သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ကန္ဒဏ္ခတ္မႈ ႐ုပ္သိမ္းတာ အေပၚ တုံ႔ျပန္ခ်က္မ်ား


ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ႏွင့္ ကန္သမၼတ အိုဘားမား အိမ္ျဖဴေတာ္တြင္ ေတြ႔ဆံုစဥ္။ (စက္တင္ဘာ ၁၄၊ ၂၀၁၆)

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက ျမန္မာႏိုင္ငံအေပၚ အေရးယူဒဏ္ခတ္မႈေတြ ခ်မွတ္ႏိုင္ေ အာင္ ထုတ္ျပန္ထားတဲ့ အက္ဥပေဒကိုအေမရိကန္ သမၼတက ႐ုပ္သိမ္းလိုက္တာ ကို ျမန္မာႏုိင္ငံ ဒီမိုကေရစီ အသြင္အကူးအေျပာင္းကာလ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ရဲ႕ မဟာဗ်ဴဟာက်တဲ့ စြန္႔စားမႈ တခုလိုရႈျမင္သလို သတိနဲ႔ၾကိဳဆို မႈေတြလည္း ရွိေနပါတယ္။ လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ ဒီမိုကေရစီေရး တိုးတက္ေျပာင္းလဲမႈေတြေၾကာင့္ ႐ုပ္သိမ္း လိုက္ရတယ္လို႔ေျပာတဲ့ အိုဘားမားရဲ႕ အေၾကာင္းျပခ်က္ အေပၚလည္း ေမး ခြန္းထုတ္ေနၾကပါတယ္။ သံုးသပ္ခ်က္ အျမင္အမ်ိဳးမ်ိဳးကို မဆုမြန္ စုစည္းတင္ျပ ထားပါတယ္။

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက ျမန္မာႏိုင္ငံအေပၚ အေရးယူဒဏ္ခတ္မႈေတြ ခ်မွတ္ နူိင္ေအာင္ ထုတ္ျပန္ထားတဲ့ ႏိုင္ငံတကာ အေရးေပၚ စီးပြားေရး ဆိုင္ရာ အက္ ဥပေဒကို ႐ုတ္သိမ္းေပး မွာ ျဖစ္ေၾကာင္းအေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုကို လာေရာက္ ခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႔ သမၼတအိုဘားမား တို႔ ၿပီးခဲ့တဲ့ စက္တင္ဘာလ ၁၄ ရက္ေန႔က အိမ္ျဖဴေတာ္မွာ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြး အၿပီးမွာပဲ သမၼတ အိုဘားမားက ေၾကညာခဲ့တာပါ။ ေအာက္တိုဘာလ ၇ရက္ေန႔ မွာေတာ့ ဒီအေရးေပၚ စီးပြားေရးဆိုင္ရာ အက္ဥပေဒကို ႐ုပ္သိမ္းလိုက္ေၾကာင္း သမၼတက လက္မွတ္ေရးထုိးလိုက္တာျဖစ္ပါတယ္။

သမၼတအိုဘားမားနဲ႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တို႔ၾကား ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးမႈကေန ရ ခဲ့တဲ့ ဒီရလဒ္က အသြင္ကူးေျပာင္းေနဆဲ ျမန္မာႏုိင္ငံ ၾကံဳေနရတဲ့ စိန္ေခၚအကဲစမ္း မႈေတြထဲက မဟာဗ်ဴဟာက်တဲ့ စြန္႔စားမႈတခုအျဖစ္ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးအကဲခတ္ သင့္ဘဝမဂၢဇင္း အယ္ဒီတာ ဦးတင္ေမာင္သန္းက ရႈျမင္ပါတယ္။

“ ျမန္မာႏူိင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရးအတြက္ေတာ့ ေကာင္းတယ္လို႔ ထင္တယ္ေလ။ အရင္ တုန္းက ႐ွိခဲ့တဲ့ ေခတ္ေဟာင္းနဲ႔ ေနာင္ ဒီမုိကေရစီက် ၿပီးေတာ့ ၿငိိမ္းခ်မ္းတဲ့ ျမန္မာႏိူ င္ငံ ေခတ္သစ္တခုကို ကူးေျပာင္းတဲ့ အခ်ိန္ကာလေပါ့ ေနာ့ .. ဒီအခ်ိန္မွာ ဘယ္ လမ္းေၾကာင္းကို ျမန္မာျပည္က သြားမလဲဆိုတာ ကံေသကံမ မေျပာႏိူင္ဘူး၊ အဲဒီလုိ အေျခအေနမ်ဳိးမွာ တြက္ခ်က္ စဥ္းစားၿပီးေတာ့ေပါ့ စြန္႔စားၿပီးေတာ့ ယူရတဲ့ကိစၥေတြ ႐ွိတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ ၂၀၁၂ မွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပုံအရ က်င္းပတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲကို ဝင္ၿပဳိင္တာမ်ဳိးေပါ့ေနာ္။ အလားတူပဲ sanction ကုိ ႐ုပ္သိမ္းတာလဲ အဲဒီလုိပဲ တြက္ခ်က္စဥ္းစားၿပီးေတာ့ စြန္႔စားတဲ့ စြန္းစားမႈမ်ဳိးေပါ့။ အကူးအေျပာင္းကာလ အားၿပဳိင္ေနတဲ့ အေျခအေနမွာ လုပ္ရတဲ့ကိစၥေတြ ျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ ဒါကေတာ့ လုပ္သင့္လုပ္ထုိက္တဲ့ အလုပ္တခုကို မဟာဗ်ဴဟာ က်က် လုပ္ၾကျခင္းလို႔ပဲ - ဒီလုိပဲ နားလည္တယ္။ ေစာလြန္းတယ္လို႔ ေျပာၾကတဲ့သူေတြက ဒီ sanction ကိုခ်မွတ္ ထားတာဟာ ျမန္မာႏိူင္ငံ ဒီမုိကေရစီ ႏူိင္ငံျဖစ္ဖုိ႔အတြက္ ဖိအားေပးဖို႔ ခ်မွတ္ထားတာ ျဖစ္တယ္။ လက္႐ွိအေျခအေနမွာ ျမန္မာႏိူင္ငံဟာ ဒီမုိကေရစီ အျပည့္အဝကို မေရာက္ေသးဘူးဆိုတဲ့ ေထာင့္ကေန ေျပာတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ သူတို႔ေျပာတာဟာလဲ ေျပာသင့္ေျပာထုိက္တဲ့ မူလ sanction ခ်တဲ့ ရည္ရြယ္ ခ်က္အရ ေျပာမယ္ဆိုလို႔ ႐ွိရင္လည္း က်ဳိးေၾကာင္း ေလွ်ာ္ညီတဲ့ ေျပာၾကား ခ်က္ေတြလို႔ ေျပာရမွာပဲ။ ဒါေၾကာင့္မုိ႔ က်ေနာ္ကေတာ့ ဒီလို sanction ႐ုပ္သိမ္းေပး တာကို လုိလိုလားလား ဒါလုပ္ရမယ့္ အလုပ္တခုလို႔ ျမင္ပါတယ္”

ေရြးေကာက္ပြဲအႏုိင္ရ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဦးေဆာင္တဲ့ NLD အရပ္သား အစိုးရလက္ထက္ အေျခခံလူ႔အခြင့္အေရးေတြနဲ႔ ဒီမိုကေရစီေရး တိုးတက္ေျပာင္း လဲမႈေတြ သိသိသာသာ ေတြ႔လာရတဲ့အတြက္ အခုလို႐ုပ္သိမ္းဖို႔ လုပ္ေဆာင္တာ ၿဖစ္ေၾကာင္း အေမရိကန္ အထက္နဲ႔ ေအာက္ လႊတ္ေတာ္ ဥကၠ႒ေတြဆီကို သမၼတ က စာေပးပို႔ခဲ့တာပါ။

ဒါေပမဲ့ ဒီလို႐ုပ္သိမ္းမႈေတြက အခ်ိန္မတိုင္ခင္ ျဖစ္လာခဲ့တယ္ဆိိုတဲ့ အျမင္ေတြလည္း ရွိပါတယ္။ အခုအခ်ိန္အထိ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြရွိေနဆဲျဖစ္လို႔ စစ္မွန္တဲ့ေျပာင္းလဲမႈေတြ ဘယ္ေလာက္ အထိျဖစ္ေပၚ ေနၿပီလဲ ဆိုတာ ေမးခြန္းထုတ္ စရာျဖစ္တယ္လို႔ လူ႔အခြင့္အေရး လႈပ္ရွားသူတဦးျဖစ္တဲ့ ညီမွ်ျခင္းျမန္မာအဖြဲ႔ ဒါ႐ိုက္တာ ဦးေအာင္မ်ိဳးမင္းက သံုးသပ္ပါတယ္။

“႐ုပ္သိမ္းမယ္လို႔ ေျပာကတည္းက ဒီဟာက ေစာပါေသးတယ္လို႔ အဲေလာက္ထိ မျဖစ္သင့္ေသးဘူး ဆိုတဲ့စာကို က်ေနာ္တို႔ ေပးပို႔ထားပါတယ္၊ အစိုးရသစ္ လက္ထက္မွာ တခ်ဳိ႕ေသာ လူ႔အခြင့္အေရးေတြ တုိးတက္လာတာ က်ေနာ္ လက္ခံပါတယ္၊ အသိအမွတ္ ျပဳပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ပိတ္ဆို႔ထားတဲ့ sanction ေတြ အကုန္လုံး ႐ုပ္သိမ္းဖို႔ အထိကေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔တုိင္းျပည္က အခ်ိန္ခါ မသင့္ေသး ဘူးလို႔ ယူဆတယ္ဗ်။ က်ေနာ္တို႔တုိင္းျပည္မွာ အခုဆိုလို႔႐ွိရင္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ လမ္းေၾကာင္းကို တဖက္က သြားေနတယ္လို႔ ေျပာေပမယ့္ တိုက္ပြဲေတြက ေနရာ အႏွ႔ံမွာျဖစ္ေနတုန္းပဲ။ တုိက္ပြဲေတြ ဆက္ျဖစ္ေနတာကိုယ္က အဲဒီေဒသက တုိင္းရင္း သားေတြအေပၚ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖါက္မႈ ႐ွိေနတယ္ ဆိုတာ သက္ေသျပေန တယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္မို႔ က်ေနာ္တုိ႔က အျမဲေျပာပါတယ္။ ေလွ်ာ့သင့္ ေလွ်ာ့ ထုိက္ေသာ ေလွ်ာ့ခ်မႈကိုလုပ္ပါ၊ ဒါေပမယ့္ အားလုံးကို တခုလုံးကို ေျဖေလွ်ာ့လိုက္ တာမ်ဳိးေတာ့ မလုိေသးဘူး။ Selected sanction လုိ႔ေခၚတဲ့သူေတြ အထူူးသျဖင့္ စစ္တပ္နဲ႔ ပါဝင္ ပတ္သက္မႈေတြ ႐ွိေနတယ္။ sanction မ်ဳိး ပိတ္ဆို႔မႈမ်ဳိးကို ထားဖုိ႔အတြက္ က်ေနာ္တို႔ အေစာႀကီးကတည္းက တုိက္တြန္းထားခဲ့ တာပါ”

အခုလို အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ ျမန္မာအေပၚ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မႈ ႐ုပ္သိမ္း မႈေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ အေမရိကန္သံအမတ္ ႀကီးက လူမႈ အဖြဲ႔အစည္းေတြကို ဖိတ္ေခၚေတြ႔ဆံုရွင္းျပခဲ့တာပါ။ အဲ့ဒီအခမ္းအနားကို တက္ေရာက္ ခဲ့သူေတြထဲက တဦးျဖစ္တဲ့ Triangle Women အဖြဲ႔က အမ်ိဳးသမီးေရး လႈပ္ရွားသူ မခင္ေလးကေတာ့ အေမရိကန္ရဲ႕ ျမန္မာႏုိင္ငံအေပၚ အေလးထားေ ဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြကို ၾကိဳဆိုေပမယ္လို႔ ေစာင့္ၾကည့္ရဦးမွာေတြ ရွိေသးတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

“ ကိုယ့္ႏုိင္ငံက ဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္ၿပီးေတာ့ အေကာင္းဘက္ကို ဦးတည္လာတဲ့ အတြက္ ႏုိင္ငံတကာက အသိအမွတ္ျပဳတာ တခဲနက္ ေရြးခ်ယ္လိုက္တဲ့ အစိုးရ ကို ေထာက္ခံတဲ့အေနနဲ႔ ျပသတာကိုေတာ့ အရမ္းကို၀မ္းသာတယ္။ ဒါေပမဲ့ က်မတုိ႔မွာ တဘက္မွာ စိုးရိမ္စရာရွိေနတာေတြက အခုျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြက တကယ္အစစ္ အမွန္ဟုတ္ရဲ႕လား ဆုိတာကိုလည္း သံသယရွိတယ္။ ေနာက္ ၿပီးေတာ့ ခ်က္ခ်င္းႀကီး အခုလို ရုပ္သိမ္းေပးလိုက္ျခင္းအားျဖင့္၊ ေနာက္ပုိင္း သက္ေရာက္ မႈမ်ားရွိေနမလား က်မတုိ႔စိုးရိမ္ပါတယ္ဆုိၿပီး ေျပာခဲ့ပါတယ္

ဒီလို႐ုပ္သိမ္းလိုက္တဲ့အေပၚ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း အေမရိကန္ရဲ႕ ရင္းႏွီးျမွဳပ္နွံမႈေတြ နဲ႔ အေမရိကန္-ျမန္မာဆက္ဆံေရးကေန တဆင့္ ျမန္မာျပည္ သူေတြအတြက္ အက်ိဳးရလဒ္ေတြ ရရွိလာႏုိင္မယ္လို႔ ဦးတင္ေမာင္သန္းက ေျပာပါတယ္။

ဒီ ႏိုင္ငံတကာ အေရးေပၚ စီးပြားေရးဆိုင္ရာ အေရးေပၚဥပေဒကို ႐ုတ္သိမ္းလိုက္ျခင္းအားျဖင့္ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္က ခ်မွတ္ခ့ဲတဲ့ Freedom and Democracy Act လို႔ေခၚတဲ့ လြတ္လပ္မႈနဲ႔ ဒီမိုကေရစီအက္ဥပေဒ၊ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္က ခ်မွတ္ခဲ့တဲ့ JADE Act လို႔ေခၚတဲ့ စစ္အစိုးရရဲ႕ ဒီမိုကေရစီ ဆန္႔က်င္ေရး ႀကိဳးပမ္း အားထုတ္မႈ ေတြေၾကာင့္ ခ်မွတ္ထားတဲ့ အက္ဥပေဒေတြအရ စီးပြားေရးနဲ႔ ဘ႑ာေရးဆိုင္ရာ ဒဏ္ခတ္ပိတ္ဆို႔မႈေတြ ပ်က္ျပားသြားမွာျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံနဲ႔ ပါတ္သက္လို႔ ဒီအေရးေပၚ ဥပေဒကို အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက ၁၉၉၇ ခုႏွစ္ စစ္အစိုးရ လက္ထက္မွာ စတင္ထုတ္ျပန္ၿပီး ဒီဥပေဒအရ ျမန္မာႏိုင္ငံအေပၚ အေမရိကန္ ဒဏ္ခတ္အေရးယူမႈေတြ ခ်မွတ္ၿပီး ႏွစ္စဥ္ သက္တမ္းတိုး လာခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

XS
SM
MD
LG