သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ကိုဗစ္အလြန္ အိပ္ေရးပ်က္ကုထုံး


Doctor Giovanni Passeri reads a book in the garret of his apartment before getting some sleep at the end of his day in the COVID-19 section of the Maggiore Hospital in Parma, northern Italy Wednesday, April 7, 2020. Passeri, who implemented his own…
ကိုဗစ္အလြန္ အိပ္ေရးပ်က္ကုထုံး
please wait

No media source currently available

0:00 0:07:00 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

ကိုဗစ္-19 အခုတစ္ေခါက္ျဖစ္အၿပီး၊ အိပ္မရတာအတြက္ အဓိက ကုထုံး ႏွစ္ခုကို သိထားဖို႔ အေရးႀကီးတယ္လို႔ က်န္းမာေရးပညာရွင္ေတြက အႀကံျပဳေျပာဆိုၾကပါတယ္။

အခုလို အခက္အခဲႀကဳံ စိတ္ေျခာက္ျခားၿပီး စိတ္ဓာတ္က်သည္အထိ ျဖစ္လာႏိုင္တာမို႔၊ ပထမ ကုထုံး တစ္ခုကေတာ့ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးႏွစ္သိမ့္အားေပးတာ (Counseling) ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအခ်ိန္မွာ အထီးက်န္ဆန္သြားၿပီး ပိုဆိုးလာႏိုင္တာမို႔၊ အလိုအပ္ဆုံး ကုစားမူက၊ အခုလို နားလည္မူေပးႏိုင္မဲ့ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အေထာက္အကူေပးႏိုင္မဲ့ အေနအထားမ်ိဳးပါ။ ဒီေနရာမွာ တခ်ဳိ ႔က စိတ္က်န္းမာေရးေကာင္းၿပီး ခံႏိုင္ရည္ပိုရွိေပမဲ့၊ တခ်ဳိ ႔ကေတာ့ နဂိုထဲက ေၾကာက္လန႔္တာမ်ဳိး (Generalized Anxiety) ရွိတတ္ၿပီး၊ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ မီခိုတတ္သူျဖစ္ပါက ပိုအိပ္မေပွ်ာ္တာ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ လူခ်င္းေတြ႔ခြင့္ရလွ်င္ျဖစ္ေစ၊ မရလွ်င္လည္း အင္တာနက္ကတဆင့္ (Virtual/ Telemedicine) နည္းနဲ႔ ေတြ႔ဆုံႏွစ္သိမ့္အားေပးတာမ်ိဳး (Counseling) လုပ္ေပးဖို႔ လိုပါတယ္။ အဓိကကေတာ့ ခ်စ္ခင္ႏွစ္သက္သူေတြနဲ႔ ဆက္လက္ခ်ိတ္ဆက္ထားတာ (Connected) ရွိေနၿပီး အားေပးႏွစ္သိမ့္မူ အေရးႀကီးဆုံး လိုအပ္ေနလို႔ပါ။ အခုလို အားေပးစကားေျပာရာမွာလည္း စာနာသနားေပးတာ (Sympathy) တစ္ခုထဲနဲ႔ မလုံေလာက္ပါဘူး။ အေၾကာင္းက သူ ျဖတ္သန္းခဲ့တဲ့ စိတ္ခံစားမူအေတြ႔အႀကဳံက ႀကီးမားလြန္းလို႔ပါ။ ဒါေၾကာင့္ စာနာသနားတာ သက္သက္ထက္ပိုၿပီး၊ စိတ္ခ်ယုံၾကည္ရသူေတြက အာ႐ုံစိုက္လိုက္ နားေထာင္ေပးကာ၊ ကိုယ္တိုင္ဝင္ခံစားရတာ (Empathic) ျဖစ္သလို လက္ခံေပးၿပီး၊ နားလည္ႏွစ္သိမ့္ေပးဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ ဒါမွသာ သူ႔ စိတ္ထဲက ခံစားေနရတာေတြကို ထုတ္ေဖာ္လာကာ၊ နားေထာင္သူရဲ႕ စိတ္ပံ့ပိုးေပးမူေအာက္မွာ၊ စိတ္အသက္႐ွဳေပါက္ (Psychologically Emotional Ventilation) ရသြားၿပီး၊ ရင္ထဲမွာ ေပါ့ပါးသက္သာသြားေစမွာပါ။ အခုလို ႏွစ္သိမ့္အားေပးတာကို ကြၽမ္းက်င္ေအာင္ သင္ၾကားထားတဲ့ Professional သမားရွိရင္ ပိုေကာင္းေပမဲ့၊ မရွိလွ်င္ေတာ့လည္း ဆရာဝန္အျပင္ သာမန္မိတ္ေဆြေတြကပါ၊ ပုံမွန္အခ်ိန္ေပးၿပီး အစားထိုး ကူညီေပးႏိုင္ပါတယ္။ တခ်ဳိ ႔အတြက္ ဒီ နားေထာင္အားေပးတဲ့ နည္းတစ္ခုထဲနဲ႔တင္ မၾကာခင္ သက္သာသြားတတ္ပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ မသက္သာလွ်င္ေတာ့ ေနာက္အေရးႀကီးတာတစ္ခုက ေဆးေပးတာပါ။ သူကိုယ္တိုင္လည္း အိပ္ဖို႔လိုတာမို႔ ထိတ္လန႔္ေျခာက္ျခားတာေတြကို သက္သာေစတဲ့ ေဆးေတြရွာေလ့ရွပါတယ္။ ဆရာဝန္ေတြကေတာ့ အခုလို ျဖစ္လာသူေတြကို စိတ္ဓာတ္က်တာ ျပန္ေကာင္းေစတဲ့ေဆး (Anti-Depressant) ေပးေလ့ရွိပါတယ္။ ဒီေဆးထဲမွာလည္း စိတ္ေျခာက္ျခားထိတ္လန႔္တာ သက္သာစိတ္ၿငိမ္ေဆး (Anti-Anxiety) လည္း တစ္ပိုင္းပါတာေၾကာင့္ ဒါကိုအနည္းငယ္ တြဲေပးလိုက္႐ုံျဖင့္ သက္သာေစႏိုင္လို႔ပါ။ တကယ့္ Anti-Anxiety ေဆးေတြသက္သက္ကလည္း အစြမ္းထက္ေပမဲ့ ဆရာဝန္ေတြကေတာ့သုံးဖို႔ သတိထားၾကပါတယ္။ အေၾကာင္းက ေသာက္ၿပီး မၾကာခင္ ေဆးစြဲသြားႏိုင္လို႔ပါ။ ဥပမာ Benzodiazepine ေဆးအုပ္စုက ေသြးထဲခဏသာေနၿပီး (Short-Acting) အျမန္အာနိသင္ျပကာ လူပိုႀကိဳက္ ပိုစြဲေစတဲ့ Xanax (Alprazolam) နဲ႔၊ ေသြးထဲၾကာၾကာေနၿပီး (Long-Acting) အာနိသင္ ျဖည္းျဖည္းခ်င္းျပကာ တစုံတရာစြဲေစတဲ့ Valium (Diazepam) တို႔ ပါဝင္ပါတယ္။ အေရးႀကီးတာက ဒီ Anti-Anxiety (စိတ္ေျခာက္ျခားသက္သာစိတ္ၿငိမ္) ေဆးေတြကို ရက္ရွည္ဆက္မေသာက္ဘဲ၊ ရက္ပိုင္းအနည္းငယ္ ခဏသာ ေသာက္ျဖတ္ျဖစ္ကာ၊ ဆက္လိုအပ္လွ်င္ေတာ့ ရက္အနည္းငယ္စီျခား (Intermittent) ေသာက္ၿပီး၊ တျဖည္းျဖည္း ျပန္ေလွ်ာ့သြား (ဥပမာ တစ္လုံးကေန တစ္ပိုင္းေလ်ာ့သြား) ဖို႔ပါ။ ဒါေပမဲ့ Anti-Depressant (စိတ္က်ျပန္ေကာင္းေဆး) ကေတာ့ အာနိသင္ ျဖည္းျဖည္းခ်င္းျပေပမဲ့၊ မစြဲေစတာမို႔ ဆရာဝန္ေတြက ေရရွည္ ပိုေပးၿပီး၊ လိုအပ္လွ်င္ Anti-Anxiety (စိတ္ၿငိမ္ေဆး) ဥပမာ Mirtazapine မ်ိဳးနဲ႔ ေရတိုေတာ့တြဲေပးေလ့ရွိပါတယ္။

ဒီအေၾကာင္း ပိုမိုနားလည္ႏိုင္ဖို႔ ကိုဝင္းမင္းက ၾသစေတ်းလ်အေျခစိုက္ စိတ္က်န္းမာေရး အထူးကုသမားေတာ္ႀကီးနဲ႔၊ ျမန္မာေဆးတကၠသိုလ္ေတြရဲ႕ ဂုဏ္ထူးေဆာင္ပါေမာကၡ Dr. Raymond တင့္ေဝ ကို ဆက္သြယ္ေမးထားပါတယ္။


==Unicode==

ကိုဗစ်-19 အခုတစ်ခေါက်ဖြစ်အပြီး၊ အိပ်မရတာအတွက် အဓိက ကုထုံး နှစ်ခုကို သိထားဖို့ အရေးကြီးတယ်လို့ ကျန်းမာရေးပညာရှင်တွေက အကြံပြုပြောဆိုကြပါတယ်။

အခုလို အခက်အခဲကြုံ စိတ်ခြောက်ခြားပြီး စိတ်ဓာတ်ကျသည်အထိ ဖြစ်လာနိုင်တာမို့၊ ပထမ ကုထုံး တစ်ခုကတော့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးနှစ်သိမ့်အားပေးတာ (Counseling) ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအချိန်မှာ အထီးကျန်ဆန်သွားပြီး ပိုဆိုးလာနိုင်တာမို့၊ အလိုအပ်ဆုံး ကုစားမူက၊ အခုလို နားလည်မူပေးနိုင်မဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အထောက်အကူပေးနိုင်မဲ့ အနေအထားမျိုးပါ။ ဒီနေရာမှာ တချို့က စိတ်ကျန်းမာရေးကောင်းပြီး ခံနိုင်ရည်ပိုရှိပေမဲ့၊ တချို့ကတော့ နဂိုထဲက ကြောက်လန့်တာမျိုး (Generalized Anxiety) ရှိတတ်ပြီး၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မီခိုတတ်သူဖြစ်ပါက ပိုအိပ်မပျှော်တာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် လူချင်းတွေ့ခွင့်ရလျှင်ဖြစ်စေ၊ မရလျှင်လည်း အင်တာနက်ကတဆင့် (Virtual/ Telemedicine) နည်းနဲ့ တွေ့ဆုံနှစ်သိမ့်အားပေးတာမျိုး (Counseling) လုပ်ပေးဖို့ လိုပါတယ်။ အဓိကကတော့ ချစ်ခင်နှစ်သက်သူတွေနဲ့ ဆက်လက်ချိတ်ဆက်ထားတာ (Connected) ရှိနေပြီး အားပေးနှစ်သိမ့်မူ အရေးကြီးဆုံး လိုအပ်နေလို့ပါ။ အခုလို အားပေးစကားပြောရာမှာလည်း စာနာသနားပေးတာ (Sympathy) တစ်ခုထဲနဲ့ မလုံလောက်ပါဘူး။ အကြောင်းက သူ ဖြတ်သန်းခဲ့တဲ့ စိတ်ခံစားမူအတွေ့အကြုံက ကြီးမားလွန်းလို့ပါ။ ဒါကြောင့် စာနာသနားတာ သက်သက်ထက်ပိုပြီး၊ စိတ်ချယုံကြည်ရသူတွေက အာရုံစိုက်လိုက် နားထောင်ပေးကာ၊ ကိုယ်တိုင်ဝင်ခံစားရတာ (Empathic) ဖြစ်သလို လက်ခံပေးပြီး၊ နားလည်နှစ်သိမ့်ပေးဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ ဒါမှသာ သူ့ စိတ်ထဲက ခံစားနေရတာတွေကို ထုတ်ဖော်လာကာ၊ နားထောင်သူရဲ့ စိတ်ပံ့ပိုးပေးမူအောက်မှာ၊ စိတ်အသက်ရှုပေါက် (Psychologically Emotional Ventilation) ရသွားပြီး၊ ရင်ထဲမှာ ပေါ့ပါးသက်သာသွားစေမှာပါ။ အခုလို နှစ်သိမ့်အားပေးတာကို ကျွမ်းကျင်အောင် သင်ကြားထားတဲ့ Professional သမားရှိရင် ပိုကောင်းပေမဲ့၊ မရှိလျှင်တော့လည်း ဆရာဝန်အပြင် သာမန်မိတ်ဆွေတွေကပါ၊ ပုံမှန်အချိန်ပေးပြီး အစားထိုး ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။ တချို့အတွက် ဒီ နားထောင်အားပေးတဲ့ နည်းတစ်ခုထဲနဲ့တင် မကြာခင် သက်သာသွားတတ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ မသက်သာလျှင်တော့ နောက်အရေးကြီးတာတစ်ခုက ဆေးပေးတာပါ။ သူကိုယ်တိုင်လည်း အိပ်ဖို့လိုတာမို့ ထိတ်လန့်ခြောက်ခြားတာတွေကို သက်သာစေတဲ့ ဆေးတွေရှာလေ့ရှပါတယ်။ ဆရာဝန်တွေကတော့ အခုလို ဖြစ်လာသူတွေကို စိတ်ဓာတ်ကျတာ ပြန်ကောင်းစေတဲ့ဆေး (Anti-Depressant) ပေးလေ့ရှိပါတယ်။ ဒီဆေးထဲမှာလည်း စိတ်ခြောက်ခြားထိတ်လန့်တာ သက်သာစိတ်ငြိမ်ဆေး (Anti-Anxiety) လည်း တစ်ပိုင်းပါတာကြောင့် ဒါကိုအနည်းငယ် တွဲပေးလိုက်ရုံဖြင့် သက်သာစေနိုင်လို့ပါ။ တကယ့် Anti-Anxiety ဆေးတွေသက်သက်ကလည်း အစွမ်းထက်ပေမဲ့ ဆရာဝန်တွေကတော့သုံးဖို့ သတိထားကြပါတယ်။ အကြောင်းက သောက်ပြီး မကြာခင် ဆေးစွဲသွားနိုင်လို့ပါ။ ဥပမာ Benzodiazepine ဆေးအုပ်စုက သွေးထဲခဏသာနေပြီး (Short-Acting) အမြန်အာနိသင်ပြကာ လူပိုကြိုက် ပိုစွဲစေတဲ့ Xanax (Alprazolam) နဲ့၊ သွေးထဲကြာကြာနေပြီး (Long-Acting) အာနိသင် ဖြည်းဖြည်းချင်းပြကာ တစုံတရာစွဲစေတဲ့ Valium (Diazepam) တို့ ပါဝင်ပါတယ်။ အရေးကြီးတာက ဒီ Anti-Anxiety (စိတ်ခြောက်ခြားသက်သာစိတ်ငြိမ်) ဆေးတွေကို ရက်ရှည်ဆက်မသောက်ဘဲ၊ ရက်ပိုင်းအနည်းငယ် ခဏသာ သောက်ဖြတ်ဖြစ်ကာ၊ ဆက်လိုအပ်လျှင်တော့ ရက်အနည်းငယ်စီခြား (Intermittent) သောက်ပြီး၊ တဖြည်းဖြည်း ပြန်လျှော့သွား (ဥပမာ တစ်လုံးကနေ တစ်ပိုင်းလျော့သွား) ဖို့ပါ။ ဒါပေမဲ့ Anti-Depressant (စိတ်ကျပြန်ကောင်းဆေး) ကတော့ အာနိသင် ဖြည်းဖြည်းချင်းပြပေမဲ့၊ မစွဲစေတာမို့ ဆရာဝန်တွေက ရေရှည် ပိုပေးပြီး၊ လိုအပ်လျှင် Anti-Anxiety (စိတ်ငြိမ်ဆေး) ဥပမာ Mirtazapine မျိုးနဲ့ ရေတိုတော့တွဲပေးလေ့ရှိပါတယ်။

ဒီအကြောင်း ပိုမိုနားလည်နိုင်ဖို့ ကိုဝင်းမင်းက သြစတျေးလျအခြေစိုက် စိတ်ကျန်းမာရေး အထူးကုသမားတော်ကြီးနဲ့၊ မြန်မာဆေးတက္ကသိုလ်တွေရဲ့ ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါမောက္ခ Dr. Raymond တင့်ဝေ ကို ဆက်သွယ်မေးထားပါတယ်။

မွတ္ခ်က္မ်ားဖတ္ရန္

XS
SM
MD
LG