သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

မဲဆႏၵနယ္ေျမမ်ားပယ္ဖ်က္မႈ တိုင္းရင္းေဒသမဲေပးခြင့္ထိခိုက္ - HRW


၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပဲြတုန္းက ရန္ကုန္ၿမိဳ႕က မဲဆႏၵရွင္တဦး မဲျပားမွတ္ပံံုတင္စာရင္းသြင္းေနတဲ့ ျမင္ကြင္း။ (ႏိုဝင္ဘာ ၃၊ ၂၀၁၈)

[Zawgyi/Unicode]

ျမန္မာ့ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပဖို႔ရက္ပိုင္းပဲရွိေတာ့ခ်ိန္မွာ၊ UEC လို႔ အတိုေကာက္ေခၚတဲ့ ျပည္ေထာင္စု ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ တိုင္းရင္းသားေတြ ထိခိုက္မယ့္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ႀကီးေတြကို၊ ထင္သာျမင္သာမရွိဘဲ ခ်ခဲ့တယ္လို႔၊ ႏိုင္ငံတကာလူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔တစ္ခုက ေဝဖန္လိုက္ပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္း ဗီြအိုေအျမန္မာပိုင္းသတင္းေထာက္ ကို၀င္းမင္းက ေျပာျပေပးထားပါတယ္။

HRW လို႔ အတိုေခါက္ေခၚတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႔ႀကီးက၊ တိုင္းရင္းသာနယ္ေျမေတြအဓိက ပါဝင္တဲ့ ၿမိဳ႕နယ္ ၁၅ ၿမိဳ႕လံုးနဲ႔႔ အျခား ၄၂ ၿမိဳ႕နယ္တစိတ္တေဒသမွာ ေရြးေကာက္ပြဲ ဖ်က္သိမ္းလိုက္တာက၊ ဒီမိုကေရစီအေျခခံအခြင့္အေရးကို ထိပါးလိုက္တာပါလို႔ ဒီေန႔ေၾကညာခ်က္ထုတ္လိုက္ပါတယ္။

ဘာေၾကာင့္ ခုလိုေဝဖန္ရၿပီး၊ ဘယ္လိုျဖစ္သင့္တာကို HRW အဖြဲ႔ေျပာခြင့္ရ Phil Robertson ကို ကိုဝင္းမင္းက ေမးရာမွာ ခုလိုစရွင္းျပပါတယ္။

"UEC အေနနဲ႔ ကိုယ္လုပ္ရမဲ့အလုပ္ကို ေသေသခ်ာခ်ာ မလုပ္ႏိုင္ဘူးျဖစ္ေနတယ္။ ဒီေရြးေကာက္ပြဲတခ်ိဳ႕ ဖ်က္သိမ္းလိုက္တဲ့ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဘယ္လိုအတိုင္းအတာမ်ိဳးနဲ႔မွ ထင္သာျမင္သာ ရွိေအာင္လုပ္ေပးဖို႔ကို၊ သူက ပ်က္ကြက္ခဲ့တယ္။ ဒီဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြက လူအမ်ားႀကီးရဲ့ အခြင့္အေရးအေပၚ ႀကီးမားတဲ့သက္ေရာက္မႈေတြ ရွိေနတယ္။ အတိအက်ေျပာရရင္ ဒီလူေတြအတြက္ကိုယ္စားျပဳမယ့္ သူေရြးခ်ယ္ပိုင္ခြင့္ ဖ်က္သိမ္းခံလိုက္ရတာျဖစ္တယ္၊ ဥပေဒအရဆိုရင္ ဒီေနရာေတြအတြက္ ၂၀၂၂ ခုႏွစ္အထိ ဒီကြက္လပ္ႀကီးကို ျပန္ျဖည့္ႏိုင္မွာ မဟုတ္ဘူး။"

ဒီ HRW အဖြဲ႔ေၾကညာခ်က္ထဲမွာပဲ ေအာက္တိုဘာ ၁၆ ရက္ေန႔မွာ ရခိုင္၊ ရွမ္း၊ ကခ်င္၊ မြန္၊ ကရင္ျပည္နယ္နဲ႔ ပဲခူးတိုင္းေဒသႀကီးက ၿမိဳ႕နယ္နဲ႔ေက်းရြာေတြမွာ ခုလိုဖ်က္သိမ္းခဲ့တာနဲ႔ ေနာက္ေအာက္တိုဘာ ၂၇ ရက္ေန႔မွာ ေနာက္တခါ ခ်င္းျပည္နယ္၊ ပလက္ဝၿမိဳ႕နယ္က ၉၄ ရြာမွာ ဖ်က္သိမ္းခဲ့တာေၾကာင့္ လူေပါင္း ၁.၅ သန္းေက်ာ္ မဲေပးခြင့္ဆံုးရံႈးသြားၿပီလို႔ ေထာက္ျပလိုက္ပါတယ္။ ေျပာခြင့္ရ Robinson က ဆက္ၿပီး ...

"ဒါက လံုးဝ အဓိပၸာယ္မရွိဘူးဗ်။ UEC က ခုလို ဖ်က္သိမ္းလိုက္တဲ့ ေဒသမ်ားစြာမွာ လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡေတြ မရွိဘူး၊ လံုၿခံဳေရးျပႆနာမရွိဘူး။ ဘာေၾကာင့္ ခုလိုဆံုးျဖတ္လိုက္တယ္ဆိုတာကိုလည္း UEC က ေသေသခ်ာခ်ာ မရွင္းျပဘူး။ ဥပမာ ပဲခူးလိုမ်ိဳး၊ ကခ်င္လိုမ်ိဳး၊ ေနာက္တျခားေနရာ အစိတ္အပိုင္းေတြမွာေပါ့ေနာ္၊ ခုလိုဖ်က္သိမ္းလိုက္တာက၊ အဲ့ဒီကျမန္မာျပည္သူေတြအတြက္ လံုးဝ မတရားပါဘူး။ ဒါ့က UEC အေနနဲ႔ တာဝန္ယူတာဝန္ခံမႈမရွိဘူး၊ လူေတြရဲ့မဲေပးပိုင္ခြင့္ကို ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေပးမႈ မရွိတာကို ျပေနပါတယ္။"

အဲ့ဒီေတာ့ ဒီျပႆနာကို ဘယ္လိုကိုင္တြယ္သင့္ပါလဲလို႔ ေမးရာမွာ Pobertson က -

"ဒါက တကယ့္ကို အေျခခံျပႆနာႀကီးလို႔ က်ေနာ္တို႔ ယူဆပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အစိုးရအေနနဲ႔ ၾကားဝင္ၿပီး UEC ကေန သူတို႔ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို ေသေသခ်ာခ်ာရွင္းျပၿပီး၊ ထင္သာျမင္သာရွိေအာင္လုပ္ေပးဖို႔၊ ေျပာေပးရေတာ့မဲ့ အခ်ိန္ေရာက္ေနပါၿပီ။ ဒီ UEC ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြက ပါတီေတြနဲ႔၊ ေနာက္ ဒီမဲဆႏၵနယ္ေျမေတြမွာ ဝင္ျပိဳင္မယ့္ ကိုယ္စားလွယ္ေတြနဲ႔ တိုင္ပင္ၿပီးမွလုပ္တာမဟုတ္ဘူးေလ။ လက္ခံလို႔ မရႏိုင္တာမ်ိဳးပါ။ အေရးပါတဲ့ ဒီဆံုးျဖတ္ခ်က္ႀကီးမ်ိဳးကို ခုလိုျဖစ္ကတတ္ဆန္း လုပ္လိုက္တာက၊ လံုးဝစိတ္ပ်က္စရာပါ၊ လံုးဝ တာဝန္ယူမႈမရွိဘူး၊ တာဝန္မေက်ခဲ့ဘူးဗ်ာ။"

ေနာက္ေရာ ဘယ္လို အဓိကျပႆနာေတြကို ဆက္သတိထားသင့္ပါလဲလို႔ ေမးရာမွာ Robetrson ကပဲ -

"အခုမဲဆႏၵနယ္ေျမ ဖ်က္သိမ္းတာအျပင္ ဒီေတာက္ေလွ်ာက္လုပ္လာေတြကို ၾကည့္လိုက္ရင္၊ ဥပမာ ပါတီေတြကို ေပးထားတဲ့ အမ်ားျပည္သူကို အသံလႊင့္ခ်ိန္မွာ ေၾကညာခ်က္ေတြကို ဆင္ဆာျဖတ္တာေတြ၊ ေရြးေကာက္ပြဲေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႔ေတြနဲ႔ အတိုက္အခံျဖစ္ေနတာေတြကို ၾကည့္လိုက္ရင္၊ အခုေရြးေကာက္ပြဲက တရားမွ်တၿပီး လြတ္လပ္ပါ့မလားဆိုတဲ့ေမးခြန္းေတြနဲ႔ သံသယေတြ ထြက္လာေစပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အစိုးရနဲ႔ျပည္သူေတြက ဒီ UEC ကို တာဝန္ယူ၊ တာဝန္ခံမႈရွိလာေအာင္ ဝိုင္းတြန္းေပးဖို႔ လိုေနပါၿပီ။"

ဒါ့အျပင္ Robertson က ဆက္ၿပီးခုလို ထင္သာျမင္သာမရွိဘဲ လုပ္ခဲ့တာေၾကာင့္ ျဖစ္လာတဲ့ျပႆနာေတြကို UEC က တျခားသူေတြကိုအပစ္လႊဲမခ်ဘဲ၊ ကိုယ့္အျပစ္ကို ျပန္တာဝန္ယူသင့္တယ္လို႔ ေထာက္ျပခဲ့ပါတယ္။

"သိတယ္မလား၊ အခုလိုရွင္းျပမႈမရွိတာရယ္၊ ေနာက္ ဒီဖ်က္သိမ္းလိုက္တဲ့ ေနရာမ်ားစြာက အစိုးရ ပါတီ NLD ေရပန္းမစားတဲ့ေနရာေတြ သြားျဖစ္ေနတာမို႔၊ UEC အေနနဲ႔ ပါတီစြဲကင္းကင္းနဲ႔လုပ္ခဲ့ရဲ့လားလို႔ သံသယေတြအမ်ားႀကီးကို ျဖစ္ေစပါတယ္။ ခုလို မရွင္းျပဘဲ လုပ္ခဲ့တာေၾကာင့္၊ ဒီ UEC အေပၚ ေဝဖန္လာဖို႔ လမ္းခင္းေပးလိုက္သလို ျဖစ္သြားတယ္ေလ။ ဒါေၾကာင့္ ျဖစ္လာတဲ့ ျပင္းထန္တဲ့ေဝဖန္မႈေတြအတြက္၊ တျခားဘယ္သူ႔ကိုမွ သြားအျပစ္ပံုခ်လို႔မရပါဘူး။ UEC ကိုယ္တိုင္ပဲ အျပစ္ရွိေၾကာင္း လက္ခံရေတာ့မွာပါ။"

တကယ္ေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုင္ရာသတင္းေတြထဲမွာ၊ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ကို ေဝဖန္မႈေတြႀကီးစိုးလာေနခ်ိန္မွာ၊ UEC ဘက္ကေတာ့ သူတို႔ကို ဝိုင္းတိုက္ခိုက္ေနတယ္လို႔ ခံစားရေလ့ရွိတယ္လို႔ နီးစပ္သူေတြကေျပာၾကၿပီး၊ သူတို႔အတတ္ႏိုင္ဆံုး ႀကိဳးပမ္းေနတယ္လို႔ ျပန္ေျဖရွင္းေလ့ရွိပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

[Unicode Version]

မဲဆန္ဒနယ်မြေများပယ်ဖျက်မှု တိုင်းရင်းဒေသမဲပေးခွင့်ထိခိုက် - HRW

မြန်မာ့ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပဖို့ရက်ပိုင်းပဲရှိတော့ချိန်မှာ၊ UEC လို့ အတိုကောက်ခေါ်တဲ့ ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အနေနဲ့ တိုင်းရင်းသားတွေ ထိခိုက်မယ့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကြီးတွေကို၊ ထင်သာမြင်သာမရှိဘဲ ချခဲ့တယ်လို့၊ နိုင်ငံတကာလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တစ်ခုက ဝေဖန်လိုက်ပါတယ်။ ဒီအကြောင်း ဗွီအိုအေမြန်မာပိုင်းသတင်းထောက် ကိုဝင်းမင်းက ပြောပြပေးထားပါတယ်။

HRW လို့ အတိုခေါက်ခေါ်တဲ့ လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ကြီးက၊ တိုင်းရင်းသာနယ်မြေတွေအဓိက ပါဝင်တဲ့ မြို့နယ် ၁၅ မြို့လုံးနဲ့ အခြား ၄၂ မြို့နယ်တစိတ်တဒေသမှာ ရွေးကောက်ပွဲ ဖျက်သိမ်းလိုက်တာက၊ ဒီမိုကရေစီအခြေခံအခွင့်အရေးကို ထိပါးလိုက်တာပါလို့ ဒီနေ့ကြေညာချက်ထုတ်လိုက်ပါတယ်။

ဘာကြောင့် ခုလိုဝေဖန်ရပြီး၊ ဘယ်လိုဖြစ်သင့်တာကို HRW အဖွဲ့ပြောခွင့်ရ Phil Robertson ကို ကိုဝင်းမင်းက မေးရာမှာ ခုလိုစရှင်းပြပါတယ်။

"UEC အနေနဲ့ ကိုယ်လုပ်ရမဲ့အလုပ်ကို သေသေချာချာ မလုပ်နိုင်ဘူးဖြစ်နေတယ်။ ဒီရွေးကောက်ပွဲတချို့ ဖျက်သိမ်းလိုက်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဘယ်လိုအတိုင်းအတာမျိုးနဲ့မှ ထင်သာမြင်သာ ရှိအောင်လုပ်ပေးဖို့ကို၊ သူက ပျက်ကွက်ခဲ့တယ်။ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်တွေက လူအများကြီးရဲ့ အခွင့်အရေးအပေါ် ကြီးမားတဲ့သက်ရောက်မှုတွေ ရှိနေတယ်။ အတိအကျပြောရရင် ဒီလူတွေအတွက်ကိုယ်စားပြုမယ့် သူရွေးချယ်ပိုင်ခွင့် ဖျက်သိမ်းခံလိုက်ရတာဖြစ်တယ်၊ ဥပဒေအရဆိုရင် ဒီနေရာတွေအတွက် ၂၀၂၂ ခုနှစ်အထိ ဒီကွက်လပ်ကြီးကို ပြန်ဖြည့်နိုင်မှာ မဟုတ်ဘူး။"

ဒီ HRW အဖွဲ့ကြေညာချက်ထဲမှာပဲ အောက်တိုဘာ ၁၆ ရက်နေ့မှာ ရခိုင်၊ ရှမ်း၊ ကချင်၊ မွန်၊ ကရင်ပြည်နယ်နဲ့ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးက မြို့နယ်နဲ့ကျေးရွာတွေမှာ ခုလိုဖျက်သိမ်းခဲ့တာနဲ့ နောက်အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက်နေ့မှာ နောက်တခါ ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်က ၉၄ ရွာမှာ ဖျက်သိမ်းခဲ့တာကြောင့် လူပေါင်း ၁.၅ သန်းကျော် မဲပေးခွင့်ဆုံးရှုံးသွားပြီလို့ ထောက်ပြလိုက်ပါတယ်။ ပြောခွင့်ရ Robinson က ဆက်ပြီး ...

"ဒါက လုံးဝ အဓိပ္ပာယ်မရှိဘူးဗျ။ UEC က ခုလို ဖျက်သိမ်းလိုက်တဲ့ ဒေသများစွာမှာ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတွေ မရှိဘူး၊ လုံခြုံရေးပြဿနာမရှိဘူး။ ဘာကြောင့် ခုလိုဆုံးဖြတ်လိုက်တယ်ဆိုတာကိုလည်း UEC က သေသေချာချာ မရှင်းပြဘူး။ ဥပမာ ပဲခူးလိုမျိုး၊ ကချင်လိုမျိုး၊ နောက်တခြားနေရာ အစိတ်အပိုင်းတွေမှာပေါ့နော်၊ ခုလိုဖျက်သိမ်းလိုက်တာက၊ အဲ့ဒီကမြန်မာပြည်သူတွေအတွက် လုံးဝ မတရားပါဘူး။ ဒါ့က UEC အနေနဲ့ တာဝန်ယူတာဝန်ခံမူမရှိဘူး၊ လူတွေရဲ့မဲပေးပိုင်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ပေးမှု မရှိတာကို ပြနေပါတယ်။"

အဲ့ဒီတော့ ဒီပြဿနာကို ဘယ်လိုကိုင်တွယ်သင့်ပါလဲလို့ မေးရာမှာ Pobertson က -

"ဒါက တကယ့်ကို အခြေခံပြဿနာကြီးလို့ ကျနော်တို့ ယူဆပါတယ်။ ဒါကြောင့် အစိုးရအနေနဲ့ ကြားဝင်ပြီး UEC ကနေ သူတို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို သေသေချာချာရှင်းပြပြီး၊ ထင်သာမြင်သာရှိအောင်လုပ်ပေးဖို့၊ ပြောပေးရတော့မဲ့ အချိန်ရောက်နေပါပြီ။ ဒီ UEC ဆုံးဖြတ်ချက်တွေက ပါတီတွေနဲ့၊ နောက် ဒီမဲဆန္ဒနယ်မြေတွေမှာ ဝင်ပြိုင်မယ့် ကိုယ်စားလှယ်တွေနဲ့ တိုင်ပင်ပြီးမှလုပ်တာမဟုတ်ဘူးလေ။ လက်ခံလို့ မရနိုင်တာမျိုးပါ။ အရေးပါတဲ့ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကြီးမျိုးကို ခုလိုဖြစ်ကတတ်ဆန်း လုပ်လိုက်တာက၊ လုံးဝစိတ်ပျက်စရာပါ၊ လုံးဝ တာဝန်ယူမူမရှိဘူး၊ တာဝန်မကျေခဲ့ဘူးဗျာ။"

နောက်ရော ဘယ်လို အဓိကပြဿနာတွေကို ဆက်သတိထားသင့်ပါလဲလို့ မေးရာမှာ Robetrson ကပဲ -

"အခုမဲဆန္ဒနယ်မြေ ဖျက်သိမ်းတာအပြင် ဒီတောက်လျှောက်လုပ်လာတွေကို ကြည့်လိုက်ရင်၊ ဥပမာ ပါတီတွေကို ပေးထားတဲ့ အများပြည်သူကို အသံလွှင့်ချိန်မှာ ကြေညာချက်တွေကို ဆင်ဆာဖြတ်တာတွေ၊ ရွေးကောက်ပွဲစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့တွေနဲ့ အတိုက်အခံဖြစ်နေတာတွေကို ကြည့်လိုက်ရင်၊ အခုရွေးကောက်ပွဲက တရားမျှတပြီး လွတ်လပ်ပါ့မလားဆိုတဲ့မေးခွန်းတွေနဲ့ သံသယတွေ ထွက်လာစေပါတယ်။ ဒါကြောင့် အစိုးရနဲ့ပြည်သူတွေက ဒီ UEC ကို တာဝန်ယူ၊ တာဝန်ခံမှုရှိလာအောင် ဝိုင်းတွန်းပေးဖို့ လိုနေပါပြီ။"

ဒါ့အပြင် Robertson က ဆက်ပြီးခုလို ထင်သာမြင်သာမရှိဘဲ လုပ်ခဲ့တာကြောင့် ဖြစ်လာတဲ့ပြဿနာတွေကို UEC က တခြားသူတွေကိုအပစ်လွှဲမချဘဲ၊ ကိုယ့်အပြစ်ကို ပြန်တာဝန်ယူသင့်တယ်လို့ ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။

"သိတယ်မလား၊ အခုလိုရှင်းပြမှုမရှိတာရယ်၊ နောက် ဒီဖျက်သိမ်းလိုက်တဲ့ နေရာများစွာက အစိုးရ ပါတီ NLD ရေပန်းမစားတဲ့နေရာတွေ သွားဖြစ်နေတာမို့၊ UEC အနေနဲ့ ပါတီစွဲကင်းကင်းနဲ့လုပ်ခဲ့ရဲ့လားလို့ သံသယတွေအများကြီးကို ဖြစ်စေပါတယ်။ ခုလို မရှင်းပြဘဲ လုပ်ခဲ့တာကြောင့်၊ ဒီ UEC အပေါ် ဝေဖန်လာဖို့ လမ်းခင်းပေးလိုက်သလို ဖြစ်သွားတယ်လေ။ ဒါကြောင့် ဖြစ်လာတဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ဝေဖန်မှုတွေအတွက်၊ တခြားဘယ်သူ့ကိုမှ သွားအပြစ်ပုံချလို့မရပါဘူး။ UEC ကိုယ်တိုင်ပဲ အပြစ်ရှိကြောင်း လက်ခံရတော့မှာပါ။"

တကယ်တော့ ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာသတင်းတွေထဲမှာ၊ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ကို ဝေဖန်မှုတွေကြီးစိုးလာနေချိန်မှာ၊ UEC ဘက်ကတော့ သူတို့ကို ဝိုင်းတိုက်ခိုက်နေတယ်လို့ ခံစားရလေ့ရှိတယ်လို့ နီးစပ်သူတွေကပြောကြပြီး၊ သူတို့အတတ်နိုင်ဆုံး ကြိုးပမ်းနေတယ်လို့ ပြန်ဖြေရှင်းလေ့ရှိပါတယ်။

၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္ သမၼတေရြးေကာက္ပြဲ ျပည္နယ္အသီးသီးအလိုက္ရလဒ္မ်ား

XS
SM
MD
LG