သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ျမန္မာ့ေလထုညစ္ညမ္းမႈ ေလွ်ာ့ခ်ဖုိ႔


Myanmar-Oil Explosion

ေလထုညစ္ညမ္းမႈေၾကာင့္ ကမာၻတလႊား ေသဆံုးရသူ ႏွစ္စဥ္ သန္းနဲ႔ခ်ီရွိေနခ်ိန္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ေလထုညစ္ညမ္းမႈေတြ ေလွ်ာ့ခ်ဖုိ႔ ဘယ္လုိလုပ္ႏုိင္တယ္ ဆိုတာကို ဒီတပတ္မွာ ေျပာျပပါရေစ။

ျမန္မာ့ေလထုညစ္ညမ္းမႈ ေလွ်ာ့ခ်ဖုိ႔
please wait

No media source currently available

0:00 0:07:10 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

ကမာၻတလႊားမွာ ေလထုညစ္ညမ္းမႈေၾကာင့္ ေသဆံုးရသူ ႏွစ္စဥ္ သန္းနဲ႔ခ်ီရွိေနတာေၾကာင့္ ေလထုညစ္ညမ္းမႈ ျပႆနာကို အေရးတႀကီး ေျဖရွင္းၾကဖို႔ ကုလသမဂၢက ၂၀၁၉ ကမာၻ႔ပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးေန႔အတြက္ ေဆာင္ပုဒ္သတ္မွတ္ၿပီး သတိေပးေနခ်ိန္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ေလထုညစ္ညမ္းမႈ ေလွ်ာ့ခ်ဖုိ႔ ဘယ္လုိလုပ္ႏုိင္တယ္ ဆိုတာကို ဒီတပတ္မွာ ေျပာျပပါရေစ။

ပူျပင္းေျခာက္ေသြ႔တာ၊ ေရႀကီးေျမၿပိဳတာနဲ႔ မုန္တိုင္းေတြ မၾကာခဏတိုက္ခတ္ၿပီး ျပင္းထန္တဲ့ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈဒဏ္ကို ဆိုးဆိုးဝါးဝါး ခံေနရတဲ့ ႏုိင္ငံတႏိုင္ငံျဖစ္တဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံ အတြက္ ပတ္ဝန္းက်င္ဆိုင္ရာ စီမံခန္႔ခြဲမႈနဲ႔ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈဆိုင္ရာ မဟာဗ်ဴဟာ မူဝါဒသစ္ ၂ ခုကို ဇြန္လ ၅ ရက္ေန႔မွာ က်ေရာက္တဲ့ ၂၀၁၉ ကမာၻ႔ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးေန႔ အထိန္းအမွတ္ အျဖစ္ ျမန္မာအစိုးရက မိတ္ဆက္ေပးခဲ့ၿပီး ေရရွည္အတြက္ ပတ္ဝန္းက်င္ေကာင္းရဖုိ႔ ေလထုညစ္ညမ္းမႈကို တိုက္ဖ်က္သြားမယ္လို႔ ကတိေပးခဲ့ပါတယ္။

ဟုတ္ပါတယ္။ ေလထုညစ္ညမ္းမႈ ေလ်ာ့ပါးေအာင္ လုပ္တာဟာ ကမာၻႀကီးပူေႏြးမႈနဲ႔ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈကို ျဖစ္ေစတဲ့ ဓါတ္ေငြ႔ေတြေလ်ာ့ပါးေရးမွာ အဓိက အေထာက္အကူျဖစ္ေစ ပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ေလထုညစ္ညမ္းမႈကို အရင္ဆံုး ေျဖရွင္းဖို႔ လုိတယ္လို႔ သဘာဝဝန္းက်င္ အင္ဂ်င္နီယာ ေဒၚေအးေအးၾကည္က ေျပာပါတယ္။

ေဒၚေအးေအးၾကည္။ ။“ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ေလထုညစ္ညမ္းမႈ မျဖစ္ေအာင္ ဆိုရင္ ပထမဆံုးက သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး လုပ္ငန္းေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ကားေတြ လမ္းမေတြေပၚမွာ နဲႏိုင္သမွ် နဲသြား ေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲ၊ လမ္းေတြေပၚက ကားေတြ အရည္အေသြးေကာင္းေအာင္ ဘယ္လို လုပ္မလဲ ဆိုတာ ၾကည့္ရမယ္။ ေနာက္ ကားေတြကို ႏွစ္တိုင္းႏွစ္တုိင္း စစ္ေဆးတဲ့ အခါမွာ သူတုိ႔က ေလထုညစ္ညမ္းေစတဲ့ အခိုးေတြ မီးခိုးပိုက္ကေန ဘယ္ေလာက္ထြက္ေနတယ္ ဆိုတာကို ေသေသခ်ာခ်ာ စစ္သလား။ ေသခ်ာၾကည့္ဖို႔ လိုတယ္။ ေနာက္ လူအမ်ားသံုးတဲ့ စံနစ္ - ဘတ္စကား တို႔၊ သေဘၤာတို႔၊ မီးရထားတို႔၊ ေလယာဥ္ပ်ံတို႔၊ အဲဒါေတြကို ေကာင္းမြန္တဲ့ စံနစ္ထူေထာင္ ေပးျခင္း အားျဖင့္ ကားတကားခ်င္း သြားစရာ မလိုပဲနဲ႔ လူအမ်ား တကားထဲမွာ သြားႏိုင္ေအာင္ လုပ္ဖို႔လိုပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ သြားတဲ့ အေခါက္ေရကို ေလွ်ာ့ခ်ဖုိ႔ လုပ္ရမွာပါ။၊ စည္ပင္ျဖစ္ေစ၊ ၿမိဳ႕ေတာ္ဝန္ျဖစ္ေစ၊ တိုင္းအင္ဂ်င္နီယာ ကျဖစ္ေစက လမ္းမေတြေပၚမွာ ကာအစင္းေရ နဲသြားေအာင္နဲ႔ လူေတြ ေခ်ာေခ်ာေမာေမာ သြားႏုိင္ေအာင္ အဲဒါမ်ိဳးေတြ လုပ္ေပးသင့္ပါတယ္။”

သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရးဟာ ရုပ္ၾကြင္းေလာင္စာေတြကို သံုးရတဲ့အတြက္ ေလထုညစ္ညမ္းမႈကို အဓိကျဖစ္ေစတာပါ။ ဒါ့အျပင္ ရွိၿပီးသား ေလာင္စာသံုးစြဲမႈ ႀကီးမားတဲ့က႑ေတြကို ဆန္းစစ္ၿပီး ေလွ်ာ့ခ်ဖို႔ အသစ္လုပ္မယ့္ စီမံကိန္းေတြကို စီစစ္ဖို႔ လိုပါတယ္။

ေဒၚေအးေအးၾကည္။ ။“ျမန္မာျပည္မွာ ရွိတဲ့ ႀကီးမားေသာ ေလထုညစ္ညမ္းမႈ ျဖစ္ေစေသာ၊ အရင္းအျမစ္မ်ားကို ျပန္ၾကည့္သင့္တယ္။ ရွိရင္းစြဲေတြကိုေပါ့ေနာ္။ သူတုိ႔မွာ အညစ္အေၾကးေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ဖို႔၊ ဘယ္လို ထိန္းခ်ဳပ္တဲ့ စံနစ္ေတြ တပ္လို႔ ရမလဲ၊ တပ္လို႔ ရမယ္ ဆိုရင္ တပ္သင့္တယ္။ အထူးသျဖင့္ အမႈန္အမႊားေတြ ေလွ်ာ့ခ်ဖို႔၊ ဓါတ္ေငြ႔ေတြ ေလထုထဲ ေရာက္မယ့္ဟာကို ေလွ်ာ့ခ်သင့္တယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့လဲ ေရွ႕တိုးၿပီး လုပ္မယ့္ ပေရာဂ်က္ေတြ စက္ရုံအလုပ္ရံု ေဆာက္တာေတြ ရွိမယ္။ အဲဒီလို ဆိုရင္ သဘာဝ ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ဖို႔၊ သက္ေရာက္မႈ ဘာေတြ ရွိသလဲ ဆိုတာ ဆန္းစစ္ဖို႔ပါ။ အစီရင္ခံစာေတြ လုပ္တာေတာ့ ရွိတယ္။ သို႔ေသာ္လည္း ဘာေတြ လုပ္ရမယ္ ဆိုတာက စာရြက္ေပၚမွာတင္ ရွိတာ မဟုတ္ပဲနဲ႔ တကယ္ပဲ ထိထိေရာက္ေရာက္ ျဖစ္ေစတဲ့၊ စံနစ္တခု ရွိဖို႔ လိုတယ္။ အဲဒါ အေရးႀကီးတယ္။”

မီးေလာင္ကၽြမ္းမႈကေန ေလထုညစ္ညမ္းေစမႈကို ေလွ်ာ့ခ်ဖို႔ ကလည္း အေရးႀကီးပါတယ္။

ေဒၚေအးေအးၾကည္။ ။“မီးေဘးအႏၱရာယ္ကို ေလွ်ာ့ခ်ရမယ္။ ဘာလို႔လည္းဆိုေတာ့ မီးေလာင္ၿပီ ဆိုရင္ ေလထဲမွာ ညစ္ညမ္းေစတဲ့ အရာေတြ အမ်ားႀကီးေရာက္တယ္။ ဖံုက အစ။ အဲဒီီေတာ့ လူလုပ္တဲ့ ဟာေတြေၾကာင့္ ျဖစ္လာတာ မ်ိဳးကို ေလွ်ာ့ႏိုင္သမွ် ေလွ်ာ့ေပးရမယ္။ ဥပမာ အမႈိက္ပစ္တာက အစ အမႈိက္သိမ္းတာ၊ လူေနအိမ္ေတြမွာ သတိထားရမယ္။ ရပ္ကြက္ေတြ မွာလည္း မီးမေလာင္ေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲ ဆိုတာ ေတြ ႀကိဳတင္ လုပ္ထားရမယ္။ အဲဒီ မီးနဲ႔ တဆက္ထဲမွာပဲ ဖန္လံုအိမ္ ဓါတ္ေငြ႔ ေတြ ေလွ်ာ့ခ်ဖုိ႔က အဓိကပဲ။ CO2 ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ ဓါတ္ေတြ ေလွ်ာ့ခ်ဖို႔ ဆိုရင္ သစ္ပင္ေတြ မ်ားမ်ား ရွိဖို႔လိုတယ္။”

သစ္ပင္ေတြဟာ သိပ္ကိုအေရးပါတဲ့အတြက္ သစ္ပင္ေတြတိုးလာေအာင္ ႀကိဳးစားႏိုင္တဲ့ အခ်က္ ၃ ခ်က္ရွိတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

ေဒၚေအးေအးၾကည္။ ။“ျမန္မာျပည္မွာ သစ္ပင္ေတြ အေရအတြက္ ေလ်ာ့သြားတာက သစ္ခိုးထုတ္ တာက အမ်ားႀကီးပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ သစ္ခိုးထုတ္တာေတြကို ႏိုင္ႏို္င္နင္းနင္း ပိတ္ပင္ရမယ္။ ေနာက္တခုက ရွိရင္းစြဲ သစ္ပင္ေတြအတြက္ ဒီသစ္ပင္ေတြကို လမ္းေဖါက္တာျဖစ္ျဖစ္၊ တံတား ေဆာက္တာျဖစ္ျဖစ္၊ အေဆာက္အဦး ေဆာက္တာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ မလိုအပ္ပဲနဲ႔ ခုတ္ခ်ပစ္တာမ်ိဳး မလုပ္သင့္ ဘူး။ ေနာက္တခ်က္က သစ္ပင္ေတြကို လူတိုင္း ပိုၿပီး စိုက္သင့္တယ္။ စိုက္တဲ့အခါမွာလည္း ဒီလို ရပ္ကြက္တခုခ်င္း အေနနဲ႔ ကိုယ္စိုက္ခ်င္သလို စိုက္တာမ်ိဳး မဟုတ္ပဲနဲ႔ အစိုးရနဲ႔ ပူးေပါင္းၿပီး ဘယ္ေနရာမ်ိဳး ကေတာ့ စိုက္သင့္တယ္။ ဘယ္ေနရာမ်ိဳးက မစိုက္သင့္ဘူးလဲ ဆိုတာ၊ အမ်ိဳးအစားက အစ၊ ဘယ္ႏွစ္ပင္ ဆိုတာကအစ သတ္မွတ္ၿပီး စံနစ္တက် လုပ္သင့္တယ္။ ဒီလိုမလုပ္ရင္ ျပန္ခုတ္ေနရ မယ္။ စိုက္တာ မဟုတ္လို႔ ရွိရင္။ ဒီလို ဘာေၾကာင့္ လုပ္သင့္သလဲ ဆိုေတာ့ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ ကို သူက စုပ္ယူႏိုင္တယ္။

သစ္ပင္တပင္က တႏွစ္မွာ ဆိုရင္ သူက ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ ၄၈ ေပါင္ စုပ္ယူတယ္။ အဲဒီေတာ့ အႏွစ္ ၄၀ ရွိတဲ့ အပင္ဆိုလို႔ရွိရင္ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ကို တတန္ေလာက္ စုပ္ယူမယ္။ ဒါေၾကာင့္ သစ္ပင္ရဲ့က႑က အင္မတန္ အေရးပါပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး သစ္ပင္ရွိျခင္းအားျဖင့္ ေျမဆီလႊာ ျပဳန္းတီး ျခင္းကို ကာကြယ္တယ္။ အဲဒီလုိ ေျမဆီလႊာ ျပဳန္းမယ္ ဆိုရင္ ဖံုေတြလည္း လြင့္တာေပါ့ေနာ္။ ေနာက္ၿပီး ေျမဆီလႊာ မျပဳန္းဘူးဆိုရင္ ေျမႀကီးထဲမွာ ေနတဲ့ ပိုးမႊားအေကာင္ အေသးေလးေတြ ေနႏိုင္ဖုိ႔ သူတုိ႔အတြက္ ေနရာေလး လုပ္ေပးသလို ျဖစ္တယ္။ အဲဒီေတာ့ ဒီသစ္ပင္ေတြရဲ့ က႑က အေရးႀကီးတယ္။”

ေနာက္အေရးပါတဲ့ အခ်က္တခုက ညစ္ညမ္းပစၥည္းေတြ စြန္႔ထုတ္ႏိုင္တဲ့ စက္ရံု အလုပ္ရံုေတြ လုပ္ကိုင္ခြင့္ ပါမစ္ကို စံနစ္တက် သတ္မွတ္ေပးဖို႔ျဖစ္ပါတယ္။

ေဒၚေအးေအးၾကည္။ ။“ရွိရင္းစြဲ စက္ရံု အလုပ္ရံုေတြက တခါ ေဆာက္လုပ္ခြင့္ ရၿပီး လည္ပတ္ေနၿပီ ဆိုရင္ သူတို႔ကို ရပ္ေအာင္ လုပ္ဖို႔၊ ဥပေဒ လိုက္နာေအာင္ လုပ္ဖို႔က အင္မတန္ ခက္ေနတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သူတုိ႔အတြက္ ေလထုညစ္ညမ္းမႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ပါမစ္စံနစ္ တခုကို ခိုင္ခို္င္မာမာ တည္ေဆာက္ဖုိ႔ အတြက္ အဲဒီစံနစ္ေအာက္မွာ ေလထုညစ္ညမ္းမႈနဲ႔ ဆိုင္တဲ့ သတ္သတ္ ပါမစ္တခု ေပးသင့္တယ္။ အဲဒီပါမစ္မွာ ေဖၚျပထားတဲ့ အေျခေနေတြ အတုိင္း သူတုိ႔ မလည္ပတ္ဖူး ဆိုရင္ သူတုိ႔ကို ရပ္ပစ္ႏိုင္ဖုိ႔၊ သူတုိ႔ကို သတိေပးႏုိင္ဖို႔။ ေနာက္ၿပီး ပါမစ္သက္တမ္းကိုလည္း ကန္႔သတ္ေပးဖို႔။ ဥပမာ ၅ ႏွစ္သက္တမ္း လို႔ ထားလုိ႔ရွိရင္ ဒီသက္တမ္းအတြင္းမွာ သူတုိ႔ မလုိက္နာဘူး ဆိုရင္ သူတုိ႔ ဆက္ၿပီးလည္ပတ္လို႔ မရဘူးဆိုတဲ့ ျပန္လည္ၿပီးထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္တဲ့ ပါမစ္ စံနစ္တခုကို ထားသင့္တယ္။ ဒါမွပဲ သူတုိ႔က လိုက္နာမယ္။

ေနာက္ ေလထု အေျခေန ဘယ္ေလာက္ဆိုးတယ္ ဆိုတာ သိဖုိ႔အတြက္ တိုင္းတာဖို႔ လိုတယ္။ အဲဒီလို တုိင္းတာဖို႔ လိုအပ္တဲ့ ပ့ံပိုးမႈကို ေပးသင့္တယ္။ ဒီလို လုပ္တဲ့အခါ ေစတနာနဲ႔ လုပ္အားေပးမယ့္သူ အမ်ားႀကီး သံုးဖုိ႔ လိုသလို ပညာေပးေတြလည္း အမ်ားႀကီး လုပ္ဖုိ႔ လိုပါတယ္။”

သဘာဝဝန္းက်င္ အင္ဂ်င္နီယာ ေဒၚေအးေအးၾကည္ပါ။

XS
SM
MD
LG