(Zawgyi/ Unicode)
ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံမှာ တရားရင်ဆိုင်နေရတဲ့ အတွက် ပြည်ပမှာ တိမ်းရှောင်နိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အပေါ် နိုဘဲလ် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆုရှင် ဖိလစ်ပိုင် သတင်းသမား Maria Ressa က တနလာၤနေ့မှာ ပယ်ချလိုက်ပါတယ်။ သူမ အပေါ် စွဲချက်တွေ အားလုံးကို ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတ Rodrigo Duterte အစိုးရဘက်က ရုပ်သိမ်းပေးဖို့လည်း သူမရဲ့ ရှေ့နေတွက တောင်းဆိုလိုက်ပါတယ်။
ဖိလစ်ပိုင်ရဲ့ ပထမဆုံးသော နိုဘဲလ် ဆုရှင်ဖြစ်တဲ့ Ressa ဟာ စုံးစမ်းဖော်ထုတ် သတင်းရေးသားသူ ရုရှား သတင်းသမား Dmitry Muratov နဲ့ အတူ နိုဘဲလ် ငြိမ်းချမ်းရေးဆု ပူးတွဲ ရရှိခဲ့တာဖြစ်ပြီး ကမ ္ဘာတလွှားမှာ ကျဆင်းလာနေတဲ့ လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုမှုကို အားပေး မြှင့်တင်နိုင်ရေး ရည်ရွယ်ပြီး အခုလို ဆုချီးမြှင့်ခဲ့တာလို့ အများက ရှုမြင်ကြပါတယ်။
Ressa ရဲ့ သတင်းဆိုဒ် ဖြစ်တဲ့ Rappler လည်း လိုင်စင် ရုပ်သိမ်းခံထားရသလို အကြောင်းအရာ မျိုးစုံနဲ့ တရားဥပဒေကြောင်း အရလည်း အရေးယူခံထားရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတ Duterte ရဲ့ မူးယစ် တိုက်ဖျက်ရေး လုပ်ငန်း အပါအဝင် အစိုးရရဲ့ မူဝါဒတွေကို Ressa ရဲ့ စုံစမ်းဖော်ထုတ်မှုတွေကြောင့် တမင်ရည်ရွယ် လုပ်ဆောင်တာလို့လည်း သူမကို ထောက်ခံသူတွေက ပြောပါတယ်။
ပြည်ပမှာ တိမ်းရှောင်တာ မလုပ်နိုင်ကြောင်း Ressa က သူမရဲ့ ဥပဒေ အကျိုးဆောင် အဖွဲ့နဲ့ အတူ လုပ်တဲ့ သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲမှာ ပြောပါတယ်။ သမ္မတ Duterte ရဲ့ သက်တမ်း အတွင်း အကြမ်းဖက်မှုတွေနဲ့ ကြောက်ရွံ့ရမှု အခြေအနေတွေဟာ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်ခင်မှာ လျော့ပါးလာတာကို သတိပြုမိကြောင်းလည်း သူမက ပြောပါတယ်။
အသရေဖျက်မှုနဲ့ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်တုန်းက ထောင်ဒဏ် ၆ နှစ် စီရင်ချက်ချမှတ်ခံရတာကို အယူခံဝင်ခဲ့ပြီးနောက် အာမခံရထားတဲ့ Ressa အနေနဲ့ အခွန်ရှောင်မှု စွဲချက် ၅ ခု၊ နောက် လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ အမှု တခုတို့နဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတာပါ။ လွတ်လပ်မှုကို ဆုံးရှုံးလုနီး မဖြစ်ခင်မှာတော့ လွတ်လပ်မှုရဲ့ အရသာကို သိမှာ မဟုတ်ဘူးလို့လည်း အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ဘော်စတွန်ကို ရောက်နေတဲ့ Ressa က ပြောပါတယ်။
(Unicode)
ဖိလဈပိုငျသတငျးသမား Maria Ressa ပွညျပသို့ တိမျးရှောငျမညျ မဟုတျ
ဖိလဈပိုငျ နိုငျငံမှာ တရားရငျဆိုငျနရေတဲ့ အတှကျ ပွညျပမှာ တိမျးရှောငျနိုငျတယျဆိုတဲ့ အပေါျ နိုဘဲလျ ငွိမျးခမြျးရေး ဆုရှငျ ဖိလဈပိုငျ သတငျးသမား Maria Ressa က တနလာၤနေ့မှာ ပယျခလြိုကျပါတယျ။ သူမ အပေါျ စှဲခကြျတှေ အားလုံးကို ဖိလဈပိုငျ သမ်မတ Rodrigo Duterte အစိုးရဘကျက ရုပျသိမျးပေးဖို့လညျး သူမရဲ့ ရှေ့နတှေက တောငျးဆိုလိုကျပါတယျ။
ဖိလဈပိုငျရဲ့ ပထမဆုံးသော နိုဘဲလျ ဆုရှငျဖွဈတဲ့ Ressa ဟာ စုံးစမျးဖောျထုတျ သတငျးရေးသားသူ ရုရှား သတငျးသမား Dmitry Muratov နဲ့ အတူ နိုဘဲလျ ငွိမျးခမြျးရေးဆု ပူးတှဲ ရရှိခဲ့တာဖွဈပွီး ကမ ်ဘာတလှှားမှာ ကဆြငျးလာနတေဲ့ လှတျလပျစှာ ထုတျဖောျပွောဆိုမှုကို အားပေး မွှင့ျတငျနိုငျရေး ရညျရှယျပွီး အခုလို ဆုခြီးမွှင့ျခဲ့တာလို့ အမြားက ရှုမွငျကွပါတယျ။
Ressa ရဲ့ သတငျးဆိုဒျ ဖွဈတဲ့ Rappler လညျး လိုငျစငျ ရုပျသိမျးခံထားရသလို အကွောငျးအရာ မြိုးစုံနဲ့ တရားဥပဒကွေောငျး အရလညျး အရေးယူခံထားရတာ ဖွဈပါတယျ။ ဖိလဈပိုငျ သမ်မတ Duterte ရဲ့ မူးယဈ တိုကျဖကြျရေး လုပျငနျး အပါအဝငျ အစိုးရရဲ့ မူဝါဒတှကေို Ressa ရဲ့ စုံစမျးဖောျထုတျမှုတှကွေောင့ျ တမငျရညျရှယျ လုပျဆောငျတာလို့လညျး သူမကို ထောကျခံသူတှကေ ပွောပါတယျ။
ပွညျပမှာ တိမျးရှောငျတာ မလုပျနိုငျကွောငျး Ressa က သူမရဲ့ ဥပဒေ အကြိုးဆောငျ အဖှဲ့နဲ့ အတူ လုပျတဲ့ သတငျးစာ ရှငျးလငျးပှဲမှာ ပွောပါတယျ။ သမ်မတ Duterte ရဲ့ သကျတမျး အတှငျး အကွမျးဖကျမှုတှနေဲ့ ကွောကျရှံ့ရမှု အခွအေနတှေဟော ၂၀၂၂ ခုနှဈ ရှေးကောကျပှဲ မတိုငျခငျမှာ လြော့ပါးလာတာကို သတိပွုမိကွောငျးလညျး သူမက ပွောပါတယျ။
အသရဖေကြျမှုနဲ့ ပွီးခဲ့တဲ့နှဈတုနျးက ထောငျဒဏျ ၆ နှဈ စီရငျခကြျခမြှတျခံရတာကို အယူခံဝငျခဲ့ပွီးနောကျ အာမခံရထားတဲ့ Ressa အနနေဲ့ အခှနျရှောငျမှု စှဲခကြျ ၅ ခု၊ နောကျ လုပျငနျးဆိုငျရာ အမှု တခုတို့နဲ့ ရငျဆိုငျနရေတာပါ။ လှတျလပျမှုကို ဆုံးရှုံးလုနီး မဖွဈခငျမှာတော့ လှတျလပျမှုရဲ့ အရသာကို သိမှာ မဟုတျဘူးလို့လညျး အမရေိကနျ ပွညျထောငျစု ဘောျစတှနျကို ရောကျနတေဲ့ Ressa က ပွောပါတယျ။
