သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္


လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္
please wait

No media source currently available

0:00 0:05:21 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

ျမန္မာျပည္မွာ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ ဘယ္ေလာက္ရိွတယ္ဆိုတာကို အဖြဲ႔အစည္းအသီးသီးက ေလ့လာဆန္းစစ္ေနၾကတာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေခါင္းေဆာင္တဲ့ NLD အစိုးရတက္လာကတည္းက ျဖစ္ပါတယ္။ ဦးသိန္းစိန္အစိုးရလက္ထက္ ၂၀၀၃ မွာ ျပဌာန္းထားတဲ့ ဆက္သြယ္ေရး Telecom ဥပေဒနဲ႔ ၂၀၁၇ မွာ ျပဌာန္းထားတဲ့ ျပင္ဆင္ခ်က္ ဥပေဒအရ အေရးယူခံရသူဦးေရဟာ ဦးသိန္းစိန္ေခတ္ကထက္ ပိုမိုမ်ားျပားေနပါတယ္။ ဆက္သြယ္ေရးဥပေဒနဲ႔ အေရးယူမႈဟာ ဦးသိန္းစိန္လက္ထက္မွာ (၁၁) မႈ၊ NLD လက္ထက္မွာ (၁၂၉) မႈ ရိွတယ္လို႔ အသံအဖြဲ႔ရဲ ႔ အစိုးရသက္တမ္းဝက္ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

မႏွစ္က ဇန္နဝါရီလမွာ တည္ေထာင္ခဲ့တဲ့ အသံအဖြဲ႔က လူငယ္တစုနဲ႔ ဘန္ေကာက္အေျခစိုက္ SEAPA သတင္းအဖြဲ႔တို႔ ပူးတြဲေရးသားတဲ့ အစီရင္ခံစာ ျဖစ္ပါတယ္။ NLD အစိုးရ တက္ခါစမွာ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ကို ခြင့္ျပဳခဲ့ေပမယ့္ ေနာက္ပိုင္းမွာ ဆက္သြယ္ေရးဥပေဒနဲ႔ အေရးယူတာေတြ ရိွလာပါတယ္။ ျပင္သစ္အေျခစိုက္ Reporters Without Borders, or Reporters Sans Frontières အဖြဲ႔က ႏုိင္ငံေပါင္း (၁၈၀) ရဲ ႔ သတင္းလြတ္လပ္မႈကို တိုင္းတာရာမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံက အဆင့္ (၁၃၇) မွာ ရိွေနပါတယ္။ အင္ဒိုနီးရွားနဲ႔ ဖိလစ္ပိုင္ႏုိင္ငံေတြက ျမန္မာထက္သာၿပီး ထုိင္း၊ ကေမာၻဒီးယား၊ မေလးရွား၊ စကၤာပူ နဲ႔ တရုတ္တို႔က ျမန္မာထက္ ဆိုးဝါးပါတယ္။

၂၀၁၃ ဆက္သြယ္ေရးဥပေဒပုဒ္မ (၆၆-ဃ) မွာ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုထားတာကို အခြင့္ေကာင္းယူၿပီး အေရးယူေနၾကတာ ျဖစ္တယ္လို႔ အေမရိကန္အေျခစိုက္ Freedom House အဖြဲ႔က ေျပာဆိုပါတယ္။ ဆက္သြယ္ေရးကြန္ရက္တခုခုကို အသံုးျပဳၿပီး ပုဂၢိဳလ္တဦးဦးကို ေျခာက္လွန္႔မႈ၊ အႏိုင္အထက္ျပဳမႈ၊ မတရားတားဆီးကန္႔ကြက္မႈ၊ အသေရဖ်က္မႈ၊ ေႏွာင့္ယွက္မႈ၊ မေလ်ာ္ၾသဇာသံုးမႈ (သို႔မဟုတ္) ၿခိမ္းေျခာက္မႈ စတာေတြလုပ္ရင္ ေထာင္ဒဏ္သံုးႏွစ္ျဖစ္ေစ၊ ေငြဒဏ္ျဖစ္ေစ၊ ဒဏ္ႏွစ္ခုစလံုးျဖစ္ေစ ခ်မွတ္ႏိုင္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ျပင္ဆင္ခ်က္ကေတာ့ ေထာင္ဒဏ္ကို (၂) ႏွစ္အထိ ေလ်ာ့ခ်ထားပါတယ္။ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးဘက္မွာလည္း ျမန္မာႏုိင္ငံဟာ ညံ့ဖ်င္းေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ သီးျခားလြတ္လပ္ၿပီး သမာသမတ္ျဖစ္တဲ့ တရားစီရင္ေရးစနစ္ကိုေရာက္ဖို႔ အမ်ားႀကီး လိုေသးတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

၂၀၁၈ လြတ္လပ္မႈအညြန္းမွာ လြတ္လပ္မႈရိွတဲ့ႏုိင္ငံ၊ မရိွတဲ့ႏိုင္ငံနဲ႔ အနည္းအက်ဥ္းသာရိွတဲ့ ႏုိင္ငံဆိုၿပီး ႏုိင္ငံေပါင္း (၁၉၅) ႏုိင္ငံကို သံုးမ်ဳိးသံုးစား ခြဲျခားထားပါတယ္။ ဒီအထဲမွာ လြတ္လပ္မႈရိွတဲ့ ႏုိင္ငံက (၄၅) ရာခိုင္ႏႈန္း၊ မရိွတဲ့ႏုိင္ငံက (၂၅) ရာခိုင္ႏႈန္းနဲ႔ လြတ္လပ္မႈ အနည္းအက်ဥ္းရိွတဲ့ ႏုိင္ငံက (၃၀) ရာခိုင္ႏႈန္း ရိွပါတယ္။ အာဆီယံအုပ္စုမွာေတာ့ ျမန္မာ၊ မေလးရွား၊ အင္ဒိုနီးရွား၊ ဖိလစ္ပိုင္ ႏွင့္ စကၤာပူႏိုင္ငံတုိ႔ကို လြတ္လပ္မႈအနည္းအက်ဥ္းသာရိွတဲ့ ႏိုင္ငံသာအျဖစ္ သတ္မွတ္ပါတယ္။ ထိုင္း၊ ဗိယက္နမ္၊ လာအို၊ ကေမာၻဒီးယား နဲ႔ ဘရူးႏုိင္းတို႔ကိုေတာ့ စာနယ္ဇင္း လြတ္လပ္မႈမရိွတဲ့ ႏုိင္ငံမ်ားအျဖစ္ သတ္မွတ္ထားပါတယ္။ သတင္းသမားကို ျပည္ထဲေရးဌာနက ေစာင့္ၾကည့္တာဟာ ျမန္မာျပည္မွာ လုပ္ရိုးလုပ္စဥ္လို ျဖစ္ေနပါၿပီ။ သတင္းယူတဲ့ သတင္းေထာက္ကို သူပုန္နဲ႔ ဆက္သြယ္တယ္လို႔ စြပ္စြဲၿပီး အစိုးရက အမႈလုပ္တတ္ပါတယ္။

စစ္တပ္နဲ႔ အစိုးရကို ေဝဖန္တယ္လို႔ယူဆရင္ NLD အစိုးရဟာ မရွင္းလင္းမျပတ္သားတဲ့ ဥပေဒေတြကိုသံုးၿပီး စာနယ္ဇင္းေတြကို ဖိႏိွပ္ခ်ဳပ္ျခယ္ေနတယ္လို႔ လူ႔အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႔က ဆိုပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡ ျဖစ္ပြားရာေဒသေတြကို သြားေရာက္မယ့္ သတင္းသမားဦးေရ နည္းပါးေနပါတယ္။ အမ်ဳိးမ်ဳိးၿခိမ္းေျခာက္ခံရတဲ့ သတင္းသမားဟာ ဓမၼဓိဌာန္က်က် မေၾကာက္မရြံ သတင္းေရးႏုိင္ဖို႔ ခက္ခဲတယ္လို႔ စက္တင္ဘာလထုတ္ ကုလသမဂၢအစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ အစိုးရအာဏာပိုင္ေတြက စြဲခ်က္တင္တဲ့အမႈမွာလြတ္ဖို႔ အလားအလာ အလြန္နည္းပါတယ္။ NLD အစိုးရေခတ္မွာလည္း ယံုၾကည္ခ်က္ေၾကာင့္ ေထာင္က်ေနသူေတြ ရိွပါတယ္။ ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသား (၄၀) နဲ႔ အမႈစစ္ခံေနရသူ (၃၀၀) နီးပါးရိွတယ္လို႔ လူ႔အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႔က ဆိုပါတယ္။

ေထာင္ဒဏ္က်ခံေနရတဲ့ Reuters သတင္းေထာက္ႏွစ္ဦးရဲ ႔ အယူခံကို တရားရံုးက ပယ္ခ်လိုက္တာကိုၾကည့္ရင္ ျမန္မာေတြ အာဏာရွင္စနစ္ေအာက္ ျပန္ေရာက္ေနတာသိသာေၾကာင္း မၾကာမီ ျမန္မာျပည္က ျပန္လာတဲ့ ကုလသမဂၢဝန္ထမ္းေဟာင္း Charles Petrie က ဇန္နဝါရီလ (၁၁) ရက္ေန႔ထုတ္ Washington Post သတင္းစာမွာ ေရးသားထားပါတယ္။ ဒီပုဂၢိဳလ္ဟာ (၂၀၀၃-၂၀၀၇) အထိ ျမန္မာျပည္မွာ (၅) ႏွစ္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ခဲ့သူ ျဖစ္ပါတယ္။ တုိင္းျပည္အနာဂတ္နဲ႔ ပတ္သက္လာရင္ စစ္တပ္နဲ႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တို႔ဟာ အျမင္တူၾကတယ္လို႔ Charles Petrie က ဆိုပါတယ္။

ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီးမင္းေအာင္လိႈင္နဲ႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တုိ႔ရဲ ႔ အေတြးအေခၚဟာ ကြဲျပားျခားနားလွတာ မဟုတ္ဘူးလို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔ေတြနဲ႔ ေဆြးေႏြးတာလည္း ထိေရာက္မွာ မဟုတ္ဘူးလို႔ Charles Petrie က ျမင္ပါတယ္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဟာ ပါလီမန္လႊတ္ေတာ္စနစ္ကို ယံုၾကည္ပံုရေပမယ့္ လုပ္ပံုကိုင္ပံုေတြကေတာ့ အာဏာရွင္ဆန္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ NLD လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြကို တင္းက်ပ္စြာ ခ်ဳပ္ကိုင္ထားၿပီး ကိုလိုနီအစိုးရနဲ႔ စစ္အစိုးရ သံုးခဲ့တဲ့ ဖိႏိွပ္ေရးယႏၱရားေတြကို ဆက္သံုးေနတုန္းပဲလို႔ Charles Petrie က သံုးသပ္ထားပါတယ္။

XS
SM
MD
LG