သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ပဋိပကၡေတြအတြင္း လိင္ပိုင္းအၾကမ္းဖက္မႈ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီမွာ ရိုဟင္ဂ်ာေရွ႕ေန ေဆြးေႏြး


ထြက္ေျပးလာတဲ႔ ရိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ေတြ တကၠနဖ္က လမ္းမေပၚမွာ ခရီးတေထာက္နား။ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂၂ ၂၀၁၈။ ဓာတ္ပံု - AFP

ျမန္မာႏိုင္ငံကို မၾကာခင္ သြားေရာက္ေတာ့မယ့္ ကုလသမဂၢ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီ အဖဲြ႔ဝင္ေတြ အေနနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံက ပဋိပကၡေတြအတြင္း အဓမၼျပဳက်င့္ခံခဲ့ရတဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြ၊ မိန္းကေလးငယ္ေတြနဲ႔ ေတ႔ြဆံုဖုိ႔ ႐ုိဟင္ဂ်ာေ႐ွ႕ေန Ms. Razia Sultana ကတိုက္တြန္းလိုက္ပါတယ္။ လတ္တေလာျဖစ္ခဲ့တဲ့ ရခိုင္ျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္းက ပဋိပကၡေတြမွာ ႐ုိဟင္ဂ်ာ အမ်ဳိးသမီးနဲ႔ မိန္းကေလးေတြကို အကာအကြယ္ေပးဖုိ႔ ပ်က္ကြက္ခဲ့တယ္လို႔လည္း ကုလသမဂၢ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီမွာ တနလၤာေန႔က ေဆြးေႏြးတဲ့ “ပဋိပကၡအတြင္း လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈ” ဆိုတဲ့ ေဆြးေႏြးပြဲမွာ Working Group on Women, Peace and Security ဆိုတဲ့ NGO အဖဲြ႔ကိုယ္စား Ms. Sultana က ေျပာၾကားခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံက လူနည္းစု တုိင္းရင္းသား အမ်ဳိးသမီးေတြအေပၚ ျမန္မာအစိုးရတပ္ေတြရဲ႕ က်ဴးလြန္မႈေတြကို ICC ကိုတင္ဖုိ႔လည္း တုိက္တြန္းသြားတဲ့ အေၾကာင္း မစုျမတ္မြန္က ဆက္ၿပီးတင္ျပပါတယ္။

ကမာၻတဝန္း ပဋိပကၡေတြ အတြင္း လိင္ပိုင္းဆုိင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈေတြကို ေ႐ွာင္႐ွားႏုိင္ေရးအတြက္ ကုလသမဂၢ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီမွာ တနလၤာေန႔က ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံစံုက သူတို႔သေဘာထား အျမင္ေတြကို တင္ျပေဆြးေႏြးၾကတဲ့ ေဆြးေႏြးပဲြအတြင္း ႐ုိဟင္ဂ်ာ အမ်ဳိးသမီးေတြအေရး ေဆာင္႐ြက္ေနတဲ့ ႐ိုဟင္ဂ်ာ အမ်ဳိးသမီးေ႐ွ႕ေန Ms. Razia Sultana က လံုၿခံဳေရးေကာင္စီမွာ သူ႔ရဲ႕ေလ့လာခ်က္ေတြကို ပထမဆံုးအႀကိမ္ လာေရာက္ေျပာျပသြားပါတယ္။ Working Group on Women, Peace and Security ဆိုတဲ့ NGO အဖဲြ႔ကိုယ္စား Ms. Sultana ကလာေရာက္တင္ျပခဲ့တာမွာ ႐ုိဟင္ဂ်ာအမ်ဳိးသမီးနဲ႔ မိန္းကေလးငယ္ေတြကို လံုၿခံဳေရးေကာင္စီက ကာကြယ္ဖုိ႔ ပ်က္ကြက္ခဲ့တယ္လို႔ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

“ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝိုင္း အထူးသျဖင့္ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီ ကၽြန္မတို႔ကို ကာကြယ္ဖုိ႔ ပ်က္ကြက္ခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ထဲက ျမင္ေနရတဲ့ သတိျပဳစရာ အခ်က္ေတြကို လစ္လ်ဴရႈ မထားဘူး ဆိုရင္ အခုေနာက္ဆံုးျဖစ္တဲ့ ျပႆနာ မ်ဳိးကို ေ႐ွာင္လႊဲ ႏိုင္ခဲ့မွာျဖစ္ပါတယ္။”

ရခိုင္ျပည္နယ္ ေျမာက္ပုိင္းမွာ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ ပဋိပကၡေတြအတြင္း လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈေတြ ျဖစ္ခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ ကိစၥေတြကိုလည္း ခုလို ေျပာသြားပါတယ္။

“ ကၽြန္မကိုယ္တုိင္ ေလ့လာခ်က္ေတြ၊လူေတြ႔ေမးျမန္းခ်က္ေတြအရ ရခိုင္ျပည္နယ္ထဲက ႐ြာေပါင္း ၁၇ ႐ြာက အမ်ဳိးသမီးနဲ႔ မိန္းကေလးငယ္ ၃၀၀ ေက်ာ္ကို အစိုးရတပ္ေတြက မုဒိန္းက်င့္ခဲ့တယ္ဆုိတဲ့ အေထာက္အထားေတြ ရ႐ွိခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ကစလို႔ ႐ြာေပါင္း ၃၅၀ ေက်ာ္တိုက္ခိုက္ မီး႐ႈိ႕ခံခဲ့ရပါတယ္။ ဒီကိန္းဂဏန္းေတြက အမွန္တကယ္ မုဒိန္းက်င့္ခံခဲ့ရသူ အမ်ဳိးသမီး အေရအတြက္ရဲ႕ အစိတ္အပိုင္းတခုသာ ျဖစ္မယ့္ပံုရပါတယ္။ အသက္ ၆ ႏွစ္ေလာက္အထိငယ္တဲ့ မိန္းကေလးေတြ အုပ္စုဖဲြ႔ မုဒိန္းက်င့္ခံခဲ့ရပါတယ္။ အမ်ဳိးသမီးနဲ႔ မိန္းကေလးငယ္ေတြဟာ သူတုိ႔ရဲ႕ ေနအိမ္ေတြမွာ အုပ္စုဖဲြ႔ မုဒိန္းက်င့္ခံရသလို ဘဂၤလားေဒ႐ွ္႕ႏိုင္ငံဖက္ ထြက္ေျပး ျဖတ္ေက်ာ္ဖုိ႔ ႀကိဳးစားေနၾကခ်ိန္ေတြမွာ မုဒိန္းက်င့္ခံခဲ့ၾကပါတယ္။”

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အမ်ဳိးသမီးေတြအေပၚ လိင္ပိုင္းဆုိင္ရာ အဓၶမျပဳက်င့္မႈေတြက ဟိုးအရင္ထဲက ႐ွိေနတာျဖစ္ၿပီး အခုကေတာ့ အင္မတန္ႀကီးမားတဲ့ အတုိင္းအတာနဲ႔ ျဖစ္ေနတာျဖစ္တယ္ လို႔လည္း ခုလိုဆိုပါတယ္။

“ ျမန္မာႏိုင္ငံထဲမွာ႐ွိတဲ့ တျခားလူနည္းစု တိုင္းရင္းသားေတြ ျဖစ္ၾကတဲ့ ကရင္၊ ကခ်င္၊ မုန္းနဲ႔ ႐ွမ္းလူမ်ဳိးေတြဟာလည္း ဆယ္စုႏွစ္မ်ားစြာထဲက စစ္တပ္ရဲ႕ စစ္ေရး ေဆာင္႐ြက္မႈေတြအတြင္း ခဲြျခားဆက္ဆံခံၾကရတယ္။ မုဒိန္းက်င့္ခံရတယ္။ တျခား လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ ခံခဲ့ၾကရေပမဲ့ အျပစ္႐ွိသူေတြ အျပစ္ေပးမခံရဘဲ လြတ္ေျမာက္ေနၾကပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံထဲမွာ႐ွိတဲ့ တိုင္းရင္းသား အမ်ဳိးသမီးအဖဲြ႔ေတြက ဒီအျဖစ္အပ်က္ေတြကို မွတ္တမ္းတင္ထားတာ ဆယ္စုႏွစ္နဲ႔ခ်ီ႐ွိပါၿပီ။ ၂၀၀၂ ခုႏွစ္တုန္းက ႐ွမ္းအဖဲြ႔ေတြ ထုတ္ျပန္ခဲ့တဲ့ အစီရင္ခံစာထဲမွာ ဒီလိုမ်ဳိး အုပ္စုဖဲြ႔ မုဒိန္းက်င့္မႈေတြ၊သတ္ျဖတ္မႈေတြ၊ အဂၤါခ်ဳိ႕ယြင္းေအာင္ လုပ္တာေတြကို ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၁၄ ခုနွစ္တုန္းကလည္း ျမန္မာစစ္တပ္က တိုင္းရင္းသူ အမ်ဳိးသမီး ၁၀၀ ေက်ာ္ကို မုဒိန္းက်င့္ခဲ့တဲ့ အျဖစ္ေတြကို ျမန္မာႏိုင္ငံ အမ်ဳိးသမီးမ်ား အဖဲြ႔ခ်ဳပ္က အစီရင္ခံစာ ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါကိုၾကည့္ျခင္းျဖင့္ ၂၀၁၀ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ေနာက္ပိုင္းမွာလည္း ျမန္မာစစ္တပ္က တိုင္းရင္းသူ အမ်ဳိးသမီးေတြကို အဓၶမျပဳက်င့္ေနေပမဲ့ အေရးယူမခံရဘဲ ကင္းလြတ္ခြင့္ရေနတာကုိ ျပသေနပါတယ္။”

မၾကာခင္မွာ ကုလသမဂၢလံုၿခံဳေရးေကာင္စီအဖဲြ႔ဝင္ေတြ ဘဂၤလားေဒ႐ွ္႕န႔ဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံေတြကို သြားဖုိ႔႐ွိေနတဲ့အတြက္ အဲဒီခရီးစဥ္အတြင္း အဓၶမျပဳက်င့္ခံရသူေတြနဲ႔ ေတ႔ြဆံုဖုိ႔ကုိလည္း Ms. Razia Sultana ကတိုက္တြန္းပါတယ္။

“ ဒီလကုန္ပိုင္းက်ရင္ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီက Cox’s Bazar မွာ႐ွိတဲ့ ဒုကၡသည္စခန္းေတြနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံကို သြားေတာ့မွာပါ။ ဒီခရီးစဥ္အတြင္း အဓၶမက်င့္ခံခဲ့ရတဲ့ အမ်ဳိးသမီးနဲ႔ မိန္းကေလးငယ္ေတြကို ေတ႔ြဆံုရပါမယ္။ သူတုိ႔နဲ႔ ေဘးကင္းစြာေတြ႔ႏိုင္ဖုိ႔ ကၽြန္မစီစဥ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ လူကုန္ကူးမႈရပ္သြားေအာင္ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီအေနနဲ႔ ဘဂၤလားေဒ႐ွ္႕ အာဏာပိုင္ေတြနဲ႔ လက္တဲြလုပ္ရပါမယ္။ ကုလသမဂၢ အခ်က္အလက္ ႐ွာေဖြေရးအဖဲြ႔နဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္ေအာင္၊ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ လူသားခ်င္း စာနာမႈ အကူအညီေတြကို အကန္႔အသတ္မရွိ ေပးလုိ႔ရေအာင္၊ ျမန္မာအစိုးရနဲ႔ အႀကီးတန္း တာဝန္႐ွိသူေတြအေပၚ ဖိအားေပးရပါတယ္။”

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ႐ွိတဲ့ တုိင္းရင္းသားအဖဲြ႔ေတြအေပၚ အစိုးရတပ္ေတြရဲ႕ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္ က်ဴးလြန္မႈေတြနဲ႔ တျခားျပစ္မႈေတြအတြက္ ႏိုင္ငံတကာ ရာဇဝတ္ျပစ္မႈခံု႐ံုးကို လံုၿခံဳေရးေကာင္စီအေနနဲ႔ တင္ျပဖုိ႔လည္း သူကခုလို တိုက္တြန္းသြားပါတယ္။

“ ပဋိပကၡေတြအတြင္း လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈဆိုင္ရာ အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ရဲ႕ ဒီႏွစ္အစီရင္ခံစာထဲမွာ ျမန္မာစစ္တပ္ကို ပထမဆံုးအႀကိမ္ ထည့္သြင္းထားပါတယ္။ ဒီအခ်က္နဲ႔ စစ္တပ္က အေရးယူျခင္းမခံရဘဲ ဆက္ၿပီးကင္းလြတ္ေနတဲ့ အေျခအေနေတြေၾကာင့္ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီအေနနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံက အေျခအေနကို ႏိုင္ငံတကာ ရာဇဝတ္ျပစ္မႈခံု႐ံုးကို အခိ်န္မဆိုင္းဘဲ တင္ျပရပါမယ္။ ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြ အေပၚ ဆိုးဆိုးဝါးဝါး က်ဴးလြန္ခဲ့တဲ့ ျပစ္မႈေတြအျပင္ ႐ွမ္း၊ ကရင္၊ ကခ်င္ အပါအဝင္ တျခားျပည္နယ္ေတြက တိုင္းရင္းသား အဖဲြ႔ေတြအေပၚ က်ဴးလြန္မႈေတြကို ICC ကိုတင္ျပရပါမယ္။”

၂၀၁၇ ၾသဂုတ္လေနာက္ပိုင္း ရခိုင္ေျမာက္ပိုင္းကေန ဘဂၤလားေဒ႐ွ္႕ႏို္င္ငံဖက္ ထြက္သြားသူ ၇ သိန္းေလာက္ ႐ွိေနၿပီး အဲဒီသူေတြရဲ႕ အေရးကို ခုလို လံုၿခံဳေရးေကာင္စီမွာ Razia Sultana ကပထမဆံုး လာေရာက္ေျပာျပတဲ့အေပၚ ကုလသမဂၢ ဒုတိယအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ Amina J. Mohammed ကႀကိဳဆိုခဲ့ပါတယ္။

“ ႐ုိဟင္ဂ်ာအသိုင္းအဝိုင္းရဲ႕ အသံေတြကို က်ယ္က်ယ္ၾကားႏိုင္ေအာင္နဲ႔ သူတုိ႔ရဲ႕ ဘာသာယံုၾကည္မႈနဲ႔ ႐ုိဟင္ဂ်ာျဖစ္ေနလို႔ အမ်ဳိးသမီးနဲ႔ မိန္းကေလးငယ္ေတြ စနစ္တက်ျပစ္မွတ္ထားခံရတဲ့ အျဖစ္ေတြကို Ms. Razia Sultana ကဒီကေန႔လာေရာက္ ေျပာျပတာကုိ ႀကိဳဆိုပါတယ္။ ဒီႏွစ္ထဲမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံနဲ႔ တျခားပဋိပကၡျဖစ္ေနတဲ့ ေနရာေတာ္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ စစ္ေရး။ စီးပြားေရးနဲ႔။ အေတြးအျမင္ပိုင္း အသာရေအာင္ ၿခိမ္းေျခာက္မႈေတြ၊ လိင္ပိုင္းဆုိင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈေတြကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ အသံုးခ်ေနၾကပါတယ္။ ဒီအခ်က္ေတြက အႀကီးအက်ယ္ ေနရပ္စြန္႔ခြာထြက္ေျပးေနရတဲ့ အဓိက အေၾကာင္းအရင္းေတြ ျဖစ္ေနပါတယ္။”

ပဋိပကၡေတြအတြင္း လိင္ပိုင္းဆုိင္ရာအၾကမ္းဖက္မႈကာကြယ္တားဆီးေရးဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ရဲ႕အထူးသံတမန္ Pramila Patten ကလည္း Ms. Sultana ရဲ႕ တင္ျပခ်က္ေတြဟာ တန္ဖုိး႐ွိတယ္လို႔ဆိုခဲ့ပါတယ္။

“ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီက ျမန္မာႏို္င္ငံကို ပထမဆံုးအႀကိမ္ သြားေရာက္ခါနီး အခ်ိန္မွာ Ms. Razia Sultana ရဲ႕ အျမင္ တင္ျပခ်က္ေတြဟာ သိပ္တန္ဖိုး႐ွိပါတယ္။ တိုက္႐ိုက္သက္ဆိုင္ေနတဲ့ အသိုင္းအဝိုင္းေတြရဲ႕ အသံေတြဆီက အမွန္တရားေတြကို သိရတဲ့အတြက္ ကၽြန္မတုိ႔ရဲ႕ လုပ္ေဆာင္ရမယ့္ ေဆာင္႐ြက္ခ်က္ေတြကို လမ္းျပပါတယ္္။”

ကုလသမဂၢအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ António Guterres ရဲ႕၂၀၁၇ ခုႏွစ္အတြက္ ပဋိပကၡေတြ အတြင္း လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈဆိုင္ရာ အစီရင္ခံစာထဲမွာ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္ကို ပထမဆံုးအႀကိမ္ ထည့္သြင္းထားခ်ိန္မွာ အစိုးရတပ္ေတြ က်ဴးလြန္ခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ ကိစၥေတြကို ခုလို ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

XS
SM
MD
LG