သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ဝီဂါ ဖိႏွိပ္မႈဆိုင္ရာ ကန္ ဥပေဒၾကမ္း တ႐ုတ္ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ကန႔္ကြက္


ရွင္က်န္းေဒသက တရုတ္ အစိုးရရဲ႕ ထိန္းသိမ္းေရး စခန္း။

တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ၊ ရွင္က်န္းေဒသက အထူးသျဖင့္ Uighur မြတ္ဆလင္ေတြကို ဖိႏွိပ္အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ တ႐ုတ္တာဝန္ရွိသူေတြ ကို ဒဏ္ခတ္အေရးယူမယ့္ ဥပေဒမူၾကမ္းတရပ္ကို အေမရိကန္ ေအာက္လႊတ္ေတာ္မွာ တခဲနက္ အတည္ျပဳလိုက္ၿပီးတဲ့ေနာက္ “သင့္ေတာ္တဲ့တန္ဖိုး ျပန္ေပးဆပ္ရမယ္” လို႔ တ႐ုတ္ဘက္က သတိေပးလိုက္ပါတယ္။ အေမရိကန္တို႔ ဘယ္လိုတန္ဖိုးမ်ိဳး ျပန္ေပး ဆပ္ရမယ္ဆိုတာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံက အတိအက်မေျပာဘဲ အဆုံးတေန႔က်ရင္ သိလာလိမ့္မယ္လို႔ပဲဆိုပါတယ္။ AFP သတင္း ေဆာင္းပါးကိုအေျခခံၿပီး ကိုေက်ာ္ေက်ာ္သိန္းက ေျပာျပပါမယ္။

အင္အားႀကီး ႏွစ္ႏိုင္ငံအၾကား ကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲ အဆုံးသတ္ဖို႔ရည္႐ြယ္တဲ့ ပထမအဆင့္ သေဘာတူညီခ်က္ကို အၿပီးသတ္ဖို႔ ေစ့စပ္ညႇိႏႈိင္းေနၾကခ်ိန္မွာ အခုဥပေဒၾကမ္းက တင္းမာမႈ ထပ္တိုးသြားေစပါတယ္။

ေဟာင္ေကာင္ ဒီမိုကေရစီေရး လႈပ္ရွားမႈကို ေထာက္ခံတဲ့ ဥပေဒၾကမ္းကို သမၼတ ေဒၚနယ္လ္ဒ္ ထရမ့္ပ္က လက္မွတ္ေရးထိုးၿပီး ဥပေဒအျဖစ္ ျပဌာန္းလိုက္တဲ့ အတြက္ တ႐ုတ္က ေဒါသထြက္ၿပီး အေမရိကန္အေျခစိုက္ အစိုးရမဟုတ္တဲ့ အဖြဲ႕အစည္း (NGO) ေတြအေပၚ ဒဏ္ခတ္အေရးယူမႈေတြ ခ်မွတ္လိုက္သလို ေဟာင္ေကာင္ကို အေမရိကန္ စစ္သေဘၤာေတြ ေနာက္ထပ္လာတာကို လည္း ဆိုင္းငံ့လိုက္ပါတယ္။

၂၀၁၉ ခုႏွစ္ Uighur ဥပေဒကို ေအာက္လႊတ္ေတာ္က အဂၤါေန႔ေႏွာင္းပိုင္းမွာ အတည္ျပဳလိုက္ၿပီးတဲ့ေနာက္ ဗုဒၶဟူးေန႔ သတင္း စာရွင္းလင္းပြဲအတြင္း တ႐ုတ္ႏိုင္ငံျခားေရးဌာန ေျပာခြင့္ရ Hua Chunying က အျပင္းအထန္ တုံ႔ျပန္သြားပါတယ္။

“ဒီလုပ္ရပ္ဟာ ရွင္က်န္းေဒသမွာ တ႐ုတ္ရဲ႕ လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနကို ဂုဏ္သိကၡာညႇိဳးႏြမ္းေစၿပီး အစြန္းေရာက္ဝါဒ ပေပ်ာက္ဖို႔နဲ႔ အၾကမ္းဖက္ဝါဒကို ႏွိမ္နင္းဖို႔ တ႐ုတ္ရဲ႕ႀကိဳးပမ္းမႈကို သိကၡာမဲ့စြာ ေစာ္ကားတာ၊ ႏိုင္ငံတကာ ဥပေဒနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာဆက္ဆံေရးဆိုင္ရာ အေျခခံ သတ္မွတ္ခ်က္ေတြကို အျပင္းအထန္ခ်ိဳးေဖာက္တာ၊ တ႐ုတ္ျပည္တြင္းေရးကို ဆိုး႐ြားစြာ ဝင္စြက္တာပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအေပၚမွာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံအေနနဲ႔ အျပင္းအထန္ ေဒါသထြက္ၿပီး အခိုင္အမာဆန႔္က်င္တယ္ ဆိုတာ ေျပာလိုပါတယ္။”

တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ အေနာက္ေျမာက္ပိုင္း ရွင္က်န္းေဒသက မြတ္ဆလင္ေတြကို ဖိႏွိပ္မႈဟာ ဆိုး႐ြားတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈ ျဖစ္တယ္လို႔ ဒီဥပေဒၾကမ္းမွာ ျပစ္တင္ရႈတ္ခ်ထားပါတယ္။ အဲဒီေဒသမွာ Uighur နဲ႔ မြတ္ဆလင္အမ်ားစု တျခားလူနည္းစု တသန္းေက်ာ္ဟာ ပညာေပးစခန္းေတြမွာ ထိန္းသိမ္းခံထားရတယ္လို႔ ယူဆထားၾကတာပါ။

ၿပီးခဲ့တဲ့လက အျပင္ကို ေပါက္ထြက္လာတဲ့ တရားဝင္ အေထာက္အထားေတြမွာ အဲဒီစခန္းေတြနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အေသးစိတ္ေတြ ပါလာပါတယ္။ ထြက္မေျပးေအာင္ ဘယ္လိုတားဆီးရမယ္ဆိုတာ အေသးစိတ္ၫႊန္ၾကားထားၿပီး တံခါးေတြကို ေသာ့ႏွစ္ထပ္ခပ္ဖို႔၊ ထိန္းသိမ္းထားသူေတြ အိမ္သာသြားရင္ေတာင္မွ မျပတ္ေစာင့္ၾကည့္ဖို႔ ဆိုတာေတြပါပါတယ္။

အဲဒီစခန္းေတြရွိတယ္ဆိုတာကို တ႐ုတ္အစိုးရက အေစာပိုင္းမွာျငင္းေပမယ့္ ေနာက္ပိုင္းက်ေတာ့ အဲဒါေတြဟာ အသက္ေမြး ဝမ္းေက်ာင္း ပညာသင္ စခန္းေတြျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

အေမရိကန္ရဲ႕ အခုလုပ္ရပ္အတြက္ေတာ့ ျပန္ေပးဆပ္ရမယ္လို႔ ေျပာခြင့္ရ Hua Chunying က ဆိုပါတယ္။

“မွားယြင္းတဲ့လုပ္ရပ္နဲ႔ ေျပာဆိုမႈအားလုံးအတြက္ ထိုက္သင့္တဲ့ေပးဆပ္မႈ ရွိရပါမယ္။ အဲဒီ ထိုက္သင့္တဲ့ တန္ဖိုးကို ေပးဆပ္ရပါမယ္။”

ဒီဥပေဒမူၾကမ္းေၾကာင့္ ကုန္သြယ္ေရးေဆြးေႏြးပြဲေတြကို ထိခိုက္ေစမလားဆိုတဲ့ ေမးခြန္းကိုေတာ့ ေျပာခြင့္ရက တိုက္႐ိုက္ မေျဖ ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ကိစၥရပ္အားလုံးကို ထိခိုက္ႏိုင္တဲ့သေဘာမ်ိဳးေတာ့ ေျပာသြားပါတယ္။

“ ဒီကိစၥက တ႐ုတ္-အေမရိကန္ ဆက္ဆံေရးအျပင္ အေရးႀကီးတဲ့ က႑ေတြမွာ ႏွစ္ႏိုင္ငံၾကား ပူးေပါင္း ေဆာင္႐ြက္မႈကို မသက္ေရာက္ႏိုင္ဘူး ဆိုတာ ဘယ္လိုမွမျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။ တ႐ုတ္ဘက္က ဘယ္လို အေရးယူလုပ္ေဆာင္မယ္ ဆိုတဲ့အေပၚ သိပ္သိခ်င္ေနသူတိုင္း ဆက္ၿပီး မစဥ္းစားပါနဲ႔။ ေပးဆပ္ရမယ့္ တန္ဖိုးကို အဆုံးတေန႔မွာ သိလာရပါမယ္။”

ေထာက္ခံမဲ ၄၀၇ မဲ၊ ကန႔္ကြက္မဲ ၁ မဲနဲ႔ အတည္ျပဳထားတဲ့ ေအာက္လႊတ္ေတာ္ ဥပေဒၾကမ္းဟာ စက္တင္ဘာလက အထက္ လႊတ္ေတာ္မွာ ျပဌာန္းခဲ့တဲ့ ဥပေဒၾကမ္းထက္ ပိုျပင္းထန္ပါတယ္။ ဒီဥပေဒၾကမ္းႏွစ္ရပ္ကို တခုထဲအျဖစ္ ညႇိႏႈိင္းေပါင္းစပ္ၿပီးတဲ့ သမၼတထရမ့္ပ္ လက္မွတ္ထိုးျပဌာန္းဖို႔ ပို႔ရမွာပါ။

ရွင္က်န္းေဒသမွာ ဖိႏွိပ္မႈနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ႏိုင္ငံျခားေရးဌာနက တႏွစ္အတြင္း အစီရင္ခံစာ ျပဳစုတင္ျပဖို႔ ေအာက္လႊတ္ေတာ္ ဥပေဒ ၾကမ္းမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ရွင္က်န္းေဒသက မြတ္ဆလင္လူနည္းစုေတြကို ဖိႏွိပ္တာမွာ အသုံးျပဳတယ္လို႔သိထားတဲ့ နည္းပညာနဲ႔ပစၥည္းကိရိယာေတြကို အေမရိကန္ဘက္ကေန မပို႔ေအာင္ ကူးသန္းေရာင္းဝယ္ေရး ဌာနက ပိတ္ပင္ကန႔္သတ္ဖို႔လည္း ျပဌာန္းထားပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္


( Unicode)

ဝီဂါ ဖိနှိပ်မှုဆိုင်ရာ ကန် ဥပဒေကြမ်း တရုတ်ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက်

တရုတ်နိုင်ငံ၊ ရှင်ကျန်းဒေသက အထူးသဖြင့် Uighur မွတ်ဆလင်တွေကို ဖိနှိပ်အုပ်ချုပ်တဲ့ တရုတ်တာဝန်ရှိသူတွေ ကို ဒဏ်ခတ်အရေးယူမယ့် ဥပဒေမူကြမ်းတရပ်ကို အမေရိကန် အောက်လွှတ်တော်မှာ တခဲနက် အတည်ပြုလိုက်ပြီးတဲ့နောက် “သင့်တော်တဲ့တန်ဖိုး ပြန်ပေးဆပ်ရမယ်” လို့ တရုတ်ဘက်က သတိပေးလိုက်ပါတယ်။ အမေရိကန်တို့ ဘယ်လိုတန်ဖိုးမျိုး ပြန်ပေး ဆပ်ရမယ်ဆိုတာ တရုတ်နိုင်ငံက အတိအကျမပြောဘဲ အဆုံးတနေ့ကျရင် သိလာလိမ့်မယ်လို့ပဲဆိုပါတယ်။ AFP သတင်း ဆောင်းပါးကိုအခြေခံပြီး ကိုကျော်ကျော်သိန်းက ပြောပြပါမယ်။

အင်အားကြီး နှစ်နိုင်ငံအကြား ကုန်သွယ်ရေးစစ်ပွဲ အဆုံးသတ်ဖို့ရည်ရွယ်တဲ့ ပထမအဆင့် သဘောတူညီချက်ကို အပြီးသတ်ဖို့ စေ့စပ်ညှိနှိုင်းနေကြချိန်မှာ အခုဥပဒေကြမ်းက တင်းမာမှု ထပ်တိုးသွားစေပါတယ်။

ဟောင်ကောင် ဒီမိုကရေစီရေး လှုပ်ရှားမှုကို ထောက်ခံတဲ့ ဥပဒေကြမ်းကို သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ်ဒ် ထရမ့်ပ်က လက်မှတ်ရေးထိုးပြီး ဥပဒေအဖြစ် ပြဌာန်းလိုက်တဲ့ အတွက် တရုတ်က ဒေါသထွက်ပြီး အမေရိကန်အခြေစိုက် အစိုးရမဟုတ်တဲ့ အဖွဲ့အစည်း (NGO) တွေအပေါ် ဒဏ်ခတ်အရေးယူမှုတွေ ချမှတ်လိုက်သလို ဟောင်ကောင်ကို အမေရိကန် စစ်သင်္ဘောတွေ နောက်ထပ်လာတာကို လည်း ဆိုင်းငံ့လိုက်ပါတယ်။

၂၀၁၉ ခုနှစ် Uighur ဥပဒေကို အောက်လွှတ်တော်က အင်္ဂါနေ့နှောင်းပိုင်းမှာ အတည်ပြုလိုက်ပြီးတဲ့နောက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ သတင်း စာရှင်းလင်းပွဲအတွင်း တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဌာန ပြောခွင့်ရ Hua Chunying က အပြင်းအထန် တုံ့ပြန်သွားပါတယ်။

“ဒီလုပ်ရပ်ဟာ ရှင်ကျန်းဒေသမှာ တရုတ်ရဲ့ လူ့အခွင့်အရေး အခြေအနေကို ဂုဏ်သိက္ခာညှိုးနွမ်းစေပြီး အစွန်းရောက်ဝါဒ ပပျောက်ဖို့နဲ့ အကြမ်းဖက်ဝါဒကို နှိမ်နင်းဖို့ တရုတ်ရဲ့ကြိုးပမ်းမှုကို သိက္ခာမဲ့စွာ စော်ကားတာ၊ နိုင်ငံတကာ ဥပဒေနဲ့ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးဆိုင်ရာ အခြေခံ သတ်မှတ်ချက်တွေကို အပြင်းအထန်ချိုးဖောက်တာ၊ တရုတ်ပြည်တွင်းရေးကို ဆိုးရွားစွာ ဝင်စွက်တာပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအပေါ်မှာ တရုတ်နိုင်ငံအနေနဲ့ အပြင်းအထန် ဒေါသထွက်ပြီး အခိုင်အမာဆန့်ကျင်တယ် ဆိုတာ ပြောလိုပါတယ်။”

တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်း ရှင်ကျန်းဒေသက မွတ်ဆလင်တွေကို ဖိနှိပ်မှုဟာ ဆိုးရွားတဲ့ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှု ဖြစ်တယ်လို့ ဒီဥပဒေကြမ်းမှာ ပြစ်တင်ရှုတ်ချထားပါတယ်။ အဲဒီဒေသမှာ Uighur နဲ့ မွတ်ဆလင်အများစု တခြားလူနည်းစု တသန်းကျော်ဟာ ပညာပေးစခန်းတွေမှာ ထိန်းသိမ်းခံထားရတယ်လို့ ယူဆထားကြတာပါ။

ပြီးခဲ့တဲ့လက အပြင်ကို ပေါက်ထွက်လာတဲ့ တရားဝင် အထောက်အထားတွေမှာ အဲဒီစခန်းတွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အသေးစိတ်တွေ ပါလာပါတယ်။ ထွက်မပြေးအောင် ဘယ်လိုတားဆီးရမယ်ဆိုတာ အသေးစိတ်ညွှန်ကြားထားပြီး တံခါးတွေကို သော့နှစ်ထပ်ခပ်ဖို့၊ ထိန်းသိမ်းထားသူတွေ အိမ်သာသွားရင်တောင်မှ မပြတ်စောင့်ကြည့်ဖို့ ဆိုတာတွေပါပါတယ်။

အဲဒီစခန်းတွေရှိတယ်ဆိုတာကို တရုတ်အစိုးရက အစောပိုင်းမှာငြင်းပေမယ့် နောက်ပိုင်းကျတော့ အဲဒါတွေဟာ အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်း ပညာသင်စခန်းတွေဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အမေရိကန်ရဲ့ အခုလုပ်ရပ်အတွက်တော့ ပြန်ပေးဆပ်ရမယ်လို့ ပြောခွင့်ရ Hua Chunying က ဆိုပါတယ်။

“မှားယွင်းတဲ့လုပ်ရပ်နဲ့ ပြောဆိုမှုအားလုံးအတွက် ထိုက်သင့်တဲ့ပေးဆပ်မှု ရှိရပါမယ်။ အဲဒီ ထိုက်သင့်တဲ့ တန်ဖိုးကို ပေးဆပ်ရပါမယ်။”

ဒီဥပဒေမူကြမ်းကြောင့် ကုန်သွယ်ရေးဆွေးနွေးပွဲတွေကို ထိခိုက်စေမလားဆိုတဲ့ မေးခွန်းကိုတော့ ပြောခွင့်ရက တိုက်ရိုက် မဖြေ ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ကိစ္စရပ်အားလုံးကို ထိခိုက်နိုင်တဲ့သဘောမျိုးတော့ ပြောသွားပါတယ်။

“ ဒီကိစ္စက တရုတ်-အမေရိကန် ဆက်ဆံရေးအပြင် အရေးကြီးတဲ့ ကဏ္ဍတွေမှာ နှစ်နိုင်ငံကြား ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုကို မသက်ရောက်နိုင်ဘူး ဆိုတာ ဘယ်လိုမှမဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ တရုတ်ဘက်က ဘယ်လို အရေးယူလုပ်ဆောင်မယ် ဆိုတဲ့အပေါ် သိပ်သိချင်နေသူတိုင်း ဆက်ပြီး မစဉ်းစားပါနဲ့။ ပေးဆပ်ရမယ့် တန်ဖိုးကို အဆုံးတနေ့မှာ သိလာရပါမယ်။”

ထောက်ခံမဲ ၄၀၇ မဲ၊ ကန့်ကွက်မဲ ၁ မဲနဲ့ အတည်ပြုထားတဲ့ အောက်လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းဟာ စက်တင်ဘာလက အထက် လွှတ်တော်မှာ ပြဌာန်းခဲ့တဲ့ ဥပဒေကြမ်းထက် ပိုပြင်းထန်ပါတယ်။ ဒီဥပဒေကြမ်းနှစ်ရပ်ကို တခုထဲအဖြစ် ညှိနှိုင်းပေါင်းစပ်ပြီးတဲ့ သမ္မတထရမ့်ပ် လက်မှတ်ထိုးပြဌာန်းဖို့ ပို့ရမှာပါ။

ရှင်ကျန်းဒေသမှာ ဖိနှိပ်မှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး နိုင်ငံခြားရေးဌာနက တနှစ်အတွင်း အစီရင်ခံစာ ပြုစုတင်ပြဖို့ အောက်လွှတ်တော် ဥပဒေ ကြမ်းမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ရှင်ကျန်းဒေသက မွတ်ဆလင်လူနည်းစုတွေကို ဖိနှိပ်တာမှာ အသုံးပြုတယ်လို့သိထားတဲ့ နည်းပညာနဲ့ပစ္စည်းကိရိယာတွေကို အမေရိကန်ဘက်ကနေ မပို့အောင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဌာနက ပိတ်ပင်ကန့်သတ်ဖို့လည်း ပြဌာန်းထားပါတယ်။

XS
SM
MD
LG