သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

အသက္ ၆၂ ႏွစ္အရြယ္၊တရုတ္ႏိုင္ငံေရးအတိုက္အခံလည္းျဖစ္၊ စာေရးဆရာလည္းျဖစ္သူ ႏိုဘဲလ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆုရွင္ Liu Xiaobo ဟာ ဒီကေန႔ ၾကာသပေတးေန႔မွာ ကြယ္လြန္သြားပါၿပီ။

တရုတ္ေဆးတကၠသိုလ္ရဲ႕ The First ေဆးရံုကေန အသက္ ၆၂ ႏွစ္အရြယ္ Lui Xiaobo ဟာ အသည္းကင္ဆာေရာဂါနဲ႔ ကြယ္လြန္ေၾကာင္းအတည္ျပဳလိုက္ပါတယ္။ သူ႔မွာ အသည္းေရာဂါျဖစ္ပြားေနတယ္ဆိုတာကို ေမလက စစ္ေဆးသိရွိခဲ့ရၿပီးေနာက္ ဇြန္လမွာ လူသိရွင္ၾကားေၾကညာခဲ့ပါတယ္။

Liu Xiaoboဟာ တရုတ္ႏိုင္ငံမွာ ဒီမိုကေရစီထြန္းကားေရးနဲ႔ လြတ္ေျမာက္ေရးအတြက္ တစိုက္မတ္မတ္ စည္းရံုးလႈပ္ရွားခဲ့သူအျဖစ္ ထင္ေပၚေက်ာ္ၾကားေပမဲ့၊ တရုတ္အစိုးရအတြက္ေတာ့ ကသိကေအာက္ျဖစ္ေစခဲ့ပါတယ္။

Liu Xiaobo အေနနဲ႔ တရုတ္ကြန္ျမဴနစ္ပါတီအစိုးရရဲ႕ ေႏွာက္ယွက္မႈနဲ႔ ေစာင့္ၾကည့္ေထာက္လွမ္းတာေတြကို ထပ္ခါတလဲလဲ ရင္ဆိုင္ခဲ့ရတာျဖစ္ပါတယ္။

၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္မွာLiu Xiaobo ကို ႏိုဘဲလ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆုခ်ီးျမွင့္ခဲ့ပါတယ္။ တရုတ္ႏိုင္ငံထဲမွာေနထိုင္တဲ့ တရုတ္ႏိုင္ငံသားတေယာက္အေနနဲ႔ ပထမဆံုး ႏိုဘဲလ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆုခ်ီးျမွင့္ခံရတာျဖစ္သလို၊ အထိန္းသိမ္းခံေနစဥ္ ႏိုဘဲလ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆုရရွိသူ ၃ ဦးအနက္ တဦးလည္းျဖစ္ပါတယ္။ ဂ်ာမနီႏိုင္ငံက ၁၉၃၅ ခုနွစ္ႏိုဘဲလ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆုရွင္ Carl von Ossiestzky နဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံက ၁၉၉၁ ခုႏွစ္ႏိုဘဲလ္ဆုရွင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တို႔ ၂ ဦးဟာလည္း အထိန္းသိမ္းခံေနရစဥ္ ႏိုဘဲလ္ဆုရရွိခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

Liu Xiaobo ကို ၁၉၅၅ ခုနွစ္ ဒီဇင္ဘာလ ၂၈ ရက္ေန႔မွာ၊ Changchun ျပည္နယ္၊ Jilin ၿမိဳ႕မွာ ပညာတတ္မိသားစုကေန ေမြးဖြားခဲ့တာပါ။ Lui Xiaobo ဟာ ေခတ္သစ္တရုတ္ျပည္ရဲ႕ ၾကမ္းတမ္းတဲ့ခရီးကို ျဖတ္သန္းခဲ့ရပါတယ္။

၁၉၈၉ ခုႏွစ္ တရုတ္ Tiananmen ဒီမိုကေရစီအေရးေတာ္ပံု၊ လႈပ္ရွားမႈစတင္ခ်ိန္မွာ၊Liu Xiaobo က New York ၿမိဳ႕ရွိ Columbia တကၠသိုလ္မွာ ပညာသင္ယူေနတဲ့အခ်ိန္နဲ႔ တိုက္ဆိုင္ေနပါတယ္။ သူျပည္ေတာ္ျပန္တဲ့အခ်ိန္မွာ ေက်ာင္းသားလႈပ္ရွားမႈမွာပါဝင္ခဲ့ပါတယ္။ တရုတ္အာဏာပိုင္ေတြက ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ ဒီမိုကေရစီေရးလႈပ္ရွားမႈကို ၿဖိဳခြဲခဲ့ရာမွာ၊ ရာနဲ႔ခ်ီေသဆံုးခဲ့ရပါတယ္။ ေသြးထြက္သံယိုမႈေတြ ေရွာင္ရွားႏိုင္ဖို႔အတြက္ Liu Xiaobo နဲ႔ တျခားလႈပ္ရွားသူေက်ာင္းသာေတြက လံုၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ႔ေတြနဲံ ညွိႏိႈင္းၿပီး ေထာင္နဲ႔ခ်ီတဲ့ ဆႏၵျပေက်ာင္းသားေတြကို ေဘးကင္းစြာေခၚထုတ္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။

Tiananmen အေရးေတာ္ပံုအၿပီး၊Liu Xiaobo ကို Tiananmen လႈပ္ရွားမႈကို ေနာက္ကြယ္ႀကိဳးကိုင္တဲ့လက္မည္းႀကီးလို႔ စြပ္စြဲၿပီး၊ ဖမ္းဆီးခဲ့ပါတယ္။ သူ႔ကို ရာဇဝတ္ျပစ္မႈေတြကေန ကင္းလြတ္ခြင့္ေပး၊ ႏိုင္ငံရပ္ျခားခရီးသြားခြင့္ေတြေပးခဲ့ေပမဲ့၊ သူ႔ရဲ႕ တကၠသိုလ္မွာစာသင္ေပးတဲ့ရာထူးကိုေတာ့ စြန္႔လႊတ္ခဲ့ရပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္နဲ႔လည္း မၾကာခဏ အထိန္းသိမ္းခံခဲ့ရပါတယ္။ ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံကေန ႏိုင္ငံေရးခိုလံႈခြင့္ ကမ္းလွမ္းခဲ့ေပမဲ့ သူလက္မခံခဲ့ပါဘူး။

Tiannamem အေရးေတာ္ပံုေနာက္ပိုင္း၊ ႏိုင္ငံေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြအတြက္ ဆက္လက္ပညာေပးလႈပ္ရွားခဲ့တာေၾကာင့္ Liu Xiaobo သံုးႀကိမ္ေထာင္က်ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၉၉ ခုႏွစ္ကေန ၂၀၀၈ ခုႏွစ္အတြင္း၊ သူဝါသနာပါတဲ့ စာေရးဆရာလုပ္ရင္း၊ ဘဝတူစာေရးသူေတြနဲ႔ သတင္းသမားေတြ လြတ္လပ္စြာထုတ္ေဖၚေျပာဆိုႏိုင္ေရး၊ အေထာက္အကူျဖစ္ေအာင္၊ ICPC ေခၚ လြတ္လက္တဲ့ တရုတ္ကေလာင္ရွင္မ်ားအဖြဲ႔ကို ထူေထာင္ခဲ့ပါတယ္။ Liu Xiaobo ကို ICPC အဖြဲ႔ရဲ႕ ဥကၠ႒အျဖစ္ သံုးႀကိမ္တိုင္ ေရြးခ်ယ္ခဲ့ၾကပါတယ္။

၂၀၀၈ ခုႏွစ္မွာ Liu Xiaobo ဟာ Charter 08 လို႔ေခၚတဲ့ လြတ္ေျမာက္ေရး၊ လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ လြတ္လပ္တဲ့ေရြးေကာက္ပြဲ ေၾကညာခ်က္မူၾကမ္းကို ကူညီေရးသားျပဳစုခဲ့ပါတယ္။ ဒီေၾကာညာခ်က္မူၾကမ္းကို ႏိုင္ငံတကာလူ႔အခြင့္အေရးေန႔လည္းျဖစ္၊ ကုလသမဂၢလူ႔အခြင့္အေရးေၾကညာစာတမ္း ႏွစ္ ၆၀ ျပည့္တဲ့ေန႔လည္းျဖစ္တဲ့ ဒီဇင္ဘာလ ၁၀ ရက္ေန႔မွာ ထုတ္ျပန္ဖို႔ စီစဥ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲဒီအႀကိဳေန႔မွာ Lui Xiaobo ကို ႏိုင္ငံေတာ္အခ်ဳပ္အျခအာဏာပုန္ကန္မႈကိုအားေပးအားေျမွာက္ျပဳမႈနဲ႔ ဖမ္းဆီးတရားစြဲဆိုၿပီး၊ ေထာင္ဒဏ္ ၁၁ နွစ္ခ်မွတ္ခဲ့ပါတယ္။

၂၀၁၁ ျပည့္ႏွစ္ေအာက္တိုဘာလမွာ Liu Xiaobo ကို ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏိုဘဲလ္ဆုခ်ီးျမွင့္ခဲ့ပါတယ္။ ႏိုဘဲလ္ဆုခ်ီးျမွင့္ပြဲအခမ္းအနားကို Liu Xiaobo တက္ေရာက္ခြင့္မရရွိခဲ့တဲ့အတြက္ ေနာ္ေဝးႏိုင္ငံ ႏိုဘဲလ္ဆုခ်ီးျွမင့္ေရးေကာ္မတီက သူ႔ကို ဂုဏ္ျပဳၿပီး ထိုင္ခံုလြတ္တလံုးကို ဆုယူတဲ့စင္ေပၚမွာ ထားရွိေပးခဲ့ပါတယ္။

အေမရိကန္ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးဌာနကေတာ့၊Liu Xiaobo ကို ႏိုင္ငံေရးမိန္႔ခြန္းေတြ၊ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာထုတ္ေဖၚေျပာဆိုလို႔၊ အေရးယူတယ္ဆိုတာဟာ ႏိုင္ငံတကာကအသိအမွတ္ျပဳထားတဲ့၊ လူ႔အခြင့္အေရးစံႏႈန္းေတြကို ခ်ိဳးေဖါက္တာျဖစ္တယ္လို႔ အျပစ္တင္ရႈတ္ခ်ခဲ့ပါတယ္။

EU ဥေရာပသမၼဂၢ၊ ဂ်ာမနီ၊ ျပင္သစ္နဲ႔ တျခားႏိုင္ငံေတြကလည္း အလားတူ စိုးရိမ္မကင္းျဖစ္ရတယ္လို႔ဆိုၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာလူ႔အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္တဲ့အဖြဲ႔အစည္းအေတာ္မ်ားမ်ားအပါအဝင္၊ ေတာင္အာဖရိကသမၼတေဟာင္း ကြယ္လြန္သူ Nelson Mandela နဲ႔ ႏိုဘဲလ္ၿငိမ္းေရးဆုရွင္ ၁၅ ဦးကလည္း Liu Xiaobo ကို လႊတ္ေပးဖို႔ေတာင္းဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။ႏိုဘဲလ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆုရွင္၊ ျပည္ပေရာက္ တိဗက္ဘုန္းေတာ္ႀကီး Dalai Lama ကေတာ့ လြတ္လပ္စြာထုတ္ေဖၚေျပာခြင့္ကို အေကာင္အထည္ေဖၚခဲ့ရံုနဲ႔ လူတေယာက္ကိုေထာင္ခ်တာဟာ၊ ႏိုင္ငံတကာလူ႔အခြင့္အေရးသေဘာတူစာခ်ဳပ္ရဲ႕ အေျခခံမူေတြနဲ႔ ဆန္႔က်င္ေနတာဘဲလို႔ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္က သံုးသပ္ဖူးပါတယ္။

အက်ဥ္းက်ေနတဲ့Liu Xiaobo ဟာ က်န္းမာေရးအေျခအေနယိုယြင္းလာၿပီး၊ မကြယ္လြန္ခင္ သီတင္းပတ္အနည္းငယ္အလိုက်မွသာ ေဆးရံုကိုေျပာင္းေရႊ႔ေပးခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ သူ႔မိသားစုကLiu Xiaobo ကို အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု သို႔မဟုတ္ ဂ်ာမနီႏိုင္ငံမွာ ေဆးဝါးကုသႏိုင္ေရး ခရီးသြားခြင့္ျပဳဖို႔ တရုတ္အာဏာကိုင္ေတြကို တိုက္တြန္းေတာင္းဆိုခဲ့ေပမဲ့၊ သူတို႔ရဲ႔႔ ပန္ၾကားခ်က္ကို လက္မခံခဲ့ပါဘူး။

အသက္ ၆၂ ႏွစ္အရြယ္ တရုတ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏိုဘဲလ္ဆုရွင္ Liu Xiaobo ဟာ ဇူလိုင္လ ၁၃ ရက္၊ ၾကာသပေတးေန႔မွာ ကြယ္လြန္ခဲ့ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG