သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ေနာက္ဆုံးရသတင္း

လူ႕အခြင့္အေရးေၾကညာစာတမ္း ႏွစ္ ၇၀ ျပည့္ အတြက္ ႀကိဴတင္ျပင္ဆင္


ကုလ လူ႕အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ အစည္းအေ၀းျပဳလုပ္ေနစဥ္ ( ၂၀၁၃)

ဒီႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ ၁၀ ရက္ေန႔မွာ က်ေရာက္မယ့္ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္ေရး ေၾကညာစာတမ္းေရးဆြဲတဲ့ အႏွစ္ ၇၀ ေျမာက္ အထိမ္းအမွတ္ကို ဆင္ႏႊဲဖုိ႔ ကုလသမဂၢ စီစဥ္ေရးမႈးေတြ အခုကတည္းကစၿပီး လုပ္ေဆာင္ေနၾကၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။

အႏွစ္ ၇၀ ရွိလာသည့္တိုင္ ရွင္သန္ေနဆဲ ျဖစ္တဲ့ ဒီစာတမ္း ဆက္လက္ခိုင္မာေစဖုိ႔ စာတမ္းပါ လူ႔အခြင့္ေရးဆိုင္ရာ လုိက္နာရမယ့္အခ်က္ေတြ ကို ႏုိင္ငံအစိုးရေတြက လိုက္နာဖို႔လိုသလို ျပည္သူေတြ ဒီစာတမ္းအတိုင္း အကာကြယ္ရေစႏိုင္ေရးအတြက္ ဥပေဒေတြနဲ႔ ထိန္းေက်ာင္း ေပးေရးဟာ အေရးႀကီးတယ္လို႔ အာရွ လူ႔အခြင့္ေရးအဖြဲ႔ႀကီးက ေျပာပါတယ္။ အျပည့္အစံုကို ေဒၚခင္မ်ိဳးသက္က ေျပာျပေပးမွာပါ။

ကုလသမဂၢ ပဋိညာဥ္စာတမ္းကို ၁၉၄၈ ခုႏွစ္မွာ အေမရိကန္သမၼတကေတာ္ေဟာင္း Eleanor Roosevelt ရဲ့ ဦးေဆာင္မႈနဲ႔ ႏုိင္ငံစံုက လူတန္းစားအဖြဲ႔အစည္း အသီးသီးပါဝင္တဲ႔ အဖြဲ႔က ျပင္သစ္ႏိုင္ငံ ပါရီၿမိဳ႕မွာ မူၾကမ္းေရးဆြဲခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒုတိယကမာၻစစ္ႀကီး အတြင္း ႀကံဳေတြ႔ၾကရတဲ့ ဆိုးဝါးတဲ့ လူ႔အခြင့္ေရး ခ်ိဳးေဖါက္မႈမ်ိဳးေတြ ေနာက္တခါထပ္ၿပီး မႀကံဳရေစဖုိ႔ ကာကြယ္တဲ့ အေနနဲ႔ ဒီေၾကညာစာတမ္းကို ေရးဆြဲခဲ့တာပါ။

လူသားတုိင္း တန္းတူညီမွ်မႈ ရွိရမယ့္အျပင္ ရပိုင္ခြင့္လည္းတူညီရမယ့္ဆိုတဲ့ ယံုၾကည္မႈနဲ႔ ခြဲျခားဆက္ဆံတာေတြ မလုပ္ဖို႔ မူခ်ထားတဲ့ ကုသမဂၢေၾကညာစာတမ္းအတြက္ ဘံု အၿခိမ္းေျခာက္ခံေနရတာက ခြဲျခားဆက္ဆံမႈပဲ ျဖစ္ၿပီး ကမာၻမွာ ျမင္ေတြ႔ေနရတဲ့ လူ႔အခြင့္ေရး ခ်ိဳးေဖါက္မႈေတြနဲ႔ ျပႆနာအမ်ားအျပားရဲ့ အရင္းအျမစ္ကေတာ့ ခ်မွတ္ထားတဲ့ ကုသမဂၢ ေၾကညာစာတမ္းပါမူ အတိုင္းမလုပ္ၾကတာပဲ ျဖစ္ေၾကာင္း ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္ေရးဆိုင္ရာရံုး ေျပာခြင့္ရ Rupert Colville ကေျပာပါတယ္။

“လက္ရွိႀကံဳေနရတဲ့ ျပႆနာေတြဟာ တေန႔တျခား ႀကီးထြားလာေနတယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ Me2 လႈပ္ရွားမႈကို ၾကည့္မယ္ ဆိုရင္။ တကယ္က အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ တန္းတူညီမွ် ရပိုင္ခြင့္ရွိရမယ္လို႔ ေျပာထားတာ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း ၇၀ ေက်ာ္ ကတည္းကပါ။ ဒါေပမယ့္ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ့ ရပိုင္ခြင့္ အႀကီးအက်ယ္ အခ်ိဳးေဖါက္ခံေနရပါတယ္။ အခုေတာ့ Me2 လႈပ္ရွားမႈေပၚလာၿပီေလ။ ဒီေတာ့မွာ အမ်ိဳးသမီးေတြ ဘယ္ေလာက္ခံစားခဲ့ၾကရတယ္ ဆိုတာကို သိလာၾကတယ္။ ဒီအထဲမွာ တကယ့္ ဒီမုိကေရစီအရွိဆံုး ႏုိင္ငံႀကီးေတြက အမ်ိဳးသမီးေတြပါ ပါေနတာပါ။”

အာရွလူ႔အခြင့္ေရးေကာ္မရွင္ AHRC က ေရွ႕ေန ဦးမင္းလြင္ဦးကေတာ့ လူ႔အခြင့္ေရး ေၾကညာစာတမ္းပါ အခ်က္လက္ေတြ အတိုင္း လိုက္နာေဆာင္ရြက္ဖို႔ကိစၥဟာ ႏိုင္ငံတုိင္းအတြက္ မလြယ္ကူဘူးလို႔ ေျပာပါတယ္။

“ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ကိုယ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈ၊ ဓေလ့ထံုးတန္းစတာေတြ ႀကီးစိုးတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာ ဒီအဆံုးအျဖတ္က ထိထိေရာက္ေရာက္ မျဖစ္တာေတြ။ ဥပမာအားျဖင့္ အိႏိၵယတို႔မွာဆိုရင္ သူတို႔ဓေလ့ထံုးတန္းအယူ၀ါဒေတြက ပိုၿပီးေတာ့ျပဌာန္းထားတဲ့ ဥပေဒထက္ကို အစြမ္းထက္ေနသလိုမ်ိဳးျဖစ္တဲ့အခါမွာ ခုနကေျပာတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြကို ထိထိေရာက္ေရာက္ မတားဆီးႏိုင္တဲ့ ကိစၥမ်ိဳးေတြ ႀကံဳရတယ္။ က်ေနာ္တို႔ျမန္မာႏိုင္ငံမွာလည္း အခုဆို ႀကံဳေနရတယ္ေပါ့ေနာ္။ သက္ငယ္အဓမၼျပဳက်င့္မႈေတြ ၊ လူသတ္မႈေတြ ေန႔စဥ္နဲ႔အမွ် ၾကံဳေတြ႔ေနရတယ္။ ဥပေဒမွာ ျပဌာန္းထားေသာ္လည္း ဥပေဒကို ေဆာင္ရြက္ႏိုင္တဲ့ ဖြဲ႔အစည္းေတြက ထိေရာက္ျပင္းထန္တဲ့ ျပစ္ဒဏ္ေတြမခ်မွတ္တဲ့အခါက်ေတာ့ ဒီျပစ္အမႈမ်ိဳးကို က်ဴးလြန္ဖို႔ မေၾကာက္တဲ့သူေတြက တေျဖးေျဖးနဲ႔ ပိုလာတယ္။ အခုျမန္မာႏိုင္ငံ ဆိုရင္ သက္ငယ္မုဒိမ္းက်ဴးလြန္တဲ့သူေတြဆိုရင္ ေသဒဏ္အထိ အျပစ္ေပးပါလို႔ေျပာတယ္။ တဖက္ကလည္း ႏိုင္ငံတ၀ွမ္းမွာ ေသဒဏ္ကို ပယ္ဖ်က္ေပးပါလို႔ ေျပာေနၾကေတာ့ ဆိုေတာ့ အဲဒီၾကားထဲမွာ ညိွႏိႈင္းၿပီးလုပ္ရတဲ့အခါက်ေတာ့ ေတာ္ေတာ္ခက္ခက္ခဲခဲရွိပါတယ္။”

ရခိုင္အေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ျဖစ္ေစ တိုင္းရင္းသားေဒသေတြမွာျဖစ္ေစ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕လူ႔အခြင့္ေရးခ်ိဳးေဖါက္မႈေတြကို ႏုိင္ငံတကာေဝဖန္ေနၾကေပမယ့္ ျမန္မာအစိုးရဘက္က ထိထိေရာက္ေရာက္မလုပ္ႏိုင္တဲ့ အထဲမွာ အဓိကက ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံ ဥပေဒေၾကာင့္လို႔ ေဝဖန္ပါတယ္။

“အစိုးရအေနနဲ႔ကေတာ့ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္တဲ့သူေတြကို အေရးယူဖို႔က်ေတာ့လည္း တပ္မေတာ္က ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံ ဥပေဒမွာကတည္းကိုက စစ္တပ္ပိုင္းဆိုင္တဲ့ ျပႆနာေတြကို တပ္မေတာ္ကသာ စစ္ေဆးစီရင္ဆံုးျဖတ္မယ္ဆိုတာ ရွိေနေတာ့ ထိထိေရာက္ေရာက္ ဟန္႔တားႏိုင္တဲ့ စစ္ေဆးစီရင္တာ မလုပ္ျပႏိုင္တာ အားနည္းတာေပါ့ဗ်ာ။ အေရးယူဖို႔ေျပာတယ္ တပ္မေတာ္က အေရးယူတယ္ ဘယ္လိုအေရးယူလိုက္လဲဆိုတာ က်ေနာ္တို႔ ဘယ္သူမွမသိဘူးျဖစ္ေနတာေပါ့ေနာ္။ ဒါေတြက မေကာင္းတဲ့အလားအလာလို႔ က်ေနာ္ကေတာ့ ျမင္ပါတယ္။”

လူ႔အခြင့္အေရး ေၾကညာစာတမ္းရဲ့ ႀကံ႕ခိုင္မႈကို လူ႔အခြင့္ေရး ပညာေပးသူေတြက ယံုၾကည္ၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း အင္တာနက္ေခတ္မွာ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖၚေျပာဆိုခြင့္ အပါအဝင္ ျပႆနာအသစ္ေတြ ေပၚလာႏုိင္သလို၊ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈေၾကာင့္ လူသားေတြရဲ့ လူေနမႈဘဝ၊ စားနပ္ရိကၡာနဲ႔ ေသာက္သံုးေရ၊ ေနထိုင္ရာေနရာ ဆိုင္ရာ ရပိုင္ခြင့္ေတြအတြက္ပါ ၿခိမ္းေျခာက္မႈေတြ ႀကံဳရႏုိင္ၿပီး ဒီေၾကညာစာတမ္းအတြက္ မၾကာခင္ ႏွစ္ေတြအတြင္း စိန္ေခၚမႈေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္လာရဖို႔ရွိ လာေနတယ္လို႔ လည္း သံုးသပ္ၾကပါတယ္။

လူ႕အခြင့္အေရးေၾကညာစာတမ္း ႏွစ္ ၇၀ ျပည့္ အတြက္ ႀကိဴတင္ျပင္ဆင္
please wait

No media source currently available

0:00 0:05:03 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

XS
SM
MD
LG