သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

၂၀၁၈ ရူပေဗဒ ႏိုဘဲလ္ဆု


A combination picture shows the Nobel Prize for Physics 2018 award winners (L-R) Arthur Ashkin of the U.S., Gerard Mourou of France and Donna Strickland of Canada, Oct. 2, 2018.

ေလဆာေရာင္ျခည္ရူပေဗဒ ပညာရပ္ဆိုင္ရာ တီထြင္မႈေတြလုပ္ခဲ့ၾကတဲ့ အေမရိကန္က Aurthur Ashkin ျပင္သစ္က Gerard Mourou နဲ႔ ကေနဒါက Donna Strickland တို႔ ၃ ဦးကို ၂၀၁၈ အတြက္ ရူပေဗဒႏိုဘဲလ္ဆု ခ်ီးျမွင့္လိုက္ပါတယ္။ ဒီတီထြင္မႈေတြက လူသားေတြအတြက္ ဘယ္လိုအက်ိဳးမ်ားတယ္ဆိုတာ ရူပေဗဒပညာရွင္ ေဒါက္တာပေဒသာတင္က ေျပာျပေပးမွာပါ။

၂၀၁၈ ရူပေဗဒ ႏိုဘဲလ္ဆု
please wait

No media source currently available

0:00 0:07:30 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

ေလဆာေရာင္ျခည္ရူပေဗဒ ပညာရပ္ဆိုင္ရာ တီထြင္မႈေတြ လုပ္ခဲ့ၾကတဲ့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက Aurthur Ashkin ျပင္သစ္က ေဂ်းဟတ္ မိုဟို (Gerard Mourou) နဲ႔ ကေနဒါက Donna Strickland တို႔ ၃ ဦးကို ၂၀၁၈ အတြက္ ရူပေဗဒႏိုဘဲလ္ဆု ခ်ီးျမွင့္လိုက္ပါတယ္။ သူတုိ႔ရဲ့ တီထြင္မႈေတြက လူသားေတြအတြက္ ဘယ္ေလာက္ အက်ိဳးမ်ားတယ္ဆိုတာ ရူပေဗဒ ပညာရွင္ ေဒါက္တာပေဒသာတင္က ေျပာျပေပးမွာပါ။

ေဒါက္တာပေဒသာတင္။ ။ “ေလဆာကို ပထမဦးဆံုး ၁၉၆၀ မွာစၿပီးေတြ႔တာပါ။ အဲဒါက တြင္းထြက္ ပတၱျမားကို ေသြးၿပီးေတာ့မွ ရေအာင္ လုပ္ယူတဲ့ေလဆာပါ။ ဒါ မတိုင္ခင္ ကေတာ့ ေမစာ Maser လို႔ေခၚပါတယ္။ မိုက္ခရိုေဝ့ဖ္ ေပါ့ေနာ္။ မိုက္ခရိုေဝ့ဖ္ ေရာင္ျခည္က ပိုၿပီးေတာ့ နိမ့္ပါတယ္။ အလင္းေရာင္ မဟုတ္ေသးပါဘူး။ အလင္းေရာင္ ကက်ေတာ့ "light amplification by stimulated emission of radiation" ေပါ့ေနာ္ LASER ဆိုၿပီး ေပၚလာပါတယ္။ ၁၉၆၀ ေလာက္မွာ Miman (Theodore H. Maiman) တို႔ သုေတသနလုပ္ခဲ့တာပါ။ Ali Javan က စၿပီး ေလဆာကို စမ္းသပ္ၿပီးေတာ့ ျပခဲ့ပါတယ္။ သူတို႔ေတြဟာ Bell Lab ဘဲလ္ ဓါတ္ခြဲခန္းမွာ သုေတသနေတြ လုပ္ခဲ့ၾကတာပါ။ အခု ႏိုဘဲလ္ဆုရတဲ့ ေဒါက္တာ Aurthur Ashkin ကလည္း အဲဒီ ဓါတ္ခြဲခန္းမွာပဲ သုေတသန လုပ္ရင္းနဲ႔ ရတာပါ။ သူက အသက္ ၉၆ ႏွစ္ ရွိၿပီ။ ဆိုေတာ့ အနားယူသြားပါၿပီ။ သူရခဲ့တာက ေလဆာေရာင္ျခည္ကို အသံုးျပဳၿပီးေတာ့ သုေတသနေတြ လုပ္ၿပီးေတာ့ တီထြင္ခဲ့တဲ့ တိုုင္းတာမႈ နည္းပညာတခု ျဖစ္ပါတယ္။”

“ေနာက္ဆုရသူေတြ ထဲက ေဂ်းဟတ္ မုိဟို (Gerard Mourou) ကေတာ့ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံ ပါရီၿမိဳ႕က École Polytechnique က ပါေမာကၡရယ္ ကေနဒါႏိုင္ငံ ဝါတာလူးတကၠသိုလ္ (University of Waterloo) က Donna Strickland တို႔ပါ။ Donna က မိုးဟိုးရဲ့ တပည့္ ျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔ သုေတသန လုပ္တာကေတာ့ သိပ္ကို တိုတဲ့အခ်ိန္ကေလး အတြင္းမွာ အလြန္တရာ စြမ္းအင္ျမင့္တဲ့ ေလဆာေရာင္ ျခည္ အထုပ္ကေလးေပါ့ pulse radiation လို႔ေခၚတယ္။ အဲဒါကို ထုတ္ႏိုင္ ေအာင္ ႀကိဳးစားတဲ့ တီထြင္မႈ တခုပါ။ အဲဒါေၾကာင့္ ကမာၻေပၚမွာ လက္ရွိေဆးပညာ၊ စက္မႈလက္မႈ ေတြပါ တဟုန္ထုိး တိုးတက္လာ ပါတယ္။”

ပါေမာကၡ Ashkin ရဲ့ သုေတသန ေတြ႔ရွိခ်က္က ဘာပါလဲ။

ေဒါက္တာပေဒသာတင္။ ။“၁၉၈၀ ေလာက္မွာ အာသာ အက္ရွ္ကင္က စၿပီးေတာ့ ေလဆာကို သံုးၿပီး ပရမာ အဏုျမဴေလးေတြ၊ ေရထဲမွာ ရွိတဲ့ အမႈန္ေလးေတြ၊ ဒီဘက္တီးရီးယားထက္ ေသးငယ္တဲ့ ဆဲလ္ ရုပ္ကလပ္ ကေလးေတြကို ကိုယ္လိုခ်င္တဲ့ ေနရာကို ေရႊ႕ေပးခ်င္ရင္ ေလဆာစြမ္းအင္နဲ႔ ထိန္းလို႔ရတယ္လုိ႔ သူက သီအိုရီ ထုတ္ၿပီးေတာ့ သူကိုယ္တုိင္ စမ္းသပ္ ျပခဲ့ပါတယ္။ ရူပေဗဒ သေဘာအရ အလင္းေရာင္မွာ electromagnetic radiation လွ်ပ္စစ္သံလိုက္ ျဖစ္တဲ့အတြက္ သူ႔မွာ စြမ္းအင္ရွိပါတယ္။ အဲဒီ စြမ္းအင္ရဲ့ ဖိအားေၾကာင့္ ဒီအမႈန္ေလးေတြကို ကိုယ္ႀကိဳက္သလို ေရႊ႕လို႔ ရတယ္ ဆိုတဲ့ဟာကို သူက စမ္းသပ္ၿပီး ျပခဲ့ပါတယ္။”

“အဲဒီလို ျပခဲ့တုန္းက လူ႔ကိုယ္ခႏၶာ ထဲမွာ ရွိတဲ့ ေသြးနီဥ ဆဲလ္ ကေလးေတြကို ကိုယ္လိုခ်င္တဲ့ ေနရာေလးကို ေရႊ႕ၿပီးေတာ့ တုိင္းထြာတာေပါ့ေနာ္။ ဘယ္လိုမွကို ရိုးရိုး လက္နဲ႔ ကို္င္ၿပီးထုတ္တဲ့ ဇာကနာ နဲ႔ေတာင္မွ မလုပ္ႏုိင္တဲ့ အရြယ္အစားရွိတဲ့ အမႈန္အမႊားေလးေတြ၊ ဘက္တီးရီးယား ေလးေတြ၊ ဆဲလ္ ေလးေတြကို ေရႊ႕ဖု႔ိ က်ေတာ့ အလင္းေရာင္နဲ႔ ေရႊ႕လို႔ ရတဲ့အတြက္ သူ႔ကို အလင္းဇာကနာ optical tweezer ေလဆာ သံုးရတဲ့အတြက္ laser tweezer ေလဆာဇာကနာ လို႔ ေခၚတာပါ။”

ေလဆာဇာကနာ တီထြင္မႈေၾကာင့္ ရလာတဲ့ အက်ိဳးေက်းဇူးက ႀကီးမားလွပါတယ္။

ေဒါက္တာပေဒသာတင္။ ။“ေလဆာေရာင္ျခည္ကို အဏုၾကည့္ မွန္ေျပာင္းထဲမွာ မွန္ဘီလူးထဲမွာ ထည့္ၿပီး စုဆံုလိုက္တဲ့ အခါက်ေတာ့ ေလဆာရဲ့ စြမ္းအင္က အစက္ကေလး တေနရာ ေလာက္မွာ ေပါ့ေနာ္။ မုိက္ခရြန္စေကး အရြယ္ေလာက္ရွိတဲ့ ေနရာေလးမွာ သူက ျပင္းအား စုစည္းသြားတဲ့ အတြက္ ေပါ့ေနာ္။ အလင္းရဲ့ စြမ္းအင္ဖိအားေၾကာင့္ ဒီအမႈန္ကေလးေတြ ဆဲလ္ တစ္ရႈးးေလးေတြကို ဟိုဘက္ ဒီဘက္ ေရႊ႕ႏိုင္တဲ့ အတြက္ ဘက္တီးရီးယား ေဆးသုေတသနမွာ ဆိုရင္ ဘယ္ေနရာကို ေရြ႕သြားတယ္၊ သူတို႔ ဘယ္ႏႈန္းနဲ႔ ေရြ႕တယ္၊ ဆိုတာကို တိုင္းလို႔ ရတယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြ အသက္ရွိ ေနတဲ့ living cells ေတြ၊ ေပါ့ေနာ္ ဆဲလ္ေလးေတြ ရဲ့ ေရြ႕လ်ားမႈကို တုိင္းလို႔ ရပါတယ္။”

“ဆဲလ္ေလးေတြက ဘယ္လို ေရြ႕ေနတယ္၊ ဘယ္လိုပံုစံနဲ႔ ဆဲလ္ေလးေတြကို တည္ေဆာက္ေပးလို႔ ရသလဲ၊ colloidal physics လို႔ေခၚတဲ့ ပံုေဆာင္ခဲေလး ေတြကို ကိုယ္လိုခ်င္တဲ့ ပံုစံ အေနအထားမ်ိဳး ေရာက္ေအာင္ ျပန္ၿပီးေတာ့ တည္ေဆာက္ေပးလို႔ ရေအာင္ ဒါကို သံုးလို႔ ရပါတယ္။ ရူပေဗဒနဲ႔ ရူပဓါတု ေဗဒ ပညာရပ္ေတြမွာ အလြန္ အသံုးဝင္တဲ့ ေလဆာအသံုးျပဳတဲ့ နည္းပညာ တခုလို႔ ေျပာလို႔ ရပါတယ္။”

ပါေမာကၡ Ashkin ဟာ ႏိုဘဲလ္ဆုရွင္ေတြထဲမွာ အသက္အႀကီးဆံုး ျဖစ္ၿပီး သူဟာ အခုအခ်ိန္အထိ သုေတသနေတြ ဆက္လုပ္ေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ သူဟာ ဆုေၾကးေငြ ထက္ဝက္ခ်ီးျမွင့္ခံရၿပီး သူ႔လို လူသားအက်ိဳးျပဳ ေလဆာ စက္အတြက္ နည္းပညာတီထြင္ႏုိင္ခဲ့သူ ၂ ဦး ကေတာ့ ေနာက္တဝက္ကို ခြဲယူရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေဒါက္တာပေဒသာတင္။ ။“ပါေမာကၡ ေဂ်းဟတ္မိုဟိုရယ္ ကေနဒါက Donna Strickland တို႔ ရခဲ့တာကေတာ့ CPA လို႔ေခၚပါတယ္။ Chirped pulse amplification ပါ။ ဒါကို နားလည္ဖုိ႔က ေလဆာမွာ ဘယ္အေရာင္နဲ႔ပဲ ျဖစ္ျဖစ္ သူ႔ကို ၂ မ်ိဳး ၂ စား ခြဲထားတယ္။ တခုက ေတာက္ေလွ်ာက္ စြမ္းအင္ကို လႊတ္ေနတဲ့ဟာ၊ Continuous Wave အဲဒါကို CW Laser လို႔ေခၚပါတယ္။ ေနာက္တခုက Pulse laser ပါ။ အဲဒါက အခ်ိန္တိုတုိေလး အတြင္းမွာ ဒီေလဆာ စြမ္းအင္ကို တခါထဲ ပမာဏ ႀကီးမားစြာနဲ႔ ထုတ္လိုက္ ျပန္ရပ္လိုက္နဲ႔ သူက ႀကိမ္ႏႈန္း အျမင့္ႀကီးနဲ႔ ပို႔လို႔ ရတယ္။ ႀကိမ္ႏႈန္း အျမင့္ႀကီးနဲ႔ ပို႔လိုက္တဲ့အခါ ႀကိမ္ႏႈန္းတင္ မကဘူး။ သူ႔ရဲ့ စြမ္းအင္ကပါ ရိုးရိုးေလဆာ ေရာင္ျခည္က ၁ ဝပ္ေလာက္ ဆိုရင္ သူက မီဂါ ဝပ္ေလာက္အထိ ထြက္ပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ ခုေနာက္ပိုင္း သန္း ေထာင္ေပါင္း ေျမာက္မ်ားစြာ ဝပ္ရွိတဲ့ ေလဆာကို အလြန္တရာမွ တုိေတာင္းတဲ့ အခ်ိန္ တစကၠန္႔ရဲ့ သန္းတေထာင္ပံု၊ အဲဒါကိုမွ သန္းတေထာင္ ထပ္ပံုလိုက္ အဲဒါကို peta စကၠန္႔လို႔ ေခၚပါတယ္။ အဲဒီေလာက္ အခ်ိန္ အတြင္းမွာ terawatt (one trillion (1012) watts) လို႔ေခၚတဲ့ သန္းေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ ျမင့္တဲ့ ေလဆာ ေရာင္ျခည္ကို လႊတ္ႏိုင္တဲ့ နည္းပညာကို သူတုိ႔ထြင္ခဲ့ပါတယ္။”

သူတုိ႔ရဲ့ CPA နည္းပညာသံုး ေလဆာစက္ေတြဟာ အထူးသျဖင့္ မ်က္စိခြဲစိတ္ကုသမႈ အပါအဝင္ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ မွာေရာ က်န္သုေတသနေတြ အတြက္ပါ သိပ္ကို အေရးပါတာပါ။

ေဒါက္တာပေဒသာတင္။ ။“က်န္းမာေရး ကုသမႈမွာ ကေတာ့ အလြန္အေရးႀကီးဆံုး နဲ႔ အသံုးအဝင္ဆံုးပါ။ ဘာလို႔လဲ ဆိုေတာ့ ဒီ Chirped pulse amplifier ေပါ့။ CPA ေလဆာရဲ့ အစြမ္းေၾကာင့္ အလြန္တိုေတာင္းတဲ့ အခ်ိန္မွာ အလြန္ျပင္းအားႀကီးတဲ့ ေလဆာေရာင္ျခည္ကို ဖန္တီး ႏိုင္တဲ့အတြက္ ဒီနည္းပညာနဲ႔ တစ္ရႈး အေပ်ာ့စားေပါ့ေနာ္၊ ဥပမာ အားျဖင့္ ေသြးေၾကာ၊ မ်က္လံုးထဲမွာ ရွိတဲ့ အေၾကာေလးေတြကို ခြဲ စိတ္မႈ လုပ္ႏုိင္ပါၿပီ။ ဦးေႏွာက္ကို ခြဲစိတ္မႈ၊ ေနာက္ သြားဖက္ဆိုင္ရာ၊ မ်က္ႏွာအလွျပင္တာ ေနာက္ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရမႈ ေၾကာင့္ အေရျပား ပ်က္စီးသြာတယ္ ဆိုလို႔ ရွိရင္ ဒီေလဆာနဲ႔ ျပန္ၿပီးေတာ့ ခြဲစိတ္ကုသ ရာမွာ အသံုးဝင္ပါတယ္။”

“Intralasik surgery ဆိုတာ မ်က္လံုး ခြဲတဲ့ အခါက်ရင္ ပထမ ဓါးေလးနဲ႔ ျမင္လႊာကို ခြဲၿပီး ဟထုတ္လိုက္ ၿပီးေတာ့မွ အထဲက တစ္ရႈးကို ခြဲတာပါ။ အခု ေနာက္ပိုင္း က်ေတာ့ ဒီခြဲတာကအစ ဓါးမသံုးပဲ ေလဆာနဲ႔ပဲ ျဖတ္၊ ၿပီးေတာ့ အထဲက တစ္ရႈးကိုလဲပဲ ေလဆာနဲ႔ပဲ ကုိယ္လိုခ်င္တဲ့ အေနအထား ျဖစ္ေအာင္ လုပ္၊ လုပ္ၿပီးေတာ့မွ ျပန္ခ်ဳပ္ ျပန္ကုလို႔ ရပါတယ္။ Chirped pulse amplification ေလဆာ က သူ႔မွာ ဓါတ္ေငြ႔ ေလဆာ ျဖစ္တဲ့ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ ေလဆာ၊ အာဂြန္ အိုင္းယြန္း ဓါတ္ေငြ႔ေလဆာ၊ ေနာက္ၿပီးေတာ့ တိုက္ေတနီယံ သတၱဳထည့္ထားတဲ့ နီလာ ေပါ့ေနာ္။ titanium sapphire laser ကို အသံုးျပဳၿပီးေတာ့ ခြဲစိတ္ ကုသမႈေတြ လုပ္ရပါတယ္။ မ်က္လံုး၊ ဦးေႏွာက္ခြဲ စိတ္တာတင္ မဟုတ္ပါဘူး။ အစာလမ္းေၾကာင္း၊ ေနာက္ အသဲခြဲစိတ္ကုသတာ၊ ဆိုေတာ့ ခြဲစိတ္ကုသမႈ မွန္သမွ် အကုန္ လံုး သံုးလို႔ ရပါတယ္။”

Donna Strickland ဟာ ႏွစ္ေပါင္း ၅၀ ေက်ာ္အတြင္း တတိယအႀကိမ္ေျမာက္ အမ်ိဳးသမီး ရူပေဗဒ ႏိုဘဲလ္ဆုရွင္တဦး ျဖစ္လာတာမို႔ ဒီႏွစ္ဟာ ထူးျခားတဲ့ႏွစ္ျဖစ္ပါတယ္။

ေဒါက္တာပေဒသာတင္။ ။“သူ႔မတိုင္ခင္ လြန္ခဲ့တဲ့ အႏွစ္ ၅၀ ေက်ာ္က ၁၉၆၃ မွာ Maria Goeppert Mayer ဆိုတဲ့ ရူပေဗဒ ပညာရွင္ ဂ်ာမန္အေမရိကန္ အမ်ိဳးသမီးတဦး ရခဲ့ပါတယ္။ ပထမဦးဆံုး ရခဲ့တာကေတာ့ အားလံုး သိၾကတဲ့ အတိုင္းပဲ ေရဒီယို ဓါတ္သတၱိၾကြမႈကို ပထမဦးဆံုး တိုင္းတာခဲ့တဲ့ Marie Curie က ၁၉၀၃ ခုႏွစ္ က ႏိုဘယ္လ္ ဆုရခဲ့တာပါ။”

ေဒါက္တာ ပေဒသာတင္ရဲ့ ေျပာၾကားခ်က္နဲ႔ပဲ ဒီသီတင္းပတ္အတြက္ သိပၸံနဲ႔ နည္းပညာက႑ကို ရပ္နားလိုက္ပါရေစ။

XS
SM
MD
LG