သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ဖားကန္႔ ေျမစာပံု ၿပိဳက်မႈအတြင္း ေပ်ာက္ဆံုးသူေတြကို ဆက္လက္ရွာေဖြ


ဖားကန္႔ေျမစာပုံ ၿပိဳက်မႈအတြင္း ကူညီကယ္ဆယ္ေရး ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ တပ္္မေတာ္သားနဲ႔ ၾကက္ေျခနီတပ္ဖြဲ႔ဝင္တခ်ဳိ႕။ (ဇူလုိင္ ၄၊ ၂၀၂၀)

(Zawgyi / Unicode)

ဖားကန႔္ ေက်ာက္စိမ္းလုပ္ကြက္ေတြက စြန႔္ပစ္ထားတဲ့ ေျမစာပုံေတြထဲမွာ ေက်ာက္ရွာရင္း ေျမၿပိဳက်လို႔ ေသဆုံးရသူ ၁၇၄ ဦးကို ရွာေဖြေတြ႔ရွိထားၿပီး ျဖစ္ေပမယ့္ ေပ်ာက္ဆုံးေနသူေတြကို ဆက္လက္ရွာေဖြေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္းအျပည့္အစုံကို ကိုရဲမင္းထြန္းက စုစည္း တင္ျပေပးထားပါတယ္။

ကခ်င္ျပည္နယ္ ဖားကန႔္ၿမိဳ႕နယ္ တစ္သုံးလုံး၊ ရတနာၾကယ္၊ ေက်ာက္မ်က္ေရႊၾကည္၊ ရတနာဆန္းရႊင္၊ ဧရာရတနာ စုေပါင္းလုပ္ကြက္ေဟာင္း ေနရာေတြမွာ ေက်ာက္မ်က္ကုမၸဏီႀကီးေတြ ရွာေဖြၿပီးေနာက္ စြန႔္ပစ္ထားတဲ့ ေျမစာပံုေတြၾကား ေက်ာက္ရွာၾကသူေတြ ေျမၿပိဳက်လို႔ ေသဆံုးရတာပါ။ စေနေန႔အထိ ေသဆံုးသူ ၁၇၄ ဦးရဲ႕ ႐ုပ္အေလာင္းေတြ ေတြ႔ရွိထားၿပီး ျဖစ္ေပမယ့္ ေျမၿပိဳက်ၿပီး ျဖစ္သြားတဲ့ ရႊံ႕ႏြံအိုင္ႀကီးထဲမွာ လူဘယ္ႏွစ္ေယာက္ ပိတ္မိ ေပ်ာက္ဆံုးေနလဲဆိုတာ မသိရဘူးလို႔ ေဒသခံ မီးသတ္ဌာနအရာရွိ ဦးေက်ာ္၀င္းေဆြက AFP သတင္းေအဂ်င္စီကို ေျပာပါတယ္။

“ဒါ အခုရွာေတြ႔ေနတာေတာင္မွ ၂၀၀ နီးပါး ရွိေနတဲ့အတြက္ ရွာမေတြ႔ဘဲ ေျမေအာက္မွာ ျမဳပ္ေနႏုိင္ေသးတဲ့ ေရေပၚမေပၚဘဲနဲ႔ ေအာက္မွာ က်န္ရွိေနမွာလည္း တခ်ဳိ႕တဝက္ေတာ့ ရွိဦးမယ္လို႔ က်ေနာ့္အေနနဲ႔ ယူဆပါတယ္။”

ေက်ာက္မ်က္တူးေဖာ္ေရး လုပ္ငန္းခြင္ေတြရဲ႕ စြန္႔ပစ္ေျမစာပံုေတြ ၿပိဳက်မႈအတြင္း ဒဏ္ရာရသူ ၅၄ ဦးကိုေတာ့ ဖားကန္႔နဲ႔ ေ၀ွ၀ါး တိုက္နယ္ေဆး႐ုံေတြကို ပို႔ေဆာင္ ကုသေပးေနတယ္လို႔ အစိုးရက သတင္းထုတ္ျပန္ထားေပမယ့္ ဒီလူေတြရဲ႕ ဒဏ္ရာရရွိမႈ အေျခအေနေတြကိုေတာ့ မသိရပါဘူး။ ေသဆံုးသူေတြကိုေတာ့ ေသာၾကာနဲ႔ စေနေန႔က အစုလိုက္ ေျမျမႇဳပ္သၿဂႋဳဟ္ခဲ့တယ္လို႔လည္း ေဒသခံ တာ၀န္ရွိသူတဦးက AFP သတင္းေအဂ်င္စီကို ေျပာပါတယ္။ ေသဆံုးသူတခ်ိဳ႕ကို ဘယ္သူဘယ္၀ါ ခြဲျခားႏုိင္ခဲ့ေပမယ့္လည္း မခြဲျခားႏုိင္ခဲ့သူေတြလည္း ရွိပါတယ္။ ေျမၿပိဳက်မႈအတြင္း တူျဖစ္သူကို ဆံုး႐ႈံးခဲ့ရတဲ့ ေဒၚၾကည္က အခုလိုေျပာပါတယ္။

“အဆင္မေျပလို႔ ဒီမွာလာလုပ္တာ။ ပါသြားေတာ့လည္း ဘယ္တတ္ႏိုင္မလဲ။ ေသတာလည္း သူတေယာက္တည္းမွ မဟုတ္တာဘဲ။”

ဖားကန္႔ေျမၿပိဳမႈမွာ ကူညီကယ္ဆယ္ေရး ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ တပ္မေတာ္သားေတြနဲ႔ ၾကက္ေျခနီတပ္ဖြဲ႔ဝင္တခ်ဳိ႕။ (ဇူလုိင္ ၄၊ ၂၀၂၀)
ဖားကန္႔ေျမၿပိဳမႈမွာ ကူညီကယ္ဆယ္ေရး ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ တပ္မေတာ္သားေတြနဲ႔ ၾကက္ေျခနီတပ္ဖြဲ႔ဝင္တခ်ဳိ႕။ (ဇူလုိင္ ၄၊ ၂၀၂၀)


အသက္ဆုံး႐ႈံးသြားသူ အမ်ားစုဟာ ရခိုင္ျပည္နယ္က လာေရာက္လုပ္ကိုင္ေနတဲ့ ေက်ာက္သမားေတြ ျဖစ္တယ္လို႔ ေဒသခံေတြက ေျပာတယ္လို႔ AFP သတင္းက ေဖာ္ျပပါတယ္။

ဖားကန္႔ေဒသမွာ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္သူေတြက မိုးမက်ခင္မွာ အႀကီးစား ယႏၱရားႀကီးေတြနဲ႔ တူးေဖာ္ၿပီးေနာက္ ေျမစာပံုႀကီးေတြ က်န္ရွိခဲ့တာျဖစ္ၿပီး အခုလို မိုးက်တဲ့ရာသီမွာ စြန္႔ပစ္ေျမစာပံုေတြၾကား အႂကြင္းအက်န္ ေက်ာက္ရွာသူေတြ ေသဆံုးရတာက မၾကာခနဆိုသလို ျဖစ္ေနတာပါ။ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္ေရး လုပ္ကြက္ႀကီးေတြရဲ႕ စြန္႔ပစ္ေျမစာပံုေတြ အေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အႏၱရာယ္ ကင္းရွင္းေရးအတြက္ ဘယ္လို ေျဖရွင္းေဆာင္ရြက္သလဲ ဆိုတာကေတာ့ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း မရွိပါဘူး။

ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကလည္း ဒီ ဝမ္းနည္းစဖြယ္ ျဖစ္ရပ္ဟာ ႏိုင္ငံ့စီးပြားေရးတျဖစ္လဲ လူထု စားဝတ္ေနေရး မေျပလည္တာနဲ႔ သက္ဆိုင္တယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

"ပထမဆုံးကေတာ့ က်မတို႔ႏိုင္ငံအတြက္ ဝမ္းနည္းစရာကိစၥျဖစ္တယ္။ ဒါ အေျခခံျပည္သူေတြရဲ႕ စားဝတ္ေနေရး ခက္ခဲမႈနဲ႔ ပတ္သက္ေနတဲ့ ကိစၥတခု ျဖစ္တယ္။ ျပည္သူမ်ားေပါ့ေနာ္ ... တရားဝင္ အလုပ္အကိုင္ ရရွိေရးကို သိပ္ၿပီးေတာ့ အေလးထားတာပါ။"

ဒီလို အေသအေပ်ာက္ရွိတဲ့ ေက်ာက္စိမ္းတြင္း ေျမၿပိဳမႈေတြ အရင္ႏွစ္ေတြကလည္း ျဖစ္ပြားခဲ့ဖူးၿပီး ဒီႏွစ္ ေျမၿပိဳမႈကေတာ့ မွတ္မိသမွ် ျဖစ္ရပ္ေတြထဲ လူအေသအေပ်ာက္ အမ်ားဆုံးျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တုန္းက ေျမၿပိဳလို႔ လူ ၁၀၀ နီးပါး ေသဆုံးခဲ့ရသလို ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ မႏွစ္ကေတာ့ လူ ၅၀ ဝန္းက်င္ ေသဆုံးခဲ့ရတာပါ။ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ တကမာၻလုံးထြက္တဲ့ ေက်ာက္စိမ္းရဲ႕ ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္ကို ထုတ္လုပ္ေနတာျဖစ္ၿပီး ျမန္မာ့ေက်ာက္စိမ္းရဲ႕ အဓိကေဈးကြက္က တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ ျဖစ္ပါတယ္။

ကခ်င္ျပည္နယ္တြင္းက ေက်ာက္စိမ္းတြင္းေတြရဲ႕ ပိုင္ရွင္ေတြ ဘယ္သူေတြလဲ ဆိုတာကိုေတာ့ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း မသိရပါဘူး။

သဘာဝ သယံဇာတ ေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႔တခုျဖစ္တဲ့ Global Witness ကေတာ့ ဒီ ေက်ာက္စိမ္းတြင္းႀကီးေတြကို အရင္ စစ္အစိုးရ အရာရွိေဟာင္းေတြနဲ႔ သူတို႔နဲ႔ နီးစပ္သူ ခ႐ိုနီေတြ ပိုင္တာလို႔ စြပ္စြဲ ေၾကညာထားပါတယ္။ အခုေနာက္ဆုံး ျဖစ္ရပ္ဟာ ေက်ာက္တူးေဖာ္ေရးလုပ္ငန္းမွာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးေတြလုပ္ဖို႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္တဲ့ အစိုးရအတြက္ သတိေပးခ်က္တခုပါလို႔ ေျပာပါတယ္။ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္မွာ ေက်ာက္စိမ္းကရတဲ့ ဝင္ေငြ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၃၁ ဘီလီယံ ရွိေပမယ့္ ႏိုင္ငံဘ႑ာအျဖစ္ေတာ့ အနည္းအက်ဥ္းသာ ေရာက္သြားတယ္လို႔လည္း အဲဒီ Global Witness အဖြဲ႔က ေျပာပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

--------------------------------

(Unicode)

ဖားကန့် မြေစာပုံ ပြိုကျမှုအတွင်း ပျောက်ဆုံးသူတွေကို ဆက်လက်ရှာဖွေ

ဖားကန့် ကျောက်စိမ်းလုပ်ကွက်တွေက စွန့်ပစ်ထားတဲ့ မြေစာပုံတွေထဲမှာ ကျောက်ရှာရင်း မြေပြိုကျလို့ သေဆုံးရသူ ၁၇၄ ဦးကို ရှာဖွေတွေ့ရှိထားပြီး ဖြစ်ပေမယ့် ပျောက်ဆုံးနေသူတွေကို ဆက်လက်ရှာဖွေနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအကြောင်းအပြည့်အစုံကို ကိုရဲမင်းထွန်းက စုစည်း တင်ပြပေးထားပါတယ်။

ဖားကန္႔မွာ စြန္႔ပစ္ေျမစာပုံ ၿပိဳက်ၿပီးေနာက္ ကယ္ဆယ္ေရးေဆာင္ရြက္ေနသူမ်ား။ (ဇူလုိင္ ၂၊ ၂၀၂၀)
ဖားကန္႔မွာ စြန္႔ပစ္ေျမစာပုံ ၿပိဳက်ၿပီးေနာက္ ကယ္ဆယ္ေရးေဆာင္ရြက္ေနသူမ်ား။ (ဇူလုိင္ ၂၊ ၂၀၂၀)


ကချင်ပြည်နယ် ဖားကန့်မြို့နယ် တစ်သုံးလုံး၊ ရတနာကြယ်၊ ကျောက်မျက်ရွှေကြည်၊ ရတနာဆန်းရွှင်၊ ဧရာရတနာ စုပေါင်းလုပ်ကွက်ဟောင်း နေရာတွေမှာ ကျောက်မျက်ကုမ္ပဏီကြီးတွေ ရှာဖွေပြီးနောက် စွန့်ပစ်ထားတဲ့ မြေစာပုံတွေကြား ကျောက်ရှာကြသူတွေ မြေပြိုကျလို့ သေဆုံးရတာပါ။ စနေနေ့အထိ သေဆုံးသူ ၁၇၄ ဦးရဲ့ ရုပ်အလောင်းတွေ တွေ့ရှိထားပြီး ဖြစ်ပေမယ့် မြေပြိုကျပြီး ဖြစ်သွားတဲ့ ရွှံ့နွံအိုင်ကြီးထဲမှာ လူဘယ်နှစ်ယောက် ပိတ်မိ ပျောက်ဆုံးနေလဲဆိုတာ မသိရဘူးလို့ ဒေသခံ မီးသတ်ဌာနအရာရှိ ဦးကျော်ဝင်းဆွေက AFP သတင်းအေဂျင်စီကို ပြောပါတယ်။

“ဒါ အခုရှာတွေ့နေတာတောင်မှ ၂၀၀ နီးပါး ရှိနေတဲ့အတွက် ရှာမတွေ့ဘဲ မြေအောက်မှာ မြုပ်နေနိုင်သေးတဲ့ ရေပေါ်မပေါ်ဘဲနဲ့ အောက်မှာ ကျန်ရှိနေမှာလည်း တချို့တဝက်တော့ ရှိဦးမယ်လို့ ကျနော့်အနေနဲ့ ယူဆပါတယ်။”

ကျောက်မျက်တူးဖော်ရေး လုပ်ငန်းခွင်တွေရဲ့ စွန့်ပစ်မြေစာပုံတွေ ပြိုကျမှုအတွင်း ဒဏ်ရာရသူ ၅၄ ဦးကိုတော့ ဖားကန့်နဲ့ ဝှေဝါး တိုက်နယ်ဆေးရုံတွေကို ပို့ဆောင် ကုသပေးနေတယ်လို့ အစိုးရက သတင်းထုတ်ပြန်ထားပေမယ့် ဒီလူတွေရဲ့ ဒဏ်ရာရရှိမှု အခြေအနေတွေကိုတော့ မသိရပါဘူး။ သေဆုံးသူတွေကိုတော့ သောကြာနဲ့ စနေနေ့က အစုလိုက် မြေမြှုပ်သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့တယ်လို့လည်း ဒေသခံ တာဝန်ရှိသူတဦးက AFP သတင်းအေဂျင်စီကို ပြောပါတယ်။ သေဆုံးသူတချို့ကို ဘယ်သူဘယ်ဝါ ခွဲခြားနိုင်ခဲ့ပေမယ့်လည်း မခွဲခြားနိုင်ခဲ့သူတွေလည်း ရှိပါတယ်။ မြေပြိုကျမှုအတွင်း တူဖြစ်သူကို ဆုံးရှုံးခဲ့ရတဲ့ ဒေါ်ကြည်က အခုလိုပြောပါတယ်။

“အဆင်မပြေလို့ ဒီမှာလာလုပ်တာ။ ပါသွားတော့လည်း ဘယ်တတ်နိုင်မလဲ။ သေတာလည်း သူတယောက်တည်းမှ မဟုတ်တာဘဲ။”

အသက်ဆုံးရှုံးသွားသူ အများစုဟာ ရခိုင်ပြည်နယ်က လာရောက်လုပ်ကိုင်နေတဲ့ ကျောက်သမားတွေ ဖြစ်တယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောတယ်လို့ AFP သတင်းက ဖော်ပြပါတယ်။

ဖားကန့်ဒေသမှာ ကျောက်စိမ်းတူးဖော်သူတွေက မိုးမကျခင်မှာ အကြီးစား ယန္တရားကြီးတွေနဲ့ တူးဖော်ပြီးနောက် မြေစာပုံကြီးတွေ ကျန်ရှိခဲ့တာဖြစ်ပြီး အခုလို မိုးကျတဲ့ရာသီမှာ စွန့်ပစ်မြေစာပုံတွေကြား အကြွင်းအကျန် ကျောက်ရှာသူတွေ သေဆုံးရတာက မကြာခနဆိုသလို ဖြစ်နေတာပါ။ ကျောက်စိမ်းတူးဖော်ရေး လုပ်ကွက်ကြီးတွေရဲ့ စွန့်ပစ်မြေစာပုံတွေ အရေးနဲ့ ပတ်သက်လို့ အန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေးအတွက် ဘယ်လို ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်သလဲ ဆိုတာကတော့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မရှိပါဘူး။

နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကလည်း ဒီ ဝမ်းနည်းစဖွယ် ဖြစ်ရပ်ဟာ နိုင်ငံ့စီးပွားရေးတဖြစ်လဲ လူထု စားဝတ်နေရေး မပြေလည်တာနဲ့ သက်ဆိုင်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

"ပထမဆုံးကတော့ ကျမတို့နိုင်ငံအတွက် ဝမ်းနည်းစရာကိစ္စဖြစ်တယ်။ ဒါ အခြေခံပြည်သူတွေရဲ့ စားဝတ်နေရေး ခက်ခဲမှုနဲ့ ပတ်သက်နေတဲ့ ကိစ္စတခု ဖြစ်တယ်။ ပြည်သူများပေါ့နော် ... တရားဝင် အလုပ်အကိုင် ရရှိရေးကို သိပ်ပြီးတော့ အလေးထားတာပါ။"

ဒီလို အသေအပျောက်ရှိတဲ့ ကျောက်စိမ်းတွင်း မြေပြိုမှုတွေ အရင်နှစ်တွေကလည်း ဖြစ်ပွားခဲ့ဖူးပြီး ဒီနှစ် မြေပြိုမှုကတော့ မှတ်မိသမျှ ဖြစ်ရပ်တွေထဲ လူအသေအပျောက် အများဆုံးဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တုန်းက မြေပြိုလို့ လူ ၁၀၀ နီးပါး သေဆုံးခဲ့ရသလို ၂၀၁၉ ခုနှစ် မနှစ်ကတော့ လူ ၅၀ ဝန်းကျင် သေဆုံးခဲ့ရတာပါ။ မြန်မာနိုင်ငံဟာ တကမ္ဘာလုံးထွက်တဲ့ ကျောက်စိမ်းရဲ့ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ကို ထုတ်လုပ်နေတာဖြစ်ပြီး မြန်မာ့ကျောက်စိမ်းရဲ့ အဓိကဈေးကွက်က တရုတ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပါတယ်။

ကချင်ပြည်နယ်တွင်းက ကျောက်စိမ်းတွင်းတွေရဲ့ ပိုင်ရှင်တွေ ဘယ်သူတွေလဲ ဆိုတာကိုတော့ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း မသိရပါဘူး။

သဘာဝ သယံဇာတ စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့တခုဖြစ်တဲ့ Global Witness ကတော့ ဒီ ကျောက်စိမ်းတွင်းကြီးတွေကို အရင် စစ်အစိုးရ အရာရှိဟောင်းတွေနဲ့ သူတို့နဲ့ နီးစပ်သူ ခရိုနီတွေ ပိုင်တာလို့ စွပ်စွဲ ကြေညာထားပါတယ်။ အခုနောက်ဆုံး ဖြစ်ရပ်ဟာ ကျောက်တူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းမှာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးတွေလုပ်ဖို့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဦးဆောင်တဲ့ အစိုးရအတွက် သတိပေးချက်တခုပါလို့ ပြောပါတယ်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှာ ကျောက်စိမ်းကရတဲ့ ဝင်ငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၁ ဘီလီယံ ရှိပေမယ့် နိုင်ငံဘဏ္ဍာအဖြစ်တော့ အနည်းအကျဉ်းသာ ရောက်သွားတယ်လို့လည်း အဲဒီ Global Witness အဖွဲ့က ပြောပါတယ်။

XS
SM
MD
LG