သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

႐ိုဟင္ဂ်ာအေရး အဆိုျပဳခ်က္မူၾကမ္း လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီ အတည္ျပဳ

  • ကိုုေက်ာ္ေအာင္လြင္

ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္းက ရိုဟင္ဂ်ာ မူဆလင္နဲ႔ တျခား လူနည္းစုေတြရဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရး အေျခအေနေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ကုလသမဂၢ လူ႕အခြင့္အေရး ေကာင္စီမွာ မေန႔တုန္းက အထူးအစည္းအေ၀း ေခၚယူခဲ့ၿပီး ဆံုးျဖတ္ခ်က္မူၾကမ္းကို အတည္ျပဳခဲ့ၾကပါတယ္။ လူ႕အခြင့္အေရး ေကာင္စီ အဖြဲ႕၀င္ႏိုင္ငံ အမ်ားစုဟာ ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္းက ပဋိပကၡေတြရဲ႕ အေျခအေနမွန္ေတြကို သိႏိုင္ဖို႔ ကုလသမဂၢရဲ႕ အခ်က္အလက္ ရွာေဖြေရးအဖြဲ႔ကို ျမန္မာအစိုးရက လာေရာက္လုပ္ေဆာင္ခြင့္ေပးဖို႔ တိုက္တြန္း ေတာင္းဆိုေနၾကတာပါ။ အေျခအေနေတြကို ကိုေက်ာ္ေအာင္လြင္က ေျပာျပပါလိမ့္မယ္။

ကုလသမဂၢ လူ႕အခြင့္အေရးေကာင္စီ အဖြဲ႕၀င္ႏိုင္ငံေပါင္း ၄၇ ႏိုင္ငံ ရွိတဲ့အထဲမွာ ၃၃ ႏိုင္ငံက မေန႔က အထူးအစည္းအေ၀းရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ မူၾကမ္းကို ေထာက္ခံခဲ့ၾကၿပီး တရုတ္၊ ဖိလစ္ပိုင္နဲ႕ ဘူရြန္တီ ၃ ႏိုင္ငံကေတာ့ ကန္႔ကြက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အိႏိၵယ၊ ဂ်ပန္နဲ႔ အီေကြေဒါ အပါအ၀င္ ၉ ႏိုင္ငံက ၾကားေနခဲ့ၾကပါတယ္။ အထူးအစည္းအေ၀းရဲ႕ သဘာပတိ ေထာက္ခံမဲမ်ားတဲ့ အတြက္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မူၾကမ္းကို အတည္ျပဳတယ္လို႔ စကားျပန္ကေနတဆင့္ ေျပာခဲ့တာပါ။

အဆိုျပဳခ်က္ကို တင္သြင္းတဲ့ အဓိက ၂ႏိုင္ငံကေတာ့ ဘဂၤလားေဒ့ခ်္နဲ႔ ေဆာ္ဒီအာေရးဗ်ႏိုင္ငံေတြပါ။ မေန႕က အထူးအစည္းအေ၀း အၿပီး ဘဂၤလားေဒ့ခ်္သံအမတ္ Shameem Ahsan ကေတာ့ အခုလို အထူးအစည္းအေ၀း ေခၚယူဖို႔ အားေပးေထာက္ခံတဲ့ ႏိုင္ငံေပါင္းက လူ႕အခြင့္အေရးေကာင္စီ အဖြဲ႕၀င္ ၃၃ ႏိုင္ငံ အပါအ၀င္ ႏိုင္ငံေပါင္း ၈၀ ေက်ာ္က ေထာက္ခံခဲ့တာလို႔ ဆိုပါတယ္။

“ အခုဆံုးျဖတ္ခ်က္ မူၾကမ္းရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ့ ျမန္မာအစိုးရအေနနဲ႕ ရိုဟင္ဂ်ာ အေရးကို အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ ေျဖ ရွင္းမႈမ်ိဳးနဲ႕ လုပ္ေဆာင္လာေအာင္ တိုက္တြန္းတဲ့ သေဘာပါပဲ။ အခုအဆိုျပဳခ်က္ဟာ ဖိႏွိပ္ရက္စက္မႈေတြနဲ႕ ႀကံဳေတြ႕ေနရ တဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာေတြရဲ႕ အေျခအေနေတြကို မ်ွမွ်တတနဲ႔ ေပၚလြင္ေအာင္ ေရးသားထားတာပါ။ အလြတ္သေဘာ ေဆြးေႏြးမႈမွာ ပါ၀င္ခဲ့တဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံက ကိုယ္စားလွယ္ကိုလည္း ေက်းဇူးတင္ပါတယ္လို႔ ေျပာသြားခဲ့တာပါ။”

ေဆာ္ဒီအာေရးဗ်ႏိုင္ငံ ဘက္ကလည္း ျမန္မာအာဏာပိုင္ေတြ အေနနဲ႕ ႏိုင္ငံတကာ အသိုင္းအ၀ိုင္းနဲ႔ ရိုဟင္ဂ်ာအေရး ေျဖရွင္းမႈမွာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ဖို႔ တိုက္တြန္းခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ကိုယ္စားလွယ္ သံအမတ္ ဦးထင္လင္းကေတာ့ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မူၾကမ္းကို ကန္႕ကြက္ခဲ့ပါတယ္။

“ အခု အဆိုျပဳခ်က္မူၾကမ္းဟာ ကမၻာတ၀ွမ္းက လူ႕အခြင့္အေရး ျမွင့္တင္ဖို႔နဲ႕ ကာကြယ္ဖို႔ ခ်မွတ္ထားတဲ့ လမ္းေၾကာင္းေတြက ႀကိဳးပမ္းမႈေတြနဲ႔ ေ၀းကြာေနတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ျပႆနာရဲ႕ အစိတ္အပိုင္းတခု မဟုတ္သင့္ဘဲ ျပႆနာကို ေျဖရွင္းမႈရဲ႕ အစိတ္ အပိုင္း ျဖစ္ရပါလိမ့္မယ္။ မူၾကမ္းထဲမွာ ပါ၀င္တဲ့ တခ်ိဳ႕အခ်က္ေတြက ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ အခ်ဳပ္အခ်ာ အာဏာကို ထိပါးေနသလို အမွန္တရားနဲ႕လည္း ေ၀းကြာေနပါတယ္။ ျမန္မာအစုိးရဟာ မစၥတာ အာနန္အဖြဲ႕ရဲ႕အႀကံျပဳခ်က္ ေတြအတိုင္းလိုက္နာအေကာင္အထည္ေဖၚေနတာပါ။ ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္းကလက္ရွိအေျခအေနေတြက ႀကီးမားရႈပ္ ေထြးေနတာမို႔ ကုလသမဂၢရဲ႕ အခ်က္အလက္ရွာေဖြေရးအဖြဲ႕ကို ျမန္မာအစိုးရကလက္မခံပါဘူး။ ဒီအေျခအေနေတြကို ႏိုင္ငံတကာက နားလည္သေဘာေပါက္ဖို႔လိုပါတယ္။”

တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ကိုယ္စားလွယ္ မစၥတာ Jiang Duan ကေတာ့ ရိုဟင္ဂ်ာပဋိကၡကို ေျဖရွင္းေရးမွာ ဘဂၤလားေဒ့ခ်္နဲ႕ ျမန္ မာ၂ႏိုင္ငံအၾကား ေစ့စပ္ ညွိႏႈိင္းယူတာကအေကာင္းဆံုးေျဖရွင္းမႈလို႔ယူဆၿပီး ဒီအဆုိျပဳခ်က္မူၾကမ္းဟာလက္ရွိ အေျခ အေနကို ေျပလည္ေစေရး အေထာက္အကူျပဳမွာမဟုတ္တာေၾကာင့္ ကန္႔ကြက္ရတာလို႔ စကားျပန္ကတဆင့္ေျပာပါတယ္။

“ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ အျမင္အရ ဒီ အဆိုျပဳခ်က္ မူၾကမ္းဟာ ျပသနာကို ေျဖရွင္းရာ မေရာက္ဘဲ ပိုၿပီး ရႈပ္ေထြးေစတဲ႔ အတြက္ ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြ ဌာေနျပန္ပို႔ေရး အစီအစဥ္ကို အဟန္႔အတား ျဖစ္ေစသလို ရခိုင္ျပည္နယ္ ျပသနာ အေျဖရွာေရးကိုလည္း အေႏွာင့္အယွက္ ျဖစ္ေစပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဘဂၤလားေဒရွ္႕ေရာ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားကိုပါ ေရွ႕ရႈရာ မေရာက္ပါဘူး။ ဒီအေျခအေန အျပင္ လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ သေဘာထားကို အေျခခံၿပီး တရုတ္က ဒီအဆိုကို မဲခြဲဆံုးျဖတ္ဖို႔ အတြက္ ေတာင္းဆိုခဲ႔သလို ဒီအဆုိုျပဳခ်က္ကိုလည္း ကန္႔ကြက္ပါတယ္။”

ၾကားေနခဲ့တဲ့ အိႏိၵယႏိုင္ငံရဲ႕ ကိုယ္စားလွယ္ Mr. Rajiv Kumar Chander ကေတာ့ ျမန္မာနဲ႔ ဘဂၤလားေဒ့ခ်္ အၾကားအျပဳ သေဘာေဆာင္တဲ့ ေဆြးေႏြးအေျဖရွာမႈေတြ လုပ္ၾကဖို႔ တိုက္တြန္းခဲ့ပါတယ္။

“လူ႔အခြင့္အေရးကို ေထာက္ခံအားေပးရာမွာလည္း ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ရာမွာ သက္ဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံနဲ႔ အျပဳသေဘာေဆာင္ ေဆြးေႏြးျခင္းကေန ေဆာင္ရြက္ျခင္းက အေကာင္းဆံုး နည္းလမ္းျဖစ္တယ္လို႔ အိႏၵိယက အျမဲလက္ခံထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီကိစၥကို တရားမ ွ်တစြာ ဘက္မလိုက္ဘဲ ကိုင္တြယ္ လုပ္ေဆာင္ဖို႔ လိုအပ္တဲ႔ အတြက္ လက္ရွိ ရခိုင္အေရးမွာလည္း အလားတူ ေဆာင္ရြက္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒီအေျခအေန အရ အိႏၵိယအေနနဲ႔ အဆိုျပဳခ်က္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ၾကားေနဖို႔ ဆံုးျဖတ္ပါတယ္။”

အဆိုျပဳခ်က္ကို ေထာက္ခံခဲ့တဲ့ အေမရိကန္ကိုယ္စားလွယ္ Ms. Kelly Currie ကေတာ့ ရခိုင္ျပည္နယ္ အတြင္း ျဖစ္ပြါးေနတဲ့ ပဋိပကၡေတြနဲ႕ ပတ္သက္ၿပီး ကုလသမဂၢရဲ႕ အခ်က္အလက္ ရွာေဖြေရး အဖြဲ႕နဲ႕တျခား ကုလသမဂၢ အဖြဲ႕အစည္းေတြကို ၀င္ေရာက္လုပ္ေဆာင္ခြင့္ ေပးဖို႔ ျမန္မာအစိုးရကို ထပ္ၿပီး ေတာင္းဆိုခဲ့ပါတယ္။

“ျမန္မာအစိုးရရဲ႕ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး ေကာ္မရွင္ အေနနဲ႔ အစီရင္ခံစာ တင္သြင္းခဲ႔ၿပီး ျဖစ္ေပမယ့္ ေတြ႔ရွိခ်က္ေတြကို ယံုၾကည္ စိတ္ခ်ရတယ္လို႔ အေမရိကန္က မယူဆပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ သီးျခား လြတ္လပ္တဲ႔ အဖြဲ႔ကိုု ဖြဲ႔စည္းၿပီး လူ႔အခြင့္အေရး က်ဴးလြန္ ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြကို အျမန္ဆံုး စံုစမ္းစစ္ေဆးဖို႔ တိုက္တြန္းပါတယ္။ စိုးရိမ္စရာ ေကာင္းလွတဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရး က်ဴးလြန္ ခ်ိဳးေဖာက္တဲ႔ စြပ္စြဲခ်က္ေတြကို ဆက္လက္ ျငင္းဆိုေနၿပီး ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူေတြကို ဥပေဒက ကင္းလြတ္ခြင့္ ေပးေနတာကို အဆံုးမသတ္သေရြ႕ေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံ အေနနဲ႔ လက္ရွိ ရင္ဆိုင္ေနရတဲ႔ ပဋိပကၡကို ေက်ာ္လႊားႏိုင္မွာ မဟုုတ္ပါဘူး။ ”

ရိုဟင္ဂ်ာ မူဆလင္ေတြကို ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းမွာ စနစ္တက်နဲ႕ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ဖိႏွိပ္ရက္စက္မႈေတြ လုပ္ခဲ့တဲ့ကိစၥေတြ ဟာ လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္မႈ သေဘာမ်ိဳးျဖစ္ေနတယ္လို႔ ကုလသမဂၢ လူ႕အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ မဟာမင္းႀကီး Zeid Al Hussein က မေန႕ကပဲ ေျပာခဲ့ပါတယ္။

အခုဆံုးျဖတ္ခ်က္ မူၾကမ္းအရ ရိုဟင္ဂ်ာေတြရဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရး အေျခအေနေတြ တိုးတက္မႈရွိမရွိကို လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ မဟာမင္းႀကီးက ေစာင့္ၾကည့္ ေပးဖို႔ေတာင္းဆိုခဲ့ၿပီး၊ ပဋိပကၡကို အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ ေျဖရွင္းမႈေတြ လုပ္ေဆာင္လာေအာင္ အေျခအေနေတြကို ၃ႏွစ္ဆက္တိုက္ အေကာင္အထည္ေဖၚ ေဆာင္ရြက္သြားဖို႔နဲ႔ ျဖစ္ေပၚတိုးတက္မႈေတြကို အစီရင္ခံစာ တင္းသြင္းဖို႔ကိုလည္း တိုက္တြန္းထားပါတယ္။ ျမန္မာဘက္က ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ အေျခအေန တိုးတက္မႈ ရွိမရွိဆိုတာနဲ႕ အခ်က္အလက္ရွာေဖြေရး အဖြဲ႕နဲ႔ တျခား ကုလသမဂၢ အဖြဲ႕အစည္းေတြကို လက္ခံမႈရွိမရွိ အေျခအေနေတြကိုလည္း အစီရင္ခံ တင္ျပဖို႔ တိုက္တြန္းထားပါတယ္။

XS
SM
MD
LG