သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

မတရားတဲ့ တရားစီရင္ေရး


မတရားတဲ့ တရားစီရင္ေရး
please wait

No media source currently available

0:00 0:05:35 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

ျမန္မာ့တရားစီရင္ေရးစနစ္မွာ ၿမိဳ ႔နယ္၊ ခရိုင္၊ တရားလႊတ္ေတာ္နဲ႔ တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္ စသျဖင့္ အဆင့္ (၄) ဆင့္ ရိွပါတယ္။ ၿမိဳ ႔နယ္တရားရံုး (၃၃၀)၊ ခရိုင္တရားရံုး (၇၂) ရံုး၊ တရားလႊတ္ေတာ္ (၁၄) ခုနဲ႔ တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္ (၁) ခု ရိွပါတယ္။ အမ်ားဆံုး ေထာင္ဒဏ္ (၇) ႏွစ္ (သို႔မဟုတ္) ဒဏ္ေငြ (၁) သိန္း ခ်မွတ္ႏိုင္တဲ့ ျပစ္မႈကို ၿမိဳ ႔နယ္တရားရံုးက ၾကားနားစစ္ေဆးၿပီး ဒီထက္ပိုၿပီး ျပင္းထန္ႀကီးေလးတဲ့ အမႈေတြကိုေတာ့ ခရိုင္တရားသူႀကီးရံုးက စစ္ေဆးပါတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ ဥပေဒအရာရိွ (သို႔မဟုတ္) တရားစြဲဆိုေရးအရာရိွက ျပစ္မႈေတြကို တရားစြဲေလ့ ရိွပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တုိင္တန္းသူ တရားလိုမွာလည္း ေရွ ႔ေနငွားပိုင္ခြင့္ ရိွပါတယ္။

တရားသူႀကီးေတြရဲ ႔ လုပ္ပံုကိုင္ပံုမွာ တရားမွ်တမႈ၊ သမာသမတ္ရိွမႈ၊ ဓမၼဓိ႒ာန္က်မႈ စတာေတြ ရိွိမရိွ၊ ေလ့လာဆန္းစစ္ဖို႔အတြက္ အဂၤလန္အေျခစိုက္ Justice Base အဖြဲ႔ဟာ ျမန္မာ့ေရွ ႔ေန (၃) ဦးကို ငွားရမ္းၿပီး ကြင္းဆင္းေလ့လာေစခဲ့ပါတယ္။ ေလ့လာသူ ေရွ ႔ေနေတြဟာ ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီးထဲက ၿမိဳ ႔နယ္နဲ႔ ခရိုင္ရံုးေတြမွာ ၾကားနာမႈ (၁၁၅၈) ခုကို ၂၀၁၆ က ေလ့လာဆန္းစစ္ပါတယ္။ တရားစြဲခံရသူဟာ အခြင့္အေရးေတြ ဆံုးရႈံးၿပီး၊ တရားေရးဝန္ထမ္းနဲ႔ ရဲအဖြဲ႔ဝင္ေတြ မတရားလုပ္တာကို ၿငိမ္ခံေနရပါတယ္။ တရားရံုးဟာ သက္ဆိုင္ရာဝန္ထမ္းေတြရဲ ႔ ေငြရွာရာဌာနလို ျဖစ္ေနတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။

ႏုိင္ငံတကာ ဥပေဒအရ ျပစ္မႈစြပ္စြဲခံရသူမွာ ခုခံေခ်ပပိုင္ခြင့္ ရိွပါတယ္။ ဒီအခြင့္အေရးထဲမွာ ေရွ ႔ေနငွားပိုင္ခြင့္လည္း ပါဝင္ၿပီး၊ မငွားႏုိင္သူကို အစိုးရက ေရွ ႔ေနငွားၿပီး ပံ့ပိုးရပါတယ္။ ၂၀၀၈ အေျခခံဥပေဒမွာလည္း ခုခံေခ်ပခြင့္ကို အသိအမွတ္ျပဳထားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အမႈေပါင္း (၁၅၅) မႈမွာ (၉၀) ရာခိုင္ႏႈန္းဟာ တရားစြဲခံရသူေတြဟာ အေစာပိုင္းမွာ ဥပေဒအက်ဳိးေဆာင္ (သို႔မဟုတ္) ေရွ ႔ေန မရိွၾကပါဘူး။ တရားလိုဘက္က ဥပေဒအရာရိွက ေလွ်ာက္ထားခ်က္တင္ျပၿပီးတဲ့ ေနာက္ပိုင္းမွသာ တရားစြဲခံရသူဟာ ေရွ ႔ေန ရေလ့ရိွပါတယ္။ ဥပမာ ၾကားနာမႈမစခင္ သံုးရက္အလိုမွာ တရားစြဲခံရသူကို ေရွ ႔ေနငွားေပးတာမ်ဳိး ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီၾကားထဲ တရားစြဲခံရသူ ေရွ ႔ေနမရႏုိင္ေအာင္ အာဏာပိုင္ဘက္က အထူးသျဖင့္ ရဲက အတားအဆီး အခက္အခဲေတြလုပ္တာ ေတြ႔ရပါတယ္။ တရားစြဲခံရသူဘက္ကလိုက္တဲ့ ေရွ ႔ေနဟာ တရားသူႀကီး ၿငိဳျငင္မွာ စိုးရိမ္လို႔ တရားရံုးမွာ လုပ္သင့္တာမလုပ္ဘဲ၊ တာဝန္ပ်က္ကြက္တာေတြ ရိွပါတယ္။

ခ်ဳပ္ေႏွာင္ခံရစဥ္မွာ မေတာ္မတရား အလုပ္ခံရတာေတြကို တရားရံုးမွာ တင္ျပဖို႔ တြန္႔ဆုတ္ေနၾကပါတယ္။ တရားသူႀကီးနဲ႔ ေရရွည္ဆက္ဆံရမွာျဖစ္လုိ႔ တရားသူႀကီး စိတ္ဆိုးမယ့္ကိစၥေတြကို တရားစြဲခံရသူရဲ ႔ ေရွ ႔ေနက မလုပ္ခ်င္ဘူးလို႔ ဆုိပါတယ္။ သက္ေသေခၚဖို႔ ေရွ ႔ေနက ေတာင္းဆိုတာကို တရားသူႀကီးက လက္မခံလို႔ အဆိုကို ရုတ္သိမ္းလိုက္ရတာလည္း ရိွပါတယ္။ တရားစြဲခံရသူဘက္က လိုက္တဲ့ေရွ ႔ေနကို ျမန္ျမန္လုပ္ဖို႔ တရားသူႀကီးက ဖိအားေပးတာမ်ဳိးလည္း ရိွပါတယ္။ တရားစြဲခံရသူဘက္ကို ခုခံျပင္ဆင္ဖုိ႔ အခ်ိန္အလံုအေလာက္ မေပးႏုိင္တာဟာ ျမန္မာ့တရားစီရင္ေရးရဲ ႔ အဓိက ခ်ဳိ ႔ယြင္းခ်က္တခု ျဖစ္ပါတယ္။ လိုအပ္တဲ့ စာရြက္စာတမ္းရဖို႔အတြက္ တရားဝင္အဖိုးအခအျပင္ လက္ဖက္ရည္ဖိုး အၿမဲေပးရပါတယ္။

ေလ့လာတဲ့အမႈ (၅၀) ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္မွာ တရားစြဲခံရသူနဲ႔ သူ႔ေရွ ႔ေနဟာ သီးျခားလြတ္လပ္စြာ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးခြင့္ မရၾကတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ေရွ ႔ေနနဲ႔ ႏွစ္ဦးခ်င္း ေတြ႔ဆံုႏို္င္တဲ့ေနရာ မရိွပါဘူး။ တရားခြင္ကို ဂရုမစိုက္တဲ့ တရားသူႀကီးေတြလည္း ရံုးေလ့လာသူေတြ ေတြ႔ခဲ့ပါတယ္။ အမႈစစ္ေနတုန္းမွာ အျပင္လူနဲ႔ စကားေျပာတဲ့ တရားသူႀကီး၊ အမႈၾကားနာတုန္း တယ္လီဖုန္းေျပာတဲ့ တရားသူႀကီး၊ အိပ္ေပ်ာ္သြားတဲ့ တရားသူႀကီး စတဲ့ အက်င့္ပ်က္ေတြအေၾကာင္းလည္း ေဖာ္ျပပါတယ္။ တရားစြဲခံရသူကို ေခ်ပခြင့္မေပးဘဲ ျပစ္ဒဏ္ခံရမွာ ေသခ်ာလုိ႔ ဝန္ခံလိုက္တာ ပိုေကာင္းတယ္လို႔ အႀကံေပးတဲ့ တရားသူႀကီးလည္း ရိွပါတယ္။ တရားရံုးတခုတည္းမွာ ရာဇဝတ္မႈ (၁) မႈနဲ႔ တရားမမႈ (၂) မႈ စုစုေပါင္း (၃) မႈကို တၿပိဳင္တည္း ၾကားနာတဲ့ တရားသူႀကီးလည္း ရိွပါတယ္။ ဒီလိုလူမ်ဳိးကို နာမည္ပါ ေဖာ္ထုတ္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

တရားစီရင္ေရးအဆင့္တုိင္းမွာ လာဘ္ေပးရတာဟာ ပံုမွန္လုပ္ရိုးလုပ္စဥ္လို ျဖစ္ေနပါၿပီ။ အာမခံနဲ႔ လႊတ္ေပးဖို႔အတြက္ဆိုရင္ တရားသူႀကီးကိုေရာ ဥပေဒအရာရိွကိုေရာ ေငြေၾကးပူေဇာ္ပသ ရပါတယ္။ တရားရံုးစာေရးေတြကို လာဘ္ေပးရတာဟာ တရားစြဲခံရသူရဲ ႔ ကုန္က်စရိတ္ ျဖစ္ပါတယ္။ တရားခြင့္စာေရးဟာ တရားရံုးခန္းတခုလံုးမွာ အေရးႀကီးဆံုး ပုဂၢိဳလ္ ျဖစ္ေနပါတယ္။ ေငြေပးႏုိင္ရင္ အမႈမစစ္ဘဲ စာေရးက ရံုးခ်ိန္းေပးပါတယ္။ စီရင္ခ်က္ခ်ဖို႔ (၃) ႏွစ္္ၾကာတဲ့ အမႈ (၁) ခုမွာ အမႈမစစ္ဘဲ ရံုးခ်ိန္း (၁၆) ႀကိမ္ ေပးခဲ့တာ ေတြ႔ရပါတယ္။ တရားရံုးစာေရးနဲ႔ တရားသူႀကီး ဝိုင္းလုပ္ဝိုင္းစား ျဖစ္ေနပံု ရပါတယ္။

တရားစီရင္ေရးမွာ အမႈသေဘာသဘာဝကိုလုိက္ၿပီး အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပိုင္း၊ စစ္ဗိုလ္၊ ေဒသအာဏာပိုင္ေတြ စတာေတြ ေပးတဲ့အမိန္႔အတိုင္း စီရင္ဆံုးျဖတ္တဲ့ တရားသူႀကီးလည္္း ရိွပါတယ္။ အက်င့္ေဟာင္းရိွေနတာမို႔ အထက္က ညႊန္ၾကားမႈေၾကာင့္ အမႈကို ပလပ္ရမယ္လို႔ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုတဲ့ တရားသူႀကီးလည္း ရိွပါတယ္။ အာဏာရွင္အလုိက် ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အမိန္နာခံခဲ့တဲ့ ျမန္မာ့တရားစီရင္ေရးဟာ ႏုိင္ငံတကာစံႏႈန္းနဲ႔ လံုးဝညီညႊတ္ျခင္းမရိွဘူးလို႔ Justice Base အဖြဲ႔ အစီရင္ခံစာမွာ မွတ္ခ်က္ခ်ထားပါတယ္။

XS
SM
MD
LG