သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ေနရပ္ျပန္မယ့္ ဒုကၡသည္ေတြ လုံၿခံဳမႈရွိေရး ကုလလူ႔အခြင့္အေရးမင္းႀကီး တုိက္တြန္း


လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢမဟာမင္းႀကီး Zeid al Hussein (၂၇ႀကိမ္ေျမာက္ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီ)

ရခိုင္ေျမာက္ပိုင္း ပဋိပကၡေတြျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ေနရာေတြက လူ႕အခြင့္အေရးအေျခအေနေတြကို အေသအခ်ာ ေစာင့္ၾကပ္ ၾကည့္ရႈႏိုင္ျခင္းမရိွပဲနဲ႕ေတာ့၊ ရိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ေတြကို ေနရပ္ျပန္ပို႔ဖို႔ဆိုတာ မျဖစ္သင့္ဘူးလို႔ လူ႔အခြင့္အေရးမဟာမင္းႀကီးက ေျပာလိုက္ပါတယ္။ ရခိုင္ေျမာက္ပိုင္း ပဋိပကၡတြင္းက လူ႔အခြင့္အေရးအေျခအေနေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ေဆြးေႏြးၾကတဲ့ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီရဲ႕ အထူးအစည္းအေ၀းမွာ ေျပာသြားတာပါ။ အစည္းအေ၀းတက္ေရာက္လာတဲ့ ျမန္မာသံအမတ္ႀကီးကေတာ့ ဒုကၡသည္ေတြ ျပန္လည္လက္ခံေရးအစီအစဥ္ေဆာင္ရြက္ထားမႈေတြကို ရွင္းျပသလို၊ အခိုင္အမာမရိွတဲ့ စြတ္စဲြခ်က္ေတြေၾကာင့္ အေျခအေနအေပၚ အမွန္အတိုင္းသံုးသပ္ႏိုင္ဖို႔ ခက္လိမ့္မယ္လို႔ပဲ သတိေပးသြားပါတယ္။ ဒီ အစည္းအေ၀းသတင္းကိုေတာ့ ေစာင့္ၾကည့္သတင္းယူေနတဲ့ ကိုသားညြန္႔ဦးက ေျပာျပေပးမွာပါ။

ျမန္မာ့အိမ္နီးခ်င္း ဘဂၤလားေဒ့ရ္ွႏိုင္ငံရဲ႕ ေတာင္းဆိုခ်က္နဲ႔ ဒီကေန႔မွာ ေခၚယူတဲ့ ကုလသမဂၢလူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီ အထူးအစည္းအေ၀းမွာ ရိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ေတြရဲ႕ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္ခံရမႈအေျခအေနနဲ႔ လက္ရိွသူတို႔ႀကံဳေနရတဲ့ အၾကပ္အတည္းေတြအျပင္၊ ဒုကၡသည္ေတြ ေနရပ္ျပန္ေရးကိစၥေတြကိုပါ ကုလသမဂၢ အႀကီးတန္းအရာရိွေတြနဲ႔ အဖဲြ႕၀င္ႏိုင္ငံ ကိုယ္စားလွယ္ေတြက ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကပါတယ္။

အထူးသျဖင့္ေတာ့ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီရဲ႕ အခ်က္အလက္စုေဆာင္းေရးအဖဲြ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း ၀င္ေရာက္စစ္ေဆးခြင့္မရတာ အျခားႏိုင္ငံတကာအဖဲြ႔အစည္းေတြ ရခိုင္ေျမာက္ပို္င္းအေျခအေနကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္သြားေရာက္ စစ္ေဆးခြင့္မရတာေတြေၾကာင့္ အဲဒီက လူ႔အခြင့္အေရးအေျခအေနေတြအေပၚ စိုးရိမ္မကင္းျဖစ္ေနၾကတာေတြ႕ရပါတယ္။

ျမန္္မာအာဏာပိုင္ေတြအေနနဲ႔ ဖံုးကြယ္ထားစရာမရိွဘူးဆိုရင္၊ သီးျခားလြတ္လပ္တဲ့ ေစာင့္ၾကပ္ေရးအဖဲြ႔ေတြ သြားေရာက္တာကို ဘာမွ ထိတ္လန္႔စရာမလိုဘူးလို႔ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢမဟာမင္းႀကီး Zeid al Hussein က ေျပာပါတယ္။

အၾကမ္းဖက္မႈေတြ ထပ္မံမျဖစ္လာဖို႔နဲ႔ အဲဒီေဒသအေပၚ ႏိုင္ငံတကာယံုၾကည္မႈေတြ ရလာဖို႔ဆိုရင္ လူ႔အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖဲြ႔ေတြ အဲဒီေဒသသြားေရာက္ခြင့္ျပဳရမွာျဖစ္ၿပီး၊ လူ႔အခြင့္အေရးအေျခအေနေတြကို ေစာင့္ၾကည့္ႏိုင္ျခင္းမရိွဘူးဆိုရင္ေတာ့ ဒုကၡသည္ေတြ ျပန္ပို႔ဖို႔ဆိုတာ မျဖစ္သင့္ဘူးလို႔ ကုလသမဂၢမဟာမင္းႀကီးက ေျပာခဲ့ပါတယ္။

“ ဒုကၡသည္ေတြအေနနဲ႔ ေနရပ္မွာ ေဘးကင္းလံုၿခံဳစြာနဲ႔ ဂုဏ္သိကၡာရိွရိွ ျပန္လည္ေနႏိုင္ဖို႔ဆိုတာ အဲဒီေဒသ လူ႕အခြင့္အေရးအေျခအေနကို ေစာင့္ၾကည့္ႏိုင္မႈမရိွပဲနဲ႔ မျဖစ္ႏိုင္ဘူးဆိုတာ ရွင္းပါတယ္။ တုန္႔လႈပ္စရာဒီအျဖစ္အပ်က္ေတြအေပၚမွာ အေပၚယံဟန္ျပၿပီး အလ်င္အျမန္ေျဖရွင္းတာမ်ိဳးကို လက္ခံလို႔ မျဖစ္ပါဘူး။ ဆိုးဆိုး၀ါး၀ါး ခဲြျခားဆက္ဆံမႈေတြနဲ႔ ေနာက္တႀကိမ္ျပန္ၿပီး အၾကမ္းဖက္မႈေတြကို ျပန္ဦးတည္ၿပီး လူေတြ ေနာက္ထပ္ ထြက္ေျပးရတာမ်ိဳးပဲျဖစ္လာေစမွာပါ။”

ဒါေၾကာင့္လည္း ရခိုင္ေျမာက္ပို္င္းအျဖစ္အပ်က္ေတြကို စံုစမ္းစစ္ေဆးႏိုင္ဖို႔ ကုလသမဂၢ အေထြေထြညီလာခံကေန လြတ္လပ္တဲ့အဖဲြ႔တဖဲြ႔ ဖဲြ႔စည္းေရး လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီကေန အႀကံျပဳဆံုးျဖတ္ဖို႔ကိုလည္း လူ႔အခြင့္အေရးမဟာမင္းႀကီးက အဖဲြ႕၀င္ႏိုင္ငံေတြကို တုိက္တြန္းသြားပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ ရခုိင္ေျမာက္ပိုင္း စစ္ဆင္ေရးအတြင္း လံုၿခံဳေရးတပ္ဖဲြပေတြက ရိုဟင္ဂ်ာေတြအေပၚ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြအျပင္၊ ဒီ လူ႔အသိုင္းအ၀ိုင္းအေနနဲ႔ သူတို႕ကိုယ္သူတို႔ သတ္မွတ္ေခၚေ၀ၚတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာဆိုတဲ့ နာမည္ကိုပါ သံုးႏံႈးခြင့္မေပးတာဟာ အင္မတန္လူ႕က်င္၀တ္မညီတဲ့ ရွက္ဖြယ္ကိစၥျဖစ္တယ္လုိ႕လည္း လူ႔အခြင့္အေရးမဟာမင္းႀကီးက ေ၀ဖန္ခဲ့ပါတယ္။

ကုလသမဂၢလူ႕အခြင့္အေရးေကာင္စီရဲ႕ အခ်က္အလက္စုေဆာင္းေရးအဖဲြ႔ ေခါင္းေဆာင္ Marzuki Darusman နဲ႔ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာအၾကမ္းဖက္မႈနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ကုလ အထူးကိုယ္စားလွယ္တို႕ကလည္း ဘဂၤလားေဒ့ရ္ွႏိုင္ငံမွာရိွတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္စခန္းေတြမွာ သူတို႔ ေတြ႕ႀကံဳ ျမင္ခဲ့ရတဲ့ အေျခအေနေတြ၊ ရိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ေတြ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္ခံရမႈေတြကို တင္ျပသြားပါတယ္။

ျမန္မာသံအမတ္ႀကီး ဦးထင္လင္းကေတာ့ ဘဂၤလားေဒ့္ရ္ွႏိုင္ငံနဲ႔ ညိႈႏိႈ္င္းေနတဲ့ ဒုကၡသည္ေတြ ျပန္လည္လက္ခံေရးအစီအစဥ္ကို ရွင္းလင္းခဲ့ပါတယ္။ ႏွစ္ႏိုင္ငံအၾကား ပူးတဲြအလုပ္အဖဲြ႔ ဖဲြ႔စည္းႏိုင္ဖို႔ေဆာင္ရြက္ေနၿပီး၊ လာမယ့္ ႏွစ္လအတြင္းမွာ ဒုကၡသည္ေတြ ျပန္လည္လက္ခံေရးအစီအစဥ္ကို စတင္ႏိုင္မွာျဖစ္တယ္လို႔ ေျပာသြားပါတယ္။ ဒုကၡသည္ေတြအေနနဲ႕ ဂုဏ္သိကၡာရိွရိွ ေနရပ္ျပန္ႏုိင္ေရးအတြက္ ႏိုင္ငံတကာနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္သြားဖို႔ အသင့္ရိွတယ္လို႔လည္း ျမန္မာသံအမတ္ႀကီးက တုံ႔ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လို႔ စြတ္စဲြခ်က္ေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ကေတာ့ ဒုကၡသည္ေတြအေနနဲ႔ သူတို႔ကို ေျပာခိုင္းတာ၊ သူတို႔ျဖစ္ခ်င္တာမ်ိဳးေတြကို လိုရာစဲြေျပာေနတာလို႔ ေခ်ပပါတယ္။ မခုိင္မာတဲ့ စြတ္စဲြခ်က္ေတြေၾကာင့္ အေျခအေနေတြ ပိုဆိုးမယ္ဆိုတာကိုလည္း သတိေပးခဲ့ပါတယ္။

“ လူေတြကို ေတြ႕ဆံုေမးျမန္းထားတာေတြမွာ လူေတြက သူတို႕ထင္တာေတြနဲ႔ အခ်ိဳ႕က သူတို႕ကို ေျပာခိုင္းတာေတြကို ျပန္ေျပာၾကပါလိမ့္မယ္။ အခိုင္အမာအေထာက္အထားမရိွတဲ့ စြတ္စဲြခ်က္ေတြဟာ လူေတြကို ထင္ေယာင္ထင္မွားျဖစ္ေစၿပီးေတာ့၊ အေျခအေနမွန္ကို သံုးသပ္ဖို႔ခက္ၿပီး အမွန္တရားနဲ႔ေ၀းကြာသြားႏိုင္ပါတယ္။”

ကုလသမဂၢမဟာမင္းႀကီး Zeid ကေတာ့ ရခိုင္ေဒသကို သြားေရာက္စစ္ေဆးႏိုင္ျခင္းမရိွတာေၾကာင့္ အေျခအေနေတြကို လံုး၀ ဆန္းစစ္ဖို႔ ေစာင့္ၾကည့္ဖို႕ဆိုတာ ခက္ခဲတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း ရိုဟင္ဂ်ာေတြအေပၚမွာ စနစ္တက် ခဲြျခားဆက္ဆံမႈေတြဟာ ဆယ္စုႏွစ္နဲ႕ခ်ီ ၾကာခဲ့ၿပီလို႔ ေထာက္ျပပါတယ္။ ရိုဟင္ဂ်ာေတြအေပၚ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာစိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ခဲြျခားဆက္ဆံတာ ႏွိပ္စက္ညွင္းပမ္းတာ ရြာေတြကို အတင္းေရြ႕ေျပာင္းတာ စတာေတြကိုၾကည့္ရင္ လူမ်ိဳးတုံးသတ္ျဖတ္မႈေတြ က်ဴးလြန္မႈေတြ မျဖစ္ဘူးဆုိတာကို ဘယ္သူက ျငင္းႏိုင္မလဲဆိုၿပီး ေမးခြန္းျပန္ထုတ္သြားပါတယ္။

“ ဒီလို လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြကို ခဲြျခားဆက္ဆံမႈေတြကို ၾကည့္ရင္ လူမ်ိဳးတုံးသတ္ျဖတ္မႈေတြ က်ဴးလြန္မႈမရိွဘူးလို႔ ဘယ္သူ ေျပာႏိုင္မလဲ။ ဒီ စကားလံုးသံုးႏံႈးမႈကိုေတာ့ တရား၀င္အားျဖင့္ သတ္မွတ္ေပးႏိုင္တဲ့ တရားရံုးတခုကေန ေနာက္ဆံုး ဆံုးျဖတ္အတည္ျပဳေပးရမွာပါ။ ဒါေပမယ့္ အေျခအေနေတြဟာ စိုးရိမ္စရာအလြန္ေကာင္းၿပီး ဒီလိုျဖစ္ေနၿပီဆိုတာ အတည္ျပဳႏိုင္ဖို႔ အေျခအေန ရိွဖို႔လိုေနပါၿပီ။”

ရခိုင္ေျမာက္ပို္င္းက အျဖစ္အပ်က္ေတြနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈေတြလုပ္ဖို႔ ၊ ႏိုင္ငံတကာ စံုစမ္းေရးအဖဲြ႕ေတြကို ျမန္မာဖက္က လက္ခံဖို႔နဲ႔၊ အျပစ္က်ဴးလြန္သူေတြကို အေရးယူကိုင္တြယ္သြားဖို႔ဆိုတာေတြကို အျခားအဖဲြ႔၀င္ႏိုင္ငံေတြနဲ႔ ကုလသမဂၢ အႀကီးတန္းတာ၀န္ရိွသူေတြက ဒီ ေဆြးေႏြးပဲြမွာ ေဆြးေႏြးခဲ့ပါတယ္။

ျမန္မာအိမ္နီးခ်င္း တရုတ္ႏိုင္ငံကေတာ့ အေျခအေနေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံအၾကပ္အတည္းကို နားလည္မႈရိွၿပီး၊ တဖက္မွာ ဘဂၤလားေဒ့ရ္ွႏိုင္ငံရဲ႕ ၀န္ထုပ္၀န္ပိုးအေျခအေနကိုလည္း သိရိွေၾကာင္းေျပာပါတယ္။ ျပႆနာေတြ ေျဖရွင္းႏိုင္ဖို႔ သူတို႔အေနနဲ႔ အဆိုျပဳခ်က္သံုးရပ္ ႏွစ္ဖက္အစိုးရကို အဆိုျပဳထားတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ အခု လူ႕အခြင့္အေရးအထူးညီလာခံအၿပီးမွာေတာ့ ကုလ လူ႕အခြင့္အေရးေကာင္စီရဲ႕ သီးျခား ဆံုးျဖတ္ခ်က္တရပ္ထြက္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ရပါတယ္။

XS
SM
MD
LG