သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ဆင္ျဖဴ ႔မ်က္ႏွာ ဆင္မည္းမၾကည့္သာ


Army officers intervene during a protest against the military coup in Yangon, Myanmar, March 2, 2021. Picture taken from behind a window. REUTERS/Stringer
ဆင္ျဖဴ ႔မ်က္ႏွာ ဆင္မည္းမၾကည့္သာ
please wait

No media source currently available

0:00 0:05:46 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

စစ္တပ္ဟာ သူလိုလားတဲ့ပါတီ အႏိုင္ရတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲကိုသာ အသိအမွတ္ျပဳတဲ့ အစဥ္အလာ ရိွပါတယ္။ ၁၉၉၀ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ NLD ႏုိင္တာကို စစ္တပ္က အသိအမွတ္ မျပဳပါဘူး။ ေနျပည္ေတာ္ တည္ေဆာက္ၿပီး ၂၀၁၀ မွာ က်င္းပတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲကို NLD က သပိတ္ေမွာက္ပါတယ္။ အဲဒီတုန္းက ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အက်ယ္ခ်ဳပ္က်ေနပါတယ္။ ႀကံ့ဖြံ႔ႏိုင္ေအာင္ ႀကီးၾကပ္က်င္းပတဲ့ မလြတ္လပ္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲအျဖစ္ ျမင္ၾကရေပမယ့္ ရလဒ္ကို စစ္တပ္က လက္ခံတဲ့အတြက္ ဦးသိန္းစိန္အစိုးရ ေပၚထြက္လာပါတယ္။ ၂၀၁၂ မွာ ေဒၚစု လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ျဖစ္လာေအာင္ ဦးသိန္းစိန္က လမ္းဖြင့္ေပးပါတယ္။

ေဒၚစုရဲ ႔ေကာင္းမႈနဲ႔ ဦးသိန္းစိန္ရဲ ႔ ျပဳျပင္မႈေၾကာင့္ စီးပြားေရးဒဏ္ခတ္မႈ ရုတ္သိမ္းသြားပါတယ္။ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ NLD အျပတ္အသတ္ႏိုင္ေတာ့ စစ္အုပ္စုရဲ ႔ အေျခခံဥပေဒအတိုင္းလုပ္ဖို႔ ေဒၚစုက ဆံုးျဖတ္လိုက္ပါတယ္။ ဥပေဒပညာရွင္ ဦးကိုနီ အႀကံေပးတဲ့အတိုင္း ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံ ရာထူးကို အေျခခံဥပေဒနဲ႔အညီ လႊတ္ေတာ္က ေဒၚစုအတြက္ ဖန္တီးေပးႏိုင္ပါတယ္။ စစ္တပ္နဲ႔ ႀကံ့ဖြံ႔ပါတီကိုယ္စားလွယ္ေတြ ကန္႔ကြက္ေပမယ့္ NLD ကိုယ္စားလွယ္ အမ်ားစုမဲနဲ႔ အတည္ျပဳႏိုင္ပါတယ္။ အေျခခံဥပေဒနဲ႔အညီ ေဒၚစုကို လုပ္ပိုင္ခြင့္ အပ္ႏွင္းႏိုင္တာဟာ ငါးၾကင္းဆီနဲ႔ ငါးၾကင္းေၾကာ္တဲ့ သေဘာလို ျဖစ္ေနပါတယ္။

ႀကံ့ဖြံ႔ပါတီနဲ႔ စစ္တပ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြ အျပင္းအထန္ ကန္႔ကြက္ေနတဲ့ၾကားက အတိုင္ပင္ခံ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာဥပေဒကို ၂၀၁၆ မတ္လမွာ (၇) ရက္အတြင္း လႊတ္ေတာ္ႏွစ္ရပ္စလံုးက အမ်ားစုေထာက္ခံမဲနဲ႔ အတည္ျပဳႏိုင္တာဟာ စစ္အုပ္စုအတြက္ မခံခ်င္စရာပါပဲ။ ဒီဥပေဒအသက္ဝင္ၿပီး တႏွစ္မျပည့္ခင္ ၂၀၁၇ ဇန္နဝါရီလ (၂၉) ရက္ေန႔မွာ ဦးကိုနီ လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္ခံရတာကိုၾကည့္ရင္ စစ္အုပ္စု ဘယ္ေလာက္ မေက်မခ်မ္း ျဖစ္ေနတယ္ဆိုတာ သိသာပါတယ္။

လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ အမ်ားစုရိွရင္ အေျခခံဥပေဒကို မျပင္ဆင္ဘဲ လုပ္ႏိုင္တာေတြ ရိွတယ္ဆိုတာကို NLD က ျပသလိုက္တာပါပဲ။ ဒါေပမဲ့ ေဒၚစုနဲ႔ NLD ၾသဇာအရိွန္အဝါ ရိွလာတာကို အေျခခံဥပေဒကိုေရးတဲ့ စစ္ေခါင္းေဆာင္ပိုင္းက လက္မခံႏိုင္ပါဘူး။ အေျခခံဥပေဒေဘာင္ထဲမွာ ေဒၚစုကို မယွဥ္ႏိုင္ေတာ့တာကို စစ္အုပ္စု သေဘာေပါက္လာပါတယ္။

၂၀၁၉ ဒီဇင္ဘာလမွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကိုယ္တိုင္ နယ္သာလန္ႏိုင္ငံအေျခစိုက္ ႏိုင္ငံတကာတရားရံုးကို တက္ေရာက္ၿပီး ဗမာစစ္တပ္ဘက္က ေရွ ႔ေနလိုက္ေပးပါတယ္။ ႏိုင္ငံေခါင္းေဆာင္တဦးအေနနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာတရားရံုးမွာ ဒီလိုေလွ်ာက္လဲခ်က္တင္တာမ်ဳိး တခါမွ မရိွခဲ့ဘူးလို႔ ဥပေဒပညာရွင္ အသိုင္းအဝိုင္းက ဆိုပါတယ္။ အေနာက္တိုင္းမွာ အႀကီးအက်ယ္ ေဝဖန္ရႈတ္ခ်ခံေနရတဲ့ ေဒၚစုဟာ အေျခခံဥပေဒေဘာင္အတြင္းမွာ စစ္အုပ္စုနဲ႔ လက္တြဲလုပ္ကိုင္ဖို႔သာ ဆံုးျဖတ္လိုက္ပံု ရပါတယ္။ အေျခခံဥပေဒ ျပင္ဆင္ေရးကို ဦးစားမေပးေတာ့ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ စစ္ေခါင္းေဆာင္ေဟာင္းေတြ အေျခခ်တဲ့ စစ္တပ္ၿမိဳ ႔ေတာ္ျဖစ္တဲ့ ေနျပည္ေတာ္မွာ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း ဆယ္ဦး ယွဥ္ၿပိဳင္တဲ့အနက္ NLD က ကိုးဦးအႏိုင္ရရိွၿပီး ၾကံ့ဖြံ႔ပါတီက တဦးတည္းသာ အႏိုင္ရတဲ့အခါ စစ္အုပ္စု ေသြးပ်က္သြားပံု ရပါတယ္။

တပ္ခ်ဳပ္ႀကီး မင္းေအာင္လိႈင္ကိုယ္တိုင္ ဆႏၵမဲေပးခဲ့တဲ့ ဇမၺဴသီရိၿမိဳ ႔နယ္မွာလည္း NLD ပါတီဝင္ပဲ အႏိုင္ရပါတယ္။ တျပည္လံုးမွာ မဲဆႏၵနယ္ေျမ (၁၁၁၇) ခုရိွတဲ့အနက္ NLD က (၉၀) အႏိုင္ရရိွၿပီး ႀကံ့ဖြံ႔ပါတီက (၇၁) ေနရာသာ ႏိုင္ပါတယ္။ စစ္မႈထမ္းနဲ႔ မိသားစုဝင္ေတြကပါ NLD ကို မဲေပးၾကတဲ့အတြက္ တျပည္လံုးက NLD က (၈၂) ရာခိုင္ႏႈန္း အႏိုင္ရရိွၿပီး၊ ေနျပည္ေတာ္မွာ (၉၀) ရာခိုင္ႏႈန္း ႏိုင္တာမုိ႔ ေဒၚစုကို ယွဥ္တြဲရပ္တည္ဖို႔ တပ္ခ်ဳပ္ႀကီးနဲ႔ ႀကံ့ဖြံ႔ဟာ မရြံ ႔မရဲ ျဖစ္လာပံု ရပါတယ္။ NLD ပါတီတခုတည္း အစိုးရဖြဲ႔ၿပီး ဥပေဒနဲ႔အညီလုပ္ရင္ မိမိအက်ဳိးစီးပြား ထိခိုက္ႏိုင္တာကို တပ္ခ်ဳပ္ႀကီးက စိုးရိမ္လာပံုရတယ္။

ႏိုဝင္ဘာလ (၈) ရက္ေန႔ က်င္းပတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲကို (၂) အတြင္း အမ်ားဆံုး ကန္႔ကြက္ေဝဖန္သူေတြဟာ တပ္ခ်ဳပ္ႀကီးနဲ႔ ႀကံ့ဖြံ႔ပါတီပါ။ မိမိအက်ဳိးစီးပြားဆုတ္ယုတ္ေတာ့မယ္လို႔ ေတြးေၾကာက္ေနတဲ့ စစ္အုပ္စုဟာ ျပည္သူဆႏၵကို ဂရုမစိုက္ေတာ့ပါဘူး။ ေရြးေကာက္ပြဲ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းမွာ အားနည္းခ်က္ေတြ ရိွေပမယ့္ မဲဆႏၵရွင္အမ်ားစုရဲ ႔ သေဘာထားကို ေဖာ္ျပတာျဖစ္လို႔ ရလဒ္ကို လက္ခံဖို႔ ေရြးေကာက္ပြဲေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႔ေတြက ဇန္နဝါရီ (၂၉) ရက္ေန႔မွာ ပူးတြဲေၾကညာခ်က္ ထုတ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဆင္ျဖဴ ႔မ်က္ႏွာ ဆင္မည္းမၾကည့္သာ ျဖစ္ေနတဲ့ တပ္ခ်ဳပ္ႀကီးဟာ ေဒၚစုနဲ႔ NLD ကို ဖယ္ရွားဖို႔ ဆံုးျဖတ္လိုက္ပါတယ္။

==Unicode==

စစ်တပ်ဟာ သူလိုလားတဲ့ပါတီ အနိုင်ရတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကိုသာ အသိအမှတ်ပြုတဲ့ အစဉ်အလာ ရှိပါတယ်။ ၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာ NLD နိုင်တာကို စစ်တပ်က အသိအမှတ် မပြုပါဘူး။ နေပြည်တော် တည်ဆောက်ပြီး ၂၀၁၀ မှာ ကျင်းပတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကို NLD က သပိတ်မှောက်ပါတယ်။ အဲဒီတုန်းက ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အကျယ်ချုပ်ကျနေပါတယ်။ ကြံ့ဖွံ့နိုင်အောင် ကြီးကြပ်ကျင်းပတဲ့ မလွတ်လပ်တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲအဖြစ် မြင်ကြရပေမယ့် ရလဒ်ကို စစ်တပ်က လက်ခံတဲ့အတွက် ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ ပေါ်ထွက်လာပါတယ်။ ၂၀၁၂ မှာ ဒေါ်စု လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လာအောင် ဦးသိန်းစိန်က လမ်းဖွင့်ပေးပါတယ်။

ဒေါ်စုရဲ့ကောင်းမှုနဲ့ ဦးသိန်းစိန်ရဲ့ ပြုပြင်မှုကြောင့် စီးပွားရေးဒဏ်ခတ်မှု ရုတ်သိမ်းသွားပါတယ်။ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲမှာ NLD အပြတ်အသတ်နိုင်တော့ စစ်အုပ်စုရဲ့ အခြေခံဥပဒေအတိုင်းလုပ်ဖို့ ဒေါ်စုက ဆုံးဖြတ်လိုက်ပါတယ်။ ဥပဒေပညာရှင် ဦးကိုနီ အကြံပေးတဲ့အတိုင်း နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံ ရာထူးကို အခြေခံဥပဒေနဲ့အညီ လွှတ်တော်က ဒေါ်စုအတွက် ဖန်တီးပေးနိုင်ပါတယ်။ စစ်တပ်နဲ့ ကြံ့ဖွံ့ပါတီကိုယ်စားလှယ်တွေ ကန့်ကွက်ပေမယ့် NLD ကိုယ်စားလှယ် အများစုမဲနဲ့ အတည်ပြုနိုင်ပါတယ်။ အခြေခံဥပဒေနဲ့အညီ ဒေါ်စုကို လုပ်ပိုင်ခွင့် အပ်နှင်းနိုင်တာဟာ ငါးကြင်းဆီနဲ့ ငါးကြင်းကြော်တဲ့ သဘောလို ဖြစ်နေပါတယ်။

ကြံ့ဖွံ့ပါတီနဲ့ စစ်တပ်ကိုယ်စားလှယ်တွေ အပြင်းအထန် ကန့်ကွက်နေတဲ့ကြားက အတိုင်ပင်ခံ ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာဥပဒေကို ၂၀၁၆ မတ်လမှာ (၇) ရက်အတွင်း လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စလုံးက အများစုထောက်ခံမဲနဲ့ အတည်ပြုနိုင်တာဟာ စစ်အုပ်စုအတွက် မခံချင်စရာပါပဲ။ ဒီဥပဒေအသက်ဝင်ပြီး တနှစ်မပြည့်ခင် ၂၀၁၇ ဇန်နဝါရီလ (၂၉) ရက်နေ့မှာ ဦးကိုနီ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံရတာကိုကြည့်ရင် စစ်အုပ်စု ဘယ်လောက် မကျေမချမ်း ဖြစ်နေတယ်ဆိုတာ သိသာပါတယ်။

လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အများစုရှိရင် အခြေခံဥပဒေကို မပြင်ဆင်ဘဲ လုပ်နိုင်တာတွေ ရှိတယ်ဆိုတာကို NLD က ပြသလိုက်တာပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဒေါ်စုနဲ့ NLD သြဇာအရှိန်အဝါ ရှိလာတာကို အခြေခံဥပဒေကိုရေးတဲ့ စစ်ခေါင်းဆောင်ပိုင်းက လက်မခံနိုင်ပါဘူး။ အခြေခံဥပဒေဘောင်ထဲမှာ ဒေါ်စုကို မယှဉ်နိုင်တော့တာကို စစ်အုပ်စု သဘောပေါက်လာပါတယ်။

၂၀၁၉ ဒီဇင်ဘာလမှာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကိုယ်တိုင် နယ်သာလန်နိုင်ငံအခြေစိုက် နိုင်ငံတကာတရားရုံးကို တက်ရောက်ပြီး ဗမာစစ်တပ်ဘက်က ရှေ့နေလိုက်ပေးပါတယ်။ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်တဦးအနေနဲ့ နိုင်ငံတကာတရားရုံးမှာ ဒီလိုလျှောက်လဲချက်တင်တာမျိုး တခါမှ မရှိခဲ့ဘူးလို့ ဥပဒေပညာရှင် အသိုင်းအဝိုင်းက ဆိုပါတယ်။ အနောက်တိုင်းမှာ အကြီးအကျယ် ဝေဖန်ရှုတ်ချခံနေရတဲ့ ဒေါ်စုဟာ အခြေခံဥပဒေဘောင်အတွင်းမှာ စစ်အုပ်စုနဲ့ လက်တွဲလုပ်ကိုင်ဖို့သာ ဆုံးဖြတ်လိုက်ပုံ ရပါတယ်။ အခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေးကို ဦးစားမပေးတော့ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ စစ်ခေါင်းဆောင်ဟောင်းတွေ အခြေချတဲ့ စစ်တပ်မြို့တော်ဖြစ်တဲ့ နေပြည်တော်မှာ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဆယ်ဦး ယှဉ်ပြိုင်တဲ့အနက် NLD က ကိုးဦးအနိုင်ရရှိပြီး ကြံ့ဖွံ့ပါတီက တဦးတည်းသာ အနိုင်ရတဲ့အခါ စစ်အုပ်စု သွေးပျက်သွားပုံ ရပါတယ်။

တပ်ချုပ်ကြီး မင်းအောင်လှိုင်ကိုယ်တိုင် ဆန္ဒမဲပေးခဲ့တဲ့ ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်မှာလည်း NLD ပါတီဝင်ပဲ အနိုင်ရပါတယ်။ တပြည်လုံးမှာ မဲဆန္ဒနယ်မြေ (၁၁၁၇) ခုရှိတဲ့အနက် NLD က (၉၀) အနိုင်ရရှိပြီး ကြံ့ဖွံ့ပါတီက (၇၁) နေရာသာ နိုင်ပါတယ်။ စစ်မှုထမ်းနဲ့ မိသားစုဝင်တွေကပါ NLD ကို မဲပေးကြတဲ့အတွက် တပြည်လုံးက NLD က (၈၂) ရာခိုင်နှုန်း အနိုင်ရရှိပြီး၊ နေပြည်တော်မှာ (၉၀) ရာခိုင်နှုန်း နိုင်တာမို့ ဒေါ်စုကို ယှဉ်တွဲရပ်တည်ဖို့ တပ်ချုပ်ကြီးနဲ့ ကြံ့ဖွံ့ဟာ မရွံ့မရဲ ဖြစ်လာပုံ ရပါတယ်။ NLD ပါတီတခုတည်း အစိုးရဖွဲ့ပြီး ဥပဒေနဲ့အညီလုပ်ရင် မိမိအကျိုးစီးပွား ထိခိုက်နိုင်တာကို တပ်ချုပ်ကြီးက စိုးရိမ်လာပုံရတယ်။

နိုဝင်ဘာလ (၈) ရက်နေ့ ကျင်းပတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကို (၂) အတွင်း အများဆုံး ကန့်ကွက်ဝေဖန်သူတွေဟာ တပ်ချုပ်ကြီးနဲ့ ကြံ့ဖွံ့ပါတီပါ။ မိမိအကျိုးစီးပွားဆုတ်ယုတ်တော့မယ်လို့ တွေးကြောက်နေတဲ့ စစ်အုပ်စုဟာ ပြည်သူဆန္ဒကို ဂရုမစိုက်တော့ပါဘူး။ ရွေးကောက်ပွဲ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းမှာ အားနည်းချက်တွေ ရှိပေမယ့် မဲဆန္ဒရှင်အများစုရဲ့ သဘောထားကို ဖော်ပြတာဖြစ်လို့ ရလဒ်ကို လက်ခံဖို့ ရွေးကောက်ပွဲစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့တွေက ဇန်နဝါရီ (၂၉) ရက်နေ့မှာ ပူးတွဲကြေညာချက် ထုတ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဆင်ဖြူ့မျက်နှာ ဆင်မည်းမကြည့်သာ ဖြစ်နေတဲ့ တပ်ချုပ်ကြီးဟာ ဒေါ်စုနဲ့ NLD ကို ဖယ်ရှားဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်ပါတယ်။

XS
SM
MD
LG