သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ရခိုင္ျပႆနာ အၾကမ္းဖက္မႈကို ယန္ဟီးလီ လ်စ္လ်ဴမ႐ႈ


( Zawgyi/ Unicode )

ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ေျပာသလို ရခိုင္ျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္းက အၾကမ္းဖက္လုပ္ရပ္ကို သူတို႔ အာရံုမစိုက္ခဲ့ဘူးဆိုတာ မဟုတ္ပဲ အဓိက အင္အားအဆမတန္ သံုးၿပီး ႏိုင္ငံတကာဥပေဒကို ခ်ဳိးေဖာက္တဲ့အထိ ျမန္မာစစ္တပ္က ႏွိမ္နင္းခဲ့တဲ့ လုပ္ရပ္ကို အဓိက ေထာက္ျပေနတာ ျဖစ္တယ္လို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢလူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ Yanghee Lee က တုံ႔ျပန္ေျပာဆိုလိုက္ပါတယ္။

၂၀၁၉ ကုလသမဂၢအေထြေထြညီလာခံမွာ သူရဲ႕ ေျခာက္ႏွစ္သက္တမ္း ေနာက္ဆံုးႏွစ္ အျဖစ္ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ အစီရင္ခံစာ ကို တင္သြင္းခ်ိန္ နယူးေရာက္ကို ေရာက္ေနတဲ့ Yanghee Lee ကို မအင္ၾကင္းႏိုင္က Skype ကေန တိုက္ရိုက္ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းရာမွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က Nikkei Asia နဲ႔ ေတြ႕ဆံုေမးျမန္းခန္းမွာ ႏိုင္ငံတကာအေပၚ ေ၀ဖန္ေျပာဆိုခဲ့တဲ့အေပၚမွာ သူကအခုလို စေျပာပါတယ္။

Yanghee Lee ။ ။ က်မ ဒီအေမးအေျဖတခုလံုးကိုေတာ့ မဖတ္ရေသးပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဒီသတင္းနဲ ပတ္သက္တဲ့ ေခါင္းႀကီးေတြကိုေတာ့ ၾကည့္ၿပီးပါၿပီ။ ရခိုင္ျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းက တိုက္ခိုက္ခံရတဲ့ နယ္ျခားေစာင့္စခန္းသံုးခုကို ၂၀၁၆ ခုနွစ္က က်မကိုယ္တိုင္ သြားေရာက္ ၾကည့္ရွဳခဲ့ဘူးပါတယ္။ အဲဒါကို ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ရည္ညႊန္းတယ္လို႔ က်မ ထင္ပါတယ္။ ဒါအျပင္ ၂၀၁၇ခုႏွစ္က တိုက္ခိုက္မႈကိုလည္း သူရည္ရြယ္ေျပာဆိုမွာပါ။ ဒါေပမယ္လို႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ စြပ္စဲြေျပာဆိုခဲ့တဲ့အတိုင္း ASRA တိုက္ခိုက္မႈကို ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအ၀ိုင္းက ေ၀ဖန္ရွဳတ္ခ်မႈမရွိဘူး၊ အာရံုမစိုက္ခဲ့ဘူးဆိုတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီအဖဲြ႔ဟာ ရည္ရြယ္ခ်က္ ေကာင္းေကာင္းရွိတဲ့အဖဲြ႔ ႔မဟုတ္ဘူးဆိုတာ က်မတို႔သိပါတယ္။ ေနာက္ လက္နက္ကိုင္အဖဲြ႔လည္း ျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔အဖဲြ႔ရဲ႕ တိုက္ခိုက္လႈပ္ရွားမႈေတြကို က်မတို႔အားလံုး ကန္႔ကြက္ရွဳတ္ခ်ခဲ့တယ္ဆိုတာ သတိရၾကမွာပါ။ ဒါေပမယ့္ ဒီတိုက္ခိုက္မႈကို ျပန္ၿပီး တုန္႔ျပန္တဲ့အပိုင္းကိုၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ႏိုင္ငံတကာဥပေဒအရ ေမးခြန္းထုတ္စရာျဖစ္လာတာက အဆမတန္ အင္အားသံုးခဲ့သလား ဆိုတာဟာ အေရးႀကီးဆံုးအခ်က္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘာျဖစ္ခဲ့သလဲဆိုတာကို ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ လူေပါင္း ၈ သိန္း ေမာင္းထုတ္ခံခဲ့၇ပါတယ္။ ျဖစ္ရပ္အမ်ားႀကီး ရွိခဲ့ၿပီး လူအမ်ားအျပားဟာ အတင္းအဓမၼျပဳက်င့္ခံခဲ့ရသလို၊ ညွင္းပမ္းႏွိပ္စက္ခံ ခဲ့ရတာ၊ အသက္ရွင္ရက္ မီးရွဳိ႕သတ္ခံခဲ့ရတဲ့ အေျခအေနေတြေတာင္ ရွိခဲ့ပါတယ္။

အင္ၾကင္းႏိုင္။ ။ ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဘက္က ရခိုင္ျပည္နယ္ အေရးအပါအ၀င္ ေယဘုယ်အားျဖင့္ ကုလသမဂၢနဲ႕ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအ၀ိုင္းအေပၚမွာ သူအာဏာမရခင္ အခ်ိန္နဲ႔ အာဏာရၿပီးေနာက္ပိုင္း သေဘာထား ေျပာင္းလဲလာတဲ့ အေျခအေနကို Ms. Yanghee Lee အေနနဲ႔ ဘယ္လိုပံုေဖၚ ေျပာဆိုႏိုင္မလဲ။

Yanghee Lee ။ ။ ဒီေမးခြန္းကေတာ့ ဒီရာစုႏွစ္အတြက္ ေဒၚလာသန္းခ်ီတန္တဲ့ ေမးခြန္းမ်ိဳးပါ။ ဒါေပမယ့္ ဒီ့ထက္မက ၾကည့္ႏိုင္မယ္ ဆိုရင္ေတာ့ သူ႔ရဲ့ မိန္႔ခြန္းေတြ၊ သူ႔ကို အင္တာဗ်ဴးထားတဲ့ ဗီဒီယိုေတြမွာေတြ႔ႏိုင္တာက သူက သူ႔ေရြးေကာက္ပြဲအတြက္ သူ႔ NLD လႊတ္ေတာ္မွာ ဝင္ႏုိင္ေရး အတြက္ပဲ ႀကိဳးစားေနတယ္ ဆိုတာ ေတြ႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ေနာက္ပိုင္း ႏုိင္ငံေတာ္ အတိုင္ပင္ခံအျဖစ္ သူ႔ကိုခန္႔အပ္တဲ့ အခါမွာလည္း သူက အမ်ိဳးမ်ိဳး ေျပာပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီႏုိင္ငံေရးနဲ႔ သူဟာ ႏိုင္ငံေရးသမား တေယာက္ဆိုတာကို က်မျမင္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သူဟာ ႏုိင္ငံေရးသမားတေယာက္ဆိုတာ က်မတို႔ မေမ႔သင့္ပါဘူး။

အင္ၾကင္းႏိုင္။ ။ အခုလို လူ႔အခြင့္အေရး ကြ်မ္းက်င္သူ ပညာရွင္တဦးအေနနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ျဖစ္ေနတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြထဲမွာ အေရးႀကီးဆံုး အရာတခုကို ေျပာပါဆိုရင္ ဘာလို႔ေျပာႏိုင္မ လဲရွင့္။

Yanghee Lee ။ ။ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း အဆိုးဆံုးအေျခအေနတခုရယ္ ဆိုျပီး က်မအေနနဲ႔ သီးသန္႔ခဲြထုတ္ၿပီး ေျပာလို႔ မရဘူးလို႔ ထင္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဆိုးရြားေနတဲ့ အေျခအေနအမ်ားအျပားရွိေနတာပါ။ ဒါေပမယ့္ က်မအေနနဲ႔ အေရးႀကီးဆံုး တခုကို စေျပာပါဆိုရင္ေတာ့ က်ယ္ပ်ံ႕ျပီး ဆုိးရြားျပင္းထန္လွတဲ့ ရခိုင္အေရးကို ေျပာခ်င္ပါတယ္။ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ၾကံဳေနရတဲ့ ကိစၥ ၂ ရပ္ရွိပါတယ္။ တခုကေတာ့ ရုိဟင္ဂ်ာေတြ ထြက္ေျပးရတဲ့အေျခအေနဟာ ၂၀၁၆ ၾသဂုတ္လနဲ႔ ေအာက္တိုဘာလ က စခဲ့တာျဖစ္ျပီး၂၀၁၇ ၾသဂုတ္လက ျဖစ္ရပ္မွာေတာ့ အေျခအေနပိုဆိုးခဲ့ၿပီး ထြက္ေျပးခဲ့ရတဲ့လူေပါင္း အဆမတန္မ်ားျပားခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္တခု ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ဆိုးရြားေနတဲ့ အေျခအေနက တပ္မေတာ္နဲ႔ AA ရခိုင္လက္နက္ကိုင္ အဖဲြ႔ၾကား တိုက္ပဲြေတြ ျဖစ္ေနတာပါ။

အင္ၾကင္းႏိုင္။ ။ ဆိုးရြားျပင္းထန္လွတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ျမန္မာႏို္င္ငံက တာ၀န္ရွိသူေတြကို ႏိုင္ငံတကာဥပေဒနဲ႔အညီ အေရးယူႏိုင္ဖို႔ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအ၀ိုင္းက ျပင္ဆင္ေနတဲ့အပိုင္းမွာ ICC ႏိုင္ငံတကာ ရာဇ၀တ္ခံုရံုးနဲ႕ ICJ ႏိုင္ငံတကာတရားရံုးတို႔ရဲ႕ ပါ၀င္စီရင္မယ့္အေျခအေနက ဘယ္အတိုင္းအတာထိေရာက္ေနၿပီလဲ။

Yanghee Lee ။ ။ အေရးပါတဲ့သူ တေယာက္ေယာက္ကေတာ့ မျဖစ္မေန တာ၀န္ယူခံရမွာျဖစ္သလို၊ အေရးယူခံရမႈကို လည္း ရင္ဆိုင္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ နမူနာအေနနဲ႔ ဆိုရင္ လူတေယာက္က ပစၥည္းတခုကို ခိုးတယ္ဆိုရင္ ဒီခိုးမႈအတြက္ ျပန္ၿပီးေပးဆပ္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္လူမႈအသိုင္းအ၀ိုင္းမွာမဆို ဒီလိုစနစ္မ်ဳိးကို ဥပေဒ စိုးမိုးေရးလို႔ ေခၚၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္မႈအဆင့္ထိ ျဖစ္လာၿပီး စစ္တပ္ကေန တပ္အင္အားနဲ႔ က်ဴးလြန္တဲ့ ျပစ္မႈအဆင့္မ်ဳိးျဖစ္လာတယ္ဆိုရင္ ဒဏ္ခတ္အေရးခံရမွာျဖစ္သလို၊ သူတို႔က်ဴးလြန္မႈေတြအတြက္ ျပန္ၿပီးေပးဆပ္ဖို႔ တရားမွ်တမႈကို ရဖို႔ေဆာင္ရြက္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္မႈ အမ်ဳိးအစားဟာ ICC ႏိုင္ငံတကာ ရာဇ၀တ္ခံုရံုးနဲ႔ ICJ ႏိုင္ငံတကာတရားရံုး တို႔ကေန ၾကား၀င္ တရားစီရင္ပိုင္ခြင့္ရွိတဲ့ အေနအထားျဖစ္ပါတယ္။

အင္ၾကင္းႏိုင္။ ။ ျမန္မာအစိုးရအေနနဲ႔ Ms. Yanghee Lee ရဲ႕ေနရာမွာ အျခားတေယာက္နဲ႔ အစားထိုးေပးဖို႔ ေတာင္းဆိုမႈေတြရွိေနေတာ့ ဒီႏွစ္ ၂၀၁၉မွာ ကုလသမဂၢဘက္က Ms. Lee ကို ဆက္ၿပီး သက္တမ္းတိုးမယ့္ အေျခအေနဘယ္လိုရွိပါလဲရွင့္။

Yanghee Lee ။ ။ က်မကို တာ၀န္ေပးထားတဲ့ ေလးႏွစ္သက္တမ္းေျမာက္ ၂၀၁၇ခုနွစ္ ဒီဇင္ဘာလကတည္းက ျမန္မာအစိုးရက က်မေနရာမွာ အျခားတေယာက္နဲ႔ အစားထိုးခ်င္ေနခဲ့တာပါ။ ဒါေပမဲ့လည္း လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီကေန ႏွစ္စဥ္ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ရမွာ က်မကိုပဲ ဆက္ၿပီး တာ၀န္ေပးခဲ့ပါတယ္။ အထူးကိုယ္စားလွယ္ တာ၀န္အတြက္ အျမင့္ဆံုးသက္တမ္းကို ေျခာက္ႏွစ္အျဖစ္ သတ္မွတ္ထားတာပါ။ ဒါေၾကာင့္ က်မရဲ႕သက္တမ္းဟာ ေနာက္ႏွစ္ မတ္လမွာဆို ကုန္ဆံုးပါၿပီ။ က်မေနရာမွာ ထပ္ၿပီး အသစ္ခန္႔အပ္ဖို႔ ရွိေနၿပီး မတ္လမွာပဲ ေနာက္ထပ္ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ဟာ မတ္လမွာပဲ တာ၀န္ေပးအပ္ခံရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

................

{Unicode}

ရခိုင်ပြဿနာ အကြမ်းဖက်မှုကို ယန်ဟီးလီ လျစ်လျူမရှု

နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ပြောသလို ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းက အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်ကို သူတို့ အာရုံမစိုက်ခဲ့ဘူးဆိုတာ မဟုတ်ပဲ အဓိက အင်အားအဆမတန် သုံးပြီး နိုင်ငံတကာဥပဒေကို ချိုးဖောက်တဲ့အထိ မြန်မာစစ်တပ်က နှိမ်နင်းခဲ့တဲ့ လုပ်ရပ်ကို အဓိက ထောက်ပြနေတာ ဖြစ်တယ်လို့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂလူ့အခွင့်အရေး အထူးကိုယ်စားလှယ် Yanghee Lee က တုန့်ပြန်ပြောဆိုလိုက်ပါတယ်။

၂၀၁၉ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံမှာ သူရဲ့ ခြောက်နှစ်သက်တမ်း နောက်ဆုံးနှစ် အဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာ ကို တင်သွင်းချိန် နယူးရောက်ကို ရောက်နေတဲ့ Yanghee Lee ကို မအင်ကြင်းနိုင်က Skype ကနေ တိုက်ရိုက် ဆက်သွယ်မေးမြန်းရာမှာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က Nikkei Asia နဲ့ တွေ့ဆုံမေးမြန်းခန်းမှာ နိုင်ငံတကာအပေါ် ဝေဖန်ပြောဆိုခဲ့တဲ့အပေါ်မှာ သူကအခုလို စပြောပါတယ်။

Yanghee Lee ။ ။ ကျမ ဒီအမေးအဖြေတခုလုံးကိုတော့ မဖတ်ရသေးပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ဒီသတင်းနဲ ပတ်သက်တဲ့ ခေါင်းကြီးတွေကိုတော့ ကြည့်ပြီးပါပြီ။ ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းက တိုက်ခိုက်ခံရတဲ့ နယ်ခြားစောင့်စခန်းသုံးခုကို ၂၀၁၆ ခုနှစ်က ကျမကိုယ်တိုင် သွားရောက် ကြည့်ရှုခဲ့ဘူးပါတယ်။ အဲဒါကို ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က ရည်ညွှန်းတယ်လို့ ကျမ ထင်ပါတယ်။ ဒါအပြင် ၂၀၁၇ခုနှစ်က တိုက်ခိုက်မှုကိုလည်း သူရည်ရွယ်ပြောဆိုမှာပါ။ ဒါပေမယ်လို့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် စွပ်စွဲပြောဆိုခဲ့တဲ့အတိုင်း ASRA တိုက်ခိုက်မှုကို နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းက ဝေဖန်ရှုတ်ချမှုမရှိဘူး၊ အာရုံမစိုက်ခဲ့ဘူးဆိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီအဖွဲ့ဟာ ရည်ရွယ်ချက် ကောင်းကောင်းရှိတဲ့အဖွဲ့မဟုတ်ဘူးဆိုတာ ကျမတို့သိပါတယ်။ နောက် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့အဖွဲ့ရဲ့ တိုက်ခိုက်လှုပ်ရှားမှုတွေကို ကျမတို့အားလုံး ကန့်ကွက်ရှုတ်ချခဲ့တယ်ဆိုတာ သတိရကြမှာပါ။ ဒါပေမယ့် ဒီတိုက်ခိုက်မှုကို ပြန်ပြီး တုန့်ပြန်တဲ့အပိုင်းကိုကြည့်မယ်ဆိုရင် နိုင်ငံတကာဥပဒေအရ မေးခွန်းထုတ်စရာဖြစ်လာတာက အဆမတန် အင်အားသုံးခဲ့သလား ဆိုတာဟာ အရေးကြီးဆုံးအချက် ဖြစ်ပါတယ်။ ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲဆိုတာကို ကြည့်မယ်ဆိုရင် လူပေါင်း ၈ သိန်း မောင်းထုတ်ခံခဲ့၇ပါတယ်။ ဖြစ်ရပ်အများကြီး ရှိခဲ့ပြီး လူအများအပြားဟာ အတင်းအဓမ္မပြုကျင့်ခံခဲ့ရသလို၊ ညှင်းပမ်းနှိပ်စက်ခံ ခဲ့ရတာ၊ အသက်ရှင်ရက် မီးရှို့သတ်ခံခဲ့ရတဲ့ အခြေအနေတွေတောင် ရှိခဲ့ပါတယ်။

အင်ကြင်းနိုင်။ ။ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဘက်က ရခိုင်ပြည်နယ် အရေးအပါအဝင် ယေဘုယျအားဖြင့် ကုလသမဂ္ဂနဲ့ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအပေါ်မှာ သူအာဏာမရခင် အချိန်နဲ့ အာဏာရပြီးနောက်ပိုင်း သဘောထား ပြောင်းလဲလာတဲ့ အခြေအနေကို Ms. Yanghee Lee အနေနဲ့ ဘယ်လိုပုံဖေါ် ပြောဆိုနိုင်မလဲ။

Yanghee Lee ။ ။ ဒီမေးခွန်းကတော့ ဒီရာစုနှစ်အတွက် ဒေါ်လာသန်းချီတန်တဲ့ မေးခွန်းမျိုးပါ။ ဒါပေမယ့် ဒီ့ထက်မက ကြည့်နိုင်မယ် ဆိုရင်တော့ သူ့ရဲ့ မိန့်ခွန်းတွေ၊ သူ့ကို အင်တာဗျူးထားတဲ့ ဗီဒီယိုတွေမှာတွေ့နိုင်တာက သူက သူ့ရွေးကောက်ပွဲအတွက် သူ့ NLD လွှတ်တော်မှာ ဝင်နိုင်ရေး အတွက်ပဲ ကြိုးစားနေတယ် ဆိုတာ တွေ့နိုင်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် နောက်ပိုင်း နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံအဖြစ် သူ့ကိုခန့်အပ်တဲ့ အခါမှာလည်း သူက အမျိုးမျိုး ပြောပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီနိုင်ငံရေးနဲ့ သူဟာ နိုင်ငံရေးသမား တယောက်ဆိုတာကို ကျမမြင်နိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သူဟာ နိုင်ငံရေးသမားတယောက်ဆိုတာ ကျမတို့ မမေ့သင့်ပါဘူး။

အင်ကြင်းနိုင်။ ။ အခုလို လူ့အခွင့်အရေး ကျွမ်းကျင်သူ ပညာရှင်တဦးအနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဖြစ်နေတဲ့ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေထဲမှာ အရေးကြီးဆုံး အရာတခုကို ပြောပါဆိုရင် ဘာလို့ပြောနိုင်မ လဲရှင့်။

Yanghee Lee ။ ။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အဆိုးဆုံးအခြေအနေတခုရယ် ဆိုပြီး ကျမအနေနဲ့ သီးသန့်ခွဲထုတ်ပြီး ပြောလို့ မရဘူးလို့ ထင်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဆိုးရွားနေတဲ့ အခြေအနေအများအပြားရှိနေတာပါ။ ဒါပေမယ့် ကျမအနေနဲ့ အရေးကြီးဆုံး တခုကို စပြောပါဆိုရင်တော့ ကျယ်ပျံ့ပြီး ဆိုးရွားပြင်းထန်လှတဲ့ ရခိုင်အရေးကို ပြောချင်ပါတယ်။ ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ ကြုံနေရတဲ့ ကိစ္စ ၂ ရပ်ရှိပါတယ်။ တခုကတော့ ရိုဟင်ဂျာတွေ ထွက်ပြေးရတဲ့အခြေအနေဟာ ၂၀၁၆ သြဂုတ်လနဲ့ အောက်တိုဘာလ က စခဲ့တာဖြစ်ပြီး၂၀၁၇ သြဂုတ်လက ဖြစ်ရပ်မှာတော့ အခြေအနေပိုဆိုးခဲ့ပြီး ထွက်ပြေးခဲ့ရတဲ့လူပေါင်း အဆမတန်များပြားခဲ့ပါတယ်။ နောက်တခု ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ ဆိုးရွားနေတဲ့ အခြေအနေက တပ်မတော်နဲ့ AA ရခိုင်လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့ကြား တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်နေတာပါ။

အင်ကြင်းနိုင်။ ။ ဆိုးရွားပြင်းထန်လှတဲ့ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေနဲ့ပတ်သက်လို့ မြန်မာနိုင်ငံက တာဝန်ရှိသူတွေကို နိုင်ငံတကာဥပဒေနဲ့အညီ အရေးယူနိုင်ဖို့ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းက ပြင်ဆင်နေတဲ့အပိုင်းမှာ ICC နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်ခုံရုံးနဲ့ ICJ နိုင်ငံတကာတရားရုံးတို့ရဲ့ ပါဝင်စီရင်မယ့်အခြေအနေက ဘယ်အတိုင်းအတာထိရောက်နေပြီလဲ။

Yanghee Lee ။ ။ အရေးပါတဲ့သူ တယောက်ယောက်ကတော့ မဖြစ်မနေ တာဝန်ယူခံရမှာဖြစ်သလို၊ အရေးယူခံရမှုကို လည်း ရင်ဆိုင်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ နမူနာအနေနဲ့ ဆိုရင် လူတယောက်က ပစ္စည်းတခုကို ခိုးတယ်ဆိုရင် ဒီခိုးမှုအတွက် ပြန်ပြီးပေးဆပ်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဘယ်လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းမှာမဆို ဒီလိုစနစ်မျိုးကို ဥပဒေ စိုးမိုးရေးလို့ ခေါ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ပြစ်မှုကျူးလွန်မှုအဆင့်ထိ ဖြစ်လာပြီး စစ်တပ်ကနေ တပ်အင်အားနဲ့ ကျူးလွန်တဲ့ ပြစ်မှုအဆင့်မျိုးဖြစ်လာတယ်ဆိုရင် ဒဏ်ခတ်အရေးခံရမှာဖြစ်သလို၊ သူတို့ကျူးလွန်မှုတွေအတွက် ပြန်ပြီးပေးဆပ်ဖို့ တရားမျှတမှုကို ရဖို့ဆောင်ရွက်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ပြစ်မှုကျူးလွန်မှု အမျိုးအစားဟာ ICC နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်ခုံရုံးနဲ့ ICJ နိုင်ငံတကာတရားရုံး တို့ကနေ ကြားဝင် တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်ရှိတဲ့ အနေအထားဖြစ်ပါတယ်။

အင်ကြင်းနိုင်။ ။ မြန်မာအစိုးရအနေနဲ့ Ms. Yanghee Lee ရဲ့နေရာမှာ အခြားတယောက်နဲ့ အစားထိုးပေးဖို့ တောင်းဆိုမှုတွေရှိနေတော့ ဒီနှစ် ၂၀၁၉မှာ ကုလသမဂ္ဂဘက်က Ms. Lee ကို ဆက်ပြီး သက်တမ်းတိုးမယ့် အခြေအနေဘယ်လိုရှိပါလဲရှင့်။

Yanghee Lee ။ ။ ကျမကို တာဝန်ပေးထားတဲ့ လေးနှစ်သက်တမ်းမြောက် ၂၀၁၇ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလကတည်းက မြန်မာအစိုးရက ကျမနေရာမှာ အခြားတယောက်နဲ့ အစားထိုးချင်နေခဲ့တာပါ။ ဒါပေမဲ့လည်း လူ့အခွင့်အရေးကောင်စီကနေ နှစ်စဉ်ဆုံးဖြတ်ချက်ချရမှာ ကျမကိုပဲ ဆက်ပြီး တာဝန်ပေးခဲ့ပါတယ်။ အထူးကိုယ်စားလှယ် တာဝန်အတွက် အမြင့်ဆုံးသက်တမ်းကို ခြောက်နှစ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားတာပါ။ ဒါကြောင့် ကျမရဲ့သက်တမ်းဟာ နောက်နှစ် မတ်လမှာဆို ကုန်ဆုံးပါပြီ။ ကျမနေရာမှာ ထပ်ပြီး အသစ်ခန့်အပ်ဖို့ ရှိနေပြီး မတ်လမှာပဲ နောက်ထပ် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေး အထူးကိုယ်စားလှယ်ဟာ မတ်လမှာပဲ တာဝန်ပေးအပ်ခံရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္


XS
SM
MD
LG