သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

Twilight Over Burma: My life as a Shan princess လုိ႔ အမည္ေပးထားတဲ့ ရွမ္းေစာ္ဘြား စ၀္ၾကာဆုိင္ရဲ႕ မဟာေဒ၀ီ စ၀္သုစႏၵီ ေခၚ Inge Sergeant ရဲ႕အေၾကာင္း ႐ုိက္ကူးထားတဲ့ မွတ္တမ္းဇာတ္ကားဟာ ရွမ္းလူမ်ဳိးေတြရဲ႕ သမုိင္းသက္သက္သာ မဟုတ္ဘဲ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ သမုိင္းေၾကာင္း ျဖစ္ရပ္မွန္ကုိ ရုိက္ကူးထားတာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ၁၄ ရက္ေန႔ကေန ၁၉ ရက္ေန႔အထိ က်င္းပမွာျဖစ္တဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာ ရုပ္ရွင္ပြဲေတာ္မွာ ဒီမွတ္တမ္းတင္ ရုပ္ရွင္ကားကုိ ျပသသင့္တယ္လုိ႔ ႏုိင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရး အဖြဲ႔နဲ႔ ျပည္ပမွာ ရွိတဲ့ လူမႈအဖြဲ႔အစည္းေတြက ေျပာဆုိလုိက္ပါတယ္။ အေသးစိတ္ တုံ႔ျပန္ခ်က္ေတြကုိ ကုိေဇာ္၀င္းလႈိင္က စုစည္း တင္ျပထားပါတယ္။

Twilight Over Burma စာအုပ္ကို အေျခခံထားတဲ့ မွတ္တမ္းတင္ဇာတ္ကားကုိ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ လက္ရွိ က်င္းပေနတဲ့ - လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာ လုိ႔ အမည္ေပးထားတဲ့ ႏုိင္ငံတကာ ႐ုပ္ရွင္ပဲြေတာ္မွာ ျပသခြင့္ ပိတ္ခံခဲ့ရတဲ့အတြက္ လူ႔အခြင့္အေရး အဖြဲ႔အစည္းေတြနဲ႔ ျပည္တြင္း ျပည္ပက လူ႔အခြင့္အေရးကုိ ေလးစားတန္ဖုိးထားသူေတြရဲ႕ ေ၀ဖန္ ေျပာဆုိမႈေတြ ထြက္ေပၚလာေနတာမွာ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုမွာ ေရာက္ရွိေနတဲ့ ျမန္မာႏြယ္ဖြားေတြ အပါအ၀င္ HRW လူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႔ကပါ အခုလုိ ပိတ္ပင္မႈဟာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈတခုအျဖစ္ ရႈျမင္ သုံးသပ္ၾကပါတယ္။

ဒီ႐ုပ္ရွင္ကား ျပသခြင့္ ပိတ္ပင္လုိက္တာဟာ လူသားေတြရဲ႕ အေျခခံအက်ဆုံး လူ႔အခြင့္အေရးကုိ ခ်ဳိးေဖာက္ရာက်တယ္လုိ႔ HRW လူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႔ရဲ႕ အာရွေရးရာ ညြန္ၾကားေရးမွဴး Brad Adam က ေျပာပါတယ္။

“ဆင္ဆာလုပ္ ပိတ္ပင္ျခင္းဟာ - ကုလသမဂၢလူ႔အခြင့္အေရး ေၾကညာစာတမ္း အပုိဒ္ ၁၉ ပါ လြတ္လပ္စြာ ဆႏၵသေဘာထား ေဖာ္ထုတ္ခြင့္၊ သတင္းအခ်က္အလက္ လြတ္လပ္စြာ ရယူခြင့္ စတဲ့ အေျခခံအက်ဆုံး လူ႔အခြင့္အေရးေတြကုိ ခ်ဳိးေဖာက္ရာ ေရာက္ပါတယ္။ ဒါဟာ NLD အစုိးရနဲ႔ တျခား လူ႔အခြင့္အေရး ခ်စ္ျမတ္ႏုိးသူေတြ တည္ေဆာက္ႏုိင္ဖုိ႔ ႀကိဳးစားေနၾကတဲ့ ဒီမုိကေရစီစနစ္ရဲ႕ အေျခခံအက်ဆုံး အုတ္ျမစ္လည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ကေလးငယ္ေတြနဲ႔ ကာမျပဳက်င့္တဲ့ အေၾကာင္းကိစၥလုိ အစြန္းေရာက္တဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြကလြဲလုိ႔ တျခား ႐ုပ္ရွင္ကားေတြကုိ ျပသခြင့္ ပိတ္ပင္စရာ အေၾကာင္းမရွိပါဘူး။ ဒီပိတ္ပင္မႈဟာ ႏုိင္ငံေရးကိစၥ တခုထဲေၾကာင့္ ပိတ္ပင္တယ္ဆုိတာ သိသာပါတယ္။”

UDHR ေခၚတဲ့ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရးေၾကညာစာတမ္းပါ အေျခခံလူ႔အခြင့္အေရးေတြကို မွတ္တမ္းတင္ ရုပ္ရွင္ကားကတဆင့္ အမ်ားျပည္သူ နားလည္သိရိွလာေအာင္ ရုပ္ရွင္အတတ္ပညာကဆင့္ ေဖာ္ျပတဲ့ပဲြေတာ္မွာ ျပသတဲ့ ရုပ္ရွင္ကားေတြထဲက နုိ္ဘယ္လ္ဆုရွင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဆု၊ နိုဘယ္လ္ဆုရွင္ Václav Havel ဆု၊ မင္းကိုႏိုင္ဆု၊ ဦး၀င္းတင္ဆုေတြကို ႏွစ္စဥ္ ေရြးခ်ယ္ခ်ီးျမႇင့္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီႏွစ္မွာေတာ့ အဲဒီဆုေတြအျပင္ ဗီြအိုေအ အေမရိကန္အသံကလည္း ဗီြအိုေအဆုအေနနဲ႔ ဆုတဆု ခ်ီးျမႇင့္ဖို႔ ရိွပါတယ္။

ေဒါက္တာ စုိင္းေထြးေမာင္ဟာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ကာလီဖုိးနီးယားျပည္နယ္၊ ဆန္ဖရန္စစၥကုိၿမိဳ႕အေျခစုိက္ ရွမ္းစာေပနဲ႔ ယဥ္ေက်းမႈအသင္း ဥကၠ႒ပါ။ သူက ဒီရုပ္ရွင္ကားဟာ ရွမ္းလူမ်ဳိးေတြရဲ႕ သမုိင္းသာမကပဲ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ သမုိင္းျဖစ္ရပ္မွန္ ျဖစ္တဲ့အတြက္ လူတုိင္း ၾကည့္ရႈခြင့္ ရသင့္တယ္လုိ႔ ေျပာပါတယ္။

“လူ႔အခြင့္အေရးလို႔ေျပာကတည္းကေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ အခြင့္အေရးရွိရမွာပဲ ဟုတ္တယ္မဟုတ္လား။ ဆုိေတာ့ လူ႔အခြင့္အေရးအရဆုိရင္ က်ေနာ္တုိ႔က ျပပိုင္ခြင့္ရွိရမယ္။ လူထုေတြလည္း ၾကည့္ပို္င္ခြင့္ရွိရမယ္။ အမွန္တရားကိုလည္း သိပိုင္ခြင့္ရွိရမယ္။ တကယ္ဆုိရင္ ဒီ႐ုပ္ရွင္က က်ေနာ္တုိ႔ရဲ႕ ရွမ္းေစာ္ဘြား စ၀္ၾကာဆုိင္နဲ႔ ဇနီး မဟာေဒ၀ီ စ၀္သုစႏၵီတို႔ရဲ႕ သမိုင္းအျပင္ က်ေနာ္တုိ႔ရဲ႕ ရွမ္းသမုိင္းလည္းဟုတ္တယ္။ အဲဒါကို က်ေနာ္တုိ႔အေနနဲ႔ ရွမ္းလူမ်ိဳးသာမကဘူး။ ဗမာျပည္မွာရွိတဲ့ တုိင္းရင္းသူတုိင္းရင္းသား၊ ဗမာႏုိင္ငံသူႏုိင္ငံသားအားလံုး ဗမာ့ရာဇ၀င္၊ ရွမ္းရာဇ၀င္မွာ တကယ့္အျဖစ္မွန္ကို သိဖုိ႔ လိုအပ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔လည္း သူေရးထားတဲ့ Twilight over Burma ဆိုတဲ့စာအုပ္ထဲမွာ တကယ့္ အမွန္တရားေတြ၊ တကယ့္အျဖစ္အပ်က္ကို သူ ေသခ်ာေရးထားတယ္။ အဲဒါကို ျပန္ၿပီးေတာ့မွ ႐ုပ္ရွင္႐ိုက္ၿပီးေတာ့ လူထုေတြကို ျပဖို႔ ၾကည့္ဖုိ႔ သိဖုိ႔လုပ္တဲ့အခါမွာ က်ေနာ့္အျမင္ကေတာ့ လူတုိင္း ၾကည့္သင့္တယ္၊ သိသင့္တယ္ဗ်။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုရင္ ခုနကေျပာသလို ျဖစ္ခဲ့တာလည္း ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ကတည္းက ျဖစ္လာတဲ့ကိစၥ ဆုိေတာ့ အခုမွပဲ ထုတ္ေဖာ္ၿပီး ေျပာခြင့္၊ ျပခြင့္၊ လူထုေတြလည္း သိခြင့္ ရတယ္ဆုိရင္ေတာင္ ေတာ္ေတာ္ေလးကို ေနာက္က်ေနၿပီ။”

ရုပ္ရွင္ဆင္ဆာအဖြဲ႔က ဒီဇာတ္ကားကုိ ျပသခြင့္မျပဳဖုိ႔ ဆုံးျဖတ္လုိက္တယ္ဆုိေပမဲ့လည္း ျမန္မာႏုိင္ငံဟာ လူ႔အခြင့္အေရး စံခ်ိန္စံညႊန္းေတြကုိ ေလးစားလုိက္နာတဲ့ ဒီမုိကေရစီစနစ္ ေပၚထြန္းေရး ႀကိဳးပမ္းေနတဲ့ ကာလျဖစ္တာေၾကာင့္ အခုလုိ ပိတ္ပင္ဖုိ႔ ဆုံးျဖတ္တာဟာ မွန္ကန္မႈ မရွိဘူးလုိ႔ ေဒါက္တာ စုိင္းေထြးေမာင္က ေျပာပါတယ္။

“ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ လြတ္လပ္မႈ အခု ေမွ်ာ္လင့္ေနတာ ဒီမိုကေရစီ၊ လူ႔အခြင့္အေရး အမ်ားႀကီး ရလာမယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ဒီလိုပဲ ၿဗံဳးဒိုင္းႀကီး အဲဒီ႐ုပ္ရွင္ကို ျပခြင့္ ပိတ္ပင္လုိက္တယ္ ဆုိကတည္းက ဒါကေတာ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရဲ႕ သိကၡာကိုလည္း ထိတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံ ဒီမိုကေရစီဆုိတဲ့ နာမည္ကိုလည္း အရမ္း ထိခိုက္တယ္။”

Colorado ျပည္နယ္က အၿငိမ္းစားပါေမာကၡ ေဒါက္တာေက်ာ္၀င္းဟာ Inge Sergeant ေခၚ မဟာေဒ၀ီ စ၀္သုစႏၵီရဲ႕ မိတ္ေဆြတဦးပါ။ ဒီရုပ္ရွင္ ပိတ္ပင္ခံရမႈနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ သူ႔ရဲ႕ သေဘာထားကုိ အခုလုိ ေျပာျပပါတယ္။

“Inge Sergeant သူကိုယ္တုိင္ေရးတယ္၊ သူ႔အထုပၸတၱိဆုိတာကို တိုင္းသူျပည္သားေတြ အားလံုး သိသင့္တယ္။ သူ႔ေယာက်ာ္း စ၀္ၾကာဆုိင္ ဟာ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ မတ္လ ၂ ရက္ေန႔ညက ေပ်ာက္သြားတယ္။ ဘယ္လိုေပ်ာက္သြားတယ္ဆိုတာ သူ႔ကိုလည္း သူတုိ႔ အေၾကာင္းမၾကားဘူး။ သူတုိ႔လည္း သိခ်င္တာလည္း မေျပာဘူး။ သူ႔ခင္ဗ်ာ ေတာ္ေတာ့္ကို ဒုကၡေရာက္ေတာ့တာေပါ့။ အဲဒီေတာ့ ဒီဥစၥာ တုိင္းသူျပည္သားေတြ သိသင့္တယ္။ ဘယ္လိုျဖစ္သြားလဲဆုိတာ။ ၿပီးသြားတ့ဲကိစၥကေတာ့ ၿပီးသြားၿပီေလ။ ဒါေပမဲ့ မျဖစ္ႏုိင္ေအာင္ ဒီဥစၥာက သင္ခန္းစာတခုပဲ။ ေနာင္လာေနာက္သားေတြအတြက္ ဒီဥစၥာမ်ိဳး မျဖစ္ေအာင္ ပိုမို သိလို႔ရွိရင္ က်ေနာ္တုိ႔ သင့္သင့္ျမတ္ျမတ္ေနႏုိင္တယ္။ ရွမ္းတို႔၊ ခ်င္းတုိ႔၊ ကခ်င္တို႔၊ ကရင္တုိ႔နဲ႔။ ေသသြားတဲ့သူေတြ ျပန္ရွင္ေအာင္ လုပ္လို႔မရဘူး။ ဒါေပမဲ့ ေနာက္ေနာင္ မျဖစ္ႏုိင္ေအာင္ ဒီဥစၥာကို တုိင္းသူျပည္သားေတြလည္း သိသင့္တယ္။ အဲေတာ့ ဒီ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္မွာ ျပသင့္တယ္။ ဒီဥစၥာက။ ဒီမိုကေရစီဆုိတာ ခရီးလမ္းပဲဗ်။ တ႐ုတ္အဆုိရွိတယ္။ ‘The longest journey begins with the first step’ တာရွည္သြားရမယ့္ခရီးဟာ ပထမေျခလွမ္းနဲ႔ စတယ္။ အဲေတာ့ ဒီမိုကေရစီေရာက္ဖုိ႔ဟာ အမ်ားႀကီး ေျခလွမ္းေတြ တက္စရာရွိေသးတယ္။ အဲေတာ့ ပထမ ႏွစ္လမ္း၊ သံုးလမ္း သြားႏုိင္ဖုိ႔ အစအခြင့္က ျပဳထားရလိမ့္မယ္။ အဲေတာ့ ဆင္ဆာဘုတ္က ဒီ႐ုပ္ရွင္ကို ပိတ္ထားတယ္ဆုိတာ က်ေနာ္ စဥ္းစားလို႔မရဘူး။ သူတုိ႔ပိတ္လုိက္တယ္ဆုိတာ သူတုိ႔မွားတာ။”

လက္ရွိမွာ အသက္ ၈၂ ႏွစ္ရွိၿပီျဖစ္တဲ့ Inge Sergeant ဟာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၊ Colorado ျပည္နယ္၊ Boulder ၿမိဳ႕မွာ ေနထုိင္လ်က္ ရွိပါတယ္။ သူဟာ ဒီရုပ္ရွင္ရုိက္ကူးတဲ့ သူ႔ကုိယ္ေတြ႔ Twilight Over Burma: My life as a Shan princess စာအုပ္ထုတ္ေ၀မႈက ေရာင္းရတဲ့ေငြေတြကုိ ထုိင္း-ျမန္မာနယ္စပ္မွာရွိတဲ့ ဒုကၡသည္ေတြအတြက္ လွဴဒါန္းခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ သူ႔ရဲ႕ အဲဒီလုိ ႀကိဳးပမ္း အားထုတ္မႈေတြေၾကာင့္ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္က UNA ကုလသမဂၢအဖြဲ႔ကေန ႏုိင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရးဆု ခ်ီးျမႇင့္ခံခဲ့ရပါတယ္။

ေလးႀကိမ္ေျမာက္အျဖစ္နဲ႔ ဒီႏွစ္က်င္းပတဲ့ ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္မွာ ႏိုင္ငံတကာ ႐ုပ္ရွင္နဲ႔ ျမန္မာ႐ုပ္ရွင္ကားေပါင္း ၆၀ ေက်ာ္ကို ႏုိင္ငံတကာနဲ႔ ျပည္တြင္းမွာရွိတဲ့ နယ္ပယ္အသီးသီးက ကၽြမ္းက်င္သူေတြက အမွတ္ေပးေရြးခ်ယ္တာအျပင္ ႐ုပ္ရွင္ပြဲလာသူေတြရဲ႕ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္ေတြနဲ႔ ဆုေပးေရြးခ်ယ္သြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG