သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

CEDAW ညီလာခံ ျမန္မာအစီရင္ခံစာျပဳစုမႈအေပၚ သုံးသပ္ခ်က္


၁၉၇၅ ခုႏွစ္က CEDAW ညီလာခံက်င္းပေနစဥ္ (ခရက္ဒစ္- UN)

CEDAW ေခၚ အမ်ိဳးသမီးမ်ား အေပၚ အၾကမ္းဖက္မႈ အလံုးစံု ပေပ်ာက္ေရး ၇၂ ႀကိမ္ေျမာက္ ညီလာခံကို ဆြစ္ဇာလန္ ႏုိင္ငံ ဂ်ီနီဗာမွာ မေန႔က စလို႔ မတ္လ ၈ ရက္ေန႔ အထိ က်င္းပမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

အခုလာမယ့္ ေသာၾကာေန႔ ေဖေဖာ္၀ါရီလ ၂၂ ရက္ေန႔မွာေတာ့ ဂ်နီဗာၿမိဳ႕ ကုလသမဂၢရံုးမွာ CEDAW အမ်ိဳးသမီးမ်ားအေပၚခဲြျခားဆက္ဆံမႈပေပ်ာက္ေရးေကာ္မတီက ျမန္မာႏိုင္ငံအေျခအေနနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ေဆြးေႏြးမွာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီအတြက္ေပးပို႔တဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံ အစီရင္ခံစာမွာေတာ့ ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္း မြတ္ဆလင္အမ်ိဳးသမီးေတြအၾကမ္းဖက္ခံရမႈအေျခအေနနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ႏိုင္ငံတကာစြတ္စဲြခ်က္ေတြကို အရင္လိုပဲ လက္မခံတုန္႔ျပန္ထားတာေတြ႔ရပါတယ္။ ဒီအစီရင္ခံစာျပဳစုမႈအေျခအေနနဲ႔ ျမန္မာႏို္င္ငံကလက္မွတ္ထိုးထားတဲ့ CEDAW သေဘာတူညီခ်က္ပါ လိုက္နာမႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ( Gender Equality Network) GEN က်ား-မ တန္းတူအခြင့္အေရးကြန္ယက္ ညြန္ၾကားေရးမႈး မေမစံပယ္ျဖဴကို ကိုသားညြန္႔ဦး ေမးျမန္းထားပါတယ္။

ကိုသားညႊန္႔ဦး။ ။ ျမန္မာဘက္ကတင္တဲ့ အစီရင္ခံစာက ျမန္မာအစိုးရသက္သက္ပဲလား။ ျမန္မာအရပ္ဖက္ လူမႈအဖဲြ႔အစည္းေတြနဲ႔တိုင္ပင္ၿပီးေတာ့ တင္တာလား။

မေမစံပယ္ျဖဴ။ ။ “ဒီတေခါက္ေတာ့ ျမန္မာအစိုးရရဲ႕ျပည္ေထာင္စု အစီရင္ခံစာက ၀န္ႀကီးဌာနေတြပဲ အဓိကျပင္ဆင္ၿပီးေရးသားၿပီးတင္တယ္။ က်မတို႔ အမ်ိဳးသမီးအဖဲြ႔ေတြေတာ့ ဒီတေခါက္မပါဘူးရွင့္။”

ကိုသားညႊန္႔ဦး။ ။ ျမန္မာႏိုင္ငံဘက္က တင္သြင္းတဲ့အခါမွာ အစိုးရဘက္ကပဲတင္တာေတြ႔တယ္။ ျပည္ပကဆိုလို႔ရွိရင္ေတာ့ ဒီ Human Rights Watch တို႔ ေနာက္ တျခားအဖဲြ႔အစည္းအခ်ိဳ႕တင္တာေတြ႔တယ္။ ဒါမဲ့ ျပည္တြင္းက ျမန္မာအဖဲြ႔အစည္းေတြ ျပည္တြင္းက CSO ေတြ တင္တာမေတြ႔ဘူး ခင္ဗ်။

မေမစံပယ္ျဖဴ။ ။ ဒီဟာကေတာ့ေလ Interim Report ေပါ့ေနာ္။ အဓိကကေတာ့ Interim Report ရဲ႕ သေဘာတရားက ဒီသေဘာက ၄ ႏွစ္ တႀကိမ္ ျပင္ရတဲ့ အခါမွာ ၂ ႏွစ္ၿပီးတဲ့အခါမွာ ေနာက္ဆံုးတင္ခဲ့တဲ့ အစီရင္ခံစာအေပၚ တည္ေသာ ေကာ္မတီက ေ၀ဖန္သံုးသပ္အၾကံျပဳထားတဲ့ အခ်က္ေတြရွိတယ္ေလ။ အဲ့ထဲက အစိုးရအေနနဲ႔ ဘာေတြ ပိုၿပီးေတာ့ သူတို႔ လုပ္ထားၿပီးၿပီလဲ။ ေျပာင္းလဲတိုးတက္တာေတြ႐ွိသလားဆိုတာ အစီရင္ခံရတာကိုး။ ဒီ Interim Report မွာေတာ့ က်မတို႔က မျပင္ဘူးလို႔ နဂိုထဲက စဥ္းစားထားတာပါေပါ့ေနာ္။”

ကိုသားညႊန္႔ဦး။ ။ လက္ေတြ႔အားျဖင့္ေရာ ဒီအမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အစိုးရ ဘက္ကတာ၀န္ယူ ေဆာင္ရြက္မႈေတြနဲ႔ ေက်နပ္အားရစရာရွိပါသလားခင္ဗ်။

မေမစံပယ္ျဖဴ။ ။ေျပာရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ က်မတို႔ ၂ ႏွစ္အတြင္းမွာ ထူးျခားတဲ့ ေျပာင္းလဲမႈေတာ့ သိပ္ၿပီးအမ်ားႀကီး မျဖစ္ဘူးေပါ့ေနာ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ အမ်ိဳးသမီးေတြ အေပၚအၾကမ္းဖက္မႈတားဆီးကာကြယ္ေရး ဥပေဒမူၾကမ္း႐ွိတယ္ေလ။ က်မတို႔ အဲ့ဒီမူၾကမ္းကို ေရးဆဲြေနတာ အခုဆို ၅ ႏွစ္ထဲေရာက္ေနၿပီေပါ့။ သိပ္ေက်နပ္အားရေလာက္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္တဲ့ဟာ ဦးစားေပးႏိုင္တဲ့ အေနအထားေတာ့ မ႐ွိဘူးဆိုတာ ေတြ႔ရတယ္။”

ကိုသားညႊန္႔ဦး။ ။ကခ်င္ျပည္နယ္မွာဆိုလို႔ရွိရင္ ကခ်င္ဆရာမေလးေတြ သတ္ခံရတဲ့ကိစၥ ရွမ္းျပည္နယ္မွာလဲ အလားတူအေျခအေန၊ အခု ရခိုင္ျပည္နယ္မွာလဲ ႏိုင္ငံတကာကေန ျပင္းျပင္းထန္ထန္စြပ္စဲြေနတဲ့ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေစာ္ကားမႈေတြရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေျဖ႐ွင္းခ်က္မွာေတာ့ ရခိုင္ျပည္နယ္ ကိစၥကိုေတာ့ အဓိကထားေျဖ႐ွင္းပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ ျခံဳၿပီးေတာ့ ဖတ္ရသေလာက္ကေတာ့ အရင္ ျမန္မာအစိုးရကတံု႔ျပန္တဲ့ ပံုစံအတိုင္းပဲ သူတို႔ ႏိုင္ငံတကာ စြပ္စဲြခ်က္ေတြကို လက္မခံတဲ့ပံုစံေတြ႔ရပါတယ္ခင္ဗ်။ ဒါ မေမစံပယ္ျဖဴရဲ႕အျမင္သိခ်င္ပါတယ္။

မေမစံပယ္ျဖဴ။ ။ ေျပာရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ေပါ့ေနာ္… က်မတို႔က အေျခအေနအမွန္ကို ေလ့လာ သံုးသပ္ဖို႔နဲ႔ အေျခအေနအမွန္ကို သတင္းအမွန္ေပါ့ေလ အဲ့ဒါေတြကို တင္ျပဖို႔ ဘယ္လိုေဆာင္ရြက္ေနတယ္ဆိုတာကို ထည့္သြင္းေရးသားဖို႔ လိုအပ္ေနတယ္လို႔ အဲ့လို သံုးသပ္ပါတယ္။ ေျမျပင္အေျခအေနမွာ ဘာေတြဘယ္လိုျဖစ္ခဲ့လဲ ဘယ္လိုအေျခအေနေတြရွိလဲ ဆိုတာကိုေတာ့ ဒီအစိုးရအေနနဲ႔ေပါ့ေနာ္.. အဓိက အမ်ိဳးသမီးအေရးလုပ္ေဆာင္တဲ့သူေတြ ၿပီးေတာ့ လူမႈေရးအဖဲြ႔ေတြနဲ႔ေပါ့လက္တဲြၿပီးေတာ့ သတင္းအေျခအေနအမွန္ကိုေပါ့၊ သိႏိုင္ေအာင္တင္ျပႏိုင္ေအာင္ေပါ့၊ ႀကိဳးစားမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ႀကိဳးစားလို႔ ရတဲ့နည္းေတြ အမ်ားႀကီးပဲ ရွိတယ္ေပါ့ေလ။ ဒါမဲ့ ေလာေလာဆယ္မွာ အေျခအေနအရပ္ရပ္ေၾကာင့္ေပါ့ေနာ္ အဲ့ဒါ မျဖစ္လာႏိုင္ေသးတဲ့ အေနအထားေပါ့။

ကိုသားညႊန္႔ဦး။ ။ျမန္မာႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာ အမ်ိဳးသမီးေကာ္မတီဆိုၿပီးေတာ့ ဒီလိုအစိုးရကေန လုပ္တဲ့အခါမွာ ဥပမာ GEN တို႔လိုမ်ိဳး အဖဲြ႔အစည္းမ်ိဳးေတြ CSO အဖဲြ႔အစည္းေတြပါ ဖိတ္ေခၚေဆာင္ရြက္ ေနတာ႐ွိပါတယ္။ အဲ့ဒါ တကယ္ပဲ အစိုးရအေနနဲ႔ အရပ္ဖက္ ဒီအမ်ိဳးသမီးအဖဲြ႔အစည္းေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈဟာ အားရစရာေကာင္းပါသလား။

မေမစံပယ္ျဖဴ။ ။ အဲ့ေတာ့ အရင္ အစိုးရေတြလက္ထက္ေပါ့၊ အရင္တုန္းကထက္ အေျခအေန ထက္စာရင္ေတာ့ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ က်မတို႔မွာ ၀င္ေရာက္ပါ၀င္ ေျပာဆိုေဆြးေႏြးႏိုင္တဲ့ space တခု ရလာႏိုင္တာကေတာ့ အမွန္ပါပဲ။ ဒီအစိုးရလက္ထက္က်မွ က်မတို႔က ျမန္မာႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာ အမ်ိဳးသမီး ေကာ္မတီတို႔ဘာတို႔ မွာေလ တရား၀င္ပါခြင့္ရလာတာေပါ့ေနာ္။ ဒါေပမယ့္လည္း space နဲ႔ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိလာတယ္ ဆိုေပမဲ့ တကယ့္ လက္ေတြ႔မွာ ျဖစ္ေနတဲ့ ျပႆနာေတြကို ေျဖ႐ွင္းဖို႔ပဲျဖစ္ျဖစ္ မူ၀ါဒေတြ ဥပေဒေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႔ပဲျဖစ္ျဖစ္ကေတာ့ က်မတို႔မွာ အခက္အခဲေတြ limitation ေပါ့ အဓိကကေတာ့ အမ်ားႀကီး႐ွိေနပါေသးတယ္။ အျပစ္ျမင္တဲ့ သေဘာမ်ိဳးနဲ႔ေျပာလိုတာေတာ့မဟုတ္ဘူးေပါ့ေနာ္။ အရင္ကထက္စာရင္ အမ်ိဳးသမီးအဖဲြ႔ေတြနဲ႔ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္မႈေတြ အမ်ိဳးသမီး အဖဲြ႔ေတြရဲ႕အသံကို နားေထာင္မႈနဲ႔ ဒီ space ေတြကို ပိုၿပီးေတာ့ ေပးလာတာမွန္ေပမဲ့လည္း တကယ့္လက္ေတြ႔မွာ သိသာထင္သာတဲ့ ရလဒ္ေတြရေအာင္ေတာ့ေပါ့ေနာ္ လုပ္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ေတာ့ က်မတို႔မွာ Barriers ေတြ အမ်ားႀကီးရွိေနပါေသးတယ္႐ွင့္။

ေသာၾကာေန႔ ဂ်နီဗာမွာျပဳလုပ္မယ့္ ကုလသမဂၢေဆြးေႏြးပဲြကိုေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံဖက္က ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီးေဒါက္တာ၀င္းျမတ္ေအးဦးေဆာင္တတ္ေရာက္မယ္လို႔သိရပါတယ္။ ျမန္မာ့အေရး ေဆြးေႏြးပဲြအတြက္ ႏိုင္ငံတကာလူ႔အခြင့္အေရးအဖဲြ႔ေတြျဖစ္တဲ့ Human Rights Watch နဲ႔ Fortify Rights တို႕ကလည္း အစီရင္ခံစာေတြ ေပးပို႔ထားပါတယ္။ ရခိုင္ျပည္နယ္ေျမာက္ပို္္င္း ႐ိုဟင္ဂ်ာအမ်ိဳးသမီးေတြနဲ႔ မိန္းကေလးငယ္ေတြအေျခအေနနဲ႔ပတ္သက္လို႔ တင္သြင္းလာတဲ့ အစီရင္ခံစာေတြကို CEDAW ေကာ္မတီအေနနဲ႔ သံုးသပ္သြားမယ္လို႔ ကုလသမဂၢက ေၾကညာထားပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံဟာ ၁၉၉၇ July လ CEDAW စာခ်ဳပ္အဖြဲ့၀င္ႏုိင္ငံျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ လက္ရွိ ၁၈၉ ႏုိင္ငံပါ၀င္တဲ့ အဖြဲ့၀င္ႏုိင္ငံေတြအေနနဲ့ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအခြင့္အေရးေတြနဲ့ပတ္သက္လုိ့ စာခ်ုပ္ပါအခ်က္အလက္ေတြကုိလုိက္နာျခင္းရွိ မရွိ ကမၻာတ၀ွမ္းကလူ့အခြင့္အေရးကိ်မ္းက်င္ပညာရွင္ ၂၃ ဦးပါ CEDAW ေကာ္မတီက ႏုိင္ငံေတြကုိအလွည့္က် ျပန္လည္သုံးသပ္တာျဖစ္ပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

XS
SM
MD
LG