သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

အေမရိကန္ သမၼတ Donald Trump က ထုိင္းဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ Prayut Chan-o-cha ကို သမၼတ အိမ္ျဖဴလာဖုိ႔ ဖိတ္ၾကားခဲ့တဲ့ ေနာက္မွာ ဆယ္ႏွစ္ေလာက္ အဆင္မေျပ ျဖစ္ေနတဲ့ အေမရိကန္နဲ႔ ထုိင္း ၂ ႏိုင္ငံၾကား ဆက္ဆံေရးဟာ ေခတ္သစ္ထဲ ဝင္လာခဲ့ၿပီလို႔ ႏုိင္ငံေရးအကဲခတ္ ေတြက သံုးသပ္ၾကပါတယ္။ ဘန္ေကာက္အေျခစိုက္ VOA သတင္းေထာက္ Ron Corben သတင္းေပးပို႔ထားတာကို ေဒၚခင္မ်ိဳးသက္က ေျပာျပေပးမွာပါ။

ထုိင္းဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ Prayut Chan-o-cha ကို သမၼတအိမ္ျဖဴလာေရာက္ လည္ပတ္ဖုိ႔ တရားဝင္ဖိတ္ၾကား ခ်ိန္မွာ သမၼတ Trump က ကုန္သြယ္ေရးနဲ႔ စီးပြါးေရး ဆက္ဆံမႈ ပိုမိုခိုင္ၿမဲေအာင္ လုပ္ခ်င္တဲ့ ဆႏၵတူညီၾကတဲ့ အေမရိကန္နဲ႔ ထုိင္း ၂ ႏိုင္ငံၾကား ကာလၾကာရွည္ မဟာမိတ္ျဖစ္ခဲ့တာကို အေလးထား ေျပာခဲ့သလို အာရွေဒသရဲ့ အနီးကပ္မိတ္ေဆြျဖစ္ တက္တက္ၾကြၾကြနဲ႔ ဦးေဆာင္ဖုိ႔ အေမရိကန္ရဲ့ သံဓိဌာန္ကို ထပ္ေလာင္း ေျပာၾကားခဲ့တာပါ။

ဒါဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ ဆယ္ႏွစ္ေက်ာ္အတြင္း တင္းမာခဲ့တဲ့ အေမရိကန္နဲ႔ ဆက္ဆံေရးျပန္ၿပီး ေကာင္းလာတဲ့ သေဘာကို ျပလာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ Chulalongkorn တကၠသိုလ္ ႏုိင္ငံေရးသိပၸံဌာနက Thitinan Pongsudhirak ကေတာ့ အေမရိကန္ရဲ့ အခုလို ကမ္းလွမ္းမႈကို ထုိင္းက လက္ခံခ်င္ေနတာပါလို႔ ေျပာပါတယ္။

“ အေမရိကန္ရဲ့ ကနဦး ကမ္းလွမ္းမႈကို ထိုင္းက ခ်က္ခ်င္းလက္ခံခဲ့တာပါ။ ဝါရွင္တန္ကို လာဖုိ႔ သမၼတ Trump ရဲ့ ကမ္းလွမ္းခ်က္ကို ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ျဖစ္တဲ့ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး Prayut ကခ်က္ခ်င္း လက္ခံခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ထိုင္းက အေမရိကန္ဘက္က ကမ္းလွမ္းမႈကို လိုခ်င္ေနသလို ဒီလိုကမ္းလွမ္းလာ မွာကို ေစာင့္ေနတာပါ။”

ထိုင္းဒုတိယဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ Prawit Wongsawan ရဲ့ လံုၿခံဳေရးအႀကံေပး Panitan Wattanayagorn ကေတာ့ အခုလို အဆင့္ျမင့္ဆက္သြယ္ေရး ျပန္လုပ္လာတာဟာ ၂ ႏုိင္ငံ ဆက္ဆံေရး ေခတ္သစ္ေရာက္လာတာကို ျပေနတယ္လုိ႔ ေျပာပါတယ္။

“ ျပည္တြင္းေရးနဲ႔ မူဝါဒ အေျပာင္းအလဲေတြေၾကာင့္ ၂ ႏိုင္ငံၾကား ေတြ႔ေနရတဲ့ အဆင္မေျပမႈ အခက္ခဲေတြ ေက်ာ္လႊားႏိုင္္တဲ့ အေနအထား ျဖစ္လာေနပါၿပီ။ ဒီဆက္ဆံေရးသစ္ဟာ လက္ေဟာင္းေတြေပၚ အေျခခံရတာ ျဖစ္ေပမယ့္ ေရွ႕ေရွာက္ ပိုမိုေကာင္းမြန္တဲ့ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈေတြ လုပ္ဖုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္ထားပါတယ္။”

၂ ႏိုင္ငံၾကား လံုၿခံဳေရး၊ စီးပြါးေရး၊ ႏုိင္ငံေရးနဲ႔ လူမႈေရးဆိုင္ရာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈေတြ ဆယ္ႏွစ္ေလာက္ ျပတ္ေတာက္ခဲ့တာမို႔ ဒါကို ျပန္ၿပီး ဆက္ႏိုင္ဖုိ႔ ၂ ဖက္စလံုးက သိပ္အေလးထားသလို ဒါဟာ ထုိင္းနဲ႔ အာဆီယံ ႏိုင္ငံအမ်ားစုတင္ မကပဲ အေမရိကန္ကလည္း အလားတူ သေဘာထားတယ္လုိ႔လည္း ေျပာပါတယ္။

သမၼတ Trump ဟာ ထိုင္းကိုသာမကပဲ စကၤာပူနဲ႔ ဖိလစ္ပိုင္ ေခါင္းေဆာင္ေတြကိုပါ ဖိတ္ေခၚခဲ့တာ ျဖစ္သလို ႏုိင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး Rex Tillerson ကလည္း အာဆီယံ ႏိုင္ငံေတြက ႏုိင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးေတြကို ဖိတ္ေခၚေဆြးေႏြးေနတာပါ။

ထိုင္းအရာရွိေတြဟာ သမၼတ Trump တက္လာတဲ့ ဒီႏွစ္ဆန္းကစၿပီး အေမရိကန္နဲ႔ သံတမန္ေရးျပန္ဆက္ႏိုင္ဖုိ႔ ႀကိဳးစား ခ့ဲပါတယ္။ အေမရိကန္နဲ႔ ထိုင္းတို႔ၾကား ၂၀၀၆ ခုႏွစ္ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ Thaksin Shinawatra ကို ျဖဳတ္ခ်ၿပီး စစ္တပ္က အာဏာသိမ္းခဲ့ခ်ိန္ကစၿပီး ဆက္ဆံေရး မေျပလည္ခဲ့ဘူးလို႔ ထိုင္းအထက္လႊတ္ေတာ္ အမတ္ေဟာင္း Kraisak Choonhavan ကေျပာပါတယ္။

ဒါေပမယ့္လည္း အေရြးေကာက္ခံ သမၼတျဖစ္တဲ့ Thaksin လက္ထက္က မူးယစ္ေဆးဝါး တိုက္ဖ်က္ေရး စီမံကိန္းနဲ႔ လူေပါင္း ၂၅၀၀ ေက်ာ္ အသတ္ခံရတာေတြ၊ ေတာင္ပိုင္း ေဒသ အေရးကိုင္တြယ္တာေတြကေန လူ႔အခြင့္ေရးခ်ိဳးေဖါက္မႈေတြ ရွိေပမယ့္ အေမရိကန္က လွ်စ္လ်ဴရႈခဲ့တာ ေတြ႔ရတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

အခု ၂၀၁၄ မွာေတာ့ အာဏာသိမ္းၿပီးတက္လာတဲ့ Prayut ကို သမၼတ အိုဘားမားလက္ထက္မွာ အေမရိကန္က ေရာ ဥေရာပနဲ႔ Australia မဟာမိတ္ေတြကပါ ဝိုင္းၿပီး စစ္ေရးဆက္ဆံမႈေတြ ျဖတ္ေတာက္ခဲ့တာကေန ထိုင္းက ရုရွားနဲ႔ တရုတ္တို႔နဲ႔ ဆက္ဆံေရး တုိးလာခဲ့တာပါ။

တရုတ္နဲ႔ တိုးလာတဲ့ဆက္ဆံေရးမွာ စစ္ေရးပူးေပါင္းမႈေတြပါ ပါေနတာ ျဖစ္ၿပီး မၾကာေသးခင္ကပဲ တရုတ္လုပ္ သံခ်ပ္ကာ ကားေတြနဲ႔ ေဒၚလာ သန္းတေထာင္ေလာက္တန္တဲ့ တရုတ္လုပ္ ေရငုတ္သေဘၤာ ၃ စင္းဝယ္ယူဖုိ႔ ေအာ္ဒါမွာခဲ့တာျဖစ္သလို အရင္က အေမရိကန္နဲ႔ရွိတဲ့ ပံုမွန္ဆက္ဆံေရး ေတြ ေလ်ာ့လာတာပါ။

အခုေတာ့ ႏွစ္ရွည္လမ်ား ရင္းရင္းႏွီးႏွီး ရွိခဲ့တဲ့ အေမရိကန္နဲ႔ ထိုင္း ၂ ႏိုင္ငံဆက္ဆံေရး ျပန္ေကာင္းလာမယ့္ အေျခေနမုိ႔ ႀကိဳဆိုတယ္လို႔ ထိုင္းဒီမိုကရက္တစ္ အထက္လႊတ္ေတာ္ အမတ္ေဟာင္း Kraisak ကေျပာပါတယ္။

“ထိုင္းႏိုင္ငံအတြက္ ႀကိဳဆိုရမွာပါ။ ထိုင္းႏိုင္ငံမွာ ဒီမုိကေရစီျပန္ရဖုိ႔ တခုထဲကိုပဲ ထည့္တြက္ၿပီး ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ကို လွ်စ္လ်ဴရႈထားဖို႔ မျဖစ္ႏုိင္ဘူးလို႔ ကၽြန္ေတာ္ထင္ပါတယ္။ အခု သမၼတ Trump ခ်ဥ္းကပ္တဲ့ ပံုစံသစ္က ဒါကို ေျပာင္းသြားေစတာမို႔ ႀကိဳဆိုရမွာပါ။”

ဒါေပမယ့္လည္း လူ႔အခြင့္ေရး အဖြဲ႔ေတြကေတာ့ ထုိင္းႏိုင္ငံက လူ႔အခြင့္ေရးခ်ိဳးေဖါက္မႈေတြ၊ လူကုန္ကူးမႈေတြနဲ႔ တျခားလူမႈ ျပႆနာေတြ အတြက္ စိုးရိမ္ေနတာပါ။ နယူးေရာက္ အေျခစိုက္ Human Rights Watch လူ႔အခြင့္ေရးအဖြဲ႔က Phil Robertson ကေတာ့ လူ႔အခြင့္ေရးကို ဂရုစိုက္တဲ့ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံျခားေရး မူဝါဒကို သမၼတ Trump က ပစ္ပယ္တယ္ဆိုတာ သက္ေသျပႏိုင္တဲ့ အခ်က္တခု ျဖစ္လာႏုိင္တယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

အကဲခတ္ေတြကေတာ့ အခုလို ၂ ႏိုင္ငံ ဆက္ဆံေရး ျပန္လုပ္တာဟာ တရုတ္ရဲ့ အေရွ႕ေတာင္အာရွ ေဒသတြင္းၾသဇာလႊမ္းမိုးဖုိ႔ ႀကိဳးစားမႈကို ခ်ိန္ခြင္လွ်ာ ညွိတာ ျဖစ္သလို ေျမာက္ကိုရီးယားကို အေမရိကန္ရဲ့ သံတမန္နည္းလမ္း ေရွ႕မတိုးေနာက္မဆုတ္ ျဖစ္ေနတာကို ေျဖရွင္းေရးမွာ အေထာက္ကူ ရေစမယ္လို႔ သံုးသပ္ၾကပါတယ္။

XS
SM
MD
LG