သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

မူဂါဘီ ႏုတ္ထြက္မႈေၾကာင့္ ဇင္ဘာေဘြ ႏိုင္ငံသားေတြ ေပ်ာ္ပြဲဆင္ႏႊဲ

  • ကိုုေက်ာ္ေအာင္လြင္

တိုင္းျပည္ရဲ႕ အာဏာကို ၃၇ ႏွစ္ ခ်ဳပ္ကိုင္ထားခဲ့တဲ့ ဇင္ဘာေဘြႏိုင္ငံရဲ႕ သမၼတ Robert Mugabe ကေတာ့ မေန႕ကပဲ ရာထူး ကေန ႏုတ္ထြက္ေပးခဲ့ပါၿပီ။ ဒုသမၼေဟာင္း Emmerson Mnangagwa က ၄၈နာရီအတြင္း သမၼတအျဖစ္ က်မ္းသစၥာက်ိန္ဆိုဖို႔ ရွိေနပါတယ္။ အာဏာအကူးအေျပာင္း ကာလ ေခ်ာေခ်ာေမြ႕ေမြ႕ ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္း ရွိႏိုင္ပါ့မလား။ အာဏာရွင္လက္ေအာက္က လြတ္လာတဲ့ ဇင္ဘာေဘြရဲ႕ အနာဂတ္က ေကာင္းမြန္တဲ့ဘက္ကို ေျပာင္းလဲေတာ့မွာလား။ အေျခအေနေတြကို ကိုေက်ာ္ေအာင္လြင္က ေျပာျပပါလိမ့္မယ္။

ၾကားေနရတာေတြကေတာ့ ဇင္ဘာေဘြႏိုင္ငံရဲ႕ၿမိဳ႕ေတာ္ ဟာရာရီက လမ္းမေတြေပၚမွာ သမၼတမူဂါဘီ ရာထူးကဆင္းေပးခဲ့လို႕ ေန႕ေရာညေရာ ၀မ္းသာေပ်ာ္ရႊင္ေနၾကတဲ့ ဇင္ဘာေဘြျပည္သူေတြရဲ႕ အသံေတြပါ။ လက္ရွိအာဏာရ ZANU-PF ပါတီရဲ႕ ထိပ္တန္းအရာရွိေတြရဲ႕ ေျပာဆိုခ်က္အရ အရင္ ဒုသမၼတေဟာင္း Emmerson Mnangagwaက ဒီေန႔ ဗုဒၶဟူးေန႕ ဒါမွမဟုတ္ မနက္ျဖန္မွာ သမၼတသစ္ အျဖစ္ က်မ္းသစၥာ က်ိန္ဆိုလိမ့္မယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ မေန႕တုန္းက သမၼတ မူဂါဘီ ႏုတ္ထြက္ေရး ေတာင္းဆိုမႈေတြကို လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြက လုပ္ခဲ့ၿပီး မၾကာခင္မွာပဲ သမၼတ မူဂါဘီရဲ႕ ႏုတ္ထြက္စာကို ဇင္ဘာေဘြ လႊတ္ေတာ္ သဘာပတိ Jacob Mudenda က ဖတ္ျပခဲ့ပါတယ္။

“ က်ေနာ္ Robert Gabriel Mugabe ဟာ ဇင္ဘာေဘြ ဖြဲ႕စည္းပံုရဲ႕ အပိုဒ္၉၆၊ အပိုဒ္ခြဲ ၁ အရ က်ေနာ့ရဲ႕ ႏုတ္ထြက္စာကို တရား၀င္ တင္သြင္းပါတယ္။ ဒီႏုတ္ထြက္မႈက ခ်က္ခ်င္း အသက္၀င္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။”

မစၥတာ မူဂါဘီရဲ႕ ႏုတ္ထြက္စာက သူ႕ဆီက တိုက္ရိုက္လာတာလား။ သူ႕ရဲ႕ရံုးက ပို႕တာလားဆိုတာ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း မသိရပါဘူး။ အတိုက္အခံပါတီ (MDC)ရဲ႕ဒုဥကၠဌ Nelson Chamisa ကေတာ့ အခု အျဖစ္အပ်က္ကို လူထုရဲ႕ ေအာင္ပြဲလို႕ ဆိုပါတယ္။

“ ဒါက ျပည္သူလူထုရဲ႕ ေအာင္ပြဲပါ။ ပါတီတခုရဲ႕ ေအာင္ပြဲ မဟုတ္ပါဘူး။ လူငယ္ထုရဲ႕ ေအာင္ပြဲ။ ဇင္ဘာေဘြ ျပည္သူေတြရဲ႕ ေအာင္ပြဲ။ ပါတီေတြရဲ႕ ေအာင္ပြဲပါ။ တကယ္ေတာ့ ဒါက မစၥတာ မူဂါဘီ အတြက္ ေအာင္ပြဲတရပ္လည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ သူက အသက္ႀကီးလွပါၿပီ။ အနားယူဖို႔ လိုေနပါၿပီ။ ႏိုင္ငံကို ထူေထာင္ခဲ့တဲ့ တိုင္းျပည္ရဲ႕ ဖခင္တဦးအေနနဲ႕ သိကၡာရွိရွိနဲ႕ အနားယူတာမ်ိဳး လိုပါတယ္။ သူ႕ကို က်ေနာ္တို႕ ေလးစားသမႈ ျပဳရပါလိမ့္မယ္။ သူက က်ေနာ္တို႔ ႕ျပည္သူေတြ အတြက္ အမ်ားႀကီး ေဆာင္ရြက္ခဲ့တာေတြ ရွိပါတယ္။ ဆိုးတာေတြကိုလည္း လုပ္ခဲ့တဲ့ ပုဂၢိဳလ္ပါ။ ဒါေပမဲ့ အခုအခ်ိန္မွာက သူ႕ရဲ႕ မေကာင္းတဲ့ လုပ္ရပ္ေတြကို ပံုႀကီးခ်ဲ႕ေနရမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ သူ႔ရဲ႕ တိုင္းျပည္ ေကာင္းက်ိဳး လုပ္ခဲ့တဲ့ ကာလေတြကိုၾကည့္မယ္။ မေကာင္းတာေတြကိုလည္း ၾကည့္ၿပီး က်ေနာ္တို႕က ျပဳျပင္ရမယ္။ တိုင္းျပည္ ေရွ႕ကို ခရီးဆက္ရပါလိမ့္မယ္။”

မစၥတာ မူဂါဘီ ရာထူးက ႏုတ္ထြက္ၿပီး အေျပာင္းအလဲေတြ ဇင္ဘာေဘြမွာ ျဖစ္ေပၚေနတာနဲ႔ ပတ္သက္လို႕ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံျခား ေရး၀န္ႀကီး Boris Johnson ကေတာ့ ေကာင္းမြန္တဲ့ အေျပာင္းအလဲေတြ ျဖစ္လာလိမ့္မယ္လို႕ ေမွ်ာ္လင့္ေနပါတယ္။

“ အခုလို ေျပာင္းလဲမႈ ျဖစ္လာတာကို က်ေနာ္တို႕ေစာင့္ၾကည့္သြားရမွာကေတာ့ အေသအခ်ာပါပဲ။ ဒါေပမဲ့ အခုစၿပီး ျမင္ေနရ တာေတြကေတာ့ ဇင္ဘာေဘြ ႏိုင္ငံနဲ ႕ျပည္သူေတြအတြက္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြ ျဖစ္ေပၚေနတယ္ ဆိုတာပါပဲ။ အာဏာရွင္တ ဦးရဲဲ႕ ဖိႏွိပ္အုပ္ခ်ဳပ္မႈကို ၃၇ ႏွစ္ၾကာ ခံခဲ့ရတဲ့ ဇင္ဘာေဘြျပည္သူေတြအတြက္ အခုအခ်ိန္က အလွည့္အေျပာင္း တခုျဖစ္ေတာ့ မယ္႔ကာလလို႔ က်ေနာ္တို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ လာမယ့္ႏွစ္က်ရင္ လြတ္လပ္ၿပီး တရားမွ်တတဲ့ ဒီမိုကေရစီ ေရြးေကာက္ပြဲ ေတြကို ျပည္သူေတြက ဆင္ႏြဲ႕ႏိုင္မယ့္ အေျပာင္းအလဲလို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ ဒီလို အေျပာင္းအလဲေတြ ျဖစ္ေပၚလာေအာင္လည္း ေဒသတြင္းက က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ မိတ္ေဆြႏိုင္ငံေတြနဲ႕အတူ အားေပး တိုက္တြန္းလိုက္ပါတယ္။”

ၿဗိတိိန္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ထရီဆာေမကလည္း မေန႕က ေၾကညာခ်က္တေစာင္ထုတ္ျပန္ၿပီး ဇင္ဘာေဘြ ျပည္သူေတြအတြက္ အားေပးခဲ့ပါတယ္။ မစၥတာ မူဂါဘီ ႏုတ္ထြက္တဲ့ ကိစၥဟာ ဖိႏွိပ္မႈေတြကေန လြတ္ေျမာက္ေရး လမ္းေၾကာင္းတခုကို ဖန္တီးဖို႕ အခြင့္အလမ္းတခု ေပးလိုက္တာပဲလို႕ၿဗိတိန္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ရဲ႕ ေၾကညာခ်က္မွာ ေဖၚျပထားပါတယ္။

ဇင္ဘာေဘြႏိုင္ငံက ၿဗိတိသွ် အဂၤလိပ္ ကိုလုိနီလက္ေအာက္က ၁၉၈၀ ခုႏွစ္မွာ လြတ္ေျမာက္လာတာျဖစ္ၿပီး အဲဒီအခ်ိန္က တည္းကစလို႔ မစၥတာမူဂါဘီက တိုင္းျပည္ကို ေတာက္ေလွ်ာက္ အုပ္ခ်ဳပ္လာခဲ့တာ မေန႔က အထိပါပဲ။ အခုဆို သူ႕အသက္က ၉၃ႏွစ္ရွိေနပါၿပီ။ သူ႔ရဲ႕ႏိုင္ငံေရး အတိုက္အခံေတြကို ႏွိပ္စက္ညွဥ္းပမ္းတာေတြ၊ သတ္ျဖတ္တာေတြ အပါအ၀င္ လူ႔အခြင့္ အေရးခ်ိဳးေဖါက္မႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ မၾကာခဏ အျပစ္တင္ ေ၀ဖန္ခံခဲ့ရသူျဖစ္ၿပီး အေနာက္ႏိုင္ငံေတြကလည္း သူ႕ကို ျပစ္ဒဏ္ခတ္ အေရးယူမႈေတြ လုပ္ထားခဲ့တာပါ။

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုကေတာ့ ဇင္ဘာေဘြရဲ႕ အခု အေျပာင္းအလဲနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အာဏာရွင္လက္ေအာက္မွာ အထီးက်န္ျဖစ္ခဲ့ရ တဲ့ႏိုင္ငံတခုအတြက္ ႏိုင္ငံတကာနဲ႕ ျပန္ၿပီး ဆက္ဆံခြင့္ရမယ့္ သမိုင္းတင္မယ့္ အခြင့္အခါကို ဇင္ဘာေဘြ ျပည္သူေတြ ႀကံဳေန ရၿပီလို႕ဆိုပါတယ္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးဌာနရဲ႕မေန႕ က်င္းပတဲ့ ပံုမွန္သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲမွာ ေျပာခြင့္ရအမ်ိဳး သမီး Heather Nauertက သတင္းေထာက္ေတြကိုေျပာခဲ့တာပါ။

“ မစၥတာ မူဂါဘီ ရာထူးက ႏႈတ္ထြက္တဲ့ျဖစ္ရပ္ကို က်မတို႕ ဒီကေန႕ျမင္ေတြ႕ခဲ့ရပါတယ္။ ဒါက ဇင္ဘာေဘြျပည္သူေတြ အတြက္ သမိုင္း၀င္ျဖစ္ရပ္တခု၊ သမိုင္း၀င္ အခြင့္အလမ္းတခုပါ။ ဇင္ဘာေဘြႏိုင္ငံရဲ႕ အထီးက်န္ျဖစ္မႈကို အဆံုးသတ္ၿပီး ႏိုင္ငံတကာနဲ႔ ျပန္ၿပီးဆက္စပ္ႏိုင္ဖို႕ျပည္သူေတြက သူတို႔ရဲ႕ ဆႏၵေတြကို အခိုင္အမာ ထုတ္ေဖၚခဲ့ၾကတာပါ။ ဇင္ဘာေဘြရဲ႕ အနာဂတ္ကေတာ့ ဇင္ဘာေဘြျပည္သူေတြရဲ႕အေပၚမွာ မူတည္ေနပါၿပီ။ လြတ္လပ္ၿပီး တရားမွ်တတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ က်င္းပမယ့္အေရးကို က်မတို႕ ေမွ်ာ္လင့္ေနပါတယ္။”

ဇင္ဘာေဘြႏိုင္ငံမွာရွိတဲ့ အေမရိကန္သံရံုးကလည္း ဇင္ဘာေဘြရဲ႕ သမိုင္း၀င္ျဖစ္ရပ္နဲ႕ ပတ္သက္ၿပီး ျပည္သူေတြအေနနဲ႕ ကိုယ့္တိုင္းျပည္ရဲ႕ ေခါင္းေဆာင္ကို လြတ္လပ္တဲ့ေရြးေကာက္ပြဲေတြကေနတဆင့္ ေရြးခ်ယ္ၾကဖို႕ မေန႔က တိုက္တြန္းခဲ့ပါ တယ္။

မၾကာခင္မွာပဲ ဇင္ဘာေဘြႏိုင္ငံရဲ႕ သမၼတျဖစ္လာေတာ့မယ့္ ဒုသမၼေဟာင္း Emmerson Mnangagwa က ဘယ္လိုလူလဲ ဆိုတာၾကည့္ရေအာင္ပါ။ သူက မစၥတာ မူဂါဘီရဲ႕ ယံုၾကည္စိတ္ခ်ရတဲ့ ညာလက္ရံုးတဦးျဖစ္ခ့ဲပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ဒီႏွစ္ အေစာ ပိုင္းတုန္းက လူထုစုေ၀းပြဲတခုမွာ မစၥတာ မူဂါဘီ ေခါင္းေဆာင္တဲ့ အာဏာရ ZANU-PF ပါတီက ေၾကာက္စရာေကာင္းတဲ့ ပါတီတခုပဲလို႕ မစၥတာ Mnangagwa က ေျပာခဲ့ပါတယ္။

ဒီပါတီရဲ႕အုပ္ခ်ဳပ္မႈက ဆံုးႏိုင္မွာမဟုတ္ဘူးလို႕လည္း သူကေျပာ ခဲ့ပါတယ္။ မၾကာခင္မွာပဲ သူဟာ ရာထူးက ဖယ္ရွားခံခဲ့ရပါတယ္။ ဇင္ဘာေဘြ စစ္တပ္ကေတာ့ မစၥတာ Mnangagwa ကို သေဘာက်ပံုရပါတယ္။ မစၥတာ Mnangagwa ရဲ႕လူေတြကို ပါတီကေန ထုတ္ပယ္ေနတာေတြကို မရပ္ရင္ စစ္တပ္က ၾကား၀င္ရလိမ့္မယ္လို႕ မစၥတာမူဂါဘီကို ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္ မထားခင္မွာ စစ္တပ္က သတိေပးခဲ့တာပါ။ မစၥတာ Mnangagwa ရဲ႕ လြတ္လပ္ေရး လႈပ္ရွားမႈကာလက သူ႕ရဲ႕ပညာပါတဲ့ ေပ်ာက္ၾကား တိုက္စစ္ေတြေၾကာင့္ သူ႔ကို မိေခ်ာင္းလို႕ အမ်ားက ေခၚၾကပါတယ္။ မစၥတာ Mnangagwa က အသက္ ၇၅ ႏွစ္ ရွိပါၿပီ။ ဇင္ဘာေဘြမွာ ၉၃ ႏွစ္အရြယ္ သမၼတ ႏႈတ္ထြက္ၿပီး မိေခ်ာင္း တက္လာေတာ့မယ့္ အေျခအေနပါပဲ။ ေလာေလာဆယ္မွာေတာ့ ဇင္ဘာေဘြျပည္သူေတြရဲ႕ ေပ်ာ္ရႊင္မႈေတြက မနားတမ္း ဆက္ၿပီး ရွိေနၾကပါတယ္။

XS
SM
MD
LG