သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

site logo
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ပထမဆံုး အေမရိကန္ အမ်ိဳးသမီး ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ၾကီး မက္ဒလင္း ေအာဘ႐ိုက္


အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ ပထမဆံုး အမ်ိဳးသမီး ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ၾကီး မက္ဒလင္းေအာဘ႐ိုက္ဟာ မတ္လ ၂၃ ရက္ေန႔က ကင္ဆာေရာဂါနဲ႔ အသက္ ၈၄ ႏွစ္အရြယ္မွာ ကြယ္လြန္ခဲ့ပါတယ္။ အေမရိကန္နဲ႔ ကမၻာတ၀န္းက အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ ေလးစား အတုယူစရာ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ ၀န္ၾကီး ေအာဘ႐ိုက္အေၾကာင္း မခင္ျဖဴေထြးက အမ်ိဳးသမီးက႑မွာ တင္ဆက္ထားပါတယ္။

[Zawgyi]

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ ပထမဆံုး အမ်ိဳးသမီး ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ၾကီး တာ၀န္ယူခဲ့သူ မက္ဒလင္းေအာဘ႐ိုက္ (Madeleine Albright) ဟာ မတ္လ ၂၃ ရက္ ဗုဒၶဟူးေန႔က ကင္ဆာေရာဂါနဲ႔ အသက္ ၈၄ ႏွစ္အရြယ္မွာ ကြယ္လြန္ခဲ့ပါတယ္။ ကိုဆိုဗိုစစ္ပြဲ၊ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း ပဋိပကၡ၊ ေျမာက္ကိုရီးယား အေရးကိစၥေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အေမရိကန္ရဲ႕ ႏုိင္ငံျခားေရး မူ၀ါဒ ခ်မွတ္ရာမွာ အေရးပါတဲ့ က႑ကေန ပါ၀င္ခဲ့သလုိ၊ ေအာင္ျမင္တဲ့ ထိပ္တန္း သံတမန္တဦးအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳ ခံခဲ့ရပါတယ္။ သာမန္ထက္ ထူးျခားတဲ့ သူ႔ရဲ႕ ဘ၀ျဖတ္သန္းမႈနဲ႔ လုပ္ငန္းတာ၀န္ ထမ္းေဆာင္ခဲ့ပံုေတြက အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုနဲ႔ ကမာၻတ၀န္းက အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ ေလးစား ဂုဏ္ယူစရာ၊ အတူယူစရာ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ကြယ္လြန္သူ Madeleine Albright အေၾကာင္း တေစ့တေစာင္းကို ဒီတပတ္အမ်ိဳးသမီးက႑မွာ မခင္ျဖဴေထြးက စုစည္းတင္ျပထားပါတယ္။

မက္ဒလင္းေအာဘ႐ိုက္ ဟာ အေမရိကန္ရဲ႕ အျမင့္ဆံုး သံတမန္ရာထူးကို သမၼတ Bill Clinton လက္ထက္ ၁၉ ၉ ၆ ခုႏွစ္မွာ အဆိုျပဳ ခန္႔အပ္ခံခဲ့ရျပီး အေမရိကန္ရဲ႕ ပထမဆံုး အမ်ိဳးသမီး ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ၾကီး ျဖစ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီအခ်ိန္က အေမရိကန္ အစိုးရသမုိင္းမွာ တာ၀န္အျမင့္ဆံုး ထမ္းေဆာင္ခြင့္ရတဲ့ အမ်ိဳးသမီး ျဖစ္ပါတယ္။

ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ၾကီးအျဖစ္ ၄ ႏွစ္ တာ၀န္ ထမ္းခဲ့တဲ့ကာလအတြင္း ေဘာ္လ္ကန္စစ္ပြဲ၊ ေျမာက္ကိုရီးယား ႏ်ဴကလီးယားအေရး နဲ႔ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသမွာ အစြန္းေရာက္ေတြ ၾကီးထြားလာတဲ့ ျပႆနာေတြကို ေရွ႕တန္းကေန ဦးေဆာင္ တံု႔ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ ႏုိင္ငံျခားေရးမူ၀ါဒ ေရးဆြဲခ်မွတ္ရာမွာ အေရးပါတဲ့က႑က ပါ၀င္ခဲ့သလို၊ သူ႔ရဲ႕ ေအာင္ျမင္တဲ့ သံတမန္ေရး စြမ္းေဆာင္မႈေတြေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီး၀န္ၾကီး “Madam Secretary” ဆိုျပီး လူသိမ်ား ထင္ရွားခဲ့ပါတယ္။

၀န္ၾကီး ေအာဘ႐ိုက္ဟာ အားလံုးအတြက္ စံျပ ပုဂၢိဳလ္တဦးပါပဲလို႔ ကုလသမဂၢဆိုင္ရာ အေမရိကန္သံအမတ္ၾကီး လင္ဒါ ေသာမတ္စ္-ဂရင္းဖီးဒ္လ္ (Linda Thomas-Greenfield) က ေအာဘ႐ိုက္ ကြယ္လြန္ခ်ိန္ ၀မ္းနည္းေၾကာင္း သ၀ဏ္လႊာနဲ႔အတူ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

“သူဟာ အမ်ား ေလးစားခ်င္ခင္တဲ့ စံျပ ေခါင္းေဆာင္တေယာက္ပါ။ ပထမဆံုး အမ်ိဳးသမီး ႏုိင္ငံျခားေရး ၀န္ၾကီး ျဖစ္ပါတယ္။ သူ႔ရဲ႕ တာ၀န္ ထမ္းေဆာင္မႈေတြက အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုကိုေရာ ကုလသမဂၢကိုပါ ပိုျပီး ခိုင္မာ အားေကာင္းေစ ခဲ့ပါတယ္။ ကုလသမဂၢမွာ… ဒီကေန႔ကမၻာၾကီးမွာ ေမ့ေပ်ာက္မသြားႏုိင္တဲ့ အရာေတြကို ခ်န္ထားေပးခဲ့သူပါ။”

လက္ရွိသံအမတ္ၾကီး ေသာမတ္စ္ဂရင္းဖီးဒ္လ္ ရဲ႕ ေနရာမွာ တခ်ိန္က ေအာဘ႐ိုက္ တာ၀န္ထမ္းခဲ့တာပါ။ ကလင္တန္ အစိုးရလက္ထက္ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ၾကီး တာ၀န္မယူခင္ ကုလသမဂၢဆိုင္ရာ အေမရိကန္သံအမတ္ၾကီး အျဖစ္ တာ၀န္ထမ္းခဲ့တာ ျဖစ္ျပီး သမၼတ ကာတာ အစိုးရလက္ထက္မွာလည္း အိမ္ျဖဴေတာ္ အမ်ိဳးသားလံုျခံဳေရး ေကာင္စီမွာ တာ၀န္ထမ္းခဲ့ ဖူးပါတယ္။

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ ပထမဆံုး နုိင္ငံျခားေရး၀န္ၾကီး ျဖစ္လာခ်ိန္မွာေတာ့ အဲ့ဒီအခ်ိန္က ေဘာ္လ္ကန္ေဒသ တခုလံုးကို ျခိမ္းေျခာက္ခဲ့တဲ့ ၁၉ ၉ ၈ ခုႏွစ္ ကိုဆိုဗို စစ္ပြဲ ပဋိပကၡ အဆံုးသတ္ေရးက သူ႔အတြက္ အၾကီးမားဆံုး စိန္ေခၚမႈ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ကိုဆိုဗိုအေရး နဲ႔ပတ္သက္လို႔ ေအာဘ႐ိုက္က ခုလို ေျပာခဲ့ပါတယ္။

“အၾကမ္းဖက္မႈေတြ တိုးလာတာက ေဘာ္လ္ကန္ေဒသအတြက္ ဆုတ္ယုတ္မႈပါ။ ဒီစစ္ပြဲ မရပ္သ၍ တင္းမာမႈေတြ ထိန္းမႏုိင္ သိမ္းမရ ျဖစ္လာႏုိင္ပါတယ္။ တတိုင္းျပည္လံုး ျပည္တြင္းစစ္ ျဖစ္ျပီး ေဘာစနီးယားမွာ ျငိမ္းခ်မ္းေရး ပ်က္သုဥ္းလာႏုိင္သလို၊ အိမ္နီးခ်င္း ႏုိင္ငံေတြကိုပါ ပ်ံ႕ႏွံ႕လာႏိုင္ပါတယ္။”

ဒါေၾကာင့္ ကိုဆိုဗို ပဋိပကၡ အဆံုးသတ္ေရးအတြက္ ေအာဘ႐ိုက္ ဟာ ေရွ႕တန္းကေန ဦးေဆာင္ တံု႔ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ ကိုဆိုဗို အယ္လ္ေဘးနီးယန္း ေတြကို လူမ်ိဳးစုလုိက္ ရွင္းလင္းသုတ္သင္ေနတဲ့ ယူဂိုဆလပ္ ေခါင္းေဆာင္ ဆလိုဘိုဒန္ မီလိုဆဲ့ဗစ္ခ်္ (Slobodan Milosevic) ကို ဖယ္ရွားဖို႔အတြက္ ယူဂိုဆလားဗီးယားကို ၀င္တိုက္ဖို႔ သမၼတ ကလင္တန္ကို ေအာဘ႐ိုက္ က တိုက္တြန္းခဲ့ပါတယ္။ ကိုဆိုဗိုေဒသထဲ က်ဴးေက်ာ္ တိုက္ခိုက္ေနတဲ့ ဆာဘီးယား တပ္ေတြကို ေျမာက္အႏၱလန္တိတ္ ေနတိုး မဟာမိတ္ တပ္ဖြဲ႔ေတြ ၀င္တိုက္ေပးတဲ့အထိ ျဖစ္လာေအာင္ ေအာဘ႐ိုက္ ဦးေဆာင္ ၾကိဳပမ္းခဲ့တာေၾကာင့္ “ေအာဘ႐ိုက္စစ္ပြဲ” လို႔ေတာင္ ေျပာခဲ့ၾကတာပါ။ သူ႔ရဲ႕ ၾကိဳးပမ္းမႈေတြေၾကာင့္ပဲ ကိုိဆိုဗိုေဒသမွာ ျငိမ္းခ်မ္းေရး ရခဲ့တာ ဒီကေန႔အထိ ျဖစ္ပါတယ္။ ေအာင္ျမင္တဲ့ သူ႔ရဲ႕ လုပ္ေဆာင္ခ်က္အတြက္ ဂုဏ္ယူတယ္လို႔ ေအာဘ႐ိုက္ က ေျပာေလ့ရွိပါတယ္။


“က်မအတြက္ ဂုဏ္အယူဆံုးကေတာ့ ကိုိဆိုဗိုအေရး ေဆာင္ရြက္ခဲ့တာပါ။ ေဘာ္လ္ကန္ေဒသမွာ ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ အေျခအေန အတြက္ က်မ အမ်ားၾကီး စိုးရိမ္ခဲ့ရပါတယ္။ လူမ်ိဳးေရး၊ ဘာသာေရး မတူတာေၾကာင့္နဲ႔ လူေတြ သတ္ျဖတ္ခံေနရတာကို ဒီအတိုင္း လက္ပိုက္ၾကည့္ေနဖို႔ ဆိုတာ သိပ္ ခက္ပါတယ္။ ဒီအေျခအေန ေျပာင္းလဲေအာင္ ကူညီ ေျဖရွင္းေပးနုိင္တဲ့ အေနအထားမွာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု အေနနဲ႔ ေဆာင္ရြက္ေပးခဲ့တာက အင္မတန္ကိုပဲ အေရးၾကီးတယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ အခုဆိုရင္ ကိုဆိုဗို ျပည္သူေတြအေနနဲ႔ သီးျခားလြတ္လပ္တဲ့ ႏုိင္ငံတခု ျဖစ္သြားပါျပီ။ အဲ့ဒီေခတ္ မ်ိဳးဆက္တခုလံုးမွာ ေမြးဖြားလာတဲ့ မိန္းကေလးငယ္ေတြရဲ႕ နာမည္ေတြလည္း မက္ဒလင္း ဆုိျပီး ျဖစ္သြားပါတယ္။”


သူ ကြယ္လြန္ခ်ိန္မွာေတာ့့ ကိုဆိုဗို ျပည္သူေတြလည္း ၀မ္းနည္း စိတ္မေကာင္း ျဖစ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ကိုဆိုဗိုမွာ သူ႔အတြက္ ဂုဏ္ျပဳ တည္ေဆာက္ထားတဲ့ မက္ဒလင္းေအာဘ႐ိုက္ ေက်ာက္႐ုပ္တုေရွ႕ ကို ကိုယ္တိုင္ သြားေရာက္ျပီး လြမ္းသူပန္းေခြ ခ်ခဲ့တဲ့ ကိုဆိုဗို ၀န္ၾကီးခ်ဳပ္ အယ္လ္ဘင္ကာတီ (Albin Kurti) က ခုလို ေျပာပါတယ္။


"၀န္ၾကီး မက္ဒလင္းေအာဘ႐ိုက္ လို ႏုိင္ငံေရး၊ သံတမန္ေရးနဲ႔ သမုိင္းေနာက္ခံ အားလံုးကို အေကာင္းဆံုး ေပါင္းစပ္ထားႏုိင္တဲ့ ပုဂၢိဳလ္မ်ိဳးက အင္မတန္ ရွားပါတယ္။ ၁၉ ၉ ၉ ခုႏွစ္ ေႏြဦးမွာ ဆားဗီးယားရဲ႕ လူမ်ိဳးတံုး သတ္ျဖတ္မႈေတြ ရပ္တန္႔ေအာင္ ကိုဆိုဗိုေဒသထဲ ေနတိုး မဟာမိတ္အဖြဲ႔ေတြ ၀င္တိုက္ေပးခဲ့တဲ့ ျဖစ္ရပ္က မက္ဒလင္းေအာဘ႐ိုက္ ရဲ႕ အထင္ကရ အမွတ္တံဆိပ္ ပါပဲ။ ဒီအတြက္ သူ႔ကို က်ေနာ္တုိ႔ အထူး ေက်းဇူးတင္သလို၊ အျမဲတမ္း ဆက္ျပီး ေက်းဇူးတင္ သြားမွာပါ။”


မက္ဒလင္း ေအာဘ႐ိုက္ ဟာ ကိုဆိုဗိုအေရးမွာ သာမက ျမန္မာအပါအ၀င္ တျခား ႏုိင္ငံတကာ ေရးရာေတြမွာ ေရွ႕တန္းက ဦးေဆာင္ တံု႔ျပန္ခဲ့သူ ျဖစ္ပါတယ္။ သူ႔ရဲ႕ သံတမန္ေရး ၾကိဳးပမ္းမႈေတြထဲ အာဖရိကတိုက္ HIV/AIDS ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရး၊ ေျမာက္ကိုရီးယား ေခါင္းေဆာင္ ကင္မ္ဂ်ံဳအီး နဲ႔ ကိုယ္တိုင္ ေတြ႔ဆံု ေဆြးေႏြး ညွိႏိႈင္းခဲ့တာအျပင္ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း ေဒသ အစြန္းေရာက္ ျပႆနာ ကိုင္တြယ္မႈေတြလည္း ပါ၀င္ခဲ့ပါတယ္။


ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီေရးကို ေထာက္ခံအားေပးသူ တဦးျဖစ္သလို၊ ၁၉ ၉ ၅ ခုႏွစ္ နဲ႔ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ေတြမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံကို ကိုယ္တိုင္ သြားေရာက္ခဲ့ဖူးပါတယ္။ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ခရီးစဥ္အတြင္း ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ စိန္ရတုအခမ္းအနားကို တက္ေရာက္ ခဲ့သလို၊ ျမန္မာ့ဒီမုိကေရစီ ေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အပါအ၀င္ NLD ပါတီေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔ေရာ တျခားႏုိင္ငံေရး ပါတီေတြနဲ႔ပါ ေတြ႔ဆံုခဲ့ပါတယ္။


သံတမန္ေရးရာ လုပ္ငန္းေတြကို ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ ထမ္းေဆာင္ခဲ့တဲ့ ၀န္ၾကီး Albright ဟာ သူ႔ ငယ္စဥ္ဘ၀ကို လြယ္လြယ္ကူကူ ျဖတ္သန္းခြင့္ ရခဲ့တာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။
၁၉ ၃၇ ခုႏွစ္က အဲ့ဒီအခ်ိန္ ခ်က္ကိုစလိုဗားကီးယား ႏုိင္ငံ Prague ျမိဳ႕မွာ ေအာဘ႐ိုက္ကို ေမြးဖြားခဲ့ျပီး နာဇီဂ်ာမနီ က်ဴးေက်ာ္မႈ ေရာ၊ ဆိုဗီယက္႐ုရွား ၾကီးစိုးမႈေတြကိုပါ ကေလးဘ၀မွာ ၾကံဳခဲ့ရသူ ျဖစ္ပါတယ္။ မိသားစုက ဂ်ဴးလူမ်ိဳးေတြ ျဖစ္ေပမဲ့၊ ႐ိုမန္ကက္သလစ္ ဘာသာကို သူ႔အသက္ ၅ ႏွစ္အရြယ္မွာ တမိသားစုလံုး ကူးေျပာင္းခဲ့ပါတယ္။ ဂ်ဴးလူမ်ိဳးေတြကို နာဇီဂ်ာမနီေတြက အစုလိုက္အျပဳံလိုက္ ႏွိပ္စက္ သတ္ျဖတ္ခဲ့တဲ့ ကာလအတြင္း ေအာဘ႐ိုက္ ရဲ႕ အဖိုး အဖြား ၃ ဦး နာဇီအက်ဥ္းစခန္းမွာ ေသဆံုးခဲ့ရပါတယ္။


ဖခင္က သံတမန္တဦး ျဖစ္ျပီး နာဇီ ဂ်ာမနီလက္ေအာက္ ၁၉ ၃၉ ခုႏွစ္မွာ မိသားစုလိုက္ ျဗိတိန္ႏုိင္ငံမွာ ေျပာင္းေရႊ႕ေနထိုင္ ခဲ့ပါတယ္။ နာဇီေတြ စစ္ရံႈးတဲ့ ဒုတိယကမာၻစစ္ အျပီးမွာေတာ့ ခ်က္ကိုစလိုဗားကီးယားကို ျပန္လည္ ေျပာင္းေရႊ႕ ေနထိုင္ခဲ့ ၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေနာက္ပိုင္း တိုင္းျပည္မွာ ကြန္ျမဴနစ္၀ါဒီေတြ အားေကာင္းလာခ်ိန္ ၁၉ ၄၈ ခုႏွစ္မွာေတာ့ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုကို အျပီးတိုင္ ေရႊ႕ေျပာင္း ေနထိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။


၁၉ ၅၉ ခုႏွစ္မွာ Massachusetts ျပည္နယ္ Wellesley ေကာလိပ္ကေန ဘြဲ႔ယူခဲ့ျပီး သတင္းေထာက္အလုပ္ လုပ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒီေနာက္ ကိုလံဘီယာတကၠသိုလ္မွာ ႏုိင္ငံတကာဆက္ဆံေရး ဘာသာရပ္ကို ေလ့လာခဲ့ျပီး ၁၉ ၆၈ ခုႏွစ္မွာ Master ဘြဲ႔လြန္ နဲ႔ ၁၉ ၇၆ ခုႏွစ္မွာ Ph.D ေဒါက္တာဘြဲ႔ေတြ ရခဲ့ပါတယ္။


နာဇီ ဂ်ာမနီ လက္ေအာက္က ထြက္ေျပးခဲ့ရတဲ့ ဒုကၡသည္ ကေလးငယ္တေယာက္ ဘ၀ကေန အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ ပထမဆံုး အမ်ိဳးသမီးႏုိင္ငံျခားေရး ၀န္ၾကီးျဖစ္လာခဲ့တဲ့ မက္ဒလင္းေအာဘ႐ိုက္ ဟာ အေမရိကန္ အမ်ိဳးသမီးေတြ အတြက္သာမက ကမၻာတ၀န္းက အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ပါ ေလးစား အတုယူစရာ ေရွ႕ေဆာင္လမ္းျပတဦး ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။


အေမရိကန္သမၼတ ဂ်ိဳးဘိုင္ဒန္ ကေတာ့ မက္ဒလင္းေအာဘ႐ိုက္ ဟာ အႏၱရာယ္ေတြၾကားက ထြက္ေျပးလာတဲ့ ဒုကၡသည္ေတြ အတြက္သာမက အေမရိကန္ရဲ႕ စံတန္ဖိုးေတြအတြက္ မဆုတ္မနစ္ တိုက္ပြဲ၀င္ခဲ့သူ အျဖစ္ သတိရေနေစမွာ ျဖစ္တယ္လုိ႔ ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။


၀န္ၾကီး ေအာဘ႐ိုက္ ေလာက္ ဒီမိုကေရစီနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရး အတြက္ တစိုက္မက္မက္ ၾကိဳးပမ္းသူ မရွိတဲ့အေၾကာင္းနဲ႔ သူဟာ အာဏာရွင္ စနစ္ရဲ႕ ဆိုးရြားမႈေတြကို ကိုယ္တိုင္ နားလည္ သိရွိသလို၊ အေကာင္းဆံုး ျပန္လည္ ေဖာ္ျပေရးသားခဲ့သူ ျဖစ္ပါတယ္။” လို႔ သမၼတ ဘုိင္ဒန္က ေအာဘ႐ိုက္ ကြယ္လြန္ျပီးေနာက္ သူ႔ရဲ႕ ထုတ္ျပန္ခ်က္မွာ ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။


အတားအဆီးေတြကို ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ ေက်ာ္ျဖတ္ခဲ့တဲ့ သူ႔ရဲ႕ အေတြ႔အၾကံဳေတြကို ေအာဘ႐ိုက္ ကလည္း မၾကာခန ေျပာျပေလ့ ရွိပါတယ္။ က်ား-မ တန္းတူညီမ ွ် အခြင့္အေရး ရေအာင္ ၾကိဳးပမ္းၾကဖို႔ လူငယ္ အမ်ိဳးသမီးေတြ ကို ဘ၀တေလွ်ာက္ တုိက္တြန္း ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။


“ဘ၀ေလွခါး အဆင့္ဆင့္ ဘယ္လို တက္လွမ္းခဲ့ရသလဲ ဆိုတဲ့ အေတြ႔အၾကံဳေတြကို က်မတို႔က ေျပာျပေပးလို႔ ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကိုယ့္အတြက္ ဒီအခ်ိန္မွာ အဲ့လိုလုပ္ဖို႔ မလိုေတာ့ဘူးလို႔ေတာ့ လူငယ္အမ်ိဳးသမီးေတြ မထင္လုိက္ၾကပါနဲ႔။ ဆက္ျပီး ၾကိဳးစားၾက ရဦးမွာပါ။"


ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ၾကီး တာ၀န္ စတင္ထမ္းေဆာင္ခ်ိန္မွာ အမ်ိဳးသား ႏုိင္ငံ့ေခါင္းေဆာင္ေတြက သူ႔ကို ေလးစားမႈ ရွိပါ့မလားလို႔ တခ်ိဳ႕က ေမးခြန္းထုတ္တာေတြ ရွိခဲ့ေပမဲ့ Albright ကေတာ့ ပထမဆံုး အေမရိကန္ အမ်ိဳးသမီး ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ၾကီး အျဖစ္ တာ၀န္ကို အေကာင္းဆံုး ထမ္းေဆာင္ျပခဲ့ပါတယ္။
မက္ဒလင္းေအာဘ႐ိုက္ဟာ အေမရိကန္အစိုးရထဲမွာ အမ်ိဳးသမီးေခါင္းေဆာင္ေတြ အမ်ားအျပား ေပၚေပါက္လာေအာင္ ေရွ႕ေဆာင္လမ္းျပေပးခဲ့သူလို႔ Wisconsin-Madison တကၠသိုလ္က ႏိိုင္ငံေရးသိပၸံနဲ႔ ျပည္သူ႔ေရးရာ ပါေမာကၡ Susan Yackee က ေျပာပါတယ္။


“Madeleine Albright ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ၾကီး တာ၀န္ ယူခဲ့ျပီးတဲ့ေနာက္ အစိုးရအတြင္းမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ အေျပာင္းအလဲေတြ အမ်ားၾကီး ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ခုဆိုရင္ အစိုးရထဲမွာ အမ်ိဳးသမီး ေခါင္းေဆာင္ေတြ ေနရာရလာပါျပီ။ ဒုသမၼတ Kamala Harris နဲ႔ ေအာက္လႊတ္ေတာ္ဥကၠ႒ Nancy Pelosi တို႔ဆိုရင္ အစိုးရထဲမွာ ဒုတိယနဲ႔ တတိယ အၾကီးဆံုး တာ၀န္ယူ ထားတဲ့သူေတြပါ။ သူတို႔ႏွစ္ဦးလံုးက အမ်ိဳးသမီးေတြျဖစ္ပါတယ္။”


မက္ဒလင္းေအာဘ႐ိုက္ဟာ ထင္ရွားတဲ့ အဆင့္ျမင့္ သံတမန္တဦး ျဖစ္သလို၊ စာအုပ္စာတမ္း အမ်ားအျပားကို ေရးသားခဲ့တဲ့ ေအာင္ျမင္တဲ့ စာေရးဆရာတဦး ျဖစ္တဲ့အျပင္ ေအာင္ျမင္တဲ့ လုပ္ငန္းရွင္တဦးလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ သတင္းစာဆရာ ဂ်ိဳးဇက္ ေအာဘ႐ိုက္နဲ႔ လက္ထပ္ခဲ့ျပီး သမီး ၃ ဦး ထြန္းကားခဲ့ျပီး သားသမီး ေျမးျမစ္မ်ားစြာ က်န္ခဲ့ပါတယ္။ မတ္လ ၂၃ ရက္ေန႔က ကင္ဆာေရာဂါနဲ႔ ကြယ္လြန္ခ်ိန္မွာ ေတာ့ Madeleine Albright ဟာ အသက္ ၈၄ ႏွစ္ရွိျပီဆိုတာ တင္ျပရင္း ဒီသီတင္းပတ္ အမ်ိဳးသမီးက႑ကို ဒီမွာပဲ ရပ္နားခြင့္ျပဳပါ။ က်မ ခင္ျဖဴေထြးပါ ရွင္။

=======================================

[Unicode]

ပထမဆုံး အမေရိကန် အမျိုးသမီး နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မက်ဒလင်း အောဘရိုက် (အမျိုးသမီးကဏ္ဍ)

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရဲ့ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး တာဝန်ယူခဲ့သူ မက်ဒလင်းအောဘရိုက် (Madeleine Albright) ဟာ မတ်လ ၂၃ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က ကင်ဆာရောဂါနဲ့ အသက် ၈၄ နှစ်အရွယ်မှာ ကွယ်လွန်ခဲ့ပါတယ်။ ကိုဆိုဗိုစစ်ပွဲ၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခ၊ မြောက်ကိုရီးယား အရေးကိစ္စတွေနဲ့ပတ်သက်လို့ အမေရိကန်ရဲ့ နိုင်ငံခြားရေး မူဝါဒ ချမှတ်ရာမှာ အရေးပါတဲ့ ကဏ္ဍကနေ ပါဝင်ခဲ့သလို၊ အောင်မြင်တဲ့ ထိပ်တန်း သံတမန်တဦးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြု ခံခဲ့ရပါတယ်။ သာမန်ထက် ထူးခြားတဲ့ သူ့ရဲ့ ဘဝဖြတ်သန်းမှုနဲ့ လုပ်ငန်းတာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပုံတွေက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနဲ့ ကမ္ဘာတဝန်းက အမျိုးသမီးတွေအတွက် လေးစား ဂုဏ်ယူစရာ၊ အတူယူစရာ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ကွယ်လွန်သူ Madeleine Albright အကြောင်း တစေ့တစောင်းကို ဒီတပတ်အမျိုးသမီးကဏ္ဍမှာ မခင်ဖြူထွေးက စုစည်းတင်ပြထားပါတယ်။

မက်ဒလင်းအောဘရိုက် ဟာ အမေရိကန်ရဲ့ အမြင့်ဆုံး သံတမန်ရာထူးကို သမ္မတ Bill Clinton လက်ထက် ၁၉ ၉ ၆ ခုနှစ်မှာ အဆိုပြု ခန့်အပ်ခံခဲ့ရပြီး အမေရိကန်ရဲ့ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဖြစ်ပါတယ်။ အဲ့ဒီအချိန်က အမေရိကန် အစိုးရသမိုင်းမှာ တာဝန်အမြင့်ဆုံး ထမ်းဆောင်ခွင့်ရတဲ့ အမျိုးသမီး ဖြစ်ပါတယ်။

နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ၄ နှစ် တာဝန် ထမ်းခဲ့တဲ့ကာလအတွင်း ဘော်လ်ကန်စစ်ပွဲ၊ မြောက်ကိုရီးယား နျူကလီးယားအရေး နဲ့ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသမှာ အစွန်းရောက်တွေ ကြီးထွားလာတဲ့ ပြဿနာတွေကို ရှေ့တန်းကနေ ဦးဆောင် တုံ့ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရဲ့ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒ ရေးဆွဲချမှတ်ရာမှာ အရေးပါတဲ့ကဏ္ဍက ပါဝင်ခဲ့သလို၊ သူ့ရဲ့ အောင်မြင်တဲ့ သံတမန်ရေး စွမ်းဆောင်မှုတွေကြောင့် အမျိုးသမီးဝန်ကြီး “Madam Secretary” ဆိုပြီး လူသိများ ထင်ရှားခဲ့ပါတယ်။

ဝန်ကြီး အောဘရိုက်ဟာ အားလုံးအတွက် စံပြ ပုဂ္ဂိုလ်တဦးပါပဲလို့ ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ အမေရိကန်သံအမတ်ကြီး လင်ဒါ သောမတ်စ်-ဂရင်းဖီးဒ်လ် (Linda Thomas-Greenfield) က အောဘရိုက် ကွယ်လွန်ချိန် ဝမ်းနည်းကြောင်း သဝဏ်လွှာနဲ့အတူ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

“သူဟာ အများ လေးစားချင်ခင်တဲ့ စံပြ ခေါင်းဆောင်တယောက်ပါ။ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ဖြစ်ပါတယ်။ သူ့ရဲ့ တာဝန် ထမ်းဆောင်မှုတွေက အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုကိုရော ကုလသမဂ္ဂကိုပါ ပိုပြီး ခိုင်မာ အားကောင်းစေ ခဲ့ပါတယ်။ ကုလသမဂ္ဂမှာ… ဒီကနေ့ကမ္ဘာကြီးမှာ မေ့ပျောက်မသွားနိုင်တဲ့ အရာတွေကို ချန်ထားပေးခဲ့သူပါ။”

လက်ရှိသံအမတ်ကြီး သောမတ်စ်ဂရင်းဖီးဒ်လ် ရဲ့ နေရာမှာ တချိန်က အောဘရိုက် တာဝန်ထမ်းခဲ့တာပါ။ ကလင်တန် အစိုးရလက်ထက် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး တာဝန်မယူခင် ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ အမေရိကန်သံအမတ်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းခဲ့တာ ဖြစ်ပြီး သမ္မတ ကာတာ အစိုးရလက်ထက်မှာလည်း အိမ်ဖြူတော် အမျိုးသားလုံခြုံရေး ကောင်စီမှာ တာဝန်ထမ်းခဲ့ ဖူးပါတယ်။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရဲ့ ပထမဆုံး နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာချိန်မှာတော့ အဲ့ဒီအချိန်က ဘော်လ်ကန်ဒေသ တခုလုံးကို ခြိမ်းခြောက်ခဲ့တဲ့ ၁၉ ၉ ၈ ခုနှစ် ကိုဆိုဗို စစ်ပွဲ ပဋိပက္ခ အဆုံးသတ်ရေးက သူ့အတွက် အကြီးမားဆုံး စိန်ခေါ်မှု ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ကိုဆိုဗိုအရေး နဲ့ပတ်သက်လို့ အောဘရိုက်က ခုလို ပြောခဲ့ပါတယ်။

“အကြမ်းဖက်မှုတွေ တိုးလာတာက ဘော်လ်ကန်ဒေသအတွက် ဆုတ်ယုတ်မှုပါ။ ဒီစစ်ပွဲ မရပ်သ၍ တင်းမာမှုတွေ ထိန်းမနိုင် သိမ်းမရ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ တတိုင်းပြည်လုံး ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်ပြီး ဘောစနီးယားမှာ ငြိမ်းချမ်းရေး ပျက်သုဉ်းလာနိုင်သလို၊ အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံတွေကိုပါ ပျံ့နှံ့လာနိုင်ပါတယ်။”

ဒါကြောင့် ကိုဆိုဗို ပဋိပက္ခ အဆုံးသတ်ရေးအတွက် အောဘရိုက် ဟာ ရှေ့တန်းကနေ ဦးဆောင် တုံ့ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ ကိုဆိုဗို အယ်လ်ဘေးနီးယန်း တွေကို လူမျိုးစုလိုက် ရှင်းလင်းသုတ်သင်နေတဲ့ ယူဂိုဆလပ် ခေါင်းဆောင် ဆလိုဘိုဒန် မီလိုဆဲ့ဗစ်ချ် (Slobodan Milosevic) ကို ဖယ်ရှားဖို့အတွက် ယူဂိုဆလားဗီးယားကို ဝင်တိုက်ဖို့ သမ္မတ ကလင်တန်ကို အောဘရိုက် က တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။ ကိုဆိုဗိုဒေသထဲ ကျူးကျော် တိုက်ခိုက်နေတဲ့ ဆာဘီးယား တပ်တွေကို မြောက်အန္တလန်တိတ် နေတိုး မဟာမိတ် တပ်ဖွဲ့တွေ ဝင်တိုက်ပေးတဲ့အထိ ဖြစ်လာအောင် အောဘရိုက် ဦးဆောင် ကြိုပမ်းခဲ့တာကြောင့် “အောဘရိုက်စစ်ပွဲ” လို့တောင် ပြောခဲ့ကြတာပါ။ သူ့ရဲ့ ကြိုးပမ်းမှုတွေကြောင့်ပဲ ကိုဆိုဗိုဒေသမှာ ငြိမ်းချမ်းရေး ရခဲ့တာ ဒီကနေ့အထိ ဖြစ်ပါတယ်။ အောင်မြင်တဲ့ သူ့ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်အတွက် ဂုဏ်ယူတယ်လို့ အောဘရိုက် က ပြောလေ့ရှိပါတယ်။


“ကျမအတွက် ဂုဏ်အယူဆုံးကတော့ ကိုဆိုဗိုအရေး ဆောင်ရွက်ခဲ့တာပါ။ ဘော်လ်ကန်ဒေသမှာ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ အခြေအနေ အတွက် ကျမ အများကြီး စိုးရိမ်ခဲ့ရပါတယ်။ လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေး မတူတာကြောင့်နဲ့ လူတွေ သတ်ဖြတ်ခံနေရတာကို ဒီအတိုင်း လက်ပိုက်ကြည့်နေဖို့ ဆိုတာ သိပ် ခက်ပါတယ်။ ဒီအခြေအနေ ပြောင်းလဲအောင် ကူညီ ဖြေရှင်းပေးနိုင်တဲ့ အနေအထားမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အနေနဲ့ ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့တာက အင်မတန်ကိုပဲ အရေးကြီးတယ်လို့ ထင်ပါတယ်။ အခုဆိုရင် ကိုဆိုဗို ပြည်သူတွေအနေနဲ့ သီးခြားလွတ်လပ်တဲ့ နိုင်ငံတခု ဖြစ်သွားပါပြီ။ အဲ့ဒီခေတ် မျိုးဆက်တခုလုံးမှာ မွေးဖွားလာတဲ့ မိန်းကလေးငယ်တွေရဲ့ နာမည်တွေလည်း မက်ဒလင်း ဆိုပြီး ဖြစ်သွားပါတယ်။”


သူ ကွယ်လွန်ချိန်မှာတော့ ကိုဆိုဗို ပြည်သူတွေလည်း ဝမ်းနည်း စိတ်မကောင်း ဖြစ်ခဲ့ကြပါတယ်။ ကိုဆိုဗိုမှာ သူ့အတွက် ဂုဏ်ပြု တည်ဆောက်ထားတဲ့ မက်ဒလင်းအောဘရိုက် ကျောက်ရုပ်တုရှေ့ ကို ကိုယ်တိုင် သွားရောက်ပြီး လွမ်းသူပန်းခွေ ချခဲ့တဲ့ ကိုဆိုဗို ဝန်ကြီးချုပ် အယ်လ်ဘင်ကာတီ (Albin Kurti) က ခုလို ပြောပါတယ်။


"ဝန်ကြီး မက်ဒလင်းအောဘရိုက် လို နိုင်ငံရေး၊ သံတမန်ရေးနဲ့ သမိုင်းနောက်ခံ အားလုံးကို အကောင်းဆုံး ပေါင်းစပ်ထားနိုင်တဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်မျိုးက အင်မတန် ရှားပါတယ်။ ၁၉ ၉ ၉ ခုနှစ် နွေဦးမှာ ဆားဗီးယားရဲ့ လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှုတွေ ရပ်တန့်အောင် ကိုဆိုဗိုဒေသထဲ နေတိုး မဟာမိတ်အဖွဲ့တွေ ဝင်တိုက်ပေးခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်က မက်ဒလင်းအောဘရိုက် ရဲ့ အထင်ကရ အမှတ်တံဆိပ် ပါပဲ။ ဒီအတွက် သူ့ကို ကျနော်တို့ အထူး ကျေးဇူးတင်သလို၊ အမြဲတမ်း ဆက်ပြီး ကျေးဇူးတင် သွားမှာပါ။”


မက်ဒလင်း အောဘရိုက် ဟာ ကိုဆိုဗိုအရေးမှာ သာမက မြန်မာအပါအဝင် တခြား နိုင်ငံတကာ ရေးရာတွေမှာ ရှေ့တန်းက ဦးဆောင် တုံ့ပြန်ခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။ သူ့ရဲ့ သံတမန်ရေး ကြိုးပမ်းမှုတွေထဲ အာဖရိကတိုက် HIV/AIDS ရောဂါ တိုက်ဖျက်ရေး၊ မြောက်ကိုရီးယား ခေါင်းဆောင် ကင်မ်ဂျုံအီး နဲ့ ကိုယ်တိုင် တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေး ညှိနှိုင်းခဲ့တာအပြင် အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဒေသ အစွန်းရောက် ပြဿနာ ကိုင်တွယ်မှုတွေလည်း ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။


မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီရေးကို ထောက်ခံအားပေးသူ တဦးဖြစ်သလို၊ ၁၉ ၉ ၅ ခုနှစ် နဲ့ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွေမှာ မြန်မာနိုင်ငံကို ကိုယ်တိုင် သွားရောက်ခဲ့ဖူးပါတယ်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ခရီးစဉ်အတွင်း ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စိန်ရတုအခမ်းအနားကို တက်ရောက် ခဲ့သလို၊ မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီ ခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အပါအဝင် NLD ပါတီခေါင်းဆောင်တွေနဲ့ရော တခြားနိုင်ငံရေး ပါတီတွေနဲ့ပါ တွေ့ဆုံခဲ့ပါတယ်။
သံတမန်ရေးရာ လုပ်ငန်းတွေကို အောင်အောင်မြင်မြင် ထမ်းဆောင်ခဲ့တဲ့ ဝန်ကြီး Albright ဟာ သူ့ ငယ်စဉ်ဘဝကို လွယ်လွယ်ကူကူ ဖြတ်သန်းခွင့် ရခဲ့တာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။


၁၉ ၃၇ ခုနှစ်က အဲ့ဒီအချိန် ချက်ကိုစလိုဗားကီးယား နိုင်ငံ Prague မြို့မှာ အောဘရိုက်ကို မွေးဖွားခဲ့ပြီး နာဇီဂျာမနီ ကျူးကျော်မှု ရော၊ ဆိုဗီယက်ရုရှား ကြီးစိုးမှုတွေကိုပါ ကလေးဘဝမှာ ကြုံခဲ့ရသူ ဖြစ်ပါတယ်။ မိသားစုက ဂျူးလူမျိုးတွေ ဖြစ်ပေမဲ့၊ ရိုမန်ကက်သလစ် ဘာသာကို သူ့အသက် ၅ နှစ်အရွယ်မှာ တမိသားစုလုံး ကူးပြောင်းခဲ့ပါတယ်။ ဂျူးလူမျိုးတွေကို နာဇီဂျာမနီတွေက အစုလိုက်အပြုံလိုက် နှိပ်စက် သတ်ဖြတ်ခဲ့တဲ့ ကာလအတွင်း အောဘရိုက် ရဲ့ အဖိုး အဖွား ၃ ဦး နာဇီအကျဉ်းစခန်းမှာ သေဆုံးခဲ့ရပါတယ်။


ဖခင်က သံတမန်တဦး ဖြစ်ပြီး နာဇီ ဂျာမနီလက်အောက် ၁၉ ၃၉ ခုနှစ်မှာ မိသားစုလိုက် ဗြိတိန်နိုင်ငံမှာ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင် ခဲ့ပါတယ်။ နာဇီတွေ စစ်ရှုံးတဲ့ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အပြီးမှာတော့ ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားကို ပြန်လည် ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်ခဲ့ ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နောက်ပိုင်း တိုင်းပြည်မှာ ကွန်မြူနစ်ဝါဒီတွေ အားကောင်းလာချိန် ၁၉ ၄၈ ခုနှစ်မှာတော့ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုကို အပြီးတိုင် ရွှေ့ပြောင်း နေထိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။


၁၉ ၅၉ ခုနှစ်မှာ Massachusetts ပြည်နယ် Wellesley ကောလိပ်ကနေ ဘွဲ့ယူခဲ့ပြီး သတင်းထောက်အလုပ် လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒီနောက် ကိုလံဘီယာတက္ကသိုလ်မှာ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး ဘာသာရပ်ကို လေ့လာခဲ့ပြီး ၁၉ ၆၈ ခုနှစ်မှာ Master ဘွဲ့လွန် နဲ့ ၁၉ ၇၆ ခုနှစ်မှာ Ph.D ဒေါက်တာဘွဲ့တွေ ရခဲ့ပါတယ်။


နာဇီ ဂျာမနီ လက်အောက်က ထွက်ပြေးခဲ့ရတဲ့ ဒုက္ခသည် ကလေးငယ်တယောက် ဘဝကနေ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရဲ့ ပထမဆုံး အမျိုးသမီးနိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဖြစ်လာခဲ့တဲ့ မက်ဒလင်းအောဘရိုက် ဟာ အမေရိကန် အမျိုးသမီးတွေ အတွက်သာမက ကမ္ဘာတဝန်းက အမျိုးသမီးတွေအတွက်ပါ လေးစား အတုယူစရာ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြတဦး ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။


အမေရိကန်သမ္မတ ဂျိုးဘိုင်ဒန် ကတော့ မက်ဒလင်းအောဘရိုက် ဟာ အန္တရာယ်တွေကြားက ထွက်ပြေးလာတဲ့ ဒုက္ခသည်တွေ အတွက်သာမက အမေရိကန်ရဲ့ စံတန်ဖိုးတွေအတွက် မဆုတ်မနစ် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သူ အဖြစ် သတိရနေစေမှာ ဖြစ်တယ်လို့ ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။


ဝန်ကြီး အောဘရိုက် လောက် ဒီမိုကရေစီနဲ့ လူ့အခွင့်အရေး အတွက် တစိုက်မက်မက် ကြိုးပမ်းသူ မရှိတဲ့အကြောင်းနဲ့ သူဟာ အာဏာရှင် စနစ်ရဲ့ ဆိုးရွားမှုတွေကို ကိုယ်တိုင် နားလည် သိရှိသလို၊ အကောင်းဆုံး ပြန်လည် ဖော်ပြရေးသားခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။” လို့ သမ္မတ ဘိုင်ဒန်က အောဘရိုက် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် သူ့ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။


အတားအဆီးတွေကို အောင်အောင်မြင်မြင် ကျော်ဖြတ်ခဲ့တဲ့ သူ့ရဲ့ အတွေ့အကြုံတွေကို အောဘရိုက် ကလည်း မကြာခန ပြောပြလေ့ ရှိပါတယ်။ ကျား-မ တန်းတူညီမ ျှ အခွင့်အရေး ရအောင် ကြိုးပမ်းကြဖို့ လူငယ် အမျိုးသမီးတွေ ကို ဘဝတလျှောက် တိုက်တွန်း ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။


“ဘဝလှေခါး အဆင့်ဆင့် ဘယ်လို တက်လှမ်းခဲ့ရသလဲ ဆိုတဲ့ အတွေ့အကြုံတွေကို ကျမတို့က ပြောပြပေးလို့ ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကိုယ့်အတွက် ဒီအချိန်မှာ အဲ့လိုလုပ်ဖို့ မလိုတော့ဘူးလို့တော့ လူငယ်အမျိုးသမီးတွေ မထင်လိုက်ကြပါနဲ့။ ဆက်ပြီး ကြိုးစားကြ ရဦးမှာပါ။”


နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး တာဝန် စတင်ထမ်းဆောင်ချိန်မှာ အမျိုးသား နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်တွေက သူ့ကို လေးစားမှု ရှိပါ့မလားလို့ တချို့က မေးခွန်းထုတ်တာတွေ ရှိခဲ့ပေမဲ့ Albright ကတော့ ပထမဆုံး အမေရိကန် အမျိုးသမီး နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ကို အကောင်းဆုံး ထမ်းဆောင်ပြခဲ့ပါတယ်။


မက်ဒလင်းအောဘရိုက်ဟာ အမေရိကန်အစိုးရထဲမှာ အမျိုးသမီးခေါင်းဆောင်တွေ အများအပြား ပေါ်ပေါက်လာအောင် ရှေ့ဆောင်လမ်းပြပေးခဲ့သူလို့ Wisconsin-Madison တက္ကသိုလ်က နိုင်ငံရေးသိပ္ပံနဲ့ ပြည်သူ့ရေးရာ ပါမောက္ခ Susan Yackee က ပြောပါတယ်။


“Madeleine Albright နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး တာဝန် ယူခဲ့ပြီးတဲ့နောက် အစိုးရအတွင်းမှာ အမျိုးသမီးတွေအတွက် အပြောင်းအလဲတွေ အများကြီး ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ခုဆိုရင် အစိုးရထဲမှာ အမျိုးသမီး ခေါင်းဆောင်တွေ နေရာရလာပါပြီ။ ဒုသမ္မတ Kamala Harris နဲ့ အောက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ Nancy Pelosi တို့ဆိုရင် အစိုးရထဲမှာ ဒုတိယနဲ့ တတိယ အကြီးဆုံး တာဝန်ယူ ထားတဲ့သူတွေပါ။ သူတို့နှစ်ဦးလုံးက အမျိုးသမီးတွေဖြစ်ပါတယ်။”


မက်ဒလင်းအောဘရိုက်ဟာ ထင်ရှားတဲ့ အဆင့်မြင့် သံတမန်တဦး ဖြစ်သလို၊ စာအုပ်စာတမ်း အများအပြားကို ရေးသားခဲ့တဲ့ အောင်မြင်တဲ့ စာရေးဆရာတဦး ဖြစ်တဲ့အပြင် အောင်မြင်တဲ့ လုပ်ငန်းရှင်တဦးလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ သတင်းစာဆရာ ဂျိုးဇက် အောဘရိုက်နဲ့ လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သမီး ၃ ဦး ထွန်းကားခဲ့ပြီး သားသမီး မြေးမြစ်များစွာ ကျန်ခဲ့ပါတယ်။ မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့က ကင်ဆာရောဂါနဲ့ ကွယ်လွန်ချိန်မှာ တော့ Madeleine Albright ဟာ အသက် ၈၄ နှစ်ရှိပြီဆိုတာ တင်ပြရင်း ဒီသီတင်းပတ် အမျိုးသမီးကဏ္ဍကို ဒီမှာပဲ ရပ်နားခွင့်ပြုပါ။ ကျမ ခင်ဖြူထွေးပါ ရှင်။

XS
SM
MD
LG