သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ျမန္မာ့ သဘာဝဝန္းက်င္အတြက္ R ၃ ခု


karen state flood (MOI)

၂၀၁၈ ဟာ ျမန္မာႏုိင္ငံတလႊား ေရႀကီးမႈဒဏ္ကို ပိုၿပီး ခံစားၾကရတဲ့ႏွစ္ပါ။ အခုလို ခံစားရတာဟာ သဘာဝဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းမႈနဲ႔ ဘယ္လိုဆက္ႏြယ္ေနပါသလဲ။ ထိန္းသိမ္းေရး အင္ဂ်င္နီယာ ဦးသိန္းေမာ္ရဲ့ အျမင္ကို ဒီတပတ္မွာ ေျပာျပေပးမွာပါ။

ျမန္မာ့ သဘာဝဝန္းက်င္အတြက္ R ၃ ခု
please wait

No media source currently available

0:00 0:07:36 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

၂၀၁၈ ဟာ ျမန္မာႏုိင္ငံတလႊား ေရႀကီးမႈဒဏ္ကို ပိုၿပီး ခံစားၾကရတဲ့ႏွစ္ပါ။ ျပည္နယ္နဲ႔ တုိင္း အားလံုးလိုလိုမွာ ေရႀကီးတဲ့ဒဏ္ ခံစားေနရခ်ိန္မွာပဲ ၾသဂုတ္လထဲမွာေတာ့ ေခ်ာင္း ၄ ေခ်ာင္း ဆံုဆင္းတဲ့ ေရျပင္ဧရိယာ အေတာ္က်ယ္ျပန္႔တဲ့ ဆြာေခ်ာင္းတမံႀကီး ေရလွ်ံတဲ့အတြက္ ေတာင္ငူ ခရိုင္အတြင္း ေသာင္းနဲ႔ခ်ီ ဒုကၡေရာက္ရသလို ရန္ကုန္မႏၱေလး အျမန္လမ္းမႀကီးပါ ပိတ္ခဲ့ရတာပါ။

အခုလိုခံစားရတာဟာ သဘာဝဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းမႈနဲ႔ ဘယ္လိုဆက္ႏြယ္ေနပါသလဲ။ ထိန္းသိမ္းေရး အင္ဂ်င္နီယာ ဦးသိန္းေမာ္ရဲ့ အျမင္ကို ဒီတပတ္မွာ ေျပာျပေပးမွာပါ။

ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ေရႀကီးေရလွ်ံၿပီး အခုဆို ေတာ္ေတာ္ေလး ဒုကၡေတြ ေရာက္ၾကပါတယ္ဆရာ။ ဒါဟာ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းမႈ ညံ့ဖ်င္းလို႔လို႔ ေျပာၾကပါတယ္။ ဆိုေတာ့ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းမႈ ေကာင္းလာေအာင္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဘာေတြ လုပ္သင့္တယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ကေလးေတြ ေျပာျပေပးပါ ဆရာ။

။“တကယ္ေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းမႈ အတြက္ တကယ္တမ္း တိတိက်က် လုပ္ေနတာ မရွိဘူးလို႔ပဲ ကၽြန္ေတာ္ျမင္တာေပါ့ေနာ္။ အဲမရွိတဲ့ အထဲမွာ ေပၚလစီကလည္း ပထမဆံုး ေပၚလစီက ၁၉၉၄ ေလာက္မွာ သူတို႔ ထုတ္တယ္။ ေနာက္ ၂၀၁၂ က်မွ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး ဥပေဒ ထြက္တယ္ေပါ့။ အခု ဒီဥပေဒကလည္း ေနာက္ထပ္ ေပၚလစီ တခုအသစ္ကို ျပန္ဆြဲေနတာ။ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး ဆိုင္ရာမူဝါဒကို။ ၿပီးခဲ့တဲ့ ၂၀၁၇ တုန္းက ၿပီးၿပီလို႔ ေျပာေပမယ့္ ဒီကေန႔ အထိေတာ့ ထြက္မလာေသးဘူး။ ဦးသိန္းေမာ္။

ဒါေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ္က ဒီ ထိန္းသိမ္းေရး အင္ဂ်င္နီယာ ပညာရပ္နဲ႔ ၾကည့္လိုက္တဲ့ အခ်ိန္မွာ တကယ့္ကို ဒီမူဝါဒ ေတြမွာ တကယ္ လိုအပ္တဲ့ အဓိက က်တဲ့ အျမင္ သေဘာထား ရွိတာကို မေတြ႔ရဘူး။ အဲဒီ သေဘာထားက ဘာလဲ ဆိုေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔က ပ်က္မွ ျပင္မွာလား၊ ဒါမွ မဟုတ္ မပ်က္ေအာင္ ထိန္းမွာလား။ အဲဒီ ၂ ခုမွာ အရမ္း ကြာသြားၿပီ။ အခု ျဖစ္ေနတာက ပ်က္မွပဲ ျပင္မယ္ ဆိုတာႀကီး ျဖစ္ေနတယ္ေပါ့။ ဒါက သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္တင္ မကဘူး။ တံတားက်ိဳးတာ၊ ဆည္က်ိဳးတာ က စၿပီး အားလံုးက ပ်က္မွ ျပင္မယ္ ဆိုတဲ့ ဖေလာ္ေဆာ္ဖီ ထဲမွာပဲ သြားေနတယ္။ အဲဒီ အတိုင္း သြားလို႔ ရွိရင္ေတာ့ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဒုကၡေတြကေတာ့ ဆက္ၿပီး ဆိုးဆိုး ဝါးဝါး ခံစား ေနၾကရအံုးမွာေပါ့ေနာ္။

ဆိုေတာ့ အဲဒါေၾကာင့္ မို႔ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ကို ဘယ္လို ေကာင္းေအာင္ စံနစ္တက် ထိန္းမလဲ၊ စဥ္းစားတဲ့ အခ်ိန္မွာ နည္းလမ္း ၃ ခုကို တၿပိဳင္နက္ထဲ ျပင္းျပင္း ထန္ထန္ ေဆာင္ရြက္မွပဲ ရမယ္လို႔ ကၽြန္ေတာ္ျမင္ပါတယ္။”

ဟုတ္ကဲ့ပါ။ အဲဒီ တၿပိဳင္နက္ထဲ လုပ္ဖို႔ လိုအပ္တဲ့ နည္းလမ္း ၃ ခုက ဘာပါလဲ ဆရာ။

။“အဲဒါက အဂၤလိပ္လို R နဲ႔ ၃ ခုလံုးက စတယ္။ ပထမဆံုး R က Rain Water Harvesting မိုးေရကို ရေအာင္ယူ၊ မိုးေရကို ထိန္းခ်ဳပ္ေပးတာ ေပါ့ေလ။ ဒုတိိယ နည္းကေတာ့ ျမစ္ထဲမွာ ဖို႔ေနတဲ့ သဲႏ ုန္းေတြကို ဖယ္ထုတ္ရမယ္။ ျမစ္ထဲမွာ ေရအတြက္ စီးစရာ ေနရာရွိေအာင္ လုပ္ေပးရမယ္။ အဲဒါကေတာ့ Room for the River လို႔ေခၚတယ္ေပါ့ေနာ္။ ေနာက္ဆံုး တနည္း ကေတာ့ သမရိုးက်ျဖစ္တဲ့ Reforestation လို႔ေခၚတဲ့ သစ္ပင္ သစ္ေတာေတြ ျပန္ျဖစ္လာေအာင္ လုပ္တာေပါ့ေနာ္။” ဦးသိန္းေမာ္။

ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈေၾကာင့္ အပူခ်ိန္ ျမင့္လာ ၿပီးေတာ့ ေလထုတဲမွာ ေရေငြ႔ ထိန္းထားတာမ်ိဳး မရတဲ့ အတြက္ တႀကိမ္မွာ ရြာခ်တဲ့ မိုးရဲ့ ထုထည္ကလည္း အရင္ထက္ ပိုၿပီး မ်ားလာတယ္။ ေရေတြကလည္း မ်ားလာတယ္။ ျမစ္ထဲမွာ စီးစရာ ေနရာကလည္း မရွိဘူး ဆိုရင္ ေဘးေတြကိုပဲ ျဖန္႔စီးမွာေပါ့။ အဲဒီအခါ ေရႀကီးေရလွ်ံမႈေတြက ဆက္ၿပီး ျဖစ္ေနမွာပဲ။” ရုပ္သြင္ အေနနဲ႔ အျမင့္ပိုင္းက သဲေျမေတြက မိုးေရေတြနဲ႔ အတူ အနိမ့္ပိုင္းကို ေရာက္သြားၿပီးေတာ့ ေခ်ာင္းေတြ ျမစ္ေတြ ထဲမွာ ပို႔ခ်ေနတာေပါ့ေနာ္။ အဲဒီျဖစ္စဥ္က ေတာက္ေလွ်ာက္ ျဖစ္ေနတယ္။ ထိမ္းမႏိုင္ သိမ္းမရလည္း ျဖစ္ေနတယ္။ အဲဒါကို တကယ္ ထိထိေရာက္ေရာက္ ဘယ္သူမွ မလုပ္ေသးဘူး။ မလုပ္လို႔ရွိရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေရႀကီးေရလွ်ံျဖစ္ေနတာ ကေတာ့ ႏွစ္တိုင္း ႏွစ္တိုင္း ဒီထက္ဒီ ပိုပိုၿပိး ဆိုးလာမွာေပါ့။ ဘာ့ေၾကာင့္လည္း ဆိုေတာ့ ျမစ္ေတြ ထဲမွာ ေရစီးစရာ ေနရာ မရွိတဲ့ အတြက္။ ဒီလိုမရွိတဲ့ အခ်ိန္မွာ ေရေတြက ေဘးေတြကို ျဖန္႔ျဖန္႔ၿပီးေတာ့ ေရႀကီးမႈေတြ ျဖစ္တယ္။ ဒါ့အျပင္ “အဲဒီ နည္းလမ္းေတြ မေျပာခင္ ကၽြန္ေတာ္က ဒီ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ေပါ့ေနာ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ျဖစ္ေနတဲ့ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ ပ်က္စီးတဲ့ ျဖစ္စဥ္ေတြကို ၾကည့္တဲ့ အခါမွာ ကၽြန္ေတာ္ျမင္တာ ကေတာ့

ဟုတ္ကဲ့ပါ။ ဒါမ်ိဳူးမျဖစ္ေအာင္ ပထမဦးဆံုး ဆရာေျပာတဲ့ 3 R ထဲက မိုးေရကို ထိန္းခ်ဳပ္တဲ့ Rain Water Harvesting နည္းကို နဲနဲ ေျပာျပေပးပါ။ ဘာေတြ လုပ္သင့္တယ္။ ဘာ့ေၾကာင့္ လုပ္ရတယ္ ဆိုတာကို ေျပာျပပါ။

အဲဒီေတာ့ မိုးေရကို ဘာေၾကာင့္ မထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ သလဲ ဆိုေတာ့ မိုးေရကို သဘာဝ အေလွ်ာက္ ထိန္းခ်ဳပ္ေပးမယ့္၊ သစ္ပင္ သစ္ေတာေတြ မရွိေတာ့လို႔ ေပါ့ေနာ္။ ဆိုေတာ့ သစ္ပင္သစ္ေတာေတြ မရွိတဲ့အတြက္ ျဖစ္ေနတာ ဆိုေတာ့ သူ႔ကုိ ဘယ္လို ကုမလဲ ဆိုေတာ့ သစ္ပင္သစ္ေတာေတြ ျပန္စိုက္ဖို႔ပဲ ေပါ့ေနာ္။ သို႔ေသာ္ သစ္ပင္ တပင္ ျဖစ္လာဖို႔က အႏွစ္ ၂၀ - ၃၀ ၾကာမယ္။ သစ္ေတာျဖစ္လာဖို႔က ႏွစ္ ၅၀ ေလာက္ ၾကာမယ္။ ေနေပ်ာက္မထိုးတဲ့ သစ္ေတာမ်ိဳး ျဖစ္လာဖို႔က အႏွစ္ ၁၅၀ ေလာက္ ၾကာမယ္လို႔ ေျပာၾကတာေပါ့။ အဲဒီေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔က အဲဒီ အခ်ိန္ မေစာင့္ႏိုင္ဘူး။ အဲဒီေတာ့ အဲဒီလို အခ်ိန္ မေစာင့္ႏိုင္တဲ့အတြက္ ဘာလုပ္ရမွာလဲ ဆိုေတာ့ သစ္ပင္ေတြ အစား အလုပ္လုပ္ေပးႏိုင္မယ့္နည္းကို ရွာၿပီးေတာ့ သံုးၾကတာေပါ့။ အဲဒီနည္းလမ္းက ေတာ့ Rain Water Harvesting မိုးေရကို စုၿပီးေတာ့ ထိန္းခ်ဳပ္တဲ့ နည္းေပါ့ေနာ္။” ။“Rain Water Harvesting ဘာေၾကာင့္ လုပ္ရသလဲ ဆိုေတာ့။ ခုနက ျဖစ္ေနတဲ့ ျပႆနာ ေတြရဲ့ အဓိက အေၾကာင္းရင္းက တကယ့္ေရာဂါေပါ့ေနာ္။ အဲဒီ ေရာဂါက ဘာလဲ ဆိုေတာ့ မိုးေရကို မထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္တဲ့ ေရာဂါေၾကာင့္ေပါ့ေနာ္။ ဦးသိန္းေမာ္။

ျမစ္အတြက္ စီးဖို႔ ေနရာေပးရတာ ေပါ့ေနာ္။ ဟုတ္ကဲ့ပါဆရာ။ ဒုတိယ နည္းလမ္းကေတာ့ Room for the river

ဦးသိန္းေမာ္။ ။“ဟုတ္ကဲ့။ ဟုတ္ကဲ့။ Room for the river က Netherlands မိုးရြာခ်မႈေတြက မ်ားလာတယ္။ ေနာက္ပိုင္း ပိုဆိုးလာရင္ သူတို႔ အတြက္ ခံႏိုင္ရည္ မရွိဘူး ေပါ့ေနာ္။ သူတို႔ ဘာလုပ္မလဲလို႔ စဥ္းစားတဲ့ အခ်ိန္မွာ ဒီျမစ္ေတြနဲ႔ အတူ ယွဥ္တြဲၿပီး ေနႏိုင္ဖို႔ ပဲေပါ့ေနာ္။ ေရနဲ႔ အတူယွဥ္တြဲၿပီး၊ သဘာဝ တရားနဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြ ေနဖို႔ပဲ ရွိတယ္ ဆိုၿပီးေတာ့ သူတို႔ ျမစ္ေတြ အတြက္ ေနရာပိုေပးဖုိ႔ ဆံုးျဖတ္လိုက္တယ္ ေပါ့ေနာ္။ ျမစ္ေတြကို တူးေဖၚတယ္၊ ျမစ္ေၾကာင္းေတြကို ခ်ဲ႕တယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ တမံေတြကို ကုန္းဖက္ကို ဆုတ္ေပးတယ္။ ေနာက္ၿပီး မိုးမ်ားလာလို႔ ရွိရင္ မိုးေရေလွာင္စရာ ကန္ႀကီးေတြ၊ ေလွာင္စရာ ေနရာႀကီးေတြကို ဖန္တီးေပးတယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲဒီေတာ့ သူက ေရအတြက္ ေနရာေတြကို ထုတ္လိုက္တယ္။ ဒီစီမံကိန္းကို သူတို႔ ေခၚလိုက္တဲ့ နံမယ္ကေတာ့ ျမစ္အတြက္ ေနရာေပးပါ ေပါ့ေနာ္။ Room for the river ပါ။“” ႏိုင္ငံမွာ ေဆာင္ရြက္ခဲ့တဲ့ စီမံကိန္းႀကီး တခုေပါ့ေနာ္။ လက္ရွိလည္း မၿပီးေသးဘူး။ သူတုိ႔ ေဆာင္ရြက္ေနတယ္။ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ ပ်က္စီးလာမႈနဲ႔ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈေၾကာင့္

“ဆိုေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ျမန္မာျပည္မွာကလည္းပဲ ေခ်ာင္း ေတြ ျမစ္ေတြက ခုနက သဲႏႈန္းေတြ ပို႔တာက အရမ္းကို ဆိုးေနၿပီ။ အဲဒီအတြက္ ဘာျဖစ္သလဲ။ မိုးမွာ ေရလွ်ံတယ္။ ေႏြမွာ ေရမရွိဘူး။ ဒီ ျမစ္ေၾကာင္းထဲမွာ သြားဖုိ႔ လာဖို႔ေတာင္ အဆင္မေျပေတာ့ဘူး ေပါ့ေနာ္။ ဆိုေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔က ျမစ္ေၾကာင္းကို ေဖၚမွ ရမယ္။”

Reforestation

“ေနာက္ဆံုး တခုကေတာ့ သမရိုးက် လုပ္ေနတဲ့ Reforestation သစ္ပင္သစ္ေတာေတြ ျပန္စိုက္ေနတာ ေပါ့ေနာ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဆီမွာ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ကို ထိန္းဖို႔ သစ္ပင္ စိုက္ရမယ္ ဆိုတာ လူတိုင္းမွာ အသိေတာ့ရွိတယ္။ သစ္ပင္စိုက္ ပြဲေတာ္ေတြ လုပ္ၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ တကယ္တမ္း သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ ထိထိေရာက္ေရာက္ အက်ိဳးရွိ လာတဲ့အထိ စိုက္လာတဲ့ လူကို မေတြ႔ရဘူး။ ဆိုေတာ့ သစ္ပင္ကလည္း တကယ္တမ္းက်ေတာ့ ခုနေျပာတဲ့ ေျမႀကီးကို တိုက္စားမႈေတြကို သစ္ပင္ တပင္ထဲက ကာကြယ္ မေပးႏိုင္ဘူး။”

သူတို႔ေတြ အပင္ေတြ ဘယ္ေလာက္အထိ စိုက္ၾကသလဲ ဆိုၿပီး ၾကည့္လိုက္တဲ့ အခ်ိန္မွာ အနဲဆံုး လူက အပင္ တေသာင္း တေထာင္ စိုက္တယ္။ အက်ယ္အဝန္းက ဧက တရာေလာက္ ေပါ့ေနာ္။ ဧက တရာ ေလာက္ အတြင္းမွာ အပင္ တေသာင္းေလာက္ စိုက္မွ တကယ္ အက်ိဳး ျဖစ္တာကို ေတြ႔ရတယ္ေပါ့ေနာ္။” ရွိတယ္။ “ဆိုလိုတာက သစ္ပင္ စိုက္တာကေတာ့ ေကာင္းပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တကယ္ အက်ိဳးရွိေအာင္ သစ္ပင္ ဘယ္ေလာက္ စိုက္ရမလဲ ဆိုတာ အဲကမာၻတဝွမ္းမွာ သစ္ပင္စိုက္ေနတဲ့ လူေတြ

“အဲဒီေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ကလည္း တပင္ ၂ ပင္ စိုက္ေနတာထက္ အနဲဆံုး ေသာင္းဂဏန္းေတာ့ စိုက္မွ ျဖစ္မယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒီသစ္ပင္ စိုက္တာကိုလည္း ဒီ ျပည္သူေတြကေရာ၊ အစိုးရကပါ၊ အင္တိုက္အားလုပ္ႏုိင္မွ ျဖစ္မယ္။ ျဖစ္ႏုိင္သမွ် ခုန နည္းသံုးလမ္း စလံုးကို ေပါင္းၿပီးမွ ထိထိ ေရာက္ေရာက္ လုပ္မွ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္က ျပန္ၿပီးေကာင္းလာႏိုင္မွာပါ။”

ထိန္းသိမ္းေရး အင္ဂ်င္နီယာ ဦးသိန္းေမာ္ ေျပာသြားတာပါ။

XS
SM
MD
LG