သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

သစ္ေတာျပဳန္းတီးမႈ အႏၱရာယ္နဲ႔ ရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံအတြက္ သစ္ေတာေတြျပန္လည္ ရွင္သန္လာဖုိ႔နဲ႔ ေရရွည္ခံေအာင္ ဘာေတြ လုပ္ဖို႔ လိုအပ္တယ္ ဆိုတာကို သစ္ေတာပညာရွင္ ဦးဝင္းေမာ္က ေျပာျပေပးမွာပါ။


သစ္ေတာျပဳန္းတီးမႈ အႏၱရာယ္နဲ႔ ရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံအတြက္ သစ္ေတာေတြျပန္လည္ ရွင္သန္လာဖုိ႔နဲ႔ ေရရွည္ခံေအာင္ ဘာေတြ လုပ္ဖို႔ လိုအပ္တယ္ ဆိုတာကို သစ္ေတာပညာရွင္ ဦးဝင္းေမာ္က ေျပာျပေပးမွာပါ။

သစ္ေတာဌာန အေနနဲ႔ ေရရွည္ခံမယ့္ သစ္ေတာစီမံခန္႔ခြဲေရးနဲ႔ ပါတ္သက္ၿပီး ဘာေတြ လုုပ္ေဆာင္ေနပါသလဲ။

ထာဝစဥ္ တည္တ့ံေစမယ့္ သစ္ေတာစီမံခန္႔ခြဲမႈအတြက္ အဓိကလုုပ္ေဆာင္ရမယ့္ အခ်က္ အၾကမ္းအားျဖင့္ ၅ ခ်က္ ရွိပါတယ္။

ပထမက ဥပေဒျပဳဖိုု႔လိုုပါတယ္။ ဥပေဒျပဳၿပီးရင္ ဒီဥပေဒကိုု လိုုက္နာဖိုု႔ စည္းကမ္း​ခ်က္ေတြ သတ္မွတ္ရမွာပါ။ ဥပေဒနဲ႔ ဖြဲ႔စည္းထားတဲ့ ႀကိဳးဝိုုင္းေတြ တည္တံ့ေအာင္ ဘယ္လိုုလုုပ္ေဆာင္မယ္၊ သစ္ေတာဦးစီးဌာနလိုု သစ္ေတာေတြကိုု ထိမ္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္တဲ့ အဖြဲ႔ေတြအတြက္ လိုုအပ္တဲ့ မူဝါဒ legal and policy framework လိုုအပ္ပါတယ္။

ဒုုတိယ အေနနဲ႔ သစ္ေတာေတြကိုု စီမံအုုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ plan ဆြဲဖိုု႔ပါ။ တႏွစ္ကိုု သစ္ ဘယ္ႏွစ္တန္ ထုုတ္မယ္၊ တရားမဝင္ သစ္ခုုတ္မႈကိုု ဘယ္လိုု ကာကြယ္မယ္ ဆိုုတဲ့ မူေတြ ခ်မွတ္ဖိုု႔ လိုုပါတယ္။

တတိယ အေနနဲ႔ သဘာဝ ဝန္းက်င္အတြက္ ထည့္တြက္ရမွာပါ။ သဘာဝ ပါတ္ဝန္းက်င္ကိုု ထိမ္းတဲ့ေနရာမွာ ေရ၊ ေျမ ဝန္းက်င္အျပင္ ေတာတြင္း က်င္လည္က်က္စားတဲ့ ေတာရိုုင္း သတၱဝါေတြ ကိုုပါ ထည့္တြက္ဖိုု႔လိုုပါတယ္။ ဒီလိုု သဘာဝ ဝန္းက်င္ကိုုထိမ္းႏိုုင္ဖိုု႔ environmental impact assessment လိုု႔ေခၚတဲ့ သဘာဝ ပါတ္ဝန္းက်င္ ထိခိုုက္ပ်က္စီးမႈ အတိုုင္းအတာကိုု သိေအာင္ လုုပ္ေဆာင္ေပးရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေတာတြင္း ေနထုုိင္တဲ့ ေတာ ေကာင္ေတြအတြက္ အကာအကြယ္ေပးဖိုု႔လည္း လုုပ္ရမွာပါ။ ဒီတိရိစာၦန္ေတြ နဲ႔ အပင္ေတြရဲ့ ေဂဟစံနစ္လိုု႔ ေခၚတဲ့ ecosystem ကိုုလည္း မပ်က္စီးေအာင္ ထိမ္းသိမ္းေပးဖိုု႔ လိုုပါတယ္။

တိုုးတက္လာေနတဲ့ ႏိုုင္ငံ တႏိုုင္ငံအေနနဲ႔ သဘာဝ ပါတ္ဝန္းက်င္ကိုု ဖ်က္ဆီး ႏိုုင္တဲ့ ဓါတုုပစၥည္း chemicals သံုုးစြဲမႈေတြ စံနစ္တက် ျဖစ္ေအာင္ ဥပေဒခ်မွတ္ ထိမ္းသိမ္းေပးဖိုု႔ လိုုပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ စက္ရံုုေတြက ထြက္တဲ့ စြန္႔ပစ္ ပစၥည္း waste management ကိုုလည္း အေရးတႀကီး ကိစၥတရပ္ အေနနဲ႔စဥ္းစား ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ Protecting the environment သဘာဝ ပါတ္ဝန္းက်င္ကိုု ထိမ္းသိမ္းရမယ့္ အထဲမွာ ဒါက အေရးပါတဲ့ က႑တရပ္ ျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္စတုုတၳ အခ်က္က well being of people ေဒသတြင္း ျပည္သူေတြ အတြက္ ေကာင္းက်ိဳးရေအာင္ ဘာလုုပ္ေပးရမယ္ ဆိုုတာကိုု စဥ္းစားရမွာပါ။ ဒီလိုု လုုပ္ႏိုုင္ဖိုု႔ social impact assessment ကိုု တြက္ခ်က္ေပးရမွာပါ။ လူမႈပိုုင္းဆိုုင္ရာ ကိစၥေတြမွာ ဘာထိခိုုက္ႏိုုင္တယ္ဆိုုတာကိုု သိေအာင္ လုုပ္ရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ ေဒသတခုုမွာ ရွိတဲ့ သစ္ေတာ ႀကိဳးဝိုုင္းထဲ သတၱဳထုုတ္မယ္ သစ္ထုုတ္မယ္ ဆိုုရင္ ေဒသခံေတြကိုု ဘယ္အတိုုင္းတာထိ ထိခိုုက္ႏိုုင္မယ္ ဆိုုတာကိုု စဥ္းစားေပးဖိုု႔ လိုုအပ္ပါတယ္။

ပဥၥမ အခ်က္ အေနနဲ႔ သစ္ေတာေတြ ျမန္ျမန္ျပန္ျဖစ္လာေအာင္ extra consideration လိုု႔ ေခၚတဲ့ သစ္ေတာထိမ္းသိမ္းေရး အတြက္ တျခားလိုုအပ္ခ်က္ေတြ ကိုု စဥ္းစားေပးဖုုိ႔ပါ။ သစ္ေတာ ရွိရာ ဝန္းက်င္တဝိုုက္ ေရကိုုထိမ္းသိမ္းဖိုု႔ ေျမဆီလႊာထိမ္းသိမ္းဖိုု႔၊ ေျမကိုုထိမ္းသိမ္းဖိုု႔၊ ပိုုးမႊား အႏၱရာယ္ ကာကြယ္ေပးဖိုု႔၊ ေနာက္ သစ္ေတာဦးစီးဌာနလိုု ဌာနမ်ိဳးကေန စိုုက္ခင္းေတြ ျပန္စိုုက္ဖိုု႔လုုပ္တာေတြ၊ စိုုက္ခင္းေတြကိုု ဘယ္လိုု ပံုုစံနဲ႔ခ်ေပးမယ္ ဆိုုတာက အစ စဥ္းစားရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဥပေဒျပဳဖုုိ႔၊ သစ္ေတာေတြကိုု ကာကြယ္ဖိုု႔၊ သဘာဝ ဝန္းက်င္ကိုုကာကြယ္ဖိုု႔၊ ေဒသခံေတြ လိုုအပ္ခ်က္ကိုု ျဖည့္ဆည္း ေပးဖိုု႔ နဲ႔ သစ္ေတာေတြ ျမန္ျမန္ျပန္ျဖစ္လာေအာင္ ဘယ္လုုိလုုပ္ေပးမယ္ ဆိုုတဲ့ အခ်က္ ၅ ခ်က္ဟာ ေရရွည္ခံမယ့္ သစ္ေတာျဖစ္ဖိုု႔လိုုအပ္ခ်က္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ သစ္ေတာတေတာကိုု ေရရွည္ အသံုုးျပဳခ်င္တယ္ ဆိုုရင္ ဒီအခ်က္ေတြ နဲ႔ကိုုက္ညီေအာင္ လုုပ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

သစ္ခိုုးထုုတ္လိုု႔ ဖမ္းဆီးတာ တခုုထဲနဲ႔တင္ ေရရွည္ခံမယ့္ သစ္ေတာစီမံခန္႔ခြဲမႈ sustainable forest management လုုိ႔ ေျပာလိုု႔ မရပါဘူး။ တရားမဝင္ ခိုုးထုုတ္တာကိုု ဖမ္းတာဟာ အခ်က္တခ်က္အေနနဲ႔ သာပါဝင္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ က်န္အခ်က္ေတြ နဲ႔ ျပည့္စံုုဖုုိ႔လည္း အေရးႀကီးပါတယ္။ ဒီအထဲမွာ သဘာဝ ဝန္းက်င္ကိုု ထိမ္းသိမ္းေရးဟာ သိပ္ကိုု အေရးပါေပမယ့္ သက္ဆိုုင္ရာ ဌာနေတြက လ ွ်စ္လ်ဴရႈေလ့ရွိတာ ေတြ႔ရတယ္လုုိ႔လည္း ဦးဝင္းေမာ္က ေျပာပါတယ္။

သဘာဝ ဝန္းက်င္ထိခိုုက္မႈေၾကာင့္ ရလာတဲ့ အေျပာင္းအလဲကိုု ရုုတ္တရက္ ျမင္ႏိုုင္ဖိုု႔ခက္ပါတယ္။ ႏွစ္နဲ႔ခ်ီၾကာလာမွာ သိသာ ထင္ရွားလာတာ မ်ိဳးမိုု႔ ဂရုုသိပ္မစိုုက္ၾကတာ လ ည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ ေျမဆီလႊာ တိုုက္စားမႈ ခံရတဲ့ ကိစၥဟာ ေန႔ခ်င္းညခ်င္းျဖစ္တာ မ်ိဳးမဟုုတ္ပါဘူး။ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာမွ ျဖစ္လာတာပါ။ ျဖစ္လာခဲ့ ၿပီ ဆိုုရင္လည္းဒါကိုု ျပန္ၿပီး ကုုစားဖုုိ႔ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာႏိုုင္တဲ့ သေဘာပါ။ ေျမဆီလႊာ တလက္မ အတိုုက္စား ခံရမယ္ ဆိုုရင္ ဒီတလက္မ ျပန္ျဖစ္လာဖိုု႔ ႏွစ္ေပါင္း ၅၀ - ၁၀၀ ေလာက္ အခ်ိန္ေပး ၿပီး ျပန္ထိမ္းသိမ္းမွ ရပါတယ္။

စတုုတၳ အခ်က္ျဖစ္တဲ့ ေဒသခံေတြ ရဲ့ လိုုအပ္ကိုု ျဖည့္ဆည္းေပးတာဟာ ေရရွည္ခံမယ့္ သစ္ေတာအတြက္ လိုုအပ္ခ်က္တခုု ဆိုုတာနဲ႔ ပါတ္သက္ၿပီး ဥပမာကိုု ၾကည့္ရေအာင္ပါ။

ရွမ္းျပည္က အင္းေလးကန္ထဲ စီးဝင္မယ့္ ေရေတြကိုု ထိမ္းေပးတဲ့ သစ္ေတာေတြ ရွိရာ ေရေဝေရလဲ ေဒသ water catchment area အတြက္ ဟိုုးအရင္က စီမံကိန္းေတြ ခ်ၿပီး လုုပ္ခဲ့ဘူးပါတယ္။

အဲဒီက ေဒသခံ အမ်ားစုုဟာ က်ဴးေက်ာ္ ေတာင္ယာခုုတ္ၾက ပါတယ္။ ေတာင္ယာခုုတ္ၿပီး အေျခာက္လွန္းတာ၊ မီးရႈိ႕တာနဲ႔ ခုုတ္ၿပီး ေနရာေတြမွာ စပါးစိုုက္တာ၊ ေတာင္ယာ စိုုက္တာေတြ လုုပ္ၾကပါတယ္။ ဒါဟာ သူတိုု႔ရဲ့ အဓိက စီးပြါးေရးျဖစ္ၿပီး တျခားဘာစီးပြါးေရးမွ မရွိပါဘူး။ သူတိုု႔ကိုု ဒီလိုုမလုုပ္ဖိုု႔ ပိတ္ပင္ရင္ သူတိုု႔မွာ တျခားဘာမွလုုပ္စရာ မရွိျဖစ္သြားမွာပါ။ ဒါ့ေၾကာင့္ သူတိုု႔တေတြ အၿမဲတမ္း တေနရာထဲမွာပဲ ပံုုမွန္ စိုုက္ပ်ိဳးေရးလုုပ္ႏိုုင္ေအာင္ ဥယာဥ္ၿခံ စီမံကိန္းခ် အေကာင္ထည္ ေဖၚေပးခဲ့ပါတယ္။ တေနရာထဲမွာ သတ္သတ္မွတ္မွတ္ ေနႏိုုင္ဖိုု႔ပါ။ ဒီလိုုလုုပ္ရာမွာ သူတိုု႔အတြက္ မ်ိဳးကအစ ေပးၿပီး နည္းပညာ ျဖန္႔ျဖူး ေပးရပါတယ္။ ဥပမာ စီးပြါးျဖစ္စိုုက္ပ်ိဳးႏိုုင္မယ့္ ေကာ္ဖီပင္အတြက္ ပ်ိဳးပင္ေတြ ေဝငွ ေပးတာ၊ အရိပ္ရေစမယ့္ သနပ္ဖက္ပင္ ပ်ိဳးပင္ ေတြ ေဝငွ ေပးတာ၊ ဒညင္းပင္၊ ေထာပတ္ပင္လိုု မ်ိဳးပင္ေတြ ျဖန္႔ေဝေပးၿပီး ဥယာဥ္ၿခံံလုုပ္ေစရ ပါတယ္။

ဒါေတြဟာ ေရေဝေရလဲေဒသက ေတာင္ယာခုုတ္၊ မီးရႈိ႕ၿပီး ေတာျပုုန္းေစတဲ့ ဓေလ့ကိုု ေျပာင္းလဲေစတာနဲ႔အတူ ေဒသခံေတြ အက်ိဳးရွိေစဖိုု႔လုုပ္ေပး တာျဖစ္ၿပီး ေရရွည္တည္တံ့မယ့္ သစ္ေတာ ထိမ္းသိမ္းေရး စီမံခန္႔ခြဲမႈရဲ့ အစိတ္အပိုုင္းတခုုျဖစ္ေၾကာင္း သစ္ေတာပညာရွင္ ဦးဝင္းေမာ္က ေျပာပါတယ္။

XS
SM
MD
LG