သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

site logo
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

တရုတ်ကနေ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှာခိုလှုံလာသူများ


တရုတ်ကနေ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှာခိုလှုံလာသူများ
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:42 0:00

တ႐ုတ္ျပည္ မွာ ႏိုင္ငံေရး ဖိႏွိပ္မႈေတြေၾကာင့္ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု အပါအဝင္ တျခား တိုင္းျပည္ေတြ မွာ ႏိုင္ငံေရး ခိုလႈံခြင့္ ေတာင္းခံသူေတြ တစ္ႏွစ္ တစ္ႏွစ္ ေထာင္ခ်ီရွိလာပါတယ္။

(zawgyi)
တ႐ုတ္ျပည္ မွာ ႏိုင္ငံေရး ဖိႏွိပ္မႈေတြေၾကာင့္ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု အပါအဝင္ တျခား တိုင္းျပည္ေတြ မွာ ႏိုင္ငံေရး ခိုလႈံခြင့္ ေတာင္းခံသူေတြ တစ္ႏွစ္ တစ္ႏွစ္ ေထာင္ခ်ီရွိလာပါတယ္။ လူမ်ိဳး၊ ဘာသာ၊ ႏိုင္ငံသား၊ ႏိုင္ငံေရး သေဘာထား ဒါမွမဟုတ္ တျခား အေၾကာင္းအခ်က္ေတြေၾကာင့္ အေရးယူခံရမွာ ဒါမွမဟုတ္ က်ိဳးေၾကာင္းခိုင္ခိုင္ ေၾကာက္႐ြံ႕ေနရပါတယ္လို႔ ေလွ်ာက္ထားသူေတြ က ဆိုပါတယ္။ မတူတဲ့ လမ္းေၾကာင္းေတြ ကေန အေမရိကန္ ႏိုင္ငံ ကို ေျပာင္းေ႐ႊ႕လာၾကသူ ႏွစ္ေယာက္ နဲ႔ ဗြီအိုေအ သတင္းေထာက္ Mike O’Sullivan က ေတြ႕တုံခဲ့တာ ကို ဦးတင္ေမာင္သန္း က တင္ျပပါလိမ့္မယ္။

Bugra Arkin ဘူဂရာ အာကင္း ဟာ ေလာ့စ္အိန္ဂ်ယ္လိစ္ ၿမိဳ႕ မွာ ဝီဂါ စားေသာက္ဆိုင္ တဆိုင္ ပိုင္ပါတယ္။ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု မွာ သူက အစိုးရ မူဝါဒ ဘာသာရပ္ ကို ေလ့လာခဲ့ပါတယ္။ သူ က တ႐ုတ္ျပည္၊ စင္က်န္း ျပည္နယ္က ဝီဂါ မူဆလင္ တိုင္းရင္းသား တစ္ေယာက္ပါ။ အဲဒီ ျပည္နယ္မွာပဲ သူ႔ အေဖ စာအုပ္ထုတ္ေဝသူ အပါအဝင္ ဝီဂါ မူဆလင္ ၁ သန္း ကို အစိုးရ ပညာေပးစခန္းေတြ မွာ ထိန္းသိမ္းထားခဲ့တာပါ။ ဝီဂါေတြ နဲ႔ သူတို႔ ရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈ အေပၚ တ႐ုပ္ ရဲ႕ ဖိႏွိပ္မႈေတြ ကို အေမရိကန္ နဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရး အဖြဲ႕ေတြ က လူမ်ိဳးတုံး သတ္ျဖတ္မႈ လို႔ ေခၚၾကပါတယ္။ ဘူဂရာ က ခုလို ေျပာပါတယ္။

“၂၀၁၈ မွာ ကြၽန္ေတာ့္ အေဖ၊ ကြၽန္ေတာ့္ ဦးေလး၊ ကြၽန္ေတာ့္ တစ္ဝမ္းကြဲေတြ၊ ကြၽန္ေတာ့္ သူငယ္ခ်င္း တခ်ိဳ႕ .. သူတို႔အားလုံး ေပ်ာက္သြားၾကတယ္။ ေနာက္ေတာ့ အက်ဥ္းစခန္း ကို ေခၚသြားတယ္ လို႔ ၾကားရပါတယ္။”

သူ႔ မိသားစု အေနနဲ႔ ဘာသတင္းမွ မရရွိၾကပါဘူး။ ေရွ႕ေန အကူအညီလည္း မရႏိုင္ၾကပါဘူး။ ၂၀၁၈ မွာ ႏိုင္ငံေရး ခိုလႈံခြင့္ သူ ရပါတယ္။ သူ႔ ဇနီးကလည္း ဝီဂါ တစ္ေယာက္ ျဖစ္ၿပီး အေမရိကန္ ကေန ဘြဲ႕ရတဲ့ ေရွ႕ေနတစ္ေယာက္ပါ။ အေမရိကန္ ေလတပ္ ကို ဝင္ခဲ့တဲ့သူေပါ့။ ဒီႏွစ္ အေစာပိုင္း မွာ တ႐ုတ္စကားေျပာ ဖုန္းေခၚသူ တစ္ေယာက္ဆီ က ေၾကာက္စရာ ဖုန္း ၂ ခါ ေခၚတာ ရရွိခဲ့ပါတယ္။
ႏိုင္ငံေရး ခိုလႈံခြင့္ရ ဘူဂရာ၊ က ခုလို ေျပာပါတယ္။

“ဖုန္းေခၚ တဲ့ အမ်ိဳးသမီး က ကြၽန္ေတာ့္ ကို ၿခိမ္းေျခာက္ပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ့္ ၂ ႏွစ္ သမီး ရဲ႕ အသက္ ကိုေတာင္ ၿခိမ္းေျခာက္တယ္ဗ်။ နင္တို႔ ကို ငါတို႔ အနီးကပ္ ေစာင့္ၾကည့္ေနတယ္။ နင္တို႔ ကို ငါတို႔ က သတ္မွာပဲ။ နင္တို႔ ေသလိမ့္မယ္ တဲ့”

တိတ္တိတ္ေနဖို႔ သူ႔ ကို ေျပာေပမဲ့ သူ က ေနလိမ့္မယ္ မဟုတ္ဘူး လို႔ သူ က ခုလို ဆက္ေျပာပါတယ္။

“အဲဒီလို ၿခိမ္းေျခာက္တာေၾကာင့္ ကြၽန္ေတာ့္ အေဖ နဲ႔ ဝီဂါ ျပည္သူေတြ အတြက္ စကားေျပာဖို႔ ပိုေတာင္ အားရွိလာပါတယ္။”

ႏိုင္ငံေရး ခိုလႈံခြင့္ ေလွ်ာက္ထားသူ ေနာက္တစ္ေယာက္ Jie Lijian ကလည္း အဲဒီလို ၿခိမ္းေျခာက္တဲ့ ဖုန္းေတြ ရတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ တ႐ုတ္ က သူ႔ ကို ေစာင့္ၾကည့္ေနၿပီး ႏႈတ္ပိတ္ထားဖို႔ ေျပာတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ တ႐ုတ္ျပည္မွာတုန္းက သူ ေထာင္ အခ်ခံခဲ့ရပါတယ္။ စီးကရက္မီးနဲ႔ အထိုးခံရတယ္။ အ႐ိုက္အႏွက္ ခံရေတာ့ သြားေတြ အမ်ားႀကီး က်ိဳးခဲ့ရပါတယ္။ ရွန္ေဒါင္း ျပည္နယ္ က ႏိုင္ငံေရး တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူ အတြက္ေတာ့ အမွတ္ရစရာေတြ က ထင္ထင္ရွားရွား ရွိေနဆဲပါ။ စိတ္ေရာဂါ ကု ေဆး႐ုံမွာ အဓမၼ ထားလို႔ ေနခဲ့ရတာ ၂ ႀကိမ္ နဲ႔ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ ရဲဌာန မွာ အႏွိပ္စက္ခံရတာေတြ ကို သူ က ခုလို ျပန္ေျပာပါတယ္။

“ဝင္းထဲေရာက္ေတာ့ ေရတိုင္ကီ အႀကီးႀကီးထဲ ကို ကြၽန္ေတာ့္ ေခါင္း ကို ဆြဲႏွစ္တယ္ဗ်။ ဒီလိုမ်ိဳး ႏွီပ္စက္ဖို႔ ေလ့က်င့္ထားေတာ့ ေသေအာင္ေတာ့ ခင္ဗ်ား ကို မလုပ္ဘူး။ ဒါေပမဲ့ ေကာင္းလိမ့္မယ္လို႔လည္း မထင္နဲ႔ဗ်။ ေသလုနီးနီး မြန္းၾကပ္ေနေအာင္ သူတို႔ က လုပ္တာေပါ့ဗ်ာ။”

၂၀၁၅ နဲ႔ ၂၀၁၈ ၾကား တိန္အင္မင္ ႏွစ္ပတ္လည္ ပြဲေတြ မွာ Jie ပါဝင္ခဲ့ပါတယ္။ တ႐ုပ္ျပည္ ကို ျပန္ဝင္ေတာ့ သူ အဖမ္းခံရ၊ ညႇင္းပန္း ႏွိပ္စက္ခံရပါတယ္။

“တ႐ုတ္ အစိုးရ က သုံးလို႔ရတဲ့ နည္းမွန္သမွ် နဲ႔ သူ႔ ႏိုင္ငံသားေတြ ကို ညႇဥ္းဆဲပါတယ္။ သတ္ရင္ေသတယ္။ မသန္ မစြမ္းေအာင္ လုပ္ရင္ မသန္မစြမ္းျဖစ္တယ္။ အစိုးရ ကို တလြဲလုပ္ေနတယ္လို႔ စြပ္စြဲရင္၊ ခင္ဗ်ား ကို ဆက္ဖမ္းလိမ့္မယ္။ ခင္ဗ်ား ကို ေစာင့္ေနမွာ က ေထာင္ပဲ။ အဲဒီ ေထာင္ ဆိုတာ က စိတ္ေရာဂါကု ေဆး႐ုံ။”


ထိန္းသိမ္းထားသူေတြ ကို မေတာ္မတရား လုပ္တာ မရွိဘူး လို႔ တ႐ုတ္ က ျငင္းပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ သံသယ ရွိသူေတြ နဲ႔ လႈပ္ရွား တက္ႂကြသူေတြ အေပၚ မွာ ညႇဥ္းပန္းႏွိပ္စက္တာ၊ ဝီဂါ လူမ်ိဳးစုေတြ အေပၚ မွာ အစုလိုက္အၿပဳံလိုက္ အက်ဥ္းခ်တာေတြ ရွိေနတယ္ လို႔ လူ႔အခြင့္အေရး အဖြဲ႕ေတြ က မွတ္တမ္းတင္ ေျပာၾကပါတယ္။ တ႐ုတ္ျပည္ မွာ က်န္ခဲ့တဲ့ မိသားစုေတြ အတြက္ သူတို႔ ႏွစ္ေယာက္လုံးက စိုးရိမ္ၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ႏွစ္ေယာက္လုံး က သူတို႔ ေျပာမွ ျဖစ္မယ္လို႔လည္း ခံစားၾကရပါတယ္။

(unicode)

တရုတ်ပြည် မှာ နိုင်ငံရေး ဖိနှိပ်မှုတွေကြောင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု အပါအဝင် တခြား တိုင်းပြည်တွေ မှာ နိုင်ငံရေး ခိုလှုံခွင့် တောင်းခံသူတွေ တစ်နှစ် တစ်နှစ် ထောင်ချီရှိလာပါတယ်။ လူမျိုး၊ ဘာသာ၊ နိုင်ငံသား၊ နိုင်ငံရေး သဘောထား ဒါမှမဟုတ် တခြား အကြောင်းအချက်တွေကြောင့် အရေးယူခံရမှာ ဒါမှမဟုတ် ကျိုးကြောင်းခိုင်ခိုင် ကြောက်ရွံ့နေရပါတယ်လို့ လျှောက်ထားသူတွေ က ဆိုပါတယ်။ မတူတဲ့ လမ်းကြောင်းတွေ ကနေ အမေရိကန် နိုင်ငံ ကို ပြောင်းရွှေ့လာကြသူ နှစ်ယောက် နဲ့ ဗွီအိုအေ သတင်းထောက် Mike O’Sullivan က တွေ့တုံခဲ့တာ ကို ဦးတင်မောင်သန်း က တင်ပြပါလိမ့်မယ်။

Bugra Arkin ဘူဂရာ အာကင်း ဟာ လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ် မြို့ မှာ ဝီဂါ စားသောက်ဆိုင် တဆိုင် ပိုင်ပါတယ်။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု မှာ သူက အစိုးရ မူဝါဒ ဘာသာရပ် ကို လေ့လာခဲ့ပါတယ်။ သူ က တရုတ်ပြည်၊ စင်ကျန်း ပြည်နယ်က ဝီဂါ မူဆလင် တိုင်းရင်းသား တစ်ယောက်ပါ။ အဲဒီ ပြည်နယ်မှာပဲ သူ့ အဖေ စာအုပ်ထုတ်ဝေသူ အပါအဝင် ဝီဂါ မူဆလင် ၁ သန်း ကို အစိုးရ ပညာပေးစခန်းတွေ မှာ ထိန်းသိမ်းထားခဲ့တာပါ။ ဝီဂါတွေ နဲ့ သူတို့ ရဲ့ ယဥ်ကျေးမှု အပေါ် တရုပ် ရဲ့ ဖိနှိပ်မှုတွေ ကို အမေရိကန် နဲ့ လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့တွေ က လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှု လို့ ခေါ်ကြပါတယ်။ ဘူဂရာ က ခုလို ပြောပါတယ်။

“၂၀၁၈ မှာ ကျွန်တော့် အဖေ၊ ကျွန်တော့် ဦးလေး၊ ကျွန်တော့် တစ်ဝမ်းကွဲတွေ၊ ကျွန်တော့် သူငယ်ချင်း တချို့ .. သူတို့အားလုံး ပျောက်သွားကြတယ်။ နောက်တော့ အကျဥ်းစခန်း ကို ခေါ်သွားတယ် လို့ ကြားရပါတယ်။”

သူ့ မိသားစု အနေနဲ့ ဘာသတင်းမှ မရရှိကြပါဘူး။ ရှေ့နေ အကူအညီလည်း မရနိုင်ကြပါဘူး။ ၂၀၁၈ မှာ နိုင်ငံရေး ခိုလှုံခွင့် သူ ရပါတယ်။ သူ့ ဇနီးကလည်း ဝီဂါ တစ်ယောက် ဖြစ်ပြီး အမေရိကန် ကနေ ဘွဲ့ရတဲ့ ရှေ့နေတစ်ယောက်ပါ။ အမေရိကန် လေတပ် ကို ဝင်ခဲ့တဲ့သူပေါ့။ ဒီနှစ် အစောပိုင်း မှာ တရုတ်စကားပြော ဖုန်းခေါ်သူ တစ်ယောက်ဆီ က ကြောက်စရာ ဖုန်း ၂ ခါ ခေါ်တာ ရရှိခဲ့ပါတယ်။
နိုင်ငံရေး ခိုလှုံခွင့်ရ ဘူဂရာ၊ က ခုလို ပြောပါတယ်။

“ဖုန်းခေါ် တဲ့ အမျိုးသမီး က ကျွန်တော့် ကို ခြိမ်းခြောက်ပါတယ်။ ကျွန်တော့် ၂ နှစ် သမီး ရဲ့ အသက် ကိုတောင် ခြိမ်းခြောက်တယ်ဗျ။ နင်တို့ ကို ငါတို့ အနီးကပ် စောင့်ကြည့်နေတယ်။ နင်တို့ ကို ငါတို့ က သတ်မှာပဲ။ နင်တို့ သေလိမ့်မယ် တဲ့”

တိတ်တိတ်နေဖို့ သူ့ ကို ပြောပေမဲ့ သူ က နေလိမ့်မယ် မဟုတ်ဘူး လို့ သူ က ခုလို ဆက်ပြောပါတယ်။

“အဲဒီလို ခြိမ်းခြောက်တာကြောင့် ကျွန်တော့် အဖေ နဲ့ ဝီဂါ ပြည်သူတွေ အတွက် စကားပြောဖို့ ပိုတောင် အားရှိလာပါတယ်။”

နိုင်ငံရေး ခိုလှုံခွင့် လျှောက်ထားသူ နောက်တစ်ယောက် Jie Lijian ကလည်း အဲဒီလို ခြိမ်းခြောက်တဲ့ ဖုန်းတွေ ရတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ တရုတ် က သူ့ ကို စောင့်ကြည့်နေပြီး နှုတ်ပိတ်ထားဖို့ ပြောတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တရုတ်ပြည်မှာတုန်းက သူ ထောင် အချခံခဲ့ရပါတယ်။ စီးကရက်မီးနဲ့ အထိုးခံရတယ်။ အရိုက်အနှက် ခံရတော့ သွားတွေ အများကြီး ကျိုးခဲ့ရပါတယ်။ ရှန်ဒေါင်း ပြည်နယ် က နိုင်ငံရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ အတွက်တော့ အမှတ်ရစရာတွေ က ထင်ထင်ရှားရှား ရှိနေဆဲပါ။ စိတ်ရောဂါ ကု ဆေးရုံမှာ အဓမ္မ ထားလို့ နေခဲ့ရတာ ၂ ကြိမ် နဲ့ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ရဲဌာန မှာ အနှိပ်စက်ခံရတာတွေ ကို သူ က ခုလို ပြန်ပြောပါတယ်။

“ဝင်းထဲရောက်တော့ ရေတိုင်ကီ အကြီးကြီးထဲ ကို ကျွန်တော့် ခေါင်း ကို ဆွဲနှစ်တယ်ဗျ။ ဒီလိုမျိုး နှီပ်စက်ဖို့ လေ့ကျင့်ထားတော့ သေအောင်တော့ ခင်ဗျား ကို မလုပ်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ ကောင်းလိမ့်မယ်လို့လည်း မထင်နဲ့ဗျ။ သေလုနီးနီး မွန်းကြပ်နေအောင် သူတို့ က လုပ်တာပေါ့ဗျာ။”

၂၀၁၅ နဲ့ ၂၀၁၈ ကြား တိန်အင်မင် နှစ်ပတ်လည် ပွဲတွေ မှာ Jie ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။ တရုပ်ပြည် ကို ပြန်ဝင်တော့ သူ အဖမ်းခံရ၊ ညှင်းပန်း နှိပ်စက်ခံရပါတယ်။

“တရုတ် အစိုးရ က သုံးလို့ရတဲ့ နည်းမှန်သမျှ နဲ့ သူ့ နိုင်ငံသားတွေ ကို ညှဥ်းဆဲပါတယ်။ သတ်ရင်သေတယ်။ မသန် မစွမ်းအောင် လုပ်ရင် မသန်မစွမ်းဖြစ်တယ်။ အစိုးရ ကို တလွဲလုပ်နေတယ်လို့ စွပ်စွဲရင်၊ ခင်ဗျား ကို ဆက်ဖမ်းလိမ့်မယ်။ ခင်ဗျား ကို စောင့်နေမှာ က ထောင်ပဲ။ အဲဒီ ထောင် ဆိုတာ က စိတ်ရောဂါကု ဆေးရုံ။”


ထိန်းသိမ်းထားသူတွေ ကို မတော်မတရား လုပ်တာ မရှိဘူး လို့ တရုတ် က ငြင်းပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သံသယ ရှိသူတွေ နဲ့ လှုပ်ရှား တက်ကြွသူတွေ အပေါ် မှာ ညှဥ်းပန်းနှိပ်စက်တာ၊ ဝီဂါ လူမျိုးစုတွေ အပေါ် မှာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် အကျဥ်းချတာတွေ ရှိနေတယ် လို့ လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့တွေ က မှတ်တမ်းတင် ပြောကြပါတယ်။ တရုတ်ပြည် မှာ ကျန်ခဲ့တဲ့ မိသားစုတွေ အတွက် သူတို့ နှစ်ယောက်လုံးက စိုးရိမ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နှစ်ယောက်လုံး က သူတို့ ပြောမှ ဖြစ်မယ်လို့လည်း ခံစားကြရပါတယ်။

မွတ္ခ်က္မ်ားဖတ္ရန္

XS
SM
MD
LG