သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးအက်ပ္အတည္း ႏွင့္ ေပၚထြက္လာႏိုင္တဲ့ အခြင့္အလမ္းမ်ား


VOA မသိဂၤီထိုက္ ႏွင့္ ဦးေက်ာ္ဇံသာ

ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ေဖေဖာ္ဝါရီလ (၁) ရက္ေန႔ စစ္အာဏာသိမ္းၿပီးေနာက္ ျဖစ္လာတဲ့ ဆန႔္က်င္ ေတာ္လွန္မႈေတြက အခုေနာက္ပိုင္းမွာ ပိုၿပီး အရွိန္ရ ျပင္းထန္လာတာနဲ႔ အတူ စစ္တပ္ရဲ႕ ႏွိမ္နင္းမႈေတြဟာလဲ ပိုၿပီးရက္စက္ ၾကမ္းၾကဳတ္လာေနပါတယ္။ ဒီလို ေသြးထြတ္သံယို ႏိုင္ငံေရး ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္မႈ အက်ပ္အတည္းကေန အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ အခြင့္အလမ္း တစုံတရာ ေပၚထြက္လာႏိုင္ပါသလား၊ ေပၚထြက္လာမယ္ဆိုရင္ ဘယ္လို အခြင့္အလမ္းမ်ိဳးလဲ ဆိုတာကို မသိဂၤီထိုက္က ေမးျမန္းၿပီး ဦးေက်ာ္ဇံသာက ေျဖဆိုထားပါတယ္။

ေမး ။ ။ အန္ကယ္ဦးေက်ာ္ဇံသာ အခုဆိုရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ စစ္အာဏာသိမ္း ဆန္႔က်င္ဆႏၵျပတဲ့အေပၚမွာ စစ္တပ္က အင္အားသံုးၿပီးေတာ့ ပိုၿပီးေတာ့ ႏိွမ္နင္းလာပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လဲ လူထုရဲ ႔ေတာ္လွန္ေရး၊ လူထုရဲ ႔ ဆႏၵျပမႈေတြက ပိုၿပီးေတာ့ အားေကာင္းလာတယ္လို႔ ေျပာလို႔ရပါတယ္။ ဆိုေတာ့ ဒီလူထုေတာ္လွန္ေရးကေန လူထုလိုခ်င္ေနတဲ့ အေျပာင္းအလဲမ်ဳိး ေပၚေပါက္လာမယ့္ အလားအလာေပၚ အရင္ဆံုးသံုးသပ္ေပးပါရွင့္။

ေျဖ ။ ။ မသိဂၤ ီေျပာသလိုပဲ စစ္တပ္က ပိုၿပီးႏိွမ္နင္းသလို၊ လူထုဘက္ကလည္း ယခင္နဲ႔မတူတဲ့ ယခင္မႀကံဳဘူးတဲ့ ေတာ္လွန္အံု႔ၾကြမႈမ်ဳိး ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ေတာ္ေတာ္ေလးကို ထိေရာက္တဲ့ လႈပ္ရွားမႈမ်ဳိး ျဖစ္ပါတယ္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားႀကီးက ရပ္ဆိုင္းသြားတာ။ စစ္တပ္အာဏာသိမ္းတာ ရက္ေပါင္း (၄၀) ေက်ာ္လာၿပီ၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားကို ဘာမွမလုပ္ႏိုင္ဘူး။ အဆိုးဆံုးက ဘဏ္လုပ္ငန္းကအစ စီးပြားေရးလည္း ရပ္ဆိုင္းသလို ျဖစ္ေနတယ္။ စစ္တပ္က ဘယ္ေလာက္ပစ္ပစ္၊ သတ္သတ္ လူေတြကေတာ့ ဆက္ၿပီးေတာ့ ထြက္ေနတယ္ဆုိေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလးကို ျပင္းထန္တဲ့ တိုက္ပြဲေတာ္လွန္ေရး ျဖစ္ပါတယ္။ အေျပာင္းအလဲ ျဖစ္လာႏိုင္စရာအေၾကာင္းကေတာ့ အမ်ားႀကီး ရိွပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ အေျပာင္းအလဲ ျဖစ္ေနတယ္ဆိုတာ ေစာေစာက ေျပာခဲ့တဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရား ရပ္ဆိုင္းတာတုိ႔ ဘာတို႔ဆိုတာ ႀကီးက်ယ္တဲ့ အေျပာင္းအလဲ ျဖစ္လာတာပါ။ သို႔ေသာ္လဲ အဲဒီအေျပာင္းအလဲဟာ ဆက္ၿပီးေတာ့ အခ်ိန္ယူၿပီးေတာ့ သြားရအံုးမယ္ ထင္ပါတယ္။ စစ္တပ္ရဲ ႔ သေဘာသဘာဝက က်ေနာ္တို႔ ရႈံးပါၿပီးဆိုကာ လက္ေျမွာက္ၿပီး ထြက္ေျပးမယ့္ စစ္တပ္မ်ဳိး မဟုတ္ပါဘူး။ မိုးေပၚေထာင္မပစ္ဘူး၊ တည့္တည့္ပစ္တယ္ဆိုတဲ့ mentality ဒီသေဘာထားမ်ဳိး သူတုိ႔ဆီမွာ အၿမဲတမ္း ရိွေနတာပါ။

ဆိုေတာ့ ဆႏၵျပတဲ့ ျပည္သူေတြဘက္ကပဲ သူတုိ႔ရဲ ႔ အေျခအေနကိုၾကည့္ၿပီးေတာ့ အတက္အဆုတ္ ကစားၿပီးေတာ့ အေျပာင္းအလဲကို ပိုၿပီးပီပီျပင္ျပင္ျဖစ္ေအာင္ ေရွ ႔ဆက္သြားရအံုးမယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။

ေမး ။ ။ အဲဒီေတာ့ ျပည္သူေတြ ေမွ်ာ္လင့္ထားတဲ့အတိုင္း အေျပာင္းအလဲေတြ ခပ္ျမန္ျမန္ ေပၚမလာဘူးဆိုရင္ ဒါဟာ ျပည္သူေတြရဲ ႔ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ ကုန္ဆံုးသြားတဲ့ သေဘာမ်ားျဖစ္လာႏိုင္မလားရွင့္။

ေျဖ ။ ။ ဘယ္လိုမွ မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။ ဒီ Crisis အက်ပ္အတည္း ျပႆနာတစ္ခု ျဖစ္လာရင္ အဲဒီ crisis နဲ႔အတူ opportunity ေခၚတဲ့ အခြင့္အလမ္းဆိုတာလဲ တြဲၿပီးေတာ့ ပါလာတတ္ပါတယ္။ ဆိုေတာ့ အခုန က်ေနာ္တို႔ ေျပာခဲ့တဲ့ အေျပာင္းအလဲ ျဖစ္လာႏုိင္တဲ့ အခြင့္အလမ္းက အေရးႀကီးဆံုး အခြင့္အလမ္းပါပဲ။ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ က်ဆံုးၿပီးေတာ့ သို႔တည္းမဟုတ္ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ ေမွွးမိွန္းသြားၿပီးေတာ့ ဒီမိုကေရစီနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရးဘက္ကို အားသာသြားမယ္ဆိုရင္ ဒါဟာ အခြင့္အလမ္းႀကီးတစ္ရပ္ပါပဲ။ အဲဒီအခြင့္အလမ္းသာမကဘူး၊ အျခားအခြင့္အလမ္းေတြလည္း ရိွပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ မူဝါဒဆုိင္ရာ အခြင့္အလမ္းေပါ့။ Policy Opportunity လည္း ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ အခုပဲ တုိင္းရင္းသားေတြကို ႏွစ္ဘက္စလံုးက စစ္တပ္ဘက္ကလဲအရ စည္းရံုးေနတယ္။ ဖယ္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စု ဖန္တီးေပးမယ္ဆိုတာ။ သူတုိ႔ရဲ ႔ မူဝါဒကိုယ္တုိင္က ေျပာင္းလဲလာတဲ့သေဘာပါပဲ။ သူတုိ႔က သိတယ္ ငါတုိ႔ဘက္ကို ဒီတိုင္းရင္းသားေတြပါမွ သူတုိ႔လိုခ်င္တဲ့ဘက္ကို ေရာက္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ထားသလို၊ အခုအခါမွာ CRPH ကလည္း ယခင္ NLD အစိုးရထက္ ပိုၿပီးေတာ့ ထိေရာက္တဲ့ တိုင္းရင္းသားစည္းလံုးညီညႊတ္ေရး ေၾကြးေၾကာ္သံေတြ ထြက္လာတယ္လို႔ က်ေနာ္ သံုးသပ္မိပါတယ္။ ဒါက ဖယ္ဒရယ္ဒီမုိကေရစီ . ဟိုတုန္းက ဒီမုိကေရစီ ဖယ္ဒရယ္လား ျငင္းခံုေနၾကေသးတယ္။ ဖယ္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ လုပ္ရမယ္၊ ဖယ္ဒရယ္ျဖစ္ဖုိိ႔အတြက္ သိပ္အေရးႀကီးတယ္ဆိုတာကို ဦးစားေပးေျပာလာတယ္။ အဓိကေတာ့ ေပၚလစီေျပာင္းလဲလာမယ့္ အခြင့္အလမ္းေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ အလားအလာကေတာ့ ဘယ္လိုမွ ဆံုးရႈံးေမွးမိွန္သြားတယ္လို႔ ေျပာလို႔မရႏိုင္ပါဘူး။

ေမး ။ ။ အဲဒီေတာ့ ဒီလိုအေျပာင္းအလဲေတြ ေပၚလာဖုိ႔အတြက္ အဓိက လိုအပ္ခ်က္ေတြကိုလည္း အန္ကယ္ သံုးသပ္ေပးခ်င္ပါတယ္။

ေျဖ ။ ။ အဓိကေတာ့ တြန္းအားနဲ႔ ဖိအားေတြေပါ့။ ျပည္သူေတြ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္ၿပီးေတာ့ လမ္းေပၚထြက္ဆႏၵျပေနၾကတာကေတာ့ ဖိအားေပးေနၾကတာပဲ။ ဟိုဘက္ကပစ္ေနလဲ လံုးဝေနာက္မဆုတ္ဘဲ အေသခံၿပီးေတာ့ သိပ္ၿပီးေတာ့ ေၾကကြဲဝမ္းနည္းစရာ ေကာင္းပါတယ္။ အင္မတန္ျပင္းထန္တဲ့ ဖိအားျဖစ္ပါတယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာလဲ ႏုိင္ငံတကာဖိအားလည္း သိပ္အေရးႀကီးပါတယ္။ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြကဆိုိ ဖိအားေပးၾကတယ္။ စီးပြားေရးဒဏ္ခတ္ပိတ္ဆို႔တယ္။ အမ်ဳိးမ်ဳိးလုပ္လာၾကတယ္။ စစ္တပ္က အႀကီးအကဲေတြ၊ သူတုိ႔သားသမီးေတြ၊ သူတုိ႔ရဲ ႔ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြကို လႈပ္ရွားလို႔ လုပ္လာလို႔မရေအာင္ လုပ္လာၾကတယ္။ အေထာက္အပံ့ေပးမယ့္ ကိစၥေတြကို ရပ္ဆိုင္းဖို႔ လုပ္လာၾကတယ္။ သို႔ေသာ္လဲပဲ တဘက္မွာလဲ ဒီဖိအားအျပင္ တြန္းအားေတြလည္း လိုပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အာဆီယံ၊ တရုတ္၊ ဂ်ပန္၊ အိႏိၵယတို႔လို အိမ္နီးနားခ်င္း ႏုိင္ငံေတြက ဖိအားထက္ တြန္းတဲ့သေဘာမ်ဳိး ေဆာင္တယ္လို႔ က်ေနာ္နားလည္ယူဆပါတယ္။ ဆိုေတာ့ ဖိအားနဲ႔ တြန္းအား ပူးတြဲၿပီးေတာ့ လုပ္ရပါမယ္။ အာဆီယံကေတာ့ သူတုိ႔မွာ သူမ်ားႏုိင္ငံ ျပည္တြင္းေရးကို ဝင္မစြက္ဘူးဆုိတဲ့ အယူအဆရယ္၊ Consensus အမ်ားသေဘာတူမွ ျဖစ္မယ္ဆိုတဲ့ အယူအဆေတြ ရိွပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ အာဆီယံႏုိင္ငံထဲမွာတင္ ကြန္ျမဴနစ္လည္းပါတယ္။ သက္ဦးစံပိုင္ ဘုရင္စနစ္လည္းပါတယ္။ စစ္တပ္က ဒီမိုကေရစီအေရၿခံဳၿပီးေတာ့ အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ အစိုးရလည္းပါတယ္ဆိုေတာ့ လံုးဝေျပာင္းဖို႔က ဒီ အမ်ားသေဘာတူညီမႈ ရၿပီးေတာ့ ဘယ္ေတာ့မွ ဖိအားေပးမွာ မဟုတ္ပါဘူး။

တရုတ္ကလည္း စီးပြားေရးလုပ္ေနၾကေတာ့ ဒီဟာကို အမ်ားႀကီး ခ်င့္ခ်ိန္းစဥ္းစားပါလိမ့္မယ္။ အာဆီယံ၊ တရုတ္အပါအဝင္ အိမ္နီးနားခ်င္း ႏိုင္ငံေတြက တနည္းအားျဖင့္ စုေပါင္းၿပီးေတာ့ တြန္းအားေပးရမယ္။ ဆိုေတာ့ အေနာက္ႏုိင္ငံေတြ ကုလသမဂၢ ဖိအားနဲ႔ အိမ္နီးနားခ်င္း တရုတ္တို႔ တြန္းအားနဲ႔ေပါင္းၿပီးေတာ့ သြားရင္ေတာ့ နည္းနည္းေရြ ႔ႏိုင္တယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာ အဓိကေတာ့ ျပည္တြင္းရဲ ႔အင္အားေပါ့။ ျပည္တြင္းက ျပည္သူလူထုရဲ ႔ ဆႏၵျပအံု႔ၾကြမႈနဲ႔ တိုင္းရင္းသားေတြရဲ ႔ ပူးေပါင္းပါဝင္လာမႈ သိပ္အေရးႀကီးတယ္လို႔ က်ေနာ္ ထင္ပါတယ္။

ေမး ။ ။ တရုတ္က ကုလသမဂၢ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီမွာလည္း ေလသံနည္းနည္းေျပာင္းလာတဲ့ သေဘာထား ရိွပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျမန္မာစစ္အာဏာသိမ္းမႈတုိ႔၊ ဘာတို႔ ေျပာဆိုရႈတ္ခ်မႈေတြေတာ့ မရိွေသးပါဘူး။ ဆိုေတာ့ တရုတ္ဘက္က ဒီလိုေလသံ ေျပာင္းလာေပမယ့္လဲ ျမန္မာစစ္တပ္ကို သူတုိ႔က အေလွ်ာ့ေပးခိုင္းတဲ့အထိ ေရာက္လာပါ့မလားရွင့္။

ေျဖ ။ ။ အေလွ်ာ့ေပးခိုင္းတဲ့အထိေတာ့ ေရာက္မလာႏိုင္ပါဘူး။ အေလွ်ာ့ေပးခိုင္းတာကိုေတာ့ ျမန္မာစစ္တပ္က ဘယ္ေတာ့မွ လက္ခံလိမ့္မယ္ မဟုတ္ပါဘူး။ သို႔ေသာ္လဲ သိပ္ၿပီးေတာ့ တြန္းအားေပးႏုိင္တဲ့ အင္အားက တရုတ္္မွာ ရိွတယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ အခုကိစၥမွာလဲ တရုတ္က အာဏာသိမ္းေနလို႔ဆိုၿပီး မရႈတ္ခ်ပါဘူး။ ျပည္သူေတြကို ရက္ရက္စက္စက္ မလုပ္ပါနဲ႔၊ ဖမ္းဆီးထားတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြကို လႊတ္ေပးပါ ဘာညာေတာင္းဆိုတဲ့ ကိစၥမွာေတာ့ ကုလသမဂၢနဲ႔ တသံတည္းထြက္လာတာ အင္မတန္ တိုးတက္လာတဲ့ လကၡဏာလို႔ ဆုိႏုိင္ပါတယ္။ အဲဒါကိုပဲ တခ်ဳိ ႔က အခ်ိန္ကိုက္ပဲ သံုးသပ္ၾကတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာရိွတဲ့ တရုတ္စက္ရံုေတြကို ဆႏၵျပသမားေတြ မီးရိွဳ ႔တယ္ဆိုၿပီးေတာ့ စစ္တပ္ဘက္ကလဲ လုပ္ေနတယ္ဆိုၿပီးေတာ့လဲ တခ်ဳိ ႔က ေျပာေနၾကတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ဘယ္ေလာက္ မွန္သလဲ၊ မမွန္ဘူးလဲဆိုတာကေတာ့ က်ေနာ္တို႔ မီဒီယာသမားေတြက ေစာင့္ၾကည့္ရမွာေပါ့။ ဆိုေတာ့ ဒီကိစၥကိုလည္း တရုတ္က ခ်င့္ခ်ိန္းပါလိမ့္မယ္။ တရုတ္ရဲ ႔ စီးပြားေရးက ဒီစက္ရံုေတြကို မီးရိွဳ ႔တာတင္မကဘူး၊ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ သူတို႔ရဲ ႔ ေရနံပိုက္လိုင္းတို႔ကို အိႏိၵယသမုဒၵရာဘက္ ထြက္ေပါက္လုပ္ထားတဲ့ မဟာဗ်ဴဟာေျမာက္တဲ့ လမ္းေၾကာင္းေတြ အစီအစဥ္ေတြလည္း ရိွေတာ့၊ ဒါကိုလဲ သူတုိ႔ဘယ္ေတာ့မွ အထိအခိုက္ခံမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ သူတုိ႔ကေတာ့ ျဖစ္ႏိုင္သမွ် ေျပလည္ေအာင္ ညိွႏိႈင္းဖို႔ အဲဒီကိစၥကိုပဲ တရုတ္က တြန္းတြန္းတိုက္တုိက္ ဝင္ၿပီးေတာ့၊ က်န္တဲ့ႏုိင္ငံေတြနဲ႔ ေပါင္းၿပီးေတာ့ လုပ္ဖို႔ လုပ္လိမ့္မယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ အေနာက္ႏုိင္ငံေတြကလဲ ဖိအားေပးတဲ့ေနရာမွာ တရုတ္လုိႏုိင္ငံမ်ဳိးကို ေရွ ႔ကိုတြန္းထုတ္ၿပီး - ကဲ မင္းတို႔ေရွ ႔ကသြား ငါတို႔ ေနာက္ကလိုက္မယ္ဆိုတဲ့ ပံုစံမ်ဳိး လုပ္လာရင္ေတာ့ တမ်ဳိးတျမည္ ျဖစ္လာမယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ရပါတယ္။

ေမး ။ ။ ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ မီဒီယာေတြရဲ ႔ အခန္းက႑နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ေမးခ်င္ပါတယ္။ အခုဆိုလို႔ရိွရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းမွာ စစ္တပ္ကေန ျပည္တြင္းမီဒီယာေတြ အားေကာင္းတဲ့ မီဒီယာႀကီးေတြအပါအဝင္ မီဒီယာေတြကို ပိတ္ပင္လိုက္ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ သတင္းေထာက္ေတြကိုလည္း ပစ္မွတ္ထားၿပီးေတာ့ ဖမ္းဆီးပါတယ္။ ဆိုေတာ့ အဲဒီမွာ မီဒီယာအားကလည္း ေလ်ာ့ေနပါတယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္းက ဆႏၵျပမႈေတြမွာ Live ထုတ္လႊင့္တဲ့အခါမွာဆိုရင္ေတာ့ ဒီေနရာမွာေတာ့ မီဒီယာ အားနည္းေနပါတယ္ဆိုတဲ့ လူထုရဲ ႔ ဆႏၵေတြကိုလည္း က်မတုိ႔ ေတြ႔ေနရပါတယ္။ ဒီလူထုေတာ္လွန္ေရး၊ ဆႏၵျပပြဲေတြမွာ မီဒီယာရဲ ႔ အခန္းက႑၊ မီဒီယာေတြဘက္က ဘာေတြမ်ား လုပ္ေပးႏုိင္ပါသလဲရွင့္။ အန္ကယ္ ဘယ္လိုမ်ား ျမင္ပါသလဲ။

ေျဖ ။ ။ အခုျဖစ္ေနတဲ့ကိစၥၼမွာ မီဒီယာက သိပ္အေရးပါပါတယ္။ က်ေနာ္ကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ ႔ မီဒီယာကို သိပ္အထင္ႀကီး၊ သိပ္ေလးစားပါတယ္။ သတိၱလည္း အင္မတန္ေကာင္းၾကပါတယ္။ အဲဒီမီဒီယာေတြေၾကာင့္ ဒီအဆင့္ကို ေရာက္လာပါတယ္။ မီဒီယာဆုိတာ က်ေနာ္တို႔ professional media အျပင္ citizen journalist ေတြကလည္း မီဒီယာပါပဲ။ ဒီမီဒီယာေတြရဲ ႔ ကြန္ရက္ေၾကာင့္ ဒီလိုအဆင့္ကို ေရာက္လာတာ၊ ႏိုင္ငံတကာက သိလာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံက လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္အနည္းငယ္မွာ အေတာ္ေလး ပြင့္လင္းလာတဲ့အခါမွာ မီဒီယာကလည္း အဆမတန္ တုိးတက္လာပါတယ္။ သတင္းသမားေတြ ေမးတဲ့ေမးခြန္းေတြကို အင္မတန္ခ်ီးက်ဴးပါတယ္။ ဟိုဘက္က ေျဖတဲ့လူက ကတ္ကတ္လန္႔ျပန္ၿပီး ရန္ေတြ႔ေနတယ္။ ဒါေပမဲ့ မီဒီယာက စိတ္ရွည္သည္းခံၿပီးေတာ့ သူတုိ႔လိုခ်င္တဲ့ ေမးခြန္းကို သူတုိ႔ရေအာင္ ေမးတာကို က်ေနာ္ အင္မတန္မွ ခ်ီးက်ဴးတယ္။ ေတာ္တယ္လို႔ ခ်ီးက်ဴးပါတယ္။ သူတို႔ရဲ ႔ စြမ္းအင္ဘယ္ေလာက္အထိ ႀကီးမားတယ္ဆိုတာကို စစ္တပ္က ပိတ္ပစ္လုိက္တယ္ဆိုတာ အဲဒါက ျပသေနပါတယ္။ အာဏာရွင္က အင္မတန္ ေၾကာက္လို႔သာ သူတုိိ႔ကို ပိတ္ပင္တယ္။ သူတို႔ကို ဖမ္းတယ္။ ေထာင္ခ်ဖို႔လုပ္တယ္ဆိုတာ မီဒီယာရဲ ႔ စြမ္းအား ႀကီးမားလို႔သာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဆိုေတာ့ မီဒီယာရဲ ႔ စြမ္းအားဟာ လံုးဝအထင္ေသးစရာ မဟုတ္ပါဘူး။ အင္မတန္ တန္းဖုိးရိွတယ္။ သိိပ္အေရးပါတယ္လို႔ က်ေနာ္က ေျပာလိုပါတယ္။

ေမး ။ ။ အခုန အန္ကယ္ေျပာတဲ့အထဲမွာလဲ ပါပါတယ္။ Citizen Journalist ေတြရဲ ႔ အခန္းက႑ကိုလည္း ေျပာပါအံုး။ သူတုိ႔အခ်င္းခ်င္းပဲ ရိုက္ကူးထုတ္လႊင့္ေနတဲ့ အခန္းက႑ေပၚမွာ အန္ကယ္အေနနဲ႔ ဘာမွမွတ္ခ်က္ေပးလိုပါလဲ။

ေျဖ ။ ။ Citizen Journalist လိုေခၚတဲ့ အရပ္ဘက္မီဒီယာေတြလည္း သိပ္တန္းဖိုးႀကီးပါတယ္။ သို႔ေသာ္လဲ Citizen Journalism က ဘာျဖစ္လဲဆုိေတာ့ ႀကိဳတင္ၿပီးေတာ့ editing ေတြ မရိွဘူး။ က်ေနာ္တို႔လို professional media ေတြ, media house ေတြမွာေတာ့ မလႊင့္ခင္ edit လုပ္ရတယ္။ မွန္လားမမွန္လား အနည္းဆံုး double sources ႏွစ္ခုေလာက္နဲ႔ ခ်င္ခ်ိန္းရတယ္။ တကယ့္မွန္ကန္မွ ထုတ္ခြင့္ရတယ္။ Citizen Journalist ကေတာ့ လႊင့္ပစ္လိုက္တယ္။ လႊင့္ၿပီးမွ မွန္လားမမွန္လား ျပန္စဥ္းစားကြာဆိုၿပီး editing ပိုင္းက ေနာက္မွာလာတယ္ဆိုေတာ့ သူတုိ႔ဟာက publish first, editing later. က်ေနာ္တို႔လို media house, professional media အဖြဲ႔အစည္းေတြကေတာ့ editing first, ၿပီးေတာ့မွ publish လုပ္တယ္ဆိုေတာ့ အဲဒါေတာ့ နည္းနည္းကြာပါတယ္။ ျပည္သူေတြရဲ ႔ ရင့္က်တ္မႈ ဒီေနရာမွာ အေရးႀကီးပါတယ္။ အဲဒါကို အမွန္တရားနဲ႔ ခ်င့္ခ်ိန္းၿပီးေတာ့ ျဖစ္ႏုိင္မျဖစ္ႏုိင္ဆုိတာကို ခ်င့္ခ်ိန္းၿပီးေတာ့ ယံုရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေမး ။ ။ ေနာက္ဆံုးအေနနဲ႔ တုိင္းရင္းသားေတြရဲ ႔ အခန္းက႑နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ေမးခ်င္ပါတယ္ရွင့္။ အခုျဖစ္ေနတဲ့ စစ္အာဏာသိမ္းမႈ ဆန္႔က်င္ေရး ဆႏၵျပမႈေတြမွာ တိုင္းရင္းသားေတြရဲ ႔ အခန္းက႑နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ CRPH လို႔ေခၚတဲ့ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားျပဳေကာ္မတီဘက္လဲ အေတာ္ေလး ေျပာလာသလုိ၊ အာဏာသိမ္းစစ္တပ္ဘက္ကလဲ အေတာ္ေလး ေျပာလာပါတယ္။ ဒီအေပၚမွာ တုိင္းရင္းသားေတြရဲ ႔ အားေပးေထာက္ခံမႈ၊ တုိင္းရင္းသားေတြရဲ ႔ သေဘာထားအေပၚ အန္ကယ္ ဘယ္လိုျမင္ထားပါလဲရွင့္။

ေျဖ ။ ။ တုိင္းရင္းသားေတြရဲ ႔ အခန္းက႑ ဘယ္ေလာက္အေရးပါလဲဆိုတာကို ႏွစ္ဘက္စလံုးက ပိုၿပီးသေဘာေပါက္ေနၾကလို႔ ႏွစ္ဘက္စလံုးက အၿပိဳင္အဆိုင္ ဆြယ္ေနၾကတယ္။ အၿပိဳင္အဆိုင္ ေျပာေနၾကတယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။ ဘယ္ဘက္ကေျပာတာ genuine ျဖစ္သလဲ။ တကယ့္ political will က လိႈက္လိႈက္လဲွလွဲ ျဖစ္သလဲဆိုတာကိုေတာ့ တုိိင္းရင္းသားေတြက ခ်င့္ခ်ိန္းၾကပါလိမ့္မယ္။ ရွင္းရွင္းေျပာရရင္ေတာ့ ဘယ္တုိင္းရင္းသားမဆို စစ္အာဏာရွင္နဲ႔ ေစ့စပ္ညိွႏိႈင္းမလား။ ျပည္သူလူထု ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္ထားတဲ့ ဒီမိုကေရစီ အင္အားစုနဲ႔ ညိွႏိႈင္းေဆာင္ရြက္မလားဆိုရင္ လူတိုင္းဟာ ဒီမိုကေရစီအင္အားစုနဲ႔ပဲ ညိွႏိႈင္းေဆာင္ရြက္ခ်င္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သို႔ေသာ္လဲ တျခားနည္းမရိွရင္ေတာ့ ဒီဟာသည္သာလွ်င္ တစ္ခုတည္း ေရြးခ်ယ္စရာ ျဖစ္ေနရင္ အဲဒီဘက္ကို ပါသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အခုအခါမွာ CRPH ကလည္း တိုင္းရင္းသားေတြေပၚမွာ နားလည္မႈကို ပိုၿပီးေတာ့ ျပသလာတယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။ လက္ေတြ႔ျပသႏုိင္ဖို႔ လိုပါတယ္။ ဒီအေျခအေနမွာေတာ့ သူတို႔ ျပသႏုိင္တဲ့ အေျခအေန မရိွဘူး။ သူတုိ႔လက္ထဲမွာ အာဏာမရိွဘူး။ စစ္တပ္ကေတာ့ သူတုိ႔လက္ထဲမွာ အာဏာရိွေနတယ္ဆိုေတာ့ တုိင္းရင္းသားေတြအေနနဲ႔ ဒါကိုခ်င့္ခ်ိန္းစဥ္းစားေနၾကတယ္။ အခ်ိန္ယူၾကလိမ့္မယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ သူတုိ႔လိုခ်င္တဲ့ တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရးနဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို အမွန္တကယ္ လက္တြဲအေကာင္အထည္ ဘယ္သူေဖာ္ႏိုင္မလဲဆိုတာကို သံုးသပ္ေစာင့္ၾကည့္ၾကမယ္လို႔ပဲ ယူဆပါတယ္။

XS
SM
MD
LG