သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ျမန္မာလူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈ သီးျခားစုံစမ္းဖုိ႔လႈပ္ရွားသူေတြ ေတာင္းဆုိ


ျမန္မာႏိုင္ငံလူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အထူးစံုစမ္းေရးမႉး Ms. Yanghee Lee

ကခ်င္၊ ႐ွမ္း၊ ရခိုင္စတဲ့ တုိင္းရင္းသားေဒသေတြအပါအဝင္ ျမန္မာႏိုင္ငံထဲမွာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြအတြက္ ဘက္မလိုက္သီးျခားလြတ္လပ္တဲ့ ႏို္င္ငံတကာ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈေတ ြလုပ္ေပးဖို႔ လူ႔အခြင့္အေရးလႈပ္႐ွားသူေတြက ေတာင္းဆိုလိုက္ၾကပါတယ္။ Switzerland ႏိုင္ငံ ဂ်နီဗာၿမိဳ႕မွာက်င္းပေနတဲ့ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီရဲ႕ ၃၄ ႀကိမ္ေျမာက္ ႏွစ္ပတ္လည္စည္းေဝးပြဲမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံလူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနနဲ႔ပတ္သက္လို႔ တနလၤာေန႔က ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကစဥ္မွာ ခုလိုေတာင္းဆိုခဲ့ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ ဖဲြ႔စည္းပံုျပင္ဆင္ေရးကစလို႔ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေတြ ႐ွိေနဆဲ အေျခအေနေတြကို ႏုိင္ငံစံုက တင္ျပေမးျမန္းခ်က္ေတြနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံလူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာကုလသမဂၢအထူးစံုစမ္းေရးမႉးရဲ႕ တံု႔ျပန္ခ်က္ေတြကို မစုျမတ္မြန္က အျပည့္အစံုတင္ျပပါလိမ့္မယ္။

ကုလသမဂၢလူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီရဲ႕ ၃၄ ႀကိမ္ေျမာက္ႏွစ္ပတ္လည္စည္းေဝးပြဲမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံလူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံလူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အထူးစံုစမ္းေရးမႉး Ms. Yanghee Lee ကတနလၤာေန႔က တင္ျပေဆြးေႏြးခဲ့သလို ကမာၻ႔ႏိုင္ငံေတြရဲ႕ တင္ျပခ်က္ေတြ၊ ေမးျမန္းခ်က္ေတြကို ေျဖၾကားခဲ့ပါတယ္။

ကခ်င္ျပည္နယ္၊ ႐ွမ္းျပည္နယ္နဲ႔ ရခုိင္ျပည္နယ္ေတြ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ႐ွိေနတယ္ဆိုတဲ့ Ms. Yanghee Lee ရဲ႕တင္ျပခ်က္ေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ဒီခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြအတြက္ ျမန္မာအစိုးရအေနန႔ဲ ထိထိေရာက္ေရာက္ ကိုင္တြယ္အေရးယူဖို႔နဲ႔ ေဒသခံျပည္သူေတြရဲ႕ အခြင့္အေရးကို အကာအကြယ္ေပးဖုိ႔ အေမရိကန္အပါအဝင္ ႏိုင္ငံေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ေျပာၾကားသြားခဲ့ၾကပါတယ္။ လူ႔အခြင့္အေရးလႈပ္႐ွားသူေတြ၊ သတင္းေထာက္ေတြ ဥပေဒမဲ့ဖမ္းဆီးခံေနရတာနဲ႔ပတ္သက္လို႔ စိုးရိမ္ေၾကာင္း အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ကိုယ္စားလွယ္ Mr. Bill Mozdzierz ကခုလိုေျပာၾကားသြားပါတယ္။

“သတင္းေထာက္ေတြ၊ လူနည္းစုတိုင္းရင္းသားေတြ၊ လူနည္းစုဘာသာကိုးကြယ္သူေတြ၊ လူထုအေျချပဳအဖဲြ႔အစည္းေခါင္းေဆာင္ေတြအေနနဲ႔ သူတုိ႔မွာ႐ွိတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးအတိုင္းေဆာင္႐ြက္လို႔၊ ဒါမွမဟုတ္ သူတုိ႔ရဲ႕လူမ်ဳိး၊ ဘာသာကိုးကြယ္မႈေၾကာင့္ တရားလက္လြတ္ဖမ္းဆီးခံေနၾကရတဲ့ကိစၥကုိ Ms. Yanghee Lee လိုပဲ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုကလည္း စိုးရိမ္ပါတယ္။ ၂၀၁၆ April လတုန္းက အက်ဥ္းသားေတြအေျမာက္အမ်ားကို အစိုးရကလႊတ္ေပးခဲ့တာကုိ ႀကိဳဆိုေပမယ့္ အက်ဥ္းက်ခံေနရဆဲ သူေတြကို လည္း ေမ့မထားသင့္ပါဘူး၊”

အရင္အစိုးရလက္ထက္ထဲကဖမ္းဆီးခံထားရတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေတြအျပင္ လက္႐ွိအစိုးရ လက္ထက္မွာ ယံုၾကည္ခ်က္ေၾကာင့္ အက်ဥ္းက်ေနၾကတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေတြအားလံုးကို အျမန္ဆံုးျပန္လႊတ္ေပးေရးကို အေမရိကန္အစိုးရက ေတာင္းဆိုခဲ့ပါတယ္။

လူ႔အခြင့္အေရးအဖဲြ႔ေတြကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္ေနတယ္ဆိုတဲ့ကိစၥေတြကို သီးျခားလြတ္လပ္တဲ့ ႏို္င္ငံတကာစံုစမ္းစစ္ေဆးမႈေတြလုပ္ေပးဖုိ႔ ေတာင္းဆိုသြားၾကပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ႐ိုဟင္ဂ်ာမြတ္စလင္ေတြအေပၚ ဆိုးဆိုးဝါးဝါး လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္ေနတယ္ဆိုတဲ့ စြပ္စြဲခ်က္ေတြအတြက္ စံုစမ္းေပးဖုိ႔ ေတာင္းဆုိသြားၾကတာပါ။ လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးဆိုင္ရာ အာ႐ွဖိုရမ္အဖဲြ႔က မေဝေဝႏုက လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီမွာ ခုလိုတင္ျပေဆြးေႏြးသြားပါတယ္။

“ကခ်င္ျပည္နယ္နဲ႔ ႐ွမ္းျပည္နယ္အပါအဝင္ ပဋိပကၡျဖစ္ပြားေနတဲ့ တိုင္းရင္းသားေဒသေတြမွာလည္း အလားတူ စနစ္တက် က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြက ဆယ္စုႏွစ္နဲ႔ခ်ီျဖစ္ေနပါတယ္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ေတြကလည္း ကခ်င္ျပည္နယ္နဲ႔ ႐ွမ္းျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းမွာ အပစ္အခတ္ရပ္စဲ သြားေအာင္ မလုပ္ႏိုင္ခဲ့ပါဘူး။ ရခိုင္ျပည္နယ္ဆိုင္ရာ အႀကံေပးေကာ္မ႐ွင္ကို အစိုးရကဖဲြ႔စည္းခဲ့ေပမယ့္ အဲဒီထဲမွာ ႐ိုဟင္ဂ်ာအဖဲြ႔ဝင္မပါသလုိ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြကို စံုစမ္းဖို႔လုပ္ပိုင္ခြင့္လည္းေပးမထားပါဘူး။

ဒုသမၼတဦးျမင့္ေဆြဦးေဆာင္တဲ့ ေကာ္မ႐ွင္အပါအဝင္ ၿပီးခဲ့တဲ့ ၅ ႏွစ္အတြင္းလုပ္ေနတဲ့ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈေတြကလည္း ယံုၾကည္လက္ခံႏိုင္စရာမ႐ွိပါဘူး။ ျပည္တြင္းအဆင့္နဲ႔လုပ္ေနၾကတဲ့ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈေတြလည္း တရားမွ်တမႈနဲ႔ က်ဴးလြန္သူေတြကို အေရးယူႏိုင္ေလာက္ေအာင္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မ႐ွိလွပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ရခုိင္နဲ႔ ႐ွမ္းျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းအပါအဝင္ ျမန္မာ တႏိုင္ငံလံုးမွာျဖစ္ေနတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ အတြက္ စံုစမ္းေရးေကာ္မ႐ွင္၊ ဒါမွမဟုတ္ အလားတူေဆာင္႐ြက္ႏိုင္မယ့္အဖြဲ႔နည္းလမ္းတရပ္ ထား႐ွိေပးဖုိ႔ ေတာင္းဆိုပါတယ္။”

ျမန္မာအာဏာပိုင္ေတြအေနနဲ႔ လူ႔အခြင္အေရးခ်ဳိးေဖာက္ေနမႈေတြကို စံုစမ္းလိုပံုမရတာ ဒါမွမဟုတ္ စံုစမ္းႏိုင္ျခင္းမ႐ွိတဲ့အျပင္ က်ဴးလြန္သူေတြကို ထိထိေရာက္ေရာက္အေရးမယူတဲ့ကိစၥေတြကို တျခား လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔ေတြကလည္း တင္ျပၿပီးသီးျခားလြတ္လပ္တဲ့ စံုစမ္းေရးေကာ္မ႐ွင္ဖြဲ႔ဖုိ႔ ေတာင္းဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာ ခံုသမာဓိအဖဲြ႔ဝင္မ်ားဆိုင္ရာေကာ္မ႐ွင္က မဇာလီေအး က ခုလို တင္ျပသြားပါတယ္။

“ဘာသာကိုးကြယ္မႈေၾကာင့္ ခဲြျခားဆက္ဆံမႈကို ျပတ္ျပတ္သားသားဆန္႔က်င္ၿပီး လူမႈအသိုင္းအဝိုင္းၾကားၿငိမ္းခ်မ္းဖုိ႔ေဆာင္႐ြက္ခဲ့သူ ေ႐ွ႕ေနဦးကိုနီ လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္ခံရတာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ တာဝန္႐ွိသူအားလံုးကို ေဖာ္ထုတ္ၿပီး မွ်တတဲ႔တရားစီရင္မႈလုပ္ႏိုင္ေအာင္ ဘက္မလိုက္ ထိေရာက္တဲ့ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈေတြလုပ္ဖုိ႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ သီးျခားလြတ္လပ္ ဆံုးျဖတ္ပိုင္ခြင့္႐ွိတဲ့ တရားေရးစီေရးစနစ္ အေရးေပၚလိုအပ္ေနၿပီဆုိတာကိုလည္း ဒီအမႈက မီးေမာင္းထုိးျပေနပါတယ္။”

ျမန္မာအစိုးရဘက္ကေတာ့ စြပ္စြဲခ်က္ေတြကို အေလးအနက္ထားစံုစမ္းေျဖ႐ွင္းေနၿပီး ႏိုင္ငံတကာစံုစမ္းေရး ေကာ္မရွင္ဖဲြ႔ဖို႔ဆိုတာကို လက္မခံႏိုင္ဘူးလို႔ ျမန္မာကိုယ္စားလွယ္ဘက္က လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီမွာ တံု႔ျပန္သြားခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ျပင္ဆင္သင့္၊ ဖ်က္သိမ္းသင့္တဲ့ဥပေဒေပါင္း ၂၆ ခု႐ွိၿပီး ဒီကိစၥကို ျမန္မာအစိုးရကုိ တင္ျပအႀကံျပဳထားတယ္ဆိုတာကို ျမန္မာႏိုင္ငံလူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အထူးစံုစမ္းေရးမႉး Ms. Yanghee Lee ကလည္း လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီစည္းေဝးပြဲမွာ ေျပာသြားပါေသးတယ္။

တနလၤာေန႔က လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီ အစည္းအေဝးမွာ ျမန္မာအစိုးရရဲ႕ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဆာင္႐ြက္မႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔လည္း ႏိုင္ငံေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ျမန္မာႏိုင္ငံလူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အထူးစံုစမ္းေရးမႉးကို ေမးခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲဒီေမးခြန္းေတြကို Ms. Yanghee Lee က ခုလိုျပန္ေျဖသြားခဲ့ပါတယ္။

“ပင္လံုၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဖာ္ေဆာင္မႈမွာ လူ႔အခြင့္အေရးကို ထည့္သြင္းမွေရရွည္တည္တံ႔ခိုင္ျမဲတဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ရရွိႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီကိစၥကို က်မ ျမန္မာအစိုးရထံ တင္ျပခဲ့ရာမွာ လူ႔အခြင့္အေရးကို ဦးစားေပးတဲ့ အခ်က္ေတြထဲမွာ အျပည့္အ၀ ထည့္သြင္းေဖာ္ေဆာင္ေပးမယ္လို႔ အာမခံခ်က္ရရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒါကိုလည္း က်မ နီးနီးကပ္ကပ္ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။”

ရခိုင္ျပည္နယ္ထဲက ဗုဒၶဘာသာဝင္ေတြ ဟိႏၵဴဘာသာဝင္ေတြ ခံစားေနၾကရတဲ့ စိုးရိမ္မႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔လည္း ကုလသမဂၢလူ႔အခြင့္အေရးဆုိင္ရာ အထူးစံုစမ္းေရးမႉးက တင္ျပသြားခဲ့ပါေသးတယ္။

“ရခိုင္ျပည္နယ္ထဲက ဗုဒၶဘာသာဝင္ေတြ ခံစားေနၾကရတဲ့မေက်နပ္မႈေတြကို အျမန္ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းေပးရမယ္ဆိုတာကို က်မေျပာခဲ့ၿပီးျဖစ္ပါတယ္။ က်မခရီးစဥ္အတြင္း ရခိုင္ျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းကိုေရာက္ေတာ့ ရခိုင္လူ႔အဖြဲ႔အစည္းေတြအျပင္ ဟိႏၵဴလူ႔အဖြဲ႔အစည္းတရပ္နဲ႔လည္း ေတြ႔ဆံုခဲ့ပါတယ္။ အားလံုးက သူတို႔အနာဂတ္နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ စိုးရိမ္မကင္းျဖစ္ၾကၿပီး အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းရွာေဖြရာမွာ အခက္အခဲေတြ ရင္ဆိုင္ေနၾကရတာကို က်မေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။”

ျမန္မာႏိုင္ငံလူ႔အခြင့္အေရးအေျခအေနနဲ႔ပတ္သက္လို႔ သူ႔ရဲ႕ တင္ျပအစီရင္ခံခ်က္ ဟာ ဘက္လိုက္တယ္ဆိုတဲ့ စြပ္စြဲခ်က္ေတြ႐ွိေနတဲ့အတြက္ သူ႔အေနနဲ႔ လံုးဝဘက္မလိုက္ဘူးဆိုတာကို ကုလသမဂၢလူ႔အခြင့္အေရးဆုိင္ရာ အထူးစံုစမ္းေရးမႉး Ms. Yanghee Lee က လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီစည္းေဝးပြဲမွာ ခုလို အခိုင္အမာေျပာသြားခဲ့ပါတယ္။

“က်မအေနနဲ႔ ဘက္လိုက္ၿပီး တဖက္သတ္က်တဲ့ အစီရင္ခံစာ တင္သြင္းစရာလံုး၀မရွိပါဘူး။ဒါေပမယ့္ က်မအေနနဲ႔ လက္ေတြ႔ျဖစ္ရပ္ေပၚလြင္ေစမယ့္ အခ်က္အလက္ေတြကို တခ်ိဳ႕ေတြက ႀကိဳက္ႏွစ္သက္ၾကမွာမဟုတ္ရင္ေတာင္မွ က်မမွာ တင္ျပဖို႔တာ၀န္ရွိပါတယ္။ ဒီလိုတိတိက်က် ေဆာင္ရြက္ဖို႔ကိုလည္း လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီက က်မကို ယံုၾကည္စိတ္ခ်စြာနဲ႔ တာ၀န္ေပးထားတာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ က်မတင္သြင္းေနၾကအတိုင္းပါပဲ၊ ဒီအစီရင္ခံစာ တင္သြင္းရာမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖစ္တဲ့ ျပည့္၀တဲ့ ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံျဖစ္လာဖို႔နဲ႔ ႏိုင္ငံတကာရဲ႕ေလးစားမႈခံရဖို႔ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ေတြကို က်မဘက္က ေထာက္ခံအားေပးဖို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။”

ဂ်နီဗာမွာလုပ္ေနတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီစည္းေဝးပြဲမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ မူၾကမ္းကို EU ကဦးေဆာင္ေရးဆဲြေနၿပီး ေ႐ွ႕သီတင္းပတ္ အကုန္ပိုင္းမွာဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ရပါတယ္။

XS
SM
MD
LG