သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ျမန္မာ့ပဋိပကၡအေရးနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာ အခန္းက႑


Head: အသက္ (၈၀) ခန္႔ အဖြားအို လက္နက္ႀကီးက်ည္သင္႔ ေသဆံုး

ကမာၻ႔ျမန္မာ့ မီဒီယာျမင္ကြင္း

ျမန္မာလူဦးေရ ၁၅ သန္းေက်ာ္အတြက္ စာနာမႈအကူအညီ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၆၄၃ သန္း လိုအပ္ေနတယ္လို႔ ကုလသမဂၢ လူသားခ်င္းစာနာမႈဆိုင္ရာ ညႇိႏႈိင္းေရးအဖြဲ႕ (UNOCHA) ရဲ႕ အစီရင္ခံစာကေျပာတဲ့အေၾကာင္းကို ေအာက္တိုဘာ ၃၁ ရက္ေန႔ VOA သတင္းမွာ ေဖာ္ျပခဲ့တာေတြ႕ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းမွာ လူသားခ်င္းစာနာမႈ အကူအညီေပးေရးလုပ္ငန္းေတြ လုပ္ကိုင္ေနတဲ့အဖြဲ႕အစည္းေတြအတြက္ ေအာက္တိုဘာလ ကုန္အထိ လိုအပ္ေငြပမာဏရဲ႕ ၂၂ ရာခိုင္ႏႈန္းသာရရွိၿပီး အေမရိကန္ေဒၚလာ ၆၄၃ သန္း လိုအပ္ေနတဲ့အေၾကာင္း၊ ေနရာတခ်ိဳ႕မွာ သိုေလွာင္ထားတဲ့ ေထာက္ပံ့ေရးပစၥည္းေတြ မလုံေလာက္ေတာ့တဲ့အေၾကာင္း၊ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာဆက္ၿပီး ရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ ပဋိပကၡနဲ႔ ေငြေၾကးေဖါင္းပြမႈေတြ၊ အေျခခံစားကုန္ ေဈးႏႈန္းေတြႀကီးျမင့္မႈနဲ႔ အစားအစာ မေလာက္ငတဲ့ဒဏ္ ဆိုးဆိုးဝါးဝါးနဲ႔ အတန္အသင့္ ရင္ဆိုင္ေနရသူ လူေပါင္း ၁၅ သန္းနဲ႔ ၂ သိန္းရွိတဲ့အေၾကာင္း၊ ျမန္မာႏိုင္ငံအေနာက္ေျမာက္ပိုင္းနဲ႔ အေရွ႕ေတာင္ပိုင္းေဒသေတြ အပါအဝင္ ၂၀၂၂ ခုႏွစ္ ႏွစ္ဝက္အတြင္း ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အေရးေပၚ အကူအညီလိုအပ္ေနသူ အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ သုံးသန္းတစ္သိန္းအထိ အကူအညီေတြေပးခဲ့ေၾကာင္း၊ ဆက္လက္ျဖစ္ပြားေနတဲ့ လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡေတြၾကား အရပ္သားျပည္သူ တစ္သန္းေလးသိန္း အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ ဒုကၡေရာက္ေနၾကၿပီး အဲဒီအထဲက တစ္သန္းတစ္သိန္းဟာ ၂၀၂၁ ခုႏွစ္ ေဖေဖၚဝါရီလ စစ္တပ္က အာဏာသိမ္းၿပီးေနာက္ပိုင္း ေနအိမ္စြန႔္ခြာရသူ အိုးမဲ့အိမ့္မဲ့ေတြ ျဖစ္တယ္လို႔ UNOCHA ရဲ႕အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားတဲ့အေၾကာင္းကို VOA သတင္းမွာ ဆက္လက္ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

အဲဒီလို အိုးအိမ္စြန႔္ခြါ ထြက္ေျပးတိမ္းေရွာင္ေနရသူေတြထဲမွာ ကေလးငယ္ ငါးသိန္းပါဝင္တယ္လို႔ Save the Children က ေအာက္တိုဘာလ ၂၅ ရက္ေန႔က ထုတ္ျပန္ခ်က္မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဒါဟာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္မွာ ေရာက္ရွိေနတဲ့ ႐ိုဟင္ဂ်ာကေလးငယ္ ငါးသိန္း မပါဝင္ေသးပါဘူး။ အဲဒီလို လိုအပ္ခ်က္ ႀကီးမားေနေပမယ္လို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံအက်ပ္အတည္းဟာ ကမာၻတဝွမ္းမွာ ေငြေၾကးေထာက္ပံ့ကူညီမႈ အနည္းဆုံးျဖစ္ေၾကာင္းကိုလည္း Save the Children က သတိေပးခဲ့ၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံကကေလး သူငယ္မ်ားကို အကာအကြယ္ေပးရန္ ႏိုင္ငံတကာ အသိုင္းအဝိုင္းကိုတိုက္တြန္းထားပါတယ္။

ISP လို႔ေခၚတဲ့ ျမန္မာ့မဟာဗ်ဴဟာနဲ႔ မူဝါဒေရးရာေလ့လာေရးအဖြဲ႕ကလည္း စစ္တပ္ကအာဏာသိမ္းၿပီးေနာက္ပိုင္း လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡေတြေၾကာင့္ ၿမိဳ႕နယ္ေပါင္း ၉၆ ခုမွာ စစ္ေျပးဒုကၡသည္ေပါင္း ၁,၆၅၀,၆၁၁ ဦးထက္မနည္း ရွိလာတယ္။ ကယားျပည္နယ္၊ ဒီးေမာ့ဆိုၿမိဳ႕နယ္ဟာ စစ္ေျပးဒုကၡသည္ အမ်ားဆုံးရွိရာ ၿမိဳ႕နယ္ျဖစ္ၿပီး၊ အေရအတြက္အားျဖင့္ ၁၂၆,၀၀၀ ဦးထက္မနည္း ရွိတယ္လို႔ ႏိုဝင္ဘာ ၁ ရက္ေန႔က အေလးထားရမည့္ ေဒတာအခ်က္အလက္မ်ား အမွတ္ ၃၄ (ဃ) မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ စစ္ကိုင္းတိုင္းဟာ စစ္ေျပးဒုကၡသည္ အမ်ားဆုံးျဖစ္ၿပီးေတာ့ စစ္ေျပးဒုကၡသည္အားလုံးရဲ႕ ၄၁ ရာခိုင္ႏႈန္း ရွိတယ္။ အေရအတြက္အားျဖင့္ ေျခာက္သိန္း ရွစ္ေသာင္းေက်ာ္ ရွိတယ္လို႔ ISP ရဲ႕ အေလးထားရမည့္ ေဒတာအခ်က္အလက္မ်ား အမွတ္ ၃၄ (ဂ) မွာ ေဖာ္ျပထားတာ ေတြ႕ရပါတယ္။

ဒီကိန္းဂဏန္းေတြဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္းမွာ စစ္ေဘးေရွာင္ဒုကၡသည္အေရအတြက္နဲ႔ သူတို႔အတြက္ လိုအပ္ေနတဲ့ ေနထိုင္စရာေနရာနဲ႔ အစာအေသာက္လိုအပ္ခ်က္ပမာဏ ဘယ္ေလာက္ႀကီးမားေနတယ္ဆိုတာ ျပသေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္းက ႏိုင္ငံေရးအက်ပ္အတည္းနဲ႔ ပဋိပကၡေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈေတြဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံကိုေက်ာ္လြန္ကာ အိႏၵိယနဲ႔ ထိုင္းလို အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံေတြနဲ႔ ေဒသတြင္းႏိုင္ငံေတြအထိ ေရာက္ရွိလာေနၿပီလို႔ ျမန္မာ့အေရး ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသူေတြ၊ ႏိုင္ငံေရးအကဲခတ္ေတြက ေထာက္ျပေျပာဆိုၾကတာပါ။

ေသာင္းနဲ႔ခ်ီတဲ့ စစ္ေျပးဒုကၡသည္ေတြ နယ္စပ္ေဒသေတြကို ေရာက္ရွိလာတာ၊ ျပည္တြင္းမွာ အလုပ္အကိုင္ရွားပါးၿပီး စီးပြါးေရးက်ပ္တည္းလာတာေၾကာင့္ အိမ္နီးခ်င္း ထိုင္းနဲ႔ မေလးရွားႏိုင္ငံေတြထဲ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းလုပ္သားေတြ အလုံးအရင္းနဲ႔ ဝင္ေရာက္လာတာေတြနဲ႔အတူ ႀကဳံေတြ႕ရတဲ့ လူကုန္ကူးမႈျပႆနာ၊ မူးယစ္ေဆးဝါးကုန္သြယ္မႈ ျပႆနာေတြဟာ ေဒသတြင္းထိ ဂယက္႐ိုက္ခတ္လို႔ေနပါၿပီ။ ဒါေၾကာင့္လဲ အာဆီယံကို ျမန္မာ့အေရးမွာ ပုံစံသစ္နဲ႔ ခ်ဥ္းကပ္ဖို႔ အလုပ္မျဖစ္တဲ့ ဘုံသေဘာတူညီခ်က္ ၅ ရပ္ ကိုင္ဆြဲထားတာကို ျပန္လည္သုံးသပ္ဖို႔ တိုက္တြန္းေနၾကတာပါ။

ဒီအေၾကာင္းကို ကရင္ၿငိမ္းခ်မ္းေရး အေထာက္အကူျပဳအဖြဲ႕က ေစာအဲလက္စ္ထူး ေျပာၾကားတာကို ဗြီအိုေအက ေအာက္တိုဘာ၂၇ ရက္ေန႔မွာ အခုလိုထုတ္လႊင့္ခဲ့ပါတယ္။ "အာဆီယံအဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ ႏိုင္ငံေတြစဥ္းစားရမွာက ျမန္မာျပည္ရဲ႕ ျပႆနာက ျပည္တြင္းျပႆနာ မဟုတ္ဘူး။ သူကႏိုင္ငံကို ေက်ာ္ၿပီးေတာ့ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံေတြမွာ သြားၿပီးေတာ့မွ သက္ေရာက္တယ္ေပါ့။ ၿပီးရင္ ေဒသတြင္းလုံၿခဳံေရးကို အမ်ားႀကီး
ထိေရာက္တဲ့ဟာ။ အခုေတာ့ လူကုန္ကူးမႈေတြ အမ်ားအျပား ျဖစ္လာတယ္။ ေနာက္ၿပီး drug issue ေပါ့ေနာ္။ ပဋိပကၡျဖစ္တဲ့အတြက္ မလိုလားအပ္တဲ့ ေနာက္ဆက္တြဲ လူမႈေရး ျပႆနာေတြ၊ ေငြေရးေၾကးေရး ျပႆနာ၊ေမွာင္ခို ဒီဟာေတြအားလုံးက အာဆီယံႏိုင္ငံေတြ အားလုံးကို ကူးေန၊ျဖစ္ေနတာ က်ေနာ္တို႔ ေတြ႕ရတယ္”။

လက္ရွိအခ်ိန္မွာ မေလးရွားႏိုင္ငံမွာ ခိုလႈံခြင့္ေတာင္းခံထားသူနဲ႔ ျမန္မာဒုကၡသည္ အေရအတြက္ဟာ ၁၈၅,၀၀၀ (တသိန္းရွစ္ေသာင္းငါးေထာင္ေက်ာ္) ေလာက္ ရွိတယ္။ မေလးရွားႏိုင္ငံတဝွမ္း ထိန္းသိမ္းေရးစခန္း ၂၁ ခုမွာ ဖမ္းဆီးခံရသူ ျမန္မာႏိုင္ငံသား ၁၇၅၀၀ (တေသာင္းခုႏွစ္ေထာင့္ငါးရာ) ေလာက္ရွိၿပီး အဖမ္းခံထားရတဲ့ အထဲမွာကေလးငယ္ ၁၅၀၀ (တေထာင့္ငါးရာ) ေလာက္ ပါဝင္တယ္လို႔ Human Rights Watch အဖြဲ႕က ထုတ္ျပန္ထားပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ထိုင္းႏိုင္ငံကလည္း စိတ္ႂကြေဆးထုတ္လုပ္ရာမွာသုံးတဲ့ ဓာတုပစၥည္းေတြ ျမန္မာႏိုင္ငံဘက္ တင္ပို႔ေနတာကို ထိုင္းအစိုးရက ထိန္းခ်ဳပ္မယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ Methamphetamine စိတ္ႂကြေဆး ထုတ္လုပ္မႈေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔ ရည္႐ြယ္တဲ့အေနနဲ႔ Sodium Cyanide တင္ပို႔မႈေတြ ရပ္ဆိုင္းထားဖို႔ ထိုင္းအစိုးရက လႊတ္ေတာ္ကို တင္ျပမယ့္အေၾကာင္းနဲ႔ ထိုင္းႏိုင္ငံေျမာက္ပိုင္း နယ္စပ္ေဒသကေန ႏွစ္စဥ္ စိတ္ႂကြေဆးျပားအနည္းဆုံး သန္း ၂၈၀ ကို မူးယစ္ေဆးထုတ္လုပ္သူေတြက တင္ပို႔ေနၾကတဲ့အေၾကာင္း ေအာက္တိုဘာလထဲမွာ ထိုင္းတရားေရးဝန္ႀကီး Somsak Thepsutin ေျပာဆိုတာကို ထိုင္းႏိုင္ငံထုတ္ ဘန္ေကာက္ပို႔စ္ သတင္းစာမွာ ေဖာ္ျပခဲ့တာေတြ႕ရပါတယ္။

အခုလို ႀကဳံေတြ႕ေနရတဲ့ ျပႆနာေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ကုလသမဂၢရဲ႕ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရးအထူးကိုယ္စားလွယ္ Tom Andrew က"ဒီ ျပႆနာေတြ အားလုံးရဲ႕ အရင္းခံဟာ တစ္ခုတည္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ခင္ဗ်ား တပ္မေတာ္လို႔ပဲေခၚေခၚ၊ စစ္ေကာင္စီလို႔ပဲ ရည္ၫြန္း၊ ရည္ၫႊန္း အဲဒီ ျမန္မာစစ္တပ္အေပၚ ေခတ္အဆက္ဆက္ အေရးယူႏိုင္မႈ မရွိဘဲ၊ သူတို႔ဟာ ျပစ္ဒဏ္ကေန ကင္းလြတ္ခြင့္ ရေနလို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္”လို႔ ဘီဘီစီနဲ႔ေတြ႕ဆုံခန္းမွာ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

ဒီျပႆနာေတြ အဆုံးသတ္ဖို႔၊ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္းမွာ အေျခအေနေတြ ပိုဆိုးမလာေစဖို႔ တစ္နည္းအားျဖင့္ စစ္အာဏာသိမ္းတာ အဆုံးသတ္ေစဖို႔ဆိုရင္ အာဆီယံအေနနဲ႔ ျမန္မာ့အေရး ခ်ဥ္းကပ္ပုံေျပာင္းလဲဖို႔ လိုအပ္သလို ကုလသမဂၢအပါအဝင္ ႏိုင္ငံတကာအသိုက္အဝန္းအေနနဲ႔ ျမန္မာ့အေရးမွာ အခုထက္ ပိုတာဝန္ယူေျဖရွင္းၾကဖို႔ လိုအပ္ေနၿပီ ျဖစ္ေၾကာင္းပါ။

==== Unicode ====

ကမ္ဘာ့မြန်မာ့ မီဒီယာမြင်ကွင်း

မြန်မာလူဦးရေ ၁၅ သန်းကျော်အတွက် စာနာမှုအကူအညီ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆၄၃ သန်း လိုအပ်နေတယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ ညှိနှိုင်းရေးအဖွဲ့ (UNOCHA) ရဲ့ အစီရင်ခံစာကပြောတဲ့အကြောင်းကို အောက်တိုဘာ ၃၁ ရက်နေ့ VOA သတင်းမှာ ဖော်ပြခဲ့တာတွေ့ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းမှာ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီပေးရေးလုပ်ငန်းတွေ လုပ်ကိုင်နေတဲ့အဖွဲ့အစည်းတွေအတွက် အောက်တိုဘာလ ကုန်အထိ လိုအပ်ငွေပမာဏရဲ့ ၂၂ ရာခိုင်နှုန်းသာရရှိပြီး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆၄၃ သန်း လိုအပ်နေတဲ့အကြောင်း၊ နေရာတချို့မှာ သိုလှောင်ထားတဲ့ ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းတွေ မလုံလောက်တော့တဲ့အကြောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံမှာဆက်ပြီး ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ ပဋိပက္ခနဲ့ ငွေကြေးဖေါင်းပွမှုတွေ၊ အခြေခံစားကုန် ဈေးနှုန်းတွေကြီးမြင့်မှုနဲ့ အစားအစာ မလောက်ငတဲ့ဒဏ် ဆိုးဆိုးဝါးဝါးနဲ့ အတန်အသင့် ရင်ဆိုင်နေရသူ လူပေါင်း ၁၅ သန်းနဲ့ ၂ သိန်းရှိတဲ့အကြောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံအနောက်မြောက်ပိုင်းနဲ့ အရှေ့တောင်ပိုင်းဒေသတွေ အပါအဝင် ၂၀၂၂ ခုနှစ် နှစ်ဝက်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံမှာ အရေးပေါ် အကူအညီလိုအပ်နေသူ အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ သုံးသန်းတစ်သိန်းအထိ အကူအညီတွေပေးခဲ့ကြောင်း၊ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေတဲ့ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတွေကြား အရပ်သားပြည်သူ တစ်သန်းလေးသိန်း အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ ဒုက္ခရောက်နေကြပြီး အဲဒီအထဲက တစ်သန်းတစ်သိန်းဟာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖေါ်ဝါရီလ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း နေအိမ်စွန့်ခွာရသူ အိုးမဲ့အိမ့်မဲ့တွေ ဖြစ်တယ်လို့ UNOCHA ရဲ့အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြထားတဲ့အကြောင်းကို VOA သတင်းမှာ ဆက်လက်ဖော်ပြထားပါတယ်။

အဲဒီလို အိုးအိမ်စွန့်ခွါ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရသူတွေထဲမှာ ကလေးငယ် ငါးသိန်းပါဝင်တယ်လို့ Save the Children က အောက်တိုဘာလ ၂၅ ရက်နေ့က ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါဟာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မှာ ရောက်ရှိနေတဲ့ ရိုဟင်ဂျာကလေးငယ် ငါးသိန်း မပါဝင်သေးပါဘူး။ အဲဒီလို လိုအပ်ချက် ကြီးမားနေပေမယ်လို့ မြန်မာနိုင်ငံအကျပ်အတည်းဟာ ကမ္ဘာတဝှမ်းမှာ ငွေကြေးထောက်ပံ့ကူညီမှု အနည်းဆုံးဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း Save the Children က သတိပေးခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံကကလေး သူငယ်များကို အကာအကွယ်ပေးရန် နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်းကိုတိုက်တွန်းထားပါတယ်။

ISP လို့ခေါ်တဲ့ မြန်မာ့မဟာဗျူဟာနဲ့ မူဝါဒရေးရာလေ့လာရေးအဖွဲ့ကလည်း စစ်တပ်ကအာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတွေကြောင့် မြို့နယ်ပေါင်း ၉၆ ခုမှာ စစ်ပြေးဒုက္ခသည်ပေါင်း ၁,၆၅၀,၆၁၁ ဦးထက်မနည်း ရှိလာတယ်။ ကယားပြည်နယ်၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်ဟာ စစ်ပြေးဒုက္ခသည် အများဆုံးရှိရာ မြို့နယ်ဖြစ်ပြီး၊ အရေအတွက်အားဖြင့် ၁၂၆,၀၀၀ ဦးထက်မနည်း ရှိတယ်လို့ နိုဝင်ဘာ ၁ ရက်နေ့က အလေးထားရမည့် ဒေတာအချက်အလက်များ အမှတ် ၃၄ (ဃ) မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ စစ်ကိုင်းတိုင်းဟာ စစ်ပြေးဒုက္ခသည် အများဆုံးဖြစ်ပြီးတော့ စစ်ပြေးဒုက္ခသည်အားလုံးရဲ့ ၄၁ ရာခိုင်နှုန်း ရှိတယ်။ အရေအတွက်အားဖြင့် ခြောက်သိန်း ရှစ်သောင်းကျော် ရှိတယ်လို့ ISP ရဲ့ အလေးထားရမည့် ဒေတာအချက်အလက်များ အမှတ် ၃၄ (ဂ) မှာ ဖော်ပြထားတာ တွေ့ရပါတယ်။

ဒီကိန်းဂဏန်းတွေဟာ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းမှာ စစ်ဘေးရှောင်ဒုက္ခသည်အရေအတွက်နဲ့ သူတို့အတွက် လိုအပ်နေတဲ့ နေထိုင်စရာနေရာနဲ့ အစာအသောက်လိုအပ်ချက်ပမာဏ ဘယ်လောက်ကြီးမားနေတယ်ဆိုတာ ပြသနေပါတယ်။ ဒါကြောင့်လဲ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းက နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းနဲ့ ပဋိပက္ခတွေကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အကျိုးသက်ရောက်မှုတွေဟာ မြန်မာနိုင်ငံကိုကျော်လွန်ကာ အိန္ဒိယနဲ့ ထိုင်းလို အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေနဲ့ ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေအထိ ရောက်ရှိလာနေပြီလို့ မြန်မာ့အရေး စောင့်ကြည့်လေ့လာသူတွေ၊ နိုင်ငံရေးအကဲခတ်တွေက ထောက်ပြပြောဆိုကြတာပါ။

သောင်းနဲ့ချီတဲ့ စစ်ပြေးဒုက္ခသည်တွေ နယ်စပ်ဒေသတွေကို ရောက်ရှိလာတာ၊ ပြည်တွင်းမှာ အလုပ်အကိုင်ရှားပါးပြီး စီးပွါးရေးကျပ်တည်းလာတာကြောင့် အိမ်နီးချင်း ထိုင်းနဲ့ မလေးရှားနိုင်ငံတွေထဲ ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားတွေ အလုံးအရင်းနဲ့ ဝင်ရောက်လာတာတွေနဲ့အတူ ကြုံတွေ့ရတဲ့ လူကုန်ကူးမှုပြဿနာ၊ မူးယစ်ဆေးဝါးကုန်သွယ်မှု ပြဿနာတွေဟာ ဒေသတွင်းထိ ဂယက်ရိုက်ခတ်လို့နေပါပြီ။ ဒါကြောင့်လဲ အာဆီယံကို မြန်မာ့အရေးမှာ ပုံစံသစ်နဲ့ ချဉ်းကပ်ဖို့ အလုပ်မဖြစ်တဲ့ ဘုံသဘောတူညီချက် ၅ ရပ် ကိုင်ဆွဲထားတာကို ပြန်လည်သုံးသပ်ဖို့ တိုက်တွန်းနေကြတာပါ။

ဒီအကြောင်းကို ကရင်ငြိမ်းချမ်းရေး အထောက်အကူပြုအဖွဲ့က စောအဲလက်စ်ထူး ပြောကြားတာကို ဗွီအိုအေက အောက်တိုဘာ၂၇ ရက်နေ့မှာ အခုလိုထုတ်လွှင့်ခဲ့ပါတယ်။ "အာဆီယံအဖွဲ့အစည်းတွေ၊ နိုင်ငံတွေစဉ်းစားရမှာက မြန်မာပြည်ရဲ့ ပြဿနာက ပြည်တွင်းပြဿနာ မဟုတ်ဘူး။ သူကနိုင်ငံကို ကျော်ပြီးတော့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေမှာ သွားပြီးတော့မှ သက်ရောက်တယ်ပေါ့။ ပြီးရင် ဒေသတွင်းလုံခြုံရေးကို အများကြီး
ထိရောက်တဲ့ဟာ။ အခုတော့ လူကုန်ကူးမှုတွေ အများအပြား ဖြစ်လာတယ်။ နောက်ပြီး drug issue ပေါ့နော်။ ပဋိပက္ခဖြစ်တဲ့အတွက် မလိုလားအပ်တဲ့ နောက်ဆက်တွဲ လူမှုရေး ပြဿနာတွေ၊ ငွေရေးကြေးရေး ပြဿနာ၊မှောင်ခို ဒီဟာတွေအားလုံးက အာဆီယံနိုင်ငံတွေ အားလုံးကို ကူးနေ၊ဖြစ်နေတာ ကျနော်တို့ တွေ့ရတယ်”။

လက်ရှိအချိန်မှာ မလေးရှားနိုင်ငံမှာ ခိုလှုံခွင့်တောင်းခံထားသူနဲ့ မြန်မာဒုက္ခသည် အရေအတွက်ဟာ ၁၈၅,၀၀၀ (တသိန်းရှစ်သောင်းငါးထောင်ကျော်) လောက် ရှိတယ်။ မလေးရှားနိုင်ငံတဝှမ်း ထိန်းသိမ်းရေးစခန်း ၂၁ ခုမှာ ဖမ်းဆီးခံရသူ မြန်မာနိုင်ငံသား ၁၇၅၀၀ (တသောင်းခုနှစ်ထောင့်ငါးရာ) လောက်ရှိပြီး အဖမ်းခံထားရတဲ့ အထဲမှာကလေးငယ် ၁၅၀၀ (တထောင့်ငါးရာ) လောက် ပါဝင်တယ်လို့ Human Rights Watch အဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ထိုင်းနိုင်ငံကလည်း စိတ်ကြွဆေးထုတ်လုပ်ရာမှာသုံးတဲ့ ဓာတုပစ္စည်းတွေ မြန်မာနိုင်ငံဘက် တင်ပို့နေတာကို ထိုင်းအစိုးရက ထိန်းချုပ်မယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ Methamphetamine စိတ်ကြွဆေး ထုတ်လုပ်မှုတွေကို ထိန်းချုပ်ဖို့ ရည်ရွယ်တဲ့အနေနဲ့ Sodium Cyanide တင်ပို့မှုတွေ ရပ်ဆိုင်းထားဖို့ ထိုင်းအစိုးရက လွှတ်တော်ကို တင်ပြမယ့်အကြောင်းနဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း နယ်စပ်ဒေသကနေ နှစ်စဉ် စိတ်ကြွဆေးပြားအနည်းဆုံး သန်း ၂၈၀ ကို မူးယစ်ဆေးထုတ်လုပ်သူတွေက တင်ပို့နေကြတဲ့အကြောင်း အောက်တိုဘာလထဲမှာ ထိုင်းတရားရေးဝန်ကြီး Somsak Thepsutin ပြောဆိုတာကို ထိုင်းနိုင်ငံထုတ် ဘန်ကောက်ပို့စ် သတင်းစာမှာ ဖော်ပြခဲ့တာတွေ့ရပါတယ်။

အခုလို ကြုံတွေ့နေရတဲ့ ပြဿနာတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကုလသမဂ္ဂရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေးအထူးကိုယ်စားလှယ် Tom Andrew က"ဒီ ပြဿနာတွေ အားလုံးရဲ့ အရင်းခံဟာ တစ်ခုတည်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ခင်ဗျား တပ်မတော်လို့ပဲခေါ်ခေါ်၊ စစ်ကောင်စီလို့ပဲ ရည်ညွန်း၊ ရည်ညွှန်း အဲဒီ မြန်မာစစ်တပ်အပေါ် ခေတ်အဆက်ဆက် အရေးယူနိုင်မှု မရှိဘဲ၊ သူတို့ဟာ ပြစ်ဒဏ်ကနေ ကင်းလွတ်ခွင့် ရနေလို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်”လို့ ဘီဘီစီနဲ့တွေ့ဆုံခန်းမှာ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

ဒီပြဿနာတွေ အဆုံးသတ်ဖို့၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းမှာ အခြေအနေတွေ ပိုဆိုးမလာစေဖို့ တစ်နည်းအားဖြင့် စစ်အာဏာသိမ်းတာ အဆုံးသတ်စေဖို့ဆိုရင် အာဆီယံအနေနဲ့ မြန်မာ့အရေး ချဉ်းကပ်ပုံပြောင်းလဲဖို့ လိုအပ်သလို ကုလသမဂ္ဂအပါအဝင် နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းအနေနဲ့ မြန်မာ့အရေးမှာ အခုထက် ပိုတာဝန်ယူဖြေရှင်းကြဖို့ လိုအပ်နေပြီ ဖြစ်ကြောင်းပါ။

XS
SM
MD
LG