သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ဆိပ္ကမ္းေတြ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးနဲ႔ ႏုိင္ငံျခားရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈ


သီလ၀ါဆိပ္ကမ္း

ျမန္မာ့ ဆိပ္ကမ္းေတြမွာ ႏုိင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံသူေတြ ၀င္ေရာက္လာၿပီး ေဒသတြင္းမွာ ၿပိဳင္ဆိုင္ႏုိင္မႈ ရွိလာေအာင္ ဆိပ္ကမ္းအာဏာပိုင္ အဖြဲ႔ရဲ႕ လုပ္ပံုကိုင္ပံု ေျပာင္းလဲရမယ္လို႔ ဆယ္စုႏွစ္ ၂ ခုေက်ာ္ လုပ္ငန္းအေတြ႔အၾကံဳရွိသူ ကပၸတိန္ ဟင္နရီ ခင္ေမာင္က ေထာက္ျပ ေျပာဆိုပါတယ္။ ျမန္မာ့ ဆိပ္ကမ္းေတြ ေဒသတြင္းနဲ႔ ယွဥ္ႏိုင္လာဖို႔၊ ရင္းႏွီးျမွုဳပ္ႏွံသူေတြကို ဆြဲေဆာင္ႏုိင္ဖို႔ ဘာေတြ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲဖို႔ လိုအပ္ပါသလဲ ဆိုတာကို ကပၸတိန္ ဟင္နရီ ခင္ေမာင္နဲ႔ ဆက္သြယ္ ေမးျမန္းၿပီး မသိဂၤ ီထုိက္က စီးပြားေရး အစီအစဥ္မွာ တင္ျပထားပါတယ္။

ျမန္မာ့ စီးပြားေရး သြက္လက္လာေစဖို႔ ဆိပ္ကမ္းေတြ ဖြံ႔ၿဖိဳးဖို႔ အေရးႀကီးတယ္လို႔ ေျပာဆိုလာတဲ႔ ကပၸတိန္ ဟင္နရီ ခင္ေမာင္က ဆိပ္ကမ္းေတြ ဖြ႔ံၿဖိဳးေရး အတြက္ အားမလို အားမရ ျဖစ္ေနသူပါ။ ရန္ကုန္ဆိပ္ကမ္းဟာ ဒီထက္ ပိုၿပီး ကုန္က်စာရိတ္ သက္သာ၊ ေနာက္ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းေတြကလည္း စီးပြားေရး လုပ္ကိုင္သူတို႔ အတြက္ လြယ္လြယ္္ကူကူ ျဖစ္သင့္တယ္လို႔ သူက အဓိက ေထာက္ျပတာပါ။ ဒီလို ဘာေၾကာင့္ မျဖစ္ရသလဲ ဆိုေတာ့ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးမွာ မ၀ံ႔မရဲ ျဖစ္ေနတာလို႔ သူက ေထာက္ျပပါတယ္။

“ ပထမဆံုး လုပ္ရမွာက က်ေနာ္တို႔ ဒီ ရန္ကုန္ဆိပ္ကမ္း ျဖစ္ေနတဲ႔ ျပသနာဟာ က်ေနာ္တို႔ ဒီ ဆိုရွယ္လစ္ဇင္ကေန ျဖစ္လာတဲ႔ အေတြးအေခၚေတြကို အေတာ္ျပင္ပစ္ရမွာ ျဖစ္တယ္။ အေတြးအေခၚေတြက ဘယ္လို ျဖစ္ေနလဲ ဆိုရင္ ဘယ္သူမွ Initiative ေပါ့ ကိုယ့္ဟာနဲ႔ကိုယ္ စၿပီးေတာ့ တာ၀န္ရွိတဲ႔ ပုဂၢိဳလ္ေတြ အထူးသျဖင့္ ဆိပ္ကမ္းက အာဏာပိုင္က ရွိတဲ႔ ပုဂၢိဳလ္ေတြက ကိုယ့္ရဲ႕ Initiative နဲ႔ ကိုယ္ လုပ္ဖို႔မွာ အားနည္းမႈေတြ အမ်ားႀကီး ရွိတယ္။ မလုပ္တတ္တာ မဟုတ္ဘူး။ လုပ္တတ္တယ္။ ဒါေပမယ့္ လုပ္လုိက္လို႔ တခုခု ျဖစ္သြားရင္ အဆူခံရမွာ အေျပာခံရမွာ စိုးတဲ႔ စိုးရိမ္စိတ္က အျမဲတမ္း ရွိတဲ႔ အတြက္ တိုးတက္သင့္သေလာက္ မတိုးတက္ဘူး ျဖစ္ေနတာေပါ့။”

ျမန္မာ့ ဆိပ္ကမ္းေတြ အေပၚ ႏုိင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈေတြ တြန္႔ဆုတ္ေနရတာမွာ ဆိပ္ကမ္း စီမံခန္႔ခြဲမႈက အဓိက အဟန္႔အတား ျဖစ္ေနတာလို႔လည္း ဆယ္စုႏွစ္ ၂ ခုၾကာ လုပ္ငန္း အေတြ႔အၾကံဳရွိသူ ကပၸတိန္ ဟင္နရီ ခင္ေမာင္က အခုလို ေျပာပါတယ္။

“ အဓိကက ဘာျဖစ္တာလဲ ဆိုေတာ့ က်ေနာ္တို႔က ဒီေနရာမွာ ေျပာျပခ်င္တာက Investor (ရင္းႏွီးျမွုပ္ႏွံသူ) ေတြ ဘာလို႔ တြန္႔ဆုတ္ တြန္႔ဆုတ္ ျဖစ္ေနသလဲ ဆိုတာ နံပတ္ ၁ - အဲဒါ အရမ္းအေရးႀကီးတယ္ ခင္ဗ်။ အရမ္း အေရးႀကီးတာ ဘာလဲ ဆိုေတာ့ ျမန္မာ့ ဆိပ္ကမ္း အာဏာပိုင္က ေခတ္အဆက္ဆက္က လုပ္ခဲ႔တဲ႔ Format တခုကို မေျပာင္းဘူး။ အဲဒါ ဘာလဲ ဆိုေတာ့ က်ေနာ္တို႔က သေဘာၤကပ္မယ္ဆိုရင္ ကြန္တိန္နာ သေဘာၤဆိုရင္ေတာ့ သူက ေလွ်ာက္ရတယ္ေပါ့ဗ်ာ။ ရန္ကုန္မွာ Private ဆိပ္ကမ္းေတြ ရွိတာေပါ့ေနာ္။ အဲေတာ့ ပုဂၢလိကပိုင္ ဆိပ္ကမ္းေတြကို ကပ္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ ကြန္တိန္နာ သေဘာၤေတြက သိပ္အမ်ားႀကီး ျပသနာ မရွိဘူး။ ပထမ ကပ္ဖို႔မွာေတာ့ နည္းနည္း ျပသနာရွိတယ္။ ျပသနာက ဘယ္လိုတုန္း ဆိုေတာ့ ေလွ်ာက္လႊာတင္ရတာ။ ဥပမာ သေဘာၤတစင္း ယူလာမယ္ဆိုရင္ သီလ၀ါမွာ MITT မွာ ကပ္ခ်င္တယ္။ ကပ္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ က်ေနာ္ တင္ျပရတယ္။ ဆိပ္ကမ္း အာဏာပိုင္ကေန ေကာင္းၿပီး အဲဒီသေဘာၤကို ကပ္ေစသတည္းလို႔ ေျပာလိုက္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေနာက္ေနာင္ အဲဒီမွာေတာ့ ဘာအခက္အခဲမွ သိပ္မရွိဘူး။ ေနာက္ေနာင္ အျမဲတမ္း ၀င္ထြက္သြားလာ ကပ္လို႔ ရတယ္။ ”

“ ျပသနာက ဘာရွိလဲ ဆိုေတာ့ Bulk Carrier သေဘာၤေတြ။ Bulk Carrier သေဘာၤေတြရဲ႕ ဘယ္မွာ ကပ္ခ်င္ပါတယ္ဆိုတာကို သေဘာၤပိုင္ရွင္ လည္းေကာင္း သို႔မဟုတ္ ေအးဂ်င့္ေတြက လည္းေကာင္း ဆံုးျဖတ္ပိုင္ခြင့္ မရွိဘူး။ ဘယ္သူကဘဲ ဆံုးျဖတ္ေပးလဲ ဆိုေတာ့ ျမန္မာ့ ဆိပ္ကမ္း အာဏာပိုင္ကဘဲ ဆံုးျဖတ္ေပးတာ။ အဲဒီ Concept ႀကီး မေပ်ာက္မခ်င္း ဘယ္ Investor မွ မလာဘူး။ ”

အာဏာပိုင္ေတြဘက္က ဆိပ္ကမ္းလုပ္ငန္းေတြမွာ သေဘာၤကပ္တာက အစလုိက္ၿပီး အေသးစိတ္ စီမံခန္႔ခြဲေနတာေၾကာင့္ ဆိပ္ကမ္းေတြမွာ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမယ့္ လုပ္ငန္းႀကီးေတြ အေနနဲ႔ ကိုယ့္ဆိပ္ကမ္းေတြ အလုပ္ျဖစ္ေရး ကိုယ္တိုင္ ေစ်းကြက္ ထုိးေဖာက္လို႔ မရတဲ႔ အေျခအေန ျဖစ္ေနတယ္။ ဒါက အဓိက အဟန္႔အတားလို႔လည္း ကပၸတိန္ ဟင္နရီ ခင္ေမာင္က ေျပာပါတယ္။

“ ဆိုလိုတာကဗ်ာ ရန္ကုန္မွာ လာၿပီး ဆိပ္ကမ္းေဆာက္မယ္ဗ်ာ။ ဆိပ္ကမ္းေဆာက္ၿပီးေတာ့ ေဒၚလာေတြ သန္းနဲ႔ခ်ီၿပီး အကုန္အက်ခံမယ္ဗ်ာ။ ခံၿပီးေတာ့ ေဆာက္ၿပီးတဲ႔ အခါက်ေတာ့ ကိုယ့္ရဲ႕ Customer (ေဖာက္သည္) ကို ကိုယ္သြားရွာလို႔ မရဘူး။ ျမန္မာ့ ဆိပ္ကမ္းအာဏာပိုင္က ခ်ေပးတဲ႔ သေဘာၤကိုဘဲ ယူရတဲ႔ အေနအထားရွိတယ္။ အဲဒီမွာ ျပသနာေတြ အမ်ားႀကီး ရွိတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျမန္မာ့ ဆိပ္ကမ္းက တိုးတက္သင့္သေလာက္ မတိုးတက္ဘူးဆိုတာ ျမန္မာ့ဆိပ္ကမ္းအာဏာပိုင္က ဘာဘဲ ျဖစ္သင့္လဲ ဆိုေတာ့ Regulatory Body ဘဲ ျဖစ္သင့္တယ္။ ၀င္ေရာက္ စြက္ဖက္္ေနတဲ႔ အဖြဲ႔ မျဖစ္သင့္ဘူး။ အဲဒါေတြ အားလံုးကလည္း ခုနက ေျပာတဲ႔ ဆိုရွယ္လစ္ အေတြးအေခၚကေန လာလိုက္တဲ႔ဟာက ကေန႔ အခ်ိန္ထိ ျမန္မာ့ ဆိပ္ကမ္းအာဏာပိုင္က ျပင္ႏုိင္တဲ႔ အေနအထားမွာ မရွိဘူး ခင္ဗ်။ ”

ေဒသတြင္းမွာ ဆိပ္ကမ္းဆိုင္ရာ အာဏာပိုင္ေတြက လုပ္ငန္းရွင္ေတြ လုိက္နာရမယ့္ ေရေၾကာင္းဆိုင္ရာ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြ၊ ဆိပ္ကမ္းဆိုင္ရာ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြကိုဘဲ ႀကီးၾကပ္ ေဆာင္ရြက္ေနတာလို႔လည္း သူက ေထာက္ျပပါတယ္။

“ သူက ရွင္းတယ္။ ဥပမာ ႏုိင္ငံတိုင္း ႏုိင္ငံတိုင္းမွာ ဆိပ္ကမ္းကို လာဖြင့္တဲ႔ လူက သူ႔ Market (ေစ်းကြက္) သူရွာတာဘဲ။ ဥပမာ က်ေနာ္ကHutchison Port Group ေပါ့။ ဗမာျပည္မွာ အခု ၀င္ထားတဲ႔ Hutchison Port Group ဒါ MITT လို႔ ေခၚပါတယ္ခင္ဗ်။ ကမၻာမွာ အႀကီးဆံုး ဆိပ္ကမ္းကို စလုပ္ထားတဲ႔ လူေပါ့ေနာ္။ ကမၻာမွာ အႀကီးဆံုး ဆိပ္ကမ္းေတြကို Operate လုပ္တဲ႔ လူတေယာက္ဟာ ျမန္မာျပည္ အျပင္မွာ အေစာဆံုး လာတဲ႔ ပုဂၢိဳလ္ထဲမွာပါတယ္။ အဲဒါ MITT ေပါ့။ အဲဒီေတာ့ သူဟာ မေလးရွား ႏုိင္ငံမွာ လုပ္ရတဲ႔ Format နဲ႔ ရန္ကုန္မွာ လုပ္ရတဲ႔ Format က တျခားစီဘဲ။ အခု သူက မေလးရွား ႏုိင္ငံမွာဆိုရင္ သူ႔ Customer သူရွာတယ္။ သူ႔ Customer သူရွာရင္ ဒီသေဘာၤ ဒီသေဘာၤ ကပ္မယ္ သူ႔ Jetty မွာ ကပ္မယ္ဆိုတာကို သူ႔ System ထဲမွာ ထည့္လိုက္တယ္။ ထည့္လိုက္ၿပီ ဆိုတာနဲ႔ ဘယ္ ဆိပ္ကမ္းအာဏာပိုင္ကမွ ၀င္ေရာက္ စြက္ဖက္လို႔ကို မရဘူး။ သူ႔ဟာသူ လာမယ္၊ သူ႔ဟာသူ ကပ္မယ္၊ သူ႔ဟာသူ ခ်မယ္၊ သူ႔ဟာသူ သြားမယ္။”

ျမန္မာ့ ဆိပ္ကမ္းအာဏာပိုင္ အဖြဲ႔ဘက္ကေတာ့ ဒီလို မဟုတ္ပါဘူးတဲ႔။ ျမန္မာ့ ဆိပ္ကမ္း အာဏာပိုင္ အဖြဲ႔က ဘာေတြ လုပ္ေနသလဲ ဆိုတာကိုလည္း ကပၸတိန္ ဟင္နရီ ခင္ေမာင္က အခုလို ေထာက္ျပပါတယ္။

“ ဒီမွာက်ေတာ့ အဲလို မဟုတ္ဘူး။ အဲဒီ သေဘာၤက MITT မွာ ကပ္မလား မကပ္ဘူးလား ဆိုတာကို မနက္တိုင္းလုပ္တဲ႔ Berthing Meeting မွာ ဆံုးျဖတ္တာ သူက။ က်ေနာ္တို႔က တင္ရတာ။ ဥပမာ က်ေနာ္က Customer သေဘာၤသြင္းလာတဲ႔သူကေန က်ေနာ္ MITT မွာ ကပ္လိုပါတယ္၊ တခါ MITT ကလည္းဘဲ သူလည္း ကပ္ခြင့္ရပါတယ္၊ သူက အဲလိုတင္ေတာ့မွ ဆိပ္ကမ္းအာဏာပိုင္မွာ ရွိတဲ႔ Berthing Meeting ေကာ္မတီကေနၿပီးေတာ့မွ ဒီသေဘာၤဟာဆိုရင္ မနက္ျဖန္ ကပ္ေစသတည္း၊ တခါတေလက်ရင္ မကပ္ဘူး။ အမ်ားစုကေတာ့ Apply လုပ္တယ္။ သို႔ေသာ္ အဲဒီ Format ကို က်ေနာ္က မရွိေစခ်င္ေတာ့တာ။ ဘာျဖစ္လို႔လဲ ဆိုေတာ့ ေနာက္ဆံုး မိနစ္ထိ ကပ္ခြင့္ေပးတာ မေပးတာရဲ႕ Authority ကို ဘယ္သူက ကိုင္ထားလဲ ဆိုေတာ့ ဆိပ္ကမ္းအာဏာပိုင္က ကိုင္ထားတာ။ အဲဒါ ဘယ္ႏုိင္ငံမွာမွ မရွိေတာ့ဘူး။ ဒီႏုိင္ငံ တႏုိင္ငံမွာဘဲ ရွိေတာ့တယ္။ ဆိပ္ကမ္းအာဏာပိုင္ဆိုတာ သူက သူ႔ Regulations ေတြကို ထည့္ရတယ္။ ၀င္လာတဲ႔ သေဘာၤေတြ၊ ေအးဂ်င့္ေတြ ပိုင္ရွင္ေတြ အားလံုးက သူခ်မွတ္ထားတဲ႔ ခုနက ေျပာတဲ႔ Navigational ဥပေဒေတြ ရွိမယ္၊ တျခား သတ္မွတ္ထားတဲ႔ ဥပေဒေတြကို လိုက္နာရမွာက က်ေနာ္တို႔ ၊အဲဒီ သေဘာၤပိုင္ရွင္ေတြ သို႔မဟုတ္ သေဘာၤ ေအးဂ်င့္ေတြ ၊ ခ်ာတာေတြရဲ႕ လုပ္ငန္းျဖစ္တယ္။ ဒီ ျမန္မာ့ဆိပ္ကမ္း အာဏာပိုင္က ဒီလို ၀င္စြက္ဖက္ေနသမွ် ကာလပတ္လံုး ဘယ္ေတာ့မွ Investor ေနာက္ထပ္ လာမွာ မဟုတ္ဘူး ခင္ဗ်။ ”

ျမန္မာ့ ဆိပ္ကမ္းေတြ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရး၊ ေနာက္ ႏုိင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံသူေတြ လက္တြန္႔ေနတဲ႔ အေျခအေနနဲ႔ လုပ္ရကိုင္ရ အဆင္ေျပ ေခ်ာေမြ႔မႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ကပၸတိန္ ဟင္နရီ ခင္ေမာင္နဲ႔ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းမႈကေန ေကာက္ႏုတ္ တင္ျပခဲ႔တာပါ။ ေနာက္သတင္းပတ္မွာေတာ့ ဆိပ္ကမ္းေတြ မဖြံ႔ၿဖိဳးတာေၾကာင့္ ျပည္သူလူထု အေပၚမွာ ဘယ္လို ဆိုးက်ိဳး သက္ေရာက္မႈေတြ ရွိသလဲ ဆိုတာကို တင္ျပေပးပါမယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

XS
SM
MD
LG