သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ထိုင္းေရြးေကာက္ပြဲ အလားအလာ


ထိုင္းႏိုင္ငံေရြးေကာက္ပြဲ အတြက္ လူေတြ ႀကိဳတင္မဲေပးဖို႔ တန္းစီေနၾကပံု (မတ္၊ ၁၇၊ ၂၀၁၉)

မၾကာမီ က်င္းပေတာ့မယ့္ ထိုင္းႏိုင္ငံေရြးေကာက္ပြဲမွာ ဒီမိုကေရစီ အင္အားစု အင္အားေကာင္းလာလိမ့္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြ ရွိေနပါတယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာလည္း ယခင္ ေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာ ႀကံဳခဲ့ဖူးသလို မဲ၀ယ္ယူတဲ့ ဓေလ့ေၾကာင့္ ေရြးေကာက္ပြဲ ရလဒ္ကို ထိခုိက္ႏိုင္ဖြယ္ မရွိဘူးလို႔လည္း ယူဆေနၾကတာပါ။ VOA သတင္းေထာက္ Luke Hunt ဘန္ေကာက္ကေန ေပးပို႔တဲ့သတင္းကို ဦးေက်ာ္ဇံသာက ေျပာျပေပးပါမယ္။

၅ ႏွစ္ ၾကာကာလအတြင္း ပထမဆံုးအႀကိမ္ က်င္းပမယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲကို အခုလာမယ့္ တနဂၤေႏြေန႔မွာ ျပဳလုပ္ေတာ့မွာပါ။ အဓိကအားျဖင့္ ၂၀၁၄ က အာဏာသိမ္း တက္လာခဲ့တဲ့ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး Prayut Chan-ocha နဲ႔ ဒီမုိကေရစီ အင္အားစုတုိ႔အၾကား ယွဥ္ၿပိဳင္ရမယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲ ျဖစ္ပါတယ္။ Prayut ကေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ သူအႏုိင္ရခဲ့ရင္ ဒီမုိကေရစီ ေဖာ္ေဆာင္ေပးမယ္လို႔ ဆုိထားပါတယ္။

ထိုင္းႏိုင္ငံက အာဆီယံအဖြဲ႔၀င္ႏုိင္ငံ တႏိုင္ငံျဖစ္တဲ့အတြက္ အထူးသျဖင့္ အာဆီယံေဒသအတြင္း ဒီမိုကေရစီ လိုလားသူေတြကလည္း အဖြဲ႔၀င္ႏုိင္ငံတခုရဲ့ ျပည္တြင္းေရးကို ၀င္ေရာက္ မစြက္ဖက္ရဘူးဆိုတဲ့ မူ၀ါဒရွိသည့္တိုင္ေအာင္ ဒီေရြးေကာက္ပြဲကို ဂ႐ုတစိုက္ ေစာင့္ၾကည့္ေနၾကတာပါ။

၂၀၁၄ မွာ စစ္အာဏာ သိမ္းခဲ့ၿပီးခ်ိန္ကစလို႔ ထိုင္းႏိုင္ငံမွာ ဆႏၵသေဘာထား လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ခြင့္၊ ျငိမ္းခ်မ္းစြာ စုေ၀းခြင့္နဲ႔ သတင္းစာ လြတ္လပ္ခြင့္တို႔ဟာ ေခတ္သစ္ထိုင္းႏိုင္ငံသမိုင္းမွာ မႀကံဳစဖူး ေလ်ာ့နည္းခဲ့တယ္လို႔ သံုးသပ္မႈေတြ ရွိေနပါတယ္။

The ASEAN Post သတင္းစာထဲက သံုးသပ္ခ်က္တခုမွာ အခုလို ေရးထားပါတယ္။

“တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူ၊ အစိုးရနဲ႔ သေဘာကြဲသူ ရာေပါင္းမ်ားစြာတို႔ကို အမ်ိဳးသား လံုၿခံဳေရး ျခိမ္းေျခာက္သူေတြအျဖစ္ သတ္မွတ္ၿပီး လႈံ႔ေဆာ္မႈ၊ ကြန္ျပဴတာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ရာဇ၀တ္မႈ၊ ဘုရင္စနစ္ကို ေစာ္ကားမႈ စတဲ့ ရာဇ၀တ္မႈေတြနဲ႔ စြဲဆိုခဲ့ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ အဲဒီ့သူေတြဟာ သူတို႔ရဲ့ သေဘာထားအျမင္ကို ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ ေဖာ္ထုတ္ခဲ့ၾကျခင္းသာ ျဖစ္ပါတယ္။”

၂၀၁၄ အာဏာသိမ္းမႈမွာ ၁၉၃၂ ကစ ေရတြက္ရင္ ၁၃ ႀကိမ္ေျမာက္ အာဏာသိမ္းမႈ ျဖစ္ျပီး ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ Yingluck Shinawatra ကို ဖယ္ရွားခဲ့တဲ့အတြက္ ႏိုင္ငံတကာက ရႈတ္ခ် ကန္႔ကြက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အခုေရြးေကာက္ပြဲမွာ အဲဒီတုန္းက ညွိဳးငယ္ခဲ့တဲ့ ဂုဏ္သတင္းကို ျပန္လည္ အဖတ္ဆယ္ႏိုင္ဖို႔ စစ္ဖက္က ေမွ်ာ္လင့္ေနတာပါ။

ထိုင္းႏိုင္ငံရဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲကို အိမ္နီးခ်င္း ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ့ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ ႏႈိင္းယွဥ္ေျပာဆိုေနၾကပါတယ္။ လႊတ္ေတာ္အတြင္း စစ္တပ္အတြက္ ေနရာခ်ထားမႈေၾကာင့္ အရပ္သား အစိုးရအေပၚ စစ္တပ္ရဲ့ လႊမ္းမိုးမႈ ဆက္ရွိေနၿပီး ဒါက ၂၀၁၅ ျမန္မာ့ေရြးေကာက္ပြဲတြင္း ျပည္သူေတြရဲ့ ဒီမိုကေရစီ လြတ္လပ္ေရး ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြကို ထိခိုက္ေစခဲ့ပါတယ္။ အေရွ႕ပိုင္း အိမ္နီးခ်င္း ကေမၻာဒီးယားႏိုင္ငံမွာေတာ့ အဓိက အတိုက္အခံပါတီကို ေရြးေကာက္ပြဲ ၀င္ခြင့္ပိတ္၊ သတင္းမီဒီယာနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာ ပုဂၢိဳလ္ေတြကို ေထာင္ခ်ခဲ့ၿပီး တပါတီ ႏိုင္ငံ ျပန္တည္ေထာင္ခဲ့တာေၾကာင့္ အေမရိကန္နဲ႔ ဥေရာပႏိုင္ငံေတြရဲ့ ဒဏ္ခတ္ပိတ္ဆို႔မႈခံရမယ့္ အလားအလာ ရွိေနပါတယ္။

အင္ဒိုနီးရွားႏုိင္ငံမွာလည္း ဧၿပီလအတြင္း ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပမွာ ျဖစ္ၿပီး ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံမွာလည္း ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပဖို႔ ရွိေနပါတယ္။

စကၤာပူႏိုင္ငံကေတာ့ ၁၉၆၅ လြတ္လပ္ေရးရခ်ိန္က စၿပီး တပါတီ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္ေအာက္မွာ ရွိလာခဲ့ၿပီး ဗီယက္နမ္၊ လာအုိတို႔က ကြန္ျမဴနစ္ႏိုင္ငံ၊ ဘရူႏုိင္းႏိုင္ငံကေတာ့ sharia ဥပေဒက်င့္သံုးတဲ့ အစၥလာမ္ႏိုင္ငံ ျဖစ္ေနပါတယ္။

အေရွ႕ေတာင္အာရွ စည္းလံုးညီညြတ္ေရးဌာန ဒါရိုက္တာ David Welsh ကေတာ့ ဒီ ေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာ အဓိက က်တဲ့ ျပႆနာတရပ္က လူ႔အခြင့္အေရးကိစၥျဖစ္ၿပီး စစ္ဘက္ကို စီးပြားေရးလုပ္ပိုင္ခြင့္ေပးထားျခင္းဟာ အလုပ္သမားေတြအေပၚမွာ သက္ေရာက္မႈ ရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

"စီးပြားေရးနဲ႔ ကုန္သြယ္ေရး အလားအလားေတြကေတာ့ အေတာ္ေလး ေကာင္းႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အလုပ္သမားဥပေဒနဲ႔ အလုပ္သမားေတြကို အကာအကြယ္ ေပးမယ့္ကိစၥကေတာ့ အဲဒီေလာက္ မေကာင္းႏိုင္ပါဘူး။ မေလးရွားမွာျဖစ္ခဲ့တာေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ က်ေနာ္အေတာ္ေလး အံ့အား သင့္ခဲ့ရပါတယ္။ အခုေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ေစာင့္ၾကည့္ၾကပါစို႔။"

မေလးရွားဟာ အာဆီယံ ၁၀ ႏိုင္ငံအတြင္း အလားအလာေကာင္းတဲ့ ႏိုင္ငံတခု ျဖစ္ခဲ့ၿပီး ခ်စားပ်က္စီးေနတဲ့ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ Najib Razak ကို လူထုမဲနဲ႔ ျဖဳတ္ခ်ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ထိုင္းႏိုင္ငံ စစ္အစိုးရကိုေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲနည္းနဲ႔ ျဖဳတ္ခ်ႏိုင္မယ့္ အလားအလာ အလွမ္းေ၀းေနပါေသးတယ္။

အာဏာသိမ္း စစ္ေခါင္းေဆာင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး Prayut Chan-ocha ဟာ အခုအခါမွာ လူႀကိဳက္မ်ားေနၿပီး သူ တရား၀င္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ျဖစ္လာႏိုင္ဖြယ္ ရွိေနတာပါ။ အေရွ႕ေတာင္အာရွ သတင္းစာဆရာမ်ား မဟာမိတ္အဖြဲ႕ကေတာ့ သူ႔ရဲ့ လက္ထက္မွာ သတင္း လြတ္လပ္ခြင့္ကို ႏွိပ္ကြပ္ခဲ့တဲ့အတြက္ သူ႔ရဲ့ ေခါင္းေဆာင္မႈကို စိုးရိမ္မကင္း ျဖစ္ေနပါတယ္။

ထိုင္းေရြးေကာက္ပြဲ ေစာင့္ၾကည့္မႈအဖြဲ႕ Laddawan Tantiyita ကေတာ့ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးတဲ့ ေဒသတခ်ိဳ႕မွာ မဲ၀ယ္တဲ့စနစ္ ေပၚေပါက္ခဲ့တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ မဲဆြယ္သူေတြဟာ မဲဆႏၵရွင္ေတြကို ထရပ္ကားေတြနဲ႔ မဲ႐ံုဆီကို သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေပးတယ္။ အခမဲ့ ေန႔လည္စာ ေကြ်းခဲ့တယ္ဆုိလည္း သူက ေျပာပါတယ္။

"ဘတ္ ၁၀၀ ကစတယ္၊ ေနာက္ ၂၀၀- ၃၀၀ ကေန ၅၀၀ အထိျဖစ္လာတယ္။ အခုဆိုရင္ ဘတ္ ၁၀၀၀ အထိျဖစ္သြားပါၿပီ။ ဒါဟာ အေမရိကန္ ၃၂ ေဒၚလာနဲ႔ ညီမွ်ပါတယ္။ ဒါ သူ႔ကို မဲထည့္မယ္ဆိုရင္ ဒီေလာက္ထိေပးမယ္လို႔ သူကေျပာေနတာပါ။"

ဒါေပမယ့္ အခုအခါမွာ လူထုသေဘာေပါက္လာၿပီ ျဖစ္လို႔ ဒီလုပ္ရပ္ဟာ ထိေရာက္မႈ ရွိမွာ မဟုတ္ဘူးလို႔လည္း သူက ဆုိပါတယ္။

"ႏုိင္ငံေရးသမားေတြဟာ သူတို႔လုပ္ေနတာ မွားေနတယ္ဆိုတာကို သူတို႔သတိမျပဳမိ ၾကပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ဒီေန႔မွာေတာ့ ျပည္သူေတြက သိလာၾကပါၿပီ။ ဒါေၾကာင့္ မဲဝယ္တဲ့ ကိစၥေၾကာင့္ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို မထိခိုက္ႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။"

အေမရိကန္ အစိုးရကေတာ့ သူ႔ႏိုင္ငံသားေတြဟာ ထိုင္းႏုိင္ငံကို ခရီးသြားရင္ ရဲနဲ႔ စစ္တပ္ ထူထပ္စြာ ခ်ထားတဲ့ အေျခအေနနဲ႔ ေတြ႔ႀကံဳႏိုင္တယ္၊ အထူးသျဖင့္ မဲ႐ံုေတြ အနီးတ၀ွိက္မွာ သတိထားၾကဖို႔ ႏႈိးေဆာ္ထားပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ထိုင္းႏုိင္ငံ ဥပေဒကို ေလးစားၿပီး ဘုရင္စနစ္ကို ေ၀ဖန္ျခင္းမျပဳဖို႔၊ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ ဆက္ႏြယ္ၿပီး လူစုလူေ၀းေတြနဲ႔ မပါ၀င္ၾကဖို႔ ႏႈိးေဆာ္ထားပါတယ္ ခင္ဗ်ာ။

ထိုင္းေရြးေကာက္ပြဲ အလားအလာ
please wait

No media source currently available

0:00 0:05:25 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

XS
SM
MD
LG