သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ကေလးစစ္သားအသံုးျပဳတဲ့စာရင္းကေန တပ္မေတာ္ပယ္ဖ်က္ခံရတဲ့အေပၚ ဘယ္လိုျမင္ၾကလဲ


၂၀၁၆ ခုႏွစ္၊ မတ္လက ကေလးစစ္သားတခ်ဳိ႕ကို မိဘမ်ားထံသို႔ တပ္မေတာ္က ျပန္လည္လႊဲေျပာင္းေပးခဲ့သည့္ မွတ္တမ္းဓာတ္ပံု။

[Zawgyi/Unicode]

ကေလးစစ္သား စုေဆာင္းအသုံးျပဳတဲ့ လက္နက္ကိုင္စာရင္းကေန ပယ္ဖ်က္လိုက္ၿပီလို႔ ျမန္မာစစ္တပ္ကို ကုလအတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ရဲ႕ အစီရင္ခံစာမွာ ေျပာထားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း ကတိဂဝတ္ေတြအတိုင္း တပ္မေတာ္က ဆက္လုပ္ဖို႔နဲ႔ တိုင္းရင္းသားေဒသေတြမွာ ကေလးစစ္သား အသုံးျပဳတာေတြ မရွိေအာင္ လုပ္ေဆာင္ဖို႔လည္း အရပ္ဘက္နဲ႔ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕ေတြက တိုက္တြန္းတဲ့အေၾကာင္း ဗီြအုိေအ ျမန္မာပိုင္း သတင္းေထာက္ ကိုေဇာ္ထက္က တင္ျပထားပါတယ္။

ကေလးသူငယ္မ်ားနဲ႔ လက္နက္ကိုင္မ်ား ပဋိပကၡဆိုင္ရာ ၂၀၂၀ ခုႏွစ္ ကုလအစီရင္ခံစာမွာ ျမန္မာစစ္တပ္ကို အခုလို ပယ္ဖ်က္လိုက္တဲ့အေပၚ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕တခ်ိဳ႕နဲ႔ ကေလးသူငယ္အေရး လုပ္ေနသူေတြက ႀကိဳဆိုလိုက္ပါတယ္။ ကေလးစစ္သားစုေဆာင္းတာ ေလ်ာ့က်သြားတာ၊ စုေဆာင္းတဲ့ကိစၥေတြကို ေဖာ္ထုတ္ၿပီး အစီရင္ခံပါမယ္ဆိုတဲ့ သေဘာတူညီခ်က္ကို လိုက္နာတာ ဒီအခ်က္ေတြနဲ႔ ပယ္ဖ်က္လိုက္တာပါ။

ဒါေပမဲ့ အစိုးရအေနနဲ႔ အသိပညာေပးတာ၊ တိုင္းရင္းသားေရဒီယို သတင္းဌာနေတြက အသိပညာေပးတာေတြ လုပ္ေနေပမဲ့လည္း ဒီလိုကိစၥေတြျဖစ္လာရင္ တိုင္ၾကားမႈအပိုင္းက အခုအခ်ိန္ထိ အားနည္းေနတယ္လို႔ Save the Children ရဲ႕ ကေလးသူငယ္ ကာကြယ္ေရးဆိုင္ရာ အစီအစဥ္မႉးျဖစ္သူ ေဒၚၿငိမ္းခ်မ္းဝင္းက ဗြီအိုေအကို ေျပာပါတယ္။

“Awareness raising ေတြကေတာ့ လုပ္ေနၿပီေပါ့ေနာ္။ သူတို႔ billboard ေတြေထာင္တယ္၊ ကားဂိတ္ေတြ၊ မီးရထားေတြ၊ သူတို႔ စစ္တပ္နားေတြမွာလည္း billboard ေတြေထာင္တယ္။ သို႔ေသာ္လည္းပဲ ဘယ္ေလာက္အထိ ေအာက္ေျခ level အထိ awareness raising ကေလ အားနည္းေသးတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ က်မျမင္တာက တိုင္းရင္းသားေတြ ေနတဲ့ ေနရာမ်ိဳးေတြမွာဆိုရင္ တိုင္ရမယ္ဆိုတဲ့ဟာ awareness ( အသိ) ျဖစ္လားမျဖစ္လား စစ္တမ္းေကာက္ထားတာမရွိဘူး ေျပာရမယ္ဆိုရင္ေလ။ အခု Child Rights Law မွာေတာ့ ကေလးစစ္သား အသုံးျပဳတာ၊ ဒါမွမဟုတ္ စုေဆာင္းတာ တရား မဝင္ပါဘူးဆိုတဲ့ဟာကို ဥပေဒအရ ျပ႒ာန္းလိုက္တယ္ဆိုေတာ့ ဒါက အားသာခ်က္ေပါ့ေနာ္။ ေရွ႕ဆက္ၿပီးေတာ့ awareness raising က ပိုလုပ္ရဦးမယ္လို႔ က်မထင္တယ္ေပါ့ေနာ္။”

အစိုးရမဟုတ္တဲ့ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ေတြထဲကဆိုရင္ မြန္ျပည္သစ္ပါတီဟာ ၂၀၀၇ ေလာက္က ဆြစ္ဇာလန္ႏိုင္ငံ GenevaCall အဖြဲ႕နဲ႔ ကေလးစစ္သား အသုံးမျပဳေရးကိစၥကို လက္မွတ္ေရးထိုးထားပါတယ္။ အလားတူပဲ ရွမ္းျပည္တိုးတက္ေရးပါတီ၊ ရွမ္းျပည္တပ္မေတာ္ (RCSS/SSA) က ၂၀၁၉ ႏိုဝင္ဘာ ၂၇ မွာ GenevaCall အဖြဲ႕နဲ႔ လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့ၿပီး ကရင္အမ်ိဳးသား တိုးတက္ေရးပါတီ၊ ခ်င္းအမ်ိဳးသားတပ္ဦး၊ ပအိုဝ့္အမ်ိဳးသား လြတ္ေျမာက္ေရးအဖြဲ႕ခ်ဳပ္နဲ႔ ကရင္အမ်ိဳးသား အစည္းအ႐ုံးတို႔လည္း ကေလးသူငယ္ အကာအကြယ္ေပးေရး စာခ်ဳပ္မွာ လက္မွတ္ထိုးထားတာပါ။

ျမန္မာစစ္တပ္ကို ကေလးစစ္သား စုေဆာင္း အသံုးျပဳတဲ့စာရင္းကေန ကုလအဖြဲ႕ခ်ဳပ္က ပယ္ဖ်က္လိုက္တဲ့အေပၚ မြန္ျပည္သစ္ပါတီက ႀကိဳဆိုလိုက္ၿပီး တကယ္တမ္းလည္း လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ေတြက လက္ေတြ႕ ေျမျပင္မွာ စာခ်ဳပ္သေဘာတူညီခ်က္ေတြ အသက္ဝင္မႈရွိေအာင္ လိုက္နာဖို႔လိုတယ္လို႔ ပါတီရဲ႕ ဗဟိုႏိုင္ငံေရးဌာန တာဝန္ခံ ႏိုင္ေအာင္မေငးက ဗြီအိုေအကို ေျပာပါတယ္။

“ဒါက ပယ္ဖ်က္လိုက္ေတာ့ ေကာင္းပါတယ္၊ ဒါေပမဲ့ လက္ေတြ႕က်က်ျဖစ္ဖို႔ေတာ့ အေရးႀကီးတယ္။ တကယ့္ေျမျပင္ အေျခအေနမွာေရာ၊ တကယ္ ကေလးစစ္သား မရွိဘူးဆိုတာကို၊ ဒါ မရွိေအာင္ေတာ့ ထပ္စစ္၊ ထပ္စစ္ၿပီးေတာ့ confirm လုပ္ဖို႔ အေရးႀကီးတယ္ေပါ့ေနာ္။ လက္မွတ္ထိုးထားၿပီးေတာ့ အကယ္၍ မလိုက္နာရင္ ဘယ္လိုအေရးယူမႈ လုပ္မလဲဆိုတာလည္း လုပ္ေပးရမွာေပါ့ေနာ္။”

နယ္ျခားေစာင့္တပ္ေတြ၊ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္ေတြၾကားမွာေတာ့ ကေလးစစ္သား ရွိ၊ မရွိဆိုတာ အခ်က္အလက္ေကာက္ယူရ ခက္ခဲၿပီး စစ္မႈထမ္းမိဘနဲ႔ အတူလိုက္ပါလာတာမ်ိဳး၊ သူတို႔ရဲ႕ အမ်ိဳးသားေက်ာင္းေတြမွာ ဆယ္ေက်ာ္သက္အ႐ြယ္ေတြကို စစ္ဝတ္စုံနဲ႔ သင္ၾကားေပးတာမ်ိဳး ဒါေတြက ကေလးစစ္သား ရွိတယ္လို႔ အထင္မွားေစႏိုင္ေၾကာင္း လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕တခ်ိဳ႕က ေျပာပါတယ္။

ျမန္မာအမ်ိဳးသား လူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ကေတာ့ အုပ္ထိန္းသူက သူတို႔ဆီတိုင္ၾကားလာရင္ ကာကြယ္ေရးဦးစီးဌာနနဲ႔ ညႇိႏႈိင္းေဆာင္႐ြက္ေပးတယ္လို႔ တာဝန္ရွိသူတဦးက ဗြီအိုေအကို ေျပာပါတယ္။

လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡေတြမွာ ကေလးေတြကို အသုံးခ်တာ ရပ္တန႔္ဖို႔ ကေလးသူငယ္အခြင့္အေရးမ်ားဆိုင္ရာ ကြန္ဗင္းရွင္းရဲ႕ ေနာက္ဆက္တြဲ အေျချပစာခ်ဳပ္ကိုလည္း ျမန္မာႏိုင္ငံက ၂၀၁၉ ႏွစ္ကုန္ပိုင္းမွာ ေရးထိုးထားပါ။ စာခ်ဳပ္သေဘာတူညီခ်က္မွာ ၁၈ ႏွစ္ေအာက္ေတြကို တပ္အင္အားစုေဆာင္းတာ မလုပ္ဖို႔နဲ႔ ျပည္တြင္း ဥပေဒေတြမွာလည္း သေဘာတူထားတဲ့ အခ်က္ေတြကို ထည့္သြင္းရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ကုလအတြင္းေရးမႈးခ်ဳပ္ရဲ႕ ကေလးစစ္သားအသံုးျပဳမႈစာရင္းထဲ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္ကို ပယ္ဖ်က္ထားေပမဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံက တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကို္င္အဖဲြ႔ ၆ ဖဲြ႕ကေတာ့ အဲဒီစာရင္းထဲမွာ ဆက္ရိွေနတုန္းျဖစ္ပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

[Unicode Version]

ကလေးစစ်သားအသုံးပြုတဲ့စာရင်းကနေ တပ်မတော်ပယ်ဖျက်ခံရတဲ့အပေါ် ဘယ်လိုမြင်ကြလဲ

ကလေးစစ်သား စုဆောင်းအသုံးပြုတဲ့ လက်နက်ကိုင်စာရင်းကနေ ပယ်ဖျက်လိုက်ပြီလို့ မြန်မာစစ်တပ်ကို ကုလအတွင်းရေးမှူးချုပ်ရဲ့ အစီရင်ခံစာမှာ ပြောထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း ကတိဂဝတ်တွေအတိုင်း တပ်မတော်က ဆက်လုပ်ဖို့နဲ့ တိုင်းရင်းသားဒေသတွေမှာ ကလေးစစ်သား အသုံးပြုတာတွေမရှိအောင် လုပ်ဆောင်ဖို့လည်း အရပ်ဘက်နဲ့ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့တွေက တိုက်တွန်းတဲ့အကြောင်း ဗွီအိုအေ မြန်မာပိုင်း သတင်းထောက် ကိုဇော်ထက်က တင်ပြထားပါတယ်။

ကလေးသူငယ်များနဲ့ လက်နက်ကိုင်များ ပဋိပက္ခဆိုင်ရာ ၂၀၂၀ ခုနှစ် ကုလအစီရင်ခံစာမှာ မြန်မာစစ်တပ်ကို အခုလို ပယ်ဖျက်လိုက်တဲ့အပေါ် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တချို့နဲ့ ကလေးသူငယ်အရေး လုပ်နေသူတွေက ကြိုဆိုလိုက်ပါတယ်။ ကလေးစစ်သားစုဆောင်းတာ လျော့ကျသွားတာ၊ စုဆောင်းတဲ့ကိစ္စတွေကို ဖော်ထုတ်ပြီး အစီရင်ခံပါမယ်ဆိုတဲ့ သဘောတူညီချက်ကို လိုက်နာတာ ဒီအချက်တွေနဲ့ ပယ်ဖျက်လိုက်တာပါ။

ဒါပေမဲ့ အစိုးရအနေနဲ့ အသိပညာပေးတာ၊ တိုင်းရင်းသားရေဒီယို သတင်းဌာနတွေက အသိပညာပေးတာတွေ လုပ်နေပေမဲ့လည်း ဒီလိုကိစ္စတွေဖြစ်လာရင် တိုင်ကြားမှုအပိုင်းက အခုအချိန်ထိ အားနည်းနေတယ်လို့ Save the Children ရဲ့ ကလေးသူငယ် ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ အစီအစဉ်မှူးဖြစ်သူ ဒေါ်ငြိမ်းချမ်းဝင်းက ဗွီအိုအေကို ပြောပါတယ်။

“Awareness raising တွေကတော့ လုပ်နေပြီပေါ့နော်။ သူတို့ billboard တွေထောင်တယ်၊ ကားဂိတ်တွေ၊ မီးရထားတွေ၊ သူတို့ စစ်တပ်နားတွေမှာလည်း billboard တွေထောင်တယ်။ သို့သော်လည်းပဲ ဘယ်လောက်အထိ အောက်ခြေ level အထိ awareness raising ကလေ အားနည်းသေးတဲ့ အတွက်ကြောင့် ကျမမြင်တာက တိုင်းရင်းသားတွေ နေတဲ့ နေရာမျိုးတွေမှာဆိုရင် တိုင်ရမယ်ဆိုတဲ့ဟာ awareness ( အသိ) ဖြစ်လားမဖြစ်လား စစ်တမ်းကောက်ထားတာမရှိဘူး ပြောရမယ်ဆိုရင်လေ။ အခု Child Rights Law မှာတော့ ကလေးစစ်သား အသုံးပြုတာ၊ ဒါမှမဟုတ် စုဆောင်းတာ တရား မဝင်ပါဘူးဆိုတဲ့ဟာကို ဥပဒေအရ ပြဋ္ဌာန်းလိုက်တယ်ဆိုတော့ ဒါက အားသာချက်ပေါ့နော်။ ရှေ့ဆက်ပြီးတော့ awareness raising က ပိုလုပ်ရဦးမယ်လို့ ကျမထင်တယ်ပေါ့နော်။”

အစိုးရမဟုတ်တဲ့ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တွေထဲကဆိုရင် မွန်ပြည်သစ်ပါတီဟာ ၂၀၀၇ လောက်က ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ GenevaCall အဖွဲ့နဲ့ ကလေးစစ်သား အသုံးမပြုရေးကိစ္စကို လက်မှတ်ရေးထိုးထားပါတယ်။ အလားတူပဲ ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ၊ ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (RCSS/SSA) က ၂၀၁၉ နိုဝင်ဘာ ၂၇ မှာ GenevaCall အဖွဲ့နဲ့ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး ကရင်အမျိုးသား တိုးတက်ရေးပါတီ၊ ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး၊ ပအိုဝ့်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်နဲ့ ကရင်အမျိုးသား အစည်းအရုံးတို့လည်း ကလေးသူငယ် အကာအကွယ်ပေးရေး စာချုပ်မှာ လက်မှတ်ထိုးထားတာပါ။

မြန်မာစစ်တပ်ကို ကလေးစစ်သား စုဆောင်း အသုံးပြုတဲ့စာရင်းကနေ ကုလအဖွဲ့ချုပ်က ပယ်ဖျက်လိုက်တဲ့အပေါ် မွန်ပြည်သစ်ပါတီက ကြိုဆိုလိုက်ပြီး တကယ်တမ်းလည်း လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေက လက်တွေ့ မြေပြင်မှာ စာချုပ်သဘောတူညီချက်တွေ အသက်ဝင်မှုရှိအောင် လိုက်နာဖို့လိုတယ်လို့ ပါတီရဲ့ ဗဟိုနိုင်ငံရေးဌာန တာဝန်ခံ နိုင်အောင်မငေးက ဗွီအိုအေကို ပြောပါတယ်။

“ဒါက ပယ်ဖျက်လိုက်တော့ ကောင်းပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့ကျကျဖြစ်ဖို့တော့ အရေးကြီးတယ်။ တကယ့်မြေပြင် အခြေအနေမှာရော၊ တကယ် ကလေးစစ်သား မရှိဘူးဆိုတာကို၊ ဒါ မရှိအောင်တော့ ထပ်စစ်၊ ထပ်စစ်ပြီးတော့ confirm လုပ်ဖို့ အရေးကြီးတယ်ပေါ့နော်။ လက်မှတ်ထိုးထားပြီးတော့ အကယ်၍ မလိုက်နာရင် ဘယ်လိုအရေးယူမှု လုပ်မလဲဆိုတာလည်း လုပ်ပေးရမှာပေါ့နော်။”

နယ်ခြားစောင့်တပ်တွေ၊ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်တွေကြားမှာတော့ ကလေးစစ်သား ရှိ၊ မရှိဆိုတာ အချက်အလက်ကောက်ယူရ ခက်ခဲပြီး စစ်မှုထမ်းမိဘနဲ့ အတူလိုက်ပါလာတာမျိုး၊ သူတို့ရဲ့ အမျိုးသားကျောင်းတွေမှာ ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်တွေကို စစ်ဝတ်စုံနဲ့ သင်ကြားပေးတာမျိုး ဒါတွေက ကလေးစစ်သား ရှိတယ်လို့ အထင်မှားစေနိုင်ကြောင်း လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တချို့က ပြောပါတယ်။

မြန်မာအမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်ကတော့ အုပ်ထိန်းသူက သူတို့ဆီတိုင်ကြားလာရင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးဌာနနဲ့ ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ပေးတယ်လို့ တာဝန်ရှိသူတဦးက ဗွီအိုအေကို ပြောပါတယ်။

လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခတွေမှာ ကလေးတွေကို အသုံးချတာ ရပ်တန့်ဖို့ ကလေးသူငယ်အခွင့်အရေးများဆိုင်ရာ ကွန်ဗင်းရှင်းရဲ့ နောက်ဆက်တွဲ အခြေပြစာချုပ်ကိုလည်း မြန်မာနိုင်ငံက ၂၀၁၉ နှစ်ကုန်ပိုင်းမှာ ရေးထိုးထားပါ။ စာချုပ်သဘောတူညီချက်မှာ ၁၈ နှစ်အောက်တွေကို တပ်အင်အားစုဆောင်းတာ မလုပ်ဖို့နဲ့ ပြည်တွင်း ဥပဒေတွေမှာလည်း သဘောတူထားတဲ့ အချက်တွေကို ထည့်သွင်းရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ကုလအတွင်းရေးမှုးချုပ်ရဲ့ ကလေးစစ်သားအသုံးပြုမှုစာရင်းထဲ မြန်မာ့တပ်မတော်ကို ပယ်ဖျက်ထားပေမဲ့ မြန်မာနိုင်ငံက တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ၆ ဖွဲ့ကတော့ အဲဒီစာရင်းထဲမှာ ဆက်ရှိနေတုန်းဖြစ်ပါတယ်။

၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္ သမၼတေရြးေကာက္ပြဲ ျပည္နယ္အသီးသီးအလိုက္ရလဒ္မ်ား

XS
SM
MD
LG