သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ကန္စစ္ေရးအကူအညီ ယူကရိန္းအတြက္ ဘယ္ေလာက္အေရးႀကီးသလဲ


ယူကရိန္း စစ္သားတဦးကို ေလ႔က်င့္ေပးေနတဲ႔ အေမရိကန္ တပ္ဖြဲ႔။

သမၼတ ေဒၚနယ္လ္ဒ္ ထရမ့္ပ္ကို တရားစြဲဆိုေရး ေအာက္လႊတ္ေတာ္က စုံစမ္းစစ္ေဆးေနတာမွာ အဓိက အာ႐ုံ စိုက္ေနတာကေတာ့ ႏိုင္ငံေရး ပေယာဂ ပါတဲ့ကိစၥရပ္တခု သမၼတထရမ့္ပ္အတြက္ လုပ္ေပးမယ္လို႔ ယူကရိန္းေခါင္းေဆာင္က ကတိ ေပးတဲ့ထိ အေမရိကန္က ေပးမယ္လို႔ ေျပာထားၿပီးသား စစ္ေရးအကူအညီကို သမၼတအိမ္ျဖဴေတာ္က ဆိုင္းထားခဲ့သလားဆိုတဲ့ အခ်က္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီကိစၥမွာ သမၼတပါဝင္တဲ့ အခန္းက႑ကို လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြက စုံစမ္းစစ္ေဆးေနၾကပါတယ္။ ဒီ အေျခ အတင္ျဖစ္ေနတဲ့ကိစၥမွာ အဓိကပါေနတဲ့ စစ္ေရးအကူအညီက ဘာပါလဲ … ဒီအကူအညီက ယူူကရိန္းအတြက္ ဘာ့ေၾကာင့္ သိပ္ အေရးႀကီးတာပါလဲ … ဗြီအိုေအ သံတမန္ေရး သတင္းေထာက္ Cindy Saine ရဲ႕ သတင္းလႊာကို ကိုေက်ာ္ေက်ာ္သိန္းက ေျပာျပပါမယ္။

၂၀၁၄ ခုႏွစ္မွာ ယူကရိန္းအေရွ႕ပိုင္းကို ႐ုရွားက က်ဴးေက်ာ္ဝင္ေရာက္ၿပီး ယူကရိန္းပိုင္ Crimea ေဒသကို သူ႔ပိုင္နက္ထဲ သိမ္းယူလိုက္ပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ကတည္းက စလို႔ ယူကရိန္းအေနနဲ႔ ပိုၿပီးအားေကာင္းတဲ့ အိမ္နီးခ်င္း ႐ုရွားရန္ကေန ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ကာကြယ္ဖို႔ အေမရိကန္က စစ္ေရးအကူအညီ ေဒၚလာ ၁ ဒသမ ၆ ဘီလီယံေက်ာ္ ေပးခဲ့ပါတယ္။ ယူကရိန္းအေရွ႕ပိုင္း Donbas ေဒသမွာလည္း ႐ုရွားက ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံေပးထားတဲ့ သီးျခားခြဲထြက္ေရးဝါဒီေတြကို ယူကရိန္းက တိုက္ေနရတာပါ။ Atlantic ေကာင္စီက သုေတသီတဦးျဖစ္တဲ့ Mark Simakovsky က အခုလိုေျပာပါတယ္။

“အဲဒီအခ်ိန္ကတည္းက စလို႔ အိုဘားမားအစိုးရေရာ ထရမ့္ပ္အစိုးရကပါ ပိုၿပီးအေရးပါတဲ့ စစ္ပစၥည္းကိရိယာ ေတြ ယူကရိန္းကို ေပးလာတာပါ။ အေျမာက္၊ ဒုံးက်ည္လို လက္နက္ေတြ ဝင္လာတာကိုသိႏိုင္တဲ့ ေရဒါေတြ၊ ညၾကည့္မ်က္မွန္ ေတြ၊ ဟမ္းမ္ဗီးကားေတြ၊ စစ္သုံးခေမာက္ေတြ စသည္အားျဖင့္ ပါပါတယ္။ ထရမ့္ပ္အစိုးရကေတာ့ အိုဘားမားအစိုးရ မေပးခ်င္ခဲ့တဲ့ တိုက္ခိုက္ေရး လက္နက္ေတြ ပိုေပးခဲ့ပါတယ္။ တင့္ကားဖ်က္ ဒုံးက်ည္ေတြအျပင္ အေရွ႕ပိုင္းမွာ ခြဲထြက္ေရးဝါဒီေတြကို တိုက္ခိုက္ တာမွာ အေထာက္အကူျဖစ္ေစတဲ့ စစ္သင္တန္းေတြ ပိုေပးခဲ့ပါတယ္။”

သမၼတေဟာင္း Barack Obama ဟာ ဒီပဋိပကၡမွာ အေမရိကန္အေနနဲ႔ သိပ္ထဲထဲဝင္ဝင္ အေျခအေနမ်ိဳး ေရာက္မွာကို သတိထား ခဲ့တယ္လို႔ Wilson Center က Will Pomeranz ကေျပာပါတယ္။

“ပဋိပကၡအစမွာ အိုဘားမားက သူ႔အဆိုအားျဖင့္ ပဋိပကၡကို တနည္းနည္းနဲ႔ ထိန္းခ်ဳပ္ၿပီး စစ္ပြဲကို အဆုံးသတ္ ေရး နည္းလမ္းရွာခဲ့တာပါ။ အေမရိကန္က အကူအညီေတြ တိုးေပးတဲ့အခါ ႐ုရွားကလည္း ပိုေထာက္ပံ့လာမယ္ ဆိုရင္ ပိုႀကီးမားတဲ့ ပဋိပကၡျဖစ္လာမွာကို စိုးရိမ္ခဲ့တာပါ။”

သမၼတ ေဒၚနယ္လ္ဒ္ ထရမ့္ပ္ ကိုယ္တိုင္က ယူကရိန္းအေပၚ သိပ္အျမင္ မေကာင္းလွေပမယ့္ တင့္ကားဖ်က္ဒုံးေတြ အပါအဝင္ တိုက္ခိုက္ေရး လက္နက္ေတြ ေပးဖို႔ ထရမ့္ပ္အစိုးရက အတည္ျပဳခဲ့တယ္လို႔ Brookings Institution က Michael O’Hanlon က ေျပာပါတယ္။

“တကယ္တမ္းက်ေတာ့ သမၼတထရမ့္ပ္ စိတ္ထဲမွာ ယူကရိန္းကို ကူညီခ်င္လွတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ အဆုံးက်ေတာ့ သူကူညီရမယ္ ဆိုတာကို သူ႔ေခါင္းနဲ႔ သူ႔အႀကံေပးေတြက ေျပာခဲ့တာပါ။”

ကြၽမ္းက်င္သူေတြ အဆိုအရ သိပ္ကို လိုအပ္ေနတဲ့ စစ္သင္တန္းေပးဖို႔ အပါအဝင္ ဒီဘ႑ာႏွစ္အတြက္ စစ္ေရးအကူအညီ ေဒၚလာ ၃၉၁ သန္း ယူကရိန္းကို ေပးဖို႔ လႊတ္ေတာ္က ေဖေဖာ္ဝါရီလမွာ အတည္ျပဳခဲ့ပါတယ္။ Wilson Center သုေတသီ Will Pomeranz က အခုလိုေျပာပါတယ္။

“ဒီစစ္ပြဲစတဲ့ အခ်ိန္မွာ ယူကရိန္းစစ္တပ္ဟာ တိုင္းျပည္ရဲ႕ တျခားဌာန အမ်ားစုလိုပဲ ပ်က္စီယိုယြင္းၿပီး အက်င့္ ပ်က္ျခစားမႈက ႀကီးစိုးေနခဲ့ပါတယ္။ တိုက္ပြဲဝင္ တပ္ဖြဲ႕တခုအေနနဲ႔ ေတာင္မွ တည္ရွိႏိုင္တဲ့ အေနအထား မရွိခဲ့ပါဘူး။”

အေမရိကန္ အကူအညီဟာ တျခားႏိုင္ငံေတြကို ေပးတဲ့ စစ္ေရးအကူအညီနဲ႔ ႏႈိင္းယွဥ္ရင္ ပမာဏ နည္းေပမယ့္ ယူကရိန္းရဲ႕ စြမ္းရည္နဲ႔ စိတ္ဓာတ္ကို သိသိသာသာ တိုးတက္ေစခဲ့တယ္လို႔ Michael O’Hanlon ကေျပာပါတယ္။

“အာဖဂန္နစၥတန္ကို ေပးတာက အမ်ားႀကီးပိုပါတယ္။ တႏွစ္ကို ေဒၚလာ ဘီလီယံ အေတာ္မ်ားမယ္လို႔ က်ေနာ္ထင္တယ္။ လက္ရွိအခ်ိန္မွာ အီရတ္ကိုလည္း အလားတူ ပမာဏေလာက္ ေပးေနတယ္လို႔ က်ေနာ္ထင္ပါတယ္။”

ဒီလိုအကူအညီေပးေနတာက ယူကရိန္းကို အနီးကပ္ မဟာမိတ္ ႏိုင္ငံတခုအျဖစ္ အေမရိကန္က သတ္မွတ္ၿပီး ေက်ာေထာက္ ေနာက္ခံေပးေနတယ္ ဆိုတာ ႐ုရွားကို အခိုင္အမာေျပာတာလည္း ျဖစ္တယ္လို႔ သမၼတကို တရားစြဲဆိုေရး မၾကာေသးခင္က လုပ္တဲ့ ၾကားနာပြဲေတြ အတြင္း ႏိုင္ငံျခားေရးဌာန ဝါရင့္တာဝန္ရွိသူေတြက ေျပာပါတယ္။ ဒီထဲမွာ ႐ုရွား၊ ယူကရိန္းနဲ႔ ယူေရးရွားေဒသဆိုင္ရာ ဒုလက္ေထာက္ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး Laura Cooper လည္း တဦး အပါအဝင္ပါ။

“ယူကရိန္းအေနနဲ႔ အားေကာင္းတဲ့ အေနအထားတခုနဲ႔ ႐ုရွားနဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆိုင္ရာ ေစ့စပ္ေဆြးေႏြးႏိုင္ေအာင္ ယူကရိန္းကို စစ္ေရးအကူအညီ ေပးေနပါတယ္။ ဒီစစ္ပြဲမွာ ေသဆုံးသူ ပိုတိုးလာေနၿပီး ၂၀၁၄ ခုႏွစ္မွာ ႐ုရွားက်ဴးေက်ာ္ခ်ိန္ ကတည္းကဆိုရင္ ယူကရိန္းႏိုင္ငံသား ၁၄,၀၀၀ အသက္ဆုံးခဲ့ရပါၿပီ။”

ဒီဇင္ဘာလအေစာပိုင္းမွာ ယူကရိန္း၊ ႐ုရွား၊ ျပင္သစ္နဲ႔ ဂ်ာမနီက ကိုယ္စားလွယ္ေတြ ပါရီၿမိဳ႕မွာစည္းေဝးၿပီး ပဋိပကၡအဆုံးသတ္ ေရး ေဆြးေႏြးၾကဖို႔ရွိပါတယ္။ အေမရိကန္ကေတာ့ အဲဒီေဆြးေႏြးပြဲမွာ ပါဝင္ဖို႔မရွိပါဘူး။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

(Unicode)

ကန်စစ်ရေးအကူအညီ ယူကရိန်းအတွက် ဘယ်လောက်အရေးကြီးသလဲ

သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ်ဒ် ထရမ့်ပ်ကို တရားစွဲဆိုရေး အောက်လွှတ်တော်က စုံစမ်းစစ်ဆေးနေတာမှာ အဓိက အာရုံ စိုက်နေတာကတော့ နိုင်ငံရေး ပယောဂ ပါတဲ့ကိစ္စရပ်တခု သမ္မတထရမ့်ပ်အတွက် လုပ်ပေးမယ်လို့ ယူကရိန်းခေါင်းဆောင်က ကတိ ပေးတဲ့ထိ အမေရိကန်က ပေးမယ်လို့ ပြောထားပြီးသား စစ်ရေးအကူအညီကို သမ္မတအိမ်ဖြူတော်က ဆိုင်းထားခဲ့သလားဆိုတဲ့ အချက်ပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီကိစ္စမှာ သမ္မတပါဝင်တဲ့ အခန်းကဏ္ဍကို လွှတ်တော်အမတ်တွေက စုံစမ်းစစ်ဆေးနေကြပါတယ်။ ဒီ အခြေ အတင်ဖြစ်နေတဲ့ကိစ္စမှာ အဓိကပါနေတဲ့ စစ်ရေးအကူအညီက ဘာပါလဲ … ဒီအကူအညီက ယူူကရိန်းအတွက် ဘာ့ကြောင့် သိပ် အရေးကြီးတာပါလဲ … ဗွီအိုအေ သံတမန်ရေး သတင်းထောက် Cindy Saine ရဲ့ သတင်းလွှာကို ကိုကျော်ကျော်သိန်းက ပြောပြပါမယ်။

၂၀၁၄ ခုနှစ်မှာ ယူကရိန်းအရှေ့ပိုင်းကို ရုရှားက ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ပြီး ယူကရိန်းပိုင် Crimea ဒေသကို သူ့ပိုင်နက်ထဲ သိမ်းယူလိုက်ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်ကတည်းက စလို့ ယူကရိန်းအနေနဲ့ ပိုပြီးအားကောင်းတဲ့ အိမ်နီးချင်း ရုရှားရန်ကနေ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ကာကွယ်ဖို့ အမေရိကန်က စစ်ရေးအကူအညီ ဒေါ်လာ ၁ ဒသမ ၆ ဘီလီယံကျော် ပေးခဲ့ပါတယ်။ ယူကရိန်းအရှေ့ပိုင်း Donbas ဒေသမှာလည်း ရုရှားက ကျောထောက်နောက်ခံပေးထားတဲ့ သီးခြားခွဲထွက်ရေးဝါဒီတွေကို ယူကရိန်းက တိုက်နေရတာပါ။ Atlantic ကောင်စီက သုတေသီတဦးဖြစ်တဲ့ Mark Simakovsky က အခုလိုပြောပါတယ်။

“အဲဒီအချိန်ကတည်းက စလို့ အိုဘားမားအစိုးရရော ထရမ့်ပ်အစိုးရကပါ ပိုပြီးအရေးပါတဲ့ စစ်ပစ္စည်းကိရိယာ တွေ ယူကရိန်းကို ပေးလာတာပါ။ အမြောက်၊ ဒုံးကျည်လို လက်နက်တွေ ဝင်လာတာကိုသိနိုင်တဲ့ ရေဒါတွေ၊ ညကြည့်မျက်မှန် တွေ၊ ဟမ်းမ်ဗီးကားတွေ၊ စစ်သုံးခမောက်တွေ စသည်အားဖြင့် ပါပါတယ်။ ထရမ့်ပ်အစိုးရကတော့ အိုဘားမားအစိုးရ မပေးချင်ခဲ့တဲ့ တိုက်ခိုက်ရေး လက်နက်တွေ ပိုပေးခဲ့ပါတယ်။ တင့်ကားဖျက် ဒုံးကျည်တွေအပြင် အရှေ့ပိုင်းမှာ ခွဲထွက်ရေးဝါဒီတွေကို တိုက်ခိုက် တာမှာ အထောက်အကူဖြစ်စေတဲ့ စစ်သင်တန်းတွေ ပိုပေးခဲ့ပါတယ်။”

သမ္မတဟောင်း Barack Obama ဟာ ဒီပဋိပက္ခမှာ အမေရိကန်အနေနဲ့ သိပ်ထဲထဲဝင်ဝင် အခြေအနေမျိုး ရောက်မှာကို သတိထား ခဲ့တယ်လို့ Wilson Center က Will Pomeranz ကပြောပါတယ်။

“ပဋိပက္ခအစမှာ အိုဘားမားက သူ့အဆိုအားဖြင့် ပဋိပက္ခကို တနည်းနည်းနဲ့ ထိန်းချုပ်ပြီး စစ်ပွဲကို အဆုံးသတ် ရေး နည်းလမ်းရှာခဲ့တာပါ။ အမေရိကန်က အကူအညီတွေ တိုးပေးတဲ့အခါ ရုရှားကလည်း ပိုထောက်ပံ့လာမယ် ဆိုရင် ပိုကြီးမားတဲ့ ပဋိပက္ခဖြစ်လာမှာကို စိုးရိမ်ခဲ့တာပါ။”

သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ်ဒ် ထရမ့်ပ် ကိုယ်တိုင်က ယူကရိန်းအပေါ် သိပ်အမြင် မကောင်းလှပေမယ့် တင့်ကားဖျက်ဒုံးတွေ အပါအဝင် တိုက်ခိုက်ရေး လက်နက်တွေ ပေးဖို့ ထရမ့်ပ်အစိုးရက အတည်ပြုခဲ့တယ်လို့ Brookings Institution က Michael O’Hanlon က ပြောပါတယ်။

“တကယ်တမ်းကျတော့ သမ္မတထရမ့်ပ် စိတ်ထဲမှာ ယူကရိန်းကို ကူညီချင်လှတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် အဆုံးကျတော့ သူကူညီရမယ် ဆိုတာကို သူ့ခေါင်းနဲ့ သူ့အကြံပေးတွေက ပြောခဲ့တာပါ။”

ကျွမ်းကျင်သူတွေ အဆိုအရ သိပ်ကို လိုအပ်နေတဲ့ စစ်သင်တန်းပေးဖို့ အပါအဝင် ဒီဘဏ္ဍာနှစ်အတွက် စစ်ရေးအကူအညီ ဒေါ်လာ ၃၉၁ သန်း ယူကရိန်းကို ပေးဖို့ လွှတ်တော်က ဖေဖော်ဝါရီလမှာ အတည်ပြုခဲ့ပါတယ်။ Wilson Center သုတေသီ Will Pomeranz က အခုလိုပြောပါတယ်။

“ဒီစစ်ပွဲစတဲ့ အချိန်မှာ ယူကရိန်းစစ်တပ်ဟာ တိုင်းပြည်ရဲ့ တခြားဌာန အများစုလိုပဲ ပျက်စီယိုယွင်းပြီး အကျင့် ပျက်ခြစားမှုက ကြီးစိုးနေခဲ့ပါတယ်။ တိုက်ပွဲဝင် တပ်ဖွဲ့တခုအနေနဲ့ တောင်မှ တည်ရှိနိုင်တဲ့ အနေအထား မရှိခဲ့ပါဘူး။”

အမေရိကန် အကူအညီဟာ တခြားနိုင်ငံတွေကို ပေးတဲ့ စစ်ရေးအကူအညီနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် ပမာဏ နည်းပေမယ့် ယူကရိန်းရဲ့ စွမ်းရည်နဲ့ စိတ်ဓာတ်ကို သိသိသာသာ တိုးတက်စေခဲ့တယ်လို့ Michael O’Hanlon ကပြောပါတယ်။

“အာဖဂန်နစ္စတန်ကို ပေးတာက အများကြီးပိုပါတယ်။ တနှစ်ကို ဒေါ်လာ ဘီလီယံ အတော်များမယ်လို့ ကျနော်ထင်တယ်။ လက်ရှိအချိန်မှာ အီရတ်ကိုလည်း အလားတူ ပမာဏလောက် ပေးနေတယ်လို့ ကျနော်ထင်ပါတယ်။”

ဒီလိုအကူအညီပေးနေတာက ယူကရိန်းကို အနီးကပ် မဟာမိတ် နိုင်ငံတခုအဖြစ် အမေရိကန်က သတ်မှတ်ပြီး ကျောထောက် နောက်ခံပေးနေတယ် ဆိုတာ ရုရှားကို အခိုင်အမာပြောတာလည်း ဖြစ်တယ်လို့ သမ္မတကို တရားစွဲဆိုရေး မကြာသေးခင်က လုပ်တဲ့ ကြားနာပွဲတွေ အတွင်း နိုင်ငံခြားရေးဌာန ဝါရင့်တာဝန်ရှိသူတွေက ပြောပါတယ်။ ဒီထဲမှာ ရုရှား၊ ယူကရိန်းနဲ့ ယူရေးရှားဒေသဆိုင်ရာ ဒုလက်ထောက် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Laura Cooper လည်း တဦး အပါအဝင်ပါ။

“ယူကရိန်းအနေနဲ့ အားကောင်းတဲ့ အနေအထားတခုနဲ့ ရုရှားနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုင်ရာ စေ့စပ်ဆွေးနွေးနိုင်အောင် ယူကရိန်းကို စစ်ရေးအကူအညီ ပေးနေပါတယ်။ ဒီစစ်ပွဲမှာ သေဆုံးသူ ပိုတိုးလာနေပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှာ ရုရှားကျူးကျော်ချိန် ကတည်းကဆိုရင် ယူကရိန်းနိုင်ငံသား ၁၄,၀၀၀ အသက်ဆုံးခဲ့ရပါပြီ။”

ဒီဇင်ဘာလအစောပိုင်းမှာ ယူကရိန်း၊ ရုရှား၊ ပြင်သစ်နဲ့ ဂျာမနီက ကိုယ်စားလှယ်တွေ ပါရီမြို့မှာစည်းဝေးပြီး ပဋိပက္ခအဆုံးသတ် ရေး ဆွေးနွေးကြဖို့ရှိပါတယ်။ အမေရိကန်ကတော့ အဲဒီဆွေးနွေးပွဲမှာ ပါဝင်ဖို့မရှိပါဘူး။

၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္ သမၼတေရြးေကာက္ပြဲ ျပည္နယ္အသီးသီးအလိုက္ရလဒ္မ်ား

XS
SM
MD
LG