သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

လန္ဒန္တကၠသိုလ္ ျမန္မာစာဌာနမွဴး (ၿငိမ္း) John Okell ကြယ္လြန္ 


လန္ဒန္တကၠသိုလ္ ျမန္မာစာဌာနမွဴး (ၿငိမ္း) John Okell (Britain-Burma Society )

(Zawgyi/Unicode)
လန္ဒန္တကၠသိုလ္ SOAS လို႔ေခၚတဲ့ အေရွ႕တိုင္းနဲ႔ အာဖရိက ေလ့လာေရးေက်ာင္း ျမန္မာစာဌာနမွဴး (ၿငိမ္း) ဆရာ John Okell ေခၚ ဦးလွသိန္း ကြယ္လြန္သြားၿပီျဖစ္ပါတယ္။ ဆရာ John Okell ရဲ႕ဘ၀တေစ့တေစာင္း ဦးေက်ာ္ဇံသာက တင္ျပထားပါတယ္။

ရင္းႏွီးတဲ့ ျမန္မာေတြက ဆရာ John (ေခၚ) ဆရာ John Okell ရဲ႕ ျမန္မာနာမည္ကေတာ့ ဦးလွသိန္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူ႔နာမည္ Okell နဲ႔ အသံဖလွယ္ၿပီးေတာ့ ဆရာအုတ္ခဲလို႔ ေခၚေလ့ရွိၾကပါတယ္။ ျမန္မာဘာသာစကားသင္ၾကားေရးကို ေတာက္ေလ်ာက္ လုပ္ကိုင္လာခဲ့သူ ဆရာ John က ၁၉၃၄ မွာ ေမြးဖြားခဲ့ၿပီး ဂႏၴဝင္စာေပ၊ အေတြးအေခၚ၊ ေရွးေဟာင္းသမိုင္းဘာသာတြဲနဲ႔ သူဟာ Oxford တကၠသိုလ္က ဂုဏ္ျပဳတန္း ေအာင္ျမင္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ၁၉၅၉ ခုႏွစ္ကစလို႔ SOAS လို႔ေခၚတဲ့ လန္ဒန္တကၠသိုလ္ရဲ႕ အေရွ႕တိုင္းနဲ႔ အာဖရိက ေလ့လာေရးေက်ာင္းမွာ အလုပ္သင္ ကထိက အျဖစ္ ၀င္ေရာက္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။

အဲဒီမွာပဲ ဘာသာေဗဒ နဲ႔ သဒၵဗေဒ (phonetics/phonology) တို႔ကို ဆည္းပူးရင္း ထိုစဥ္က ျမန္မာဌာန ပါေမာကၡျဖစ္တဲ့ ေဒါက္တာလွေဖနဲ႔ ဆရာမ Anna Allott (ေခၚ) ေဒၚခင္ခင္ေခ်ာတို႔ဆီမွာ ျမန္မာစကား၊ ျမန္မာစာေပကို သင္ယူခဲ့ပါတယ္။

၁၉၆၀-၆၁ မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ပထမဦးဆံုးအႀကိမ္သြားေရာက္ၿပီး ျမန္မာမိသားစုေတြနဲ႔ ျမန္မာအသိုင္းအ၀ိုင္း ၾကားမွာေနထိုင္ၿပီးေတာ့ ျမန္မာမႈ၊ ျမန္မာစကားကို ေလ့လာခဲ့ပါတယ္။

ပါေမာကၡ ေဒါက္တာလွေဖနဲ႔ ဆရာမ Anna Allott တို႔နဲ႕အတူ ျမန္မာအဂၤလိပ္ အဘိဓာန္ ျပဳစုရာမွာ ပါ၀င္ခဲ့သလို သူကိုယ္တိုင္လည္း ျမန္မာ သဒၵက်မ္း ၊ ျမန္မာစာေပ ၊ ဂီတ ျမန္မာ ေဒသိယ စကားနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေဆာင္းပါးေတြ စာအုပ္ေတြ ေရးသားခဲ့ပါတယ္။

ကြန္ျပဴတာမွာ ျမန္မာလို ရိုက္ႏိုင္တဲ့ ပထမဦးဆံုး ျမန္မာ Font ျဖစ္တဲ့ Ava font ကို တီထြင္ခဲ့သူကလည္း ဆရာ John ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အေမရိကန္ ကြန္ဂရက္ စာၾကည့္တိုက္ရဲ႕ ေရာမအကၡရာနဲ႔ ျပန္လည္ေရးသား မႈဆိုင္ရာ အၾကံေပး ပုဂၢိဳလ္ ၊ BBC ျမန္မာပိုင္းအစီအစဥ္ရဲ႕ ဘာသာစကားၾကီးၾကပ္သူ၊ VOA, RFA တို႔ရဲ႕ ျမန္မာဘာသာစကား အကဲခတ္ပုဂၢိဳလ္ စတဲ့ တာ၀န္ေတြလည္း သူထမ္းေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။

Britain-Burma Society လို႔ေခၚတဲ့ ၿဗိတိန္-ျမန္မာအသင္း ၁၉၈၈ ကစၿပီးေတာ့ ဆရာ John ဟာ ဥကၠ႒အျဖစ္ တာ၀န္ ထမ္းေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။

ၿဗိတိန္-ျမန္မာ ဆက္ဆံေရး လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြကို အသိအမွတ္ျပဳတဲ့အားျဖင့္ ၿဗိတိန္ ဘုရင္မႀကီးက OBE ဘြဲ႔တံဆိပ္ခ်ီးျမွင့္ခဲ့ပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ဘာသာစကားဆိုင္ရာ စြမ္းေဆာင္ရည္ရြယ္တဲ့ ဂုဏ္ျပဳလက္မွတ္ေပါင္းမ်ားစြာကိုလည္း ဆရာ John လက္ခံရရွိခဲ့ပါတယ္။

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု Northern Illinois တကၠသိုလ္ ပါေမာကၡအၿငိမ္းစား ျမန္မာစာေပပညာရွင္ ဆရာဦးေစာထြန္းကလည္း ဆရာ John ရဲ႕ ျမန္မာစာ၊ ျမန္မာစကား သင္ၾကားေရး စြမ္းေဆာင္မႈကို သာသနာျပဳတဦးလို႔ တင္စားၿပီးေတာ့ အခုလို ခ်ီးက်ဴးေျပာဆိုပါတယ္။

ဆရာဦးေစာထြန္း။ ။ ဆရာ John Okell က တကယ့္ ျမန္မာစာ၊ ျမန္မာစကား သာသနာျပဳစစ္စစ္ ႀကီးပါခင္ဗ်။ ေနရာတကာ အခြင့္သာတာနဲ႔ တၿပိဳင္တည္း ျမန္မာစာ၊ ျမန္မာစကားသင္ဖို႔ အျမဲတမ္း စိတ္ျပင္းျပေနတဲ့လူပါ။ အခု မဆံုးခင္မွာ ျမန္မာျပည္မွာ Zoom နဲ႔ သင္ေပးေနတုန္းပါ။ အဲဒီ သင္ေပးေနတုန္းမွာပဲ ရုတ္တရက္ ေရာဂါျဖစ္လာတဲ့့အတြက္ေၾကာင့္ ရပ္လိုက္ရတာပါ။ ပင္စင္ယူၿပီးေပမယ့္ ျမန္မာစာသင္တဲ့အလုပ္ကို ဘယ္ေတာ့မွ အနားမယူခဲ့ပါဘူး။

အေမရိကားမွာ လာသင္တယ္၊ ထိုင္းမွာ သြားသင္တယ္၊ ရန္ကုန္မွာ သြားၿပီးေတာ့ ႏွစ္တိုင္းေလာက္ သင္ပါတယ္။ အဲေလာက္အထိ ျမန္မာစာသင္ၾကားေရးအတြက္ တကယ္ ဂရုတစိုက္နဲ႔ ႀကိဳးႀကိဳးစားစား လုပ္သြားတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ ပါ။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ။ ။ သာမန္လူေတြကေတာ့ ဆရာ John နဲ႔ စကားေျပာေနရရင္ ႏိုင္ငံျခားသားနဲ႔ ေျပာေနရတယ္လို႔ မမွတ္ပဲနဲ႔ ျမန္မာတေယာက္နဲ႔ ေျပာေနရတယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ ဆိုေတာ့ ပညာရွင္တေယာက္အေနနဲ႔ ဆရာ John ရဲ႕ ျမန္မာ ဘာသာစကား ကၽြမ္းက်င္မႈကိုေရာ ဘယ္လို အကဲခတ္လိုပါသလဲ။

ဆရာဦးေစာထြန္း။ ။ ကၽြမ္းက်င္မႈကေတာ့ ျမန္မာတေယာက္လိုပဲ ကၽြမ္းက်င္တယ္။ ျမန္မာတေယာက္ ဆုိတဲ့ေနရာမွာလည္း သာမန္ ျမန္မာတေယာက္မဟုတ္ပဲနဲ႔ ပညာတတ္ ျမန္မာတေယာက္ ကၽြမ္းက်င္သလို ကၽြမ္းက်င္ တာပါ။ စကားေျပာတဲ့ စကားသံကလည္း ျမန္မာ အသံတိုင္းပါပဲ က်ေနာ္တို႔ ဆီ စာေရးရင္လည္း ျမန္မာလိုပဲ ေရးေတာ့တယ္ ၊ ေရးတဲ့ ျမန္မာစာက ျမန္မာတေယာက္ေရးတာထက္ ေျဖာင့္ျဖဴးပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္အဲေလာက္ ေျပာရသလဲဆိုေတာ့ စနစ္ရွိလို႔ပါပဲ။ စာေရးၿပီဆိုရင္ ဘယ္ေနရာစတယ္၊ ဘာစတယ္ဆုိတဲ့စနစ္က ရွိထားေတာ့ ပိုၿပီးေတာ့ ေျဖာင့္ေျဖာင့္ျဖဴးျဖဴးေျပျပစ္ ေခ်ာေခ်ာေမာေမာရွိတာ ဆရာ့ ျမန္မာစာအေရးအသား စြမ္းရည္ပါပဲ ။ စာလံုးေပါင္းလည္း ဘယ္ေတာ့မွ မမွားပါဘူး။

ၾသဂုတ္လ ၃ ရက္ေန႔ တနဂၤေႏြေန႔က ဆရာ John ကြယ္လြန္သြားတာဆိုရင္ ျမန္မာမႈ၊ ျမန္မာစာ၊ ျမန္မာစကား သင္ၾကားေရးေလာကမွာ အစားထိုးမရတဲ့ ဆံုးရံႈးမႈတရပ္ ျဖစ္တယ္ဆိုရင္ မွားမွာမဟုတ္ပါဘူး။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္


.................

လန်ဒန်တက္ကသိုလ် မြန်မာစာဌာနမှူး (ငြိမ်း) John Okell ကွယ်လွန်

(Unicode)
လန်ဒန်တက္ကသိုလ် SOAS လို့ခေါ်တဲ့ အရှေ့တိုင်းနဲ့ အာဖရိက လေ့လာရေးကျောင်း မြန်မာစာဌာနမှူး (ငြိမ်း) ဆရာ John Okell ခေါ် ဦးလှသိန်း ကွယ်လွန်သွားပြီဖြစ်ပါတယ်။ ဆရာ John Okell ရဲ့ဘဝတစေ့တစောင်း ဦးကျော်ဇံသာက တင်ပြထားပါတယ်။

ရင်းနှီးတဲ့ မြန်မာတွေက ဆရာ John (ခေါ်) ဆရာ John Okell ရဲ့ မြန်မာနာမည်ကတော့ ဦးလှသိန်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သူ့နာမည် Okell နဲ့ အသံဖလှယ်ပြီးတော့ ဆရာအုတ်ခဲလို့ ခေါ်လေ့ရှိကြပါတယ်။ မြန်မာဘာသာစကားသင်ကြားရေးကို တောက်လျောက် လုပ်ကိုင်လာခဲ့သူ ဆရာ John က ၁၉၃၄ မှာ မွေးဖွားခဲ့ပြီး ဂန္ထဝင်စာပေ၊ အတွေးအခေါ်၊ ရှေးဟောင်းသမိုင်းဘာသာတွဲနဲ့ သူဟာ Oxford တက္ကသိုလ်က ဂုဏ်ပြုတန်း အောင်မြင်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၅၉ ခုနှစ်ကစလို့ SOAS လို့ခေါ်တဲ့ လန်ဒန်တက္ကသိုလ်ရဲ့ အရှေ့တိုင်းနဲ့ အာဖရိက လေ့လာရေးကျောင်းမှာ အလုပ်သင် ကထိက အဖြစ် ဝင်ရောက်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီမှာပဲ ဘာသာဗေဒ နဲ့ သဒ္ဒဗဒေ (phonetics/phonology) တို့ကို ဆည်းပူးရင်း ထိုစဉ်က မြန်မာဌာန ပါမောက္ခဖြစ်တဲ့ ဒေါက်တာလှဖေနဲ့ ဆရာမ Anna Allott (ခေါ်) ဒေါ်ခင်ခင်ချောတို့ဆီမှာ မြန်မာစကား၊ မြန်မာစာပေကို သင်ယူခဲ့ပါတယ်။

၁၉၆၀-၆၁ မှာ မြန်မာနိုင်ငံကို ပထမဦးဆုံးအကြိမ်သွားရောက်ပြီး မြန်မာမိသားစုတွေနဲ့ မြန်မာအသိုင်းအဝိုင်း ကြားမှာနေထိုင်ပြီးတော့ မြန်မာမှု၊ မြန်မာစကားကို လေ့လာခဲ့ပါတယ်။

ပါမောက္ခ ဒေါက်တာလှဖေနဲ့ ဆရာမ Anna Allott တို့နဲ့အတူ မြန်မာအင်္ဂလိပ် အဘိဓာန် ပြုစုရာမှာ ပါဝင်ခဲ့သလို သူကိုယ်တိုင်လည်း မြန်မာ သဒ္ဒကျမ်း ၊ မြန်မာစာပေ ၊ ဂီတ မြန်မာ ဒေသိယ စကားနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဆောင်းပါးတွေ စာအုပ်တွေ ရေးသားခဲ့ပါတယ်။

ကွန်ပြူတာမှာ မြန်မာလို ရိုက်နိုင်တဲ့ ပထမဦးဆုံး မြန်မာ Font ဖြစ်တဲ့ Other font ကို တီထွင်ခဲ့သူကလည်း ဆရာ John ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အမေရိကန် ကွန်ဂရက် စာကြည့်တိုက်ရဲ့ ရောမအက္ခရာနဲ့ ပြန်လည်ရေးသား မှုဆိုင်ရာ အကြံပေး ပုဂ္ဂိုလ် ၊ BBC မြန်မာပိုင်းအစီအစဉ်ရဲ့ ဘာသာစကားကြီးကြပ်သူ၊ VOA၊ RFA တို့ရဲ့ မြန်မာဘာသာစကား အကဲခတ်ပုဂ္ဂိုလ် စတဲ့ တာဝန်တွေလည်း သူထမ်းဆောင်ခဲ့ပါတယ်။

Britain-Burma Society လို့ခေါ်တဲ့ ဗြိတိန်-မြန်မာအသင်း ၁၉၈၈ ကစပြီးတော့ ဆရာ John ဟာ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါတယ်။

ဗြိတိန်-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို အသိအမှတ်ပြုတဲ့အားဖြင့် ဗြိတိန် ဘုရင်မကြီးက OBE ဘွဲ့တံဆိပ်ချီးမြှင့်ခဲ့ပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ဘာသာစကားဆိုင်ရာ စွမ်းဆောင်ရည်ရွယ်တဲ့ ဂုဏ်ပြုလက်မှတ်ပေါင်းများစွာကိုလည်း ဆရာ John လက်ခံရရှိခဲ့ပါတယ်။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု Northern Illinois တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခအငြိမ်းစား မြန်မာစာပေပညာရှင် ဆရာဦးစောထွန်းကလည်း ဆရာ John ရဲ့ မြန်မာစာ၊ မြန်မာစကား သင်ကြားရေး စွမ်းဆောင်မှုကို သာသနာပြုတဦးလို့ တင်စားပြီးတော့ အခုလို ချီးကျူးပြောဆိုပါတယ်။

ဆရာဦးစောထွန်း။ ။ ဆရာ John Okell က တကယ့် မြန်မာစာ၊ မြန်မာစကား သာသနာပြုစစ်စစ် ကြီးပါခင်ဗျ။ နေရာတကာ အခွင့်သာတာနဲ့ တပြိုင်တည်း မြန်မာစာ၊ မြန်မာစကားသင်ဖို့ အမြဲတမ်း စိတ်ပြင်းပြနေတဲ့လူပါ။ အခု မဆုံးခင်မှာ မြန်မာပြည်မှာ Zoom နဲ့ သင်ပေးနေတုန်းပါ။ အဲဒီ သင်ပေးနေတုန်းမှာပဲ ရုတ်တရက် ရောဂါဖြစ်လာတဲ့အတွက်ကြောင့် ရပ်လိုက်ရတာပါ။ ပင်စင်ယူပြီးပေမယ့် မြန်မာစာသင်တဲ့အလုပ်ကို ဘယ်တော့မှ အနားမယူခဲ့ပါဘူး။

အမေရိကားမှာ လာသင်တယ်၊ ထိုင်းမှာ သွားသင်တယ်၊ ရန်ကုန်မှာ သွားပြီးတော့ နှစ်တိုင်းလောက် သင်ပါတယ်။ အဲလောက်အထိ မြန်မာစာသင်ကြားရေးအတွက် တကယ် ဂရုတစိုက်နဲ့ ကြိုးကြိုးစားစား လုပ်သွားတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ် ပါ။

ဦးကျော်ဇံသာ။ ။ သာမန်လူတွေကတော့ ဆရာ John နဲ့ စကားပြောနေရရင် နိုင်ငံခြားသားနဲ့ ပြောနေရတယ်လို့ မမှတ်ပဲနဲ့ မြန်မာတယောက်နဲ့ ပြောနေရတယ်လို့ ထင်ပါတယ်။ ဆိုတော့ ပညာရှင်တယောက်အနေနဲ့ ဆရာ John ရဲ့ မြန်မာ ဘာသာစကား ကျွမ်းကျင်မှုကိုရော ဘယ်လို အကဲခတ်လိုပါသလဲ။

ဆရာဦးစောထွန်း။ ။ ကျွမ်းကျင်မှုကတော့ မြန်မာတယောက်လိုပဲ ကျွမ်းကျင်တယ်။ မြန်မာတယောက် ဆိုတဲ့နေရာမှာလည်း သာမန် မြန်မာတယောက်မဟုတ်ပဲနဲ့ ပညာတတ် မြန်မာတယောက် ကျွမ်းကျင်သလို ကျွမ်းကျင် တာပါ။ စကားပြောတဲ့ စကားသံကလည်း မြန်မာ အသံတိုင်းပါပဲ ကျနော်တို့ ဆီ စာရေးရင်လည်း မြန်မာလိုပဲ ရေးတော့တယ် ၊ ရေးတဲ့ မြန်မာစာက မြန်မာတယောက်ရေးတာထက် ဖြောင့်ဖြူးပါတယ်။ ဘာကြောင့်အဲလောက် ပြောရသလဲဆိုတော့ စနစ်ရှိလို့ပါပဲ။ စာရေးပြီဆိုရင် ဘယ်နေရာစတယ်၊ ဘာစတယ်ဆိုတဲ့စနစ်က ရှိထားတော့ ပိုပြီးတော့ ဖြောင့်ဖြောင့်ဖြူးဖြူးပြေပြစ် ချောချောမောမောရှိတာ ဆရာ့ မြန်မာစာအရေးအသား စွမ်းရည်ပါပဲ ။ စာလုံးပေါင်းလည်း ဘယ်တော့မှ မမှားပါဘူး။

သြဂုတ်လ ၃ ရက်နေ့ တနင်္ဂနွေနေ့က ဆရာ John ကွယ်လွန်သွားတာဆိုရင် မြန်မာမှု၊ မြန်မာစာ၊ မြန်မာစကား သင်ကြားရေးလောကမှာ အစားထိုးမရတဲ့ ဆုံးရှုံးမှုတရပ် ဖြစ်တယ်ဆိုရင် မှားမှာမဟုတ်ပါဘူး။

၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္ သမၼတေရြးေကာက္ပြဲ ျပည္နယ္အသီးသီးအလိုက္ရလဒ္မ်ား

XS
SM
MD
LG