သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း တရာေလာက္က ကမာၻေက်ာ္ ရူပေဗဒပညာရွင္ Albert Einstein တြက္ဆေျပာဆိုခဲ့တဲ့ Gravitational Waves လို႔ေခၚတဲ့ ျဒပ္ဆြဲအားလႈိင္း ရွိမရွိ သိပၸံပညာရွင္ေတြ လက္ေတြ႔ျပႏိုင္ဖို႔ ႀကိဳးစားခဲ့ၾကတာ ၾကာပါၿပီ။ ဒါကို ေဒၚလာသန္း ၁,၁၀၀ ေက်ာ္ အကုန္က်ခံၿပီး Washington ျပည္နယ္ Hartford နဲ႔ Louisiana ျပည္နယ္ Livingston ၿမိဳ႕ေတြမွာ တည္ေဆာက္ထားတဲ့ LIGO - Laser Interferometer Gravitational - Waves Observatory လို႔ေခၚတဲ့ ၂ မိုင္ခြဲေလာက္ရွည္တဲ့ ေလဆာေရာင္ျခည္သံုး ျဒပ္ဆြဲအားလႈိင္း ေစာင့္ၾကည့္ေရး ကိရိယာ ၂ ခုကေန ၂၀၁၅ စက္တင္ဘာလ ၁၄ ရက္ေန႔မွာ တၿပိဳင္ထဲလိုလို တုိင္းတာႏုိင္ခဲ့တာမို႔ အခု လက္ေတြ႔ ျပႏိုင္ပါၿပီ။

သိပၸံပညာရွင္ေပါင္း တေထာင္ေက်ာ္နဲ႔ ေစာင့္ၾကည့္ ေလ့လာခဲ့တဲ့ စီမံကိန္း ရလဒ္ ျဖစ္တဲ့ ျဒပ္ဆြဲအားလႈိငး္ေတြကို အသံအျဖစ္ ေျပာင္းလဲ နားေထာင္လို႔ ရေအာင္လည္း ဖန္တီးခဲ့ၿပီး ဝါရွင္တန္ ဒီစီ ၿမိဳ႕ေတာ္က ေဖေဖၚဝါရီလ အခမ္းအနားမွာ LIGO ပညာရွင္ေတြက ပရိသတ္ေတြ နားေထာင္ႏုိင္ေအာင္ပါ ဖြင့္ျပခဲ့တာပါ။

စၾကဝဠာႀကီးအေၾကာင္း လူသားေတြ မသိေသးတာ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ အခု ဒီျဒပ္ဆြဲအားလႈိင္းဟာ လူသားေတြဆီကို အသိပ္သည္းဆံုး အရာဝတၱဳေတြ ကိုပါ ျဖတ္သန္း ေရာက္လာႏုိင္တာမို႔ X-ray ကေန လူ႔ခႏၶာကိုယ္ အတြင္းပိုင္း အေၾကာင္း သိလာရသလို ျဒပ္ဆြဲအားလႈိင္းကေန စၾကဝဠာႀကီးထဲက မသိေသးတာေတြကို သိလာႏိုင္တာျဖစ္ပါတယ္။

ဒါ့ေၾကာင့္ အခုေတြ႔ရွိခ်က္ဟာ နကၡတၱေဗဒ ပညာရပ္အတြက္ သာမက က်န္ သိပၸံပညာရပ္ေတြအတြက္ပါ အဖိုးမျဖတ္ႏိုင္ဘူးလို႔ Illinois တကၠသိုလ္က နကၡတၱေဗဒ ပညာရွင္ ေဒါက္တာဝင္းသာေထြးက ေျပာပါတယ္။

၁၉၁၅- ၁၆ မွာ အိုင္စတုိင္းက General Relativity ေယဘုယ် နႈိင္းရနိယာမ ကိုတင္ျပခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီမွာ ျဒပ္ထုနဲ႔ စြမ္းအင္တို႔ရဲ့ ဆက္စပ္ပံု၊ ဆြဲငင္အားေတြ ရဲ့ ျဒပ္ထုေပၚ မူတည္ေနမႈကို တင္ျပခဲ့တာပါ။ ဒါ့အျပင္ သူက ေကာင္းကင္ျပင္ကို ရြက္ထည္တခု ပမာ တြက္ဆခဲ့ၿပီး ျဒပ္ထုမ်ားလာေလ သူ႔ရဲ့ ျဒပ္ထုဆြဲငင္အားလိႈင္းက မ်ားလာေလ လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါေတြဟာ အတိုင္းအဆ မရွိတဲ့အျဖစ္အပ်က္ေတြ ဥပမာ blackholes လို အနက္ထည္ တြင္းေတြ၊ bigbang လို space and time inflation - ေဖါင္းပြမႈ ဒါမွမဟုတ္ ေပါက္ကြဲမႈႀကီးေတြေပၚ မူတည္ေနတယ္ လို႔လည္း ေျပာပါတယ္။ ဒီလိုမ်ိဳး ေပါက္ကြဲမႈေတြ ျဖစ္လာမယ္ဆိုရင္ ျဒပ္ဆြဲအားလႈိင္းေတြဟာ စၾကဝဠာ တခုလံုးကို ျပန္႔သြားႏိုင္တယ္လို႔ ေဟာကိန္းထုတ္ခဲ့တာပါ။

ရူပေဗဒပညာရွင္ေတြဟာ theory ေဟာကိန္းတခုရရင္ အျပစ္အနာအဆာ ကို လုိက္လံရွာေဖြေလ့ရွိပါတယ္။ အျပစ္အနာဆာကို ေတြ႔ဖို႔ စမ္းသပ္မႈေတြ အႀကိမ္ႀကိမ္ လုပ္ၾကတာပါ။ အခုထိေတာ့ အိုင္စတိုင္းရဲ့ သီအုိရီမွာ အပစ္မေတြ႔ေသးဘူးလို႔ ပညာရွင္ေတြက ေျပာပါတယ္။

ဒီ gravitational waves ဟာ သိပ္ေသးၿပီး ေတြ႔ဖို႔ မလြယ္ဘူးလို႔လည္း အိုင္းစတိုင္းက ေျပာခဲ့ပါတယ္။ အခုေတာ့ တိုင္းတာေစာင့္ၾကည့္မႈမွာ ပိုမိုေကာင္းမြန္ တဲ့ LIGO လို စက္ကရိယာေတြ သံုးလာႏိုင္တာမို႔ ေတြ႔ရွိခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

အခုေလ့လာမႈဟာ အလင္းႏွစ္ေပါင္းသန္းေပါင္း ၁,၃၀၀ ေလာက္မွာ ရွိတဲ့ ေနရာကေန အနည္ထည္တြင္းႀကီး ၂ ခု တခုနဲ႔ တခု ပတ္ရင္းနဲ႔ ပူးေပါင္း သြားရာက ေပၚလာတဲ့ ျဒပ္ဆြဲအားလိႈင္းေတြ ကို ေလ့လာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ႀကီးမားတဲ့ blackholes ႀကီး ၂ ခု ဝင္တိုက္တဲ့အခါမွာ အလင္းအလွ်င္ရဲ့ တဝက္ေလာက္ ထြက္လာတာမို႔ ဒါကိုဖမ္းဖို႔ လုပ္ၾကတာပါ။ ဖမ္းတဲ့အခါမွာ ၂ မိုင္ခြဲေလာက္ရွည္တဲ့ ေလဆာေရာင္ျခည္သံုး ျဒပ္ဆြဲအားလိႈင္း ေစာင့္ၾကည့္ေရး ကရိယာ (လုိင္ဂုိ) နဲ႔ ျဒပ္ဆြဲအားလႈိင္းေၾကာင့္ ေျပာင္းလဲမႈ distortion ကို တိုင္းတာတာျဖစ္ၿပီး ဒါကို ၂ ေနရာစလံုးမွာ ေထာက္လွမ္း ေတြ႔ရွိခဲ့တာပါ။

ဒီ distortion ဟာ ပရိုတြန္တခုရဲ့ တေသာင္းပံု တပံုေလာက္ပဲ ရွိတာမို႔ ေတြ႔ဖုိ႔ရာ သိပ္မလြယ္ကူတာမို႔ အခုေတြ႔ရွိခ်က္ဟာ ထူးျခားတဲ့ ေတြ႔ရွိခ်က္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေတြ႔ရွိခ်က္ဟာ အစပဲ ရွိေသးတာမို႔ ေရွ႕ကို အမ်ားႀကီးေလ့လာဖုိ႔ တံခါးဖြင့္ေပးလိုက္သလိုပဲ အာကာသေလ့လာသူေတြနဲ႔ သိပၸံပညာ နယ္ပယ္အတြက္ လမ္းစတခုအျဖစ္ ေလ့လာစရာေတြ အမ်ားႀကီး ေပၚထြက္လာေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG