယ့္ႏိုင္ငံရဲ ႔ အေနအထားကိုၾကည့္ၿပီးေတာ့ သူတုိ႔ အေမရိကန္အစိုးရအဆက္ဆက္က Both political and economic sanctions ႏွစ္ခုစလံုး တြဲလုပ္တာ။ လုပ္လိုက္တဲ့အခါၾကေတာ့ အခု ဒီဖက္ပိုင္း ၂၀၁၀ က စၿပီး၊ တျဖည္းျဖည္း ေျဖေလွ်ာ့မႈေတြ စလာတယ္။ ၂၀၁၀ မွာ စတယ္။ ဒါက အရင္အစိုးရ။ စစ္အစိုးရ နဝတ၊ နအဖ ရွိတဲ့အခ်ိန္မွာ အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲကေန တက္လာတဲ့ အစုိးရကစၿပီး Sanction ေတြ နည္းနည္းေလွ်ာ့လာတယ္။ အဲဒီလို ေလွ်ာ့လာလုိ႔ပဲ ဒီဖက္ ျပည္သူ႔အစိုးရလို႔ေခၚတဲ့ ဒီလက္ထက္မွာေတာ့ သူတို႔ ေမမွာ Review လုပ္လုိက္တဲ့ေပၚ မူတည္ၿပီးေတာ့ သူတုိ႔ အရင္တုန္းက ေျဖေလွ်ာ့ထားတာထက္ ပိုၿပီးတုိးလာတယ္။ ဒါေပမဲ့ စိတ္ဝင္စားဖုိ႔ေကာင္းတာက သူတုိ႔ ညိွၾကည့္တယ္ထင္တယ္။ တဖက္က တြန္းအားေပးသလုိ၊ တဖက္ကလည္း ေလွ်ာ့တယ္။ ေလွ်ာ့တာရွိသလို၊ တုိးတာလည္းရွိတယ္။ သူတို႔အေနနဲ႔ Burma Policy Instrument - ႏိုင္ငံေရးလက္နက္တခု - Extreme ဆိုတာထက္ အခုတက္လာတဲ့ အစိုးရကို အားေပးခ်င္တယ္။ အဲဒီလို အားေပးတဲ့အခါ အခု မၿပီးျပတ္ေသးတဲ့ ေျပာင္းလဲမႈေတြက ရွိေနေသးတယ္။

ေဒၚခင္စိုးဝင္း ။ ။ က်န္ေနေသးတဲ့ ခရုိနီေတြအတြက္ …

ဦးေအာင္ထြန္းသက္ ။ ။ အဲဒီအတြက္ကိုလည္း သူတုိ႔ တဖက္က ရႈ ႔တယ္။ တခုေတာ့ရွိတယ္။ Sanction လို႔ ေျပာတဲ့အခါမွာ လူေတြက Sanction နဲ႔ ခရိုနီ ကို တြဲထားတာရွိတယ္ - Individuals - တဦးခ်င္း။ ႏိုင္ငံလည္းပါတယ္။ ပံုစံတမ်ဳိးနဲ႔ ဖိအားေပးတာ။ ခရိုနီေတြအျပင္ကို၊ တဦးခ်င္းအျပင္ကို ကုမၸဏီလည္း ပါတာေပါ့။ ဒီမွာ ထူးထူးျခားျခား အရင္တုန္းက သတ္မွတ္ထားတဲ့ ကုမၸဏီေတြ ေလွ်ာ့ျပစ္လုိက္တယ္။ ႏိုင္ငံပိုင္ ဘဏ္ေတြ ေလွ်ာ့ခ်လိုက္တယ္။ ခ်မွတ္လိုက္တဲ့ သူ႔ရဲ ႔ေပၚလစီကို ၾကည့္ရတာက တဖက္က ေတာ္ေတာ္ေလးေလွ်ာ့ေပးလိုက္ေပမယ့္ တဖက္ကလည္း ျပန္တင္းျပန္တယ္။ ဆရာထင္တယ္ သူ Balance လုပ္တယ္ထင္တယ္။ အဲဒါကို သံုးသပ္ၾကည့္ရင္ေတာ့ ဒါက ဒီထက္ပိုၿပီး အရွိန္ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈ Reform ေပၚမွာ ပိုၿပီးထဲထဲဝင္ဝင္ျဖစ္ဖုိ႔ နက္နက္နဲနဲရွိဖို႔ ဦးတည္ခ်က္တခုရွိဖို႔။

ေဒၚခင္စိုးဝင္း ။ ။ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ ႔ ႏိုင္ငံပိုင္ဘဏ္ေတြကို ပိတ္စို႔မႈေတြ ေျဖေလွ်ာ့လိုက္တဲ့အခါမွာ ဘယ္လိုမ်ဳိး တုိးတက္မႈေတြ ရွိလာႏိုင္မလဲ။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ ႔ ဘဏ္ေတြဆိုတာ အင္မတန္မွ နည္းပညာပိုင္းရ အင္မတန္မွ ေနာက္က်ပါတယ္။ တျခားဘဏ္ေတြနဲ႔ ယွဥ္မယ္ဆိုရင္ ေတာ္ေတာ္ႀကီးကို ေနာက္က်ေနပါတယ္။ မူႀကိဳနဲ႔ PhD အဆင့္ေလာက္ ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဆရာ့အေနနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံဘဏ္ေတြကို တားဆီးပိတ္စို႔မႈေတြ ေျဖေလွ်ာ့လိုက္တဲ့အတြက္ ဘယ္လိုသံုးသပ္လို႔ ရပါလဲရွင့္။

ဦးေအာင္ထြန္းသက္ ။ ။ တခုၾကည့္ဖို႔လိုတာက ႏုိင္ငံေတာ္ဘဏ္ေတြကို Sanction ေျဖေလွ်ာ့လိုက္တယ္လို႔ေျပာေတာ့ Sanction regime မွာ သတိထားၾကည့္တာ အထိေရာက္ဆံုးတခုက ဘ႑ာေရးနဲ႔ ပတ္သက္တယ္။ ဘ႑ာေရးနဲ႔ ပတ္သက္ေတာ့ တခုခုရွိတာ ဘ႑ာေရးပတ္သက္တဲ့အခါၾကေတာ့ ေငြသြင္းေငြပို႔၊ သြင္းကုန္ထုတ္ကုန္သမားေတြမွာ အေမရိကန္မွာရွိတဲ့ ေငြအႀကီးႀကီးေတြနဲ႔ International Banks ႀကီးေတြမွာ သူတို႔နဲ႔ ထိေတြ႔တဲ့အခါမွာ လုပ္ရကိုင္ရခက္တယ္။ Sanction ေၾကာင့္။ အဲဒီေတာ့ ဗမာကုမၸဏီေတြ ဘာလုပ္ရလဲဆိုေတာ့ စကၤာပူကတဆင့္ သြားရတယ္။ Transition costs ေတြ မ်ားတာေပါ့။ မလုိဘဲနဲ႔ စကၤာပူကို ေပးေနရတာေပါ့။ အဲဒီေတာ့ အခုလို ေျဖေလွ်ာ့ေပးလိုက္တဲ့အတြက္ သူမ်ားဆီကတဆင့္ သြားစရာမလုိဘဲ၊ ကိုယ့္ကိုတိုက္ရိုက္ ဆက္ဆံႏိုင္တယ္။ ေနာက္တခ်က္က ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရသစ္ တိုးတက္ေျပာင္းလဲမႈအတြက္ ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈက Injection of foreign capital လိုတယ္။ Foreign capital မရွိလို႔ မျဖစ္ဘူး။ ကိုယ့္မွာရွိတဲ့ Domestic savings ဗမာျပည္မွာရွိတဲ့ ျပည္တြင္းစုေဆာင္းမႈပမာဏဟာ လိုသေလာက္ အတိုင္းအတာ မရွိဘူး။ အဲဒီေတာ့ Foreign Injection လိုတဲ့အခါ Sanction ေျဖေလွ်ာ့တာဟာ ေကာင္းတဲ့လကၡဏာ ျဖစ္တာက Sanction ရွိတဲ့ႏိုင္ငံကို Invest လုပ္မယ့္လူက ေတာ္ေတာ္ရွားတယ္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုပဲ စဥ္းစား။ ဒီႏိုင္ငံကို Sanction လုပ္ထားတဲ့ႏိုင္ငံကို ကိုယ္ကအရဲစြန္ၿပီး ရင္းႏီွးမႈဆိုတာ ေတာ္ေတာ္ႀကီးကို ခဲယဥ္းတယ္။ Sanction ေတြ ေျဖေလွ်ာ့လိုက္တယ္ဆိုရင္ ေတာ္ေတာ္ေလး အဆင္ေျပမယ္။

ေဒၚခင္စိုးဝင္း ။ ။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကလည္း မၾကာခင္ကပဲ စကၤာပူ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးနဲ႔ ေတြ႔တဲ့အခါမွာ ေျပာပါတယ္။ တိုက္ဆိုင္တာကလဲ US က Sanction ေျဖေလွ်ာ့တာနဲ႔ ထပ္ၿပီးေတာ့ တုိးတဲ့ဟာေလးနဲ႔ တိုက္ဆိုင္ၿပီးေတာ့ သူေျပာတာကေတာ့ Sanction က ျမန္မာျပည္ကို မထိခိုက္ပါဘူး။ အေၾကာင္းတခုခုေၾကာင့္သာ ဒီလုိမ်ဳိး Sanction လုပ္ထားတာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔ အခ်ိန္တန္လို႔ရွိရင္ သူ႔ဘာသာ ေျဖေလွ်ာ့သြားမယ္လို႔ သူက ေျပာပါတယ္။ သူက အရင္တုန္းကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံအေပၚမွာ Sanction ထားဖုိ႔၊ မေလွ်ာ့ဖို႔အတြက္ တြန္းအားေပးခဲ့တဲ့ တေယာက္အျဖစ္နဲ႔လည္း လူေတြ သိခဲ့တာေပါ့။ ဆရာ ဘယ္လိုမ်ား သံုးသပ္လို႔ရပါလဲ။

ဦးေအာင္ထြန္းသက္ ။ ။ သူ႔အဆိုကေတာ့ ယုတၱိရွိတာပဲ။ အရင္တုန္းက Sanction ကို အားေပးခဲ့ေပးခဲ့တာကလဲ အခုန Sanction ေၾကာင့္ မဟုတ္ဘူး။ လိုခ်င္တဲ့ ေျပာင္းလဲမႈရဖို႔။ အဲဒီေတာ့ တကမာၻလံုး အတုိင္းအတာနဲ႔ၾကည့္ရင္ အင္အားႀကီးႏိုင္ငံျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္ႏိုင္ငံက ဒီလုိပဲ Sanction ေတြ Impose လုပ္ၿပီးေတာ့ Sanction သတ္မွတ္ၿပီးေတာ့ အဲဒီ ျပည္တြင္းမွာရွိတဲ့ အေျခအေနကို ေျပာင္းေအာင္လုပ္တယ္။ အဲဒီေတာ့ အခု သူေျပာသလိုပဲ အခ်ိန္တန္ရင္ ၿပီသြားလိမ့္မယ္။ သိပ္ၿပီးစိုးရိမ္စရာလဲ မရွိဘူး။ ဒီ message က ေတာ္ေတာ္အေရးပါတဲ့ message ထင္တယ္။ မဟုတ္ရင္ တထိတ္တလန္႔နဲ႔ လူေတြကလည္း ဟိုေျပာဒီေျပာနဲ႔ ဂဃဏန ဒီေနရာမွာ ဒါေလးေတာ့ ျဖစ္ေစခ်င္တာေပါ့ - အေျခအေနတခု၊ အေျပာင္းအလဲတခုကို ၾကည့္တဲ့အခါမွာ အေပၚယံလွ်ပ္ၿပီး ၾကည့္တာမ်ဳိး ၊ သံုးသပ္တာမ်ဳိး မဟုတ္ဘဲနဲ႔ တကယ့္ကို ထဲထဲဝင္ဝင္ - သူေျပာတာက အဓိပၸါယ္ရွိတယ္။ ဒါ သိပ္မထိခိုက္ခဲ့ဘူး။ ဆရာကေတာ့ အၿမဲအေကာင္းဖက္ကၾကည့္ေတာ့ Sanction Regime ရွိခဲ့တာကို စီးပြားေရးလုပ္ငန္းကို လုပ္တဲ့ပံုစံ။ ကိုယ္ကိုယ္တုိင္လည္း ဒါကို ႀကိဳးစားေနတာ။ စီးပြားေရးလုပ္တဲ့ ပံုစံသည္ ကိုယ့္ႏိုင္ငံမွာ အဆိုးဆံုးျပႆနာက သံယဇာတပစၥည္း ၾကြယ္ဝခ်မ္းသာတဲ့ႏုိင္ငံကို သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိခိုက္မႈေတြ အမ်ားႀကီး ျဖစ္ခဲ့တယ္။ အခုအခါမွာ Sanction ေျဖေလွ်ာ့လိုက္တဲ့အခါမွာ အရင္အတိုင္း မ်က္စိမိတ္ၿပီး လုပ္လို႔မရေတာ့ဘူး။ ဆရာတို႔ေခၚတဲ့ Responsible Investment တာဝန္သိတယ္။ ကိုယ္ကိုယ္တိုင္လည္း ေတာ္ေတာ္ေလး OECD လက္တြဲၿပီး လုပ္ခဲ့ေတာ့ Responsible Investment က အဓိက။ အဲဒီေတာ့ ဘယ္သူေသေသ ငေတမာရင္ၿပီးေရာ ဆိုတဲ့ ပံုစံမဟုတ္ဘဲ။ အခုေတာ့ တခ်ဳိ ႔ကေျပာတာ Impact Investment စီးပြားေရးအေနနဲ႔သံုးေတာ့ ကိုယ္လုပ္တဲ့ Investment ေၾကာင့္ Negative Impact မရွိေအာင္လုပ္မယ္။ လုပ္လို႔ရပါတယ္။ ဒါကို Investment ကို ဒီဖက္မွာ UN ကလည္း အကူအညီေတြ ေပးေနတဲ့အခါၾကေတာ့ ကိုယ္တုိ႔နဲ႔ ဒါနဲ႔တြဲၿပီး လုပ္ေနတဲ့အခါၾကေတာ့ အခု ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေျပာသလိုပဲ Sanction က တေန႔က်ရင္ Sanction ရွိခဲ့တယ္ဆိုတာေတာင္ သတိရမွာ မဟုတ္ဘူး။ Sanction အေနနဲ႔ အဲဒီေတာ့ စဥ္းစားဖို႔က ၿပီးခဲ့တဲ့ Sanction Regime ကို Lesson Learn အၿမဲတမ္း ေက်ာင္းဆရာ ျဖစ္တာမို႔ အရာရာ အားလံုးကို သင္ခန္းစာယူဖို႔ေကာင္းတယ္။ Sanction ရွိခဲ့တုန္းက လူေတြ နစ္နာခဲ့တယ္။ အျပစ္ရွိတယ္လို႔ ေျပာတဲ့လူေတြ နစ္နာခဲ့တယ္ဆိုရင္ ဒီ Sanction က ေအာင္ျမင္တာေပါ့။ အဲဒီေတာ့ အေရးႀကီးတာက သူတို႔က US Foreign Policy – Foreign Policy ေတာင္ မဟုတ္ဘူး။ State Policy ပါ။ ႏိုင္ငံျခားေရးတင္မကဘူး၊ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး အားလံုးပါေနေတာ့ - အခုလို Sanction ေျဖေလွ်ာ့တာ - ဆရာထင္တာက ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရသစ္ကို အားေပးဖို႔ေတာ့ လိုတယ္။ အစိုးရသစ္ကို ယံုၾကည္တယ္။ အစိုးရသစ္ေပၚမွာ စိတ္ခ်တယ္ဆိုရင္ ဒီ Sanction ေတြ ေျဖလိုက္ရင္ အစိုးရတင္မက ႏိုင္ငံမွာရွိတဲ့ နည္းနည္းေလး လုပ္ခြင့္ပိုရွိလာမယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ သူတုိ႔ အဲဒီလို လုပ္တယ္လို႔ ေအာက္ေမ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ ေမွ်ာ္လင့္တာေပါ့။ (၅) ႏွစ္အတြင္းမွာ တျဖည္းျဖည္း အေျခအေနေတြ ေျပာင္းလာတာနဲ႔အမွ် ကိုယ္လိုခ်င္တာေတြ က်န္ေသးတာေတြ၊ မၿပီးျပတ္ေသးတဲ့ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြကို လုပ္ေပးႏုိင္သလို၊ သူတုိ႔လည္း ခ်ိန္ၿပီးေတာ့ လုပ္မွာပါ။

ေဒၚခင္စိုးဝင္း ။ ။ ေက်းဇူးအမ်ားႀကီး တင္ပါတယ္ရွင့္။

ဦးေအာင္ထြန္းသက္ ။ ။ ဆရာလည္း ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG