သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ရုိဟင္ဂ်ာအေရး အဆုံးသတ္ေရး ကုလမွာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ေတာင္းဆုိ


Cox's Bazar ဒုကၡသည္စခန္းက ႐ိုဟင္ဂ်ာမ်ား။ July 1, 2018 REUTERS

နယူးေယာက္ ကုလသမဂၢရံုးခ်ဳပ္မွာ က်င္းပတဲ့ ၇၃ ႀကိမ္ေျမာက္ ကုလသမဂၢအေထြေထြညီလာခံမွာ တနလၤာေန႔က ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ Sheik Hasina က သူ႔ႏိုင္ငံထဲ ျမန္မာႏိုင္ငံကေန ထြက္ေျပးခိုလႈံလာတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ဆိုင္ရာ ျပႆနာကို တင္ျပခဲ့ၿပီး ဒီျပႆနာ အဆံုးသတ္ႏုိင္ေရးအတြက္ ရိုဟင္ဂ်ာေတြ အေပၚခြဲျခားဆက္ဆံမႈေတြ ခြဲဲျခားဆက္ဆံတဲ့ ဥပေဒေတြ၊ မူဝါဒေတြ ဖယ္ရွားေပးတာအပါအဝင္ အခ်က္ ၃ ခ်က္လုပ္ေဆာင္ေပးဖုိ႔ ပန္ၾကားလိုက္ပါတယ္။ အျပည့္အစံုကို ေဒၚခင္မ်ိဳးသက္က ေျပာျပေပးမွာပါ။

၇၃ ႀကိမ္ေျမာက္ ကုလသမဂၢအေထြေထြညီလာခံမွာ တနလၤာေန႔က ဒုကၡသည္မ်ားဆိုင္ရာ အဆင့္ျမင့္အရာရွိမ်ား အစည္းအေဝးကို UNHCR ကုလသမဂၢဒုကၡသည္မ်ားဆိုင္ရာ မဟာမင္းႀကီး Filippo Grandi က ဦးေဆာင္ က်င္းပခဲ့တာ ျဖစ္ၿပီး “High- level Event on the Global Compact on Refugees: A Model for Greater Solidarity and Cooperation” ကမာၻတဝွမ္း ဒုကၡသည္ဆိုင္ရာ တသားထဲရပ္တည္၊ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မယ့္ ပံုစံအတြက္ ကမာၻ႔ဘဏ္အပါအဝင္ အဆင့္ျမင့္ ပုဂၢိဳလ္ေတြပါဝင္တဲ့ ေဆြးေႏြးပြဲမွာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ Sheik Hasina က သူ႔ႏိုင္ငံမွာ အိမ္နီးခ်င္ႏုိင္ငံဘက္ကလာတဲ့ ဒုကၡသည္ တသန္းေက်ာ္ လက္ခံထားရတဲ့အေၾကာင္း တင္ျပခဲ့တာပါ။

“ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ႏိုင္ငံဟာ တခ်ိန္တိုတိုေလးအတြင္းမွာ လူဦးေရ ၁.၁ သန္း ကိုလက္ခံလိုက္ရတာပါ။ သူတို႔ဟာ ရာစုႏွစ္နဲ႔ခ်ီေနခဲ့တဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံ ရခိုင္ျပည္နယ္ထဲကေန အတင္းေျပာင္းေရႊ႕တာ ခံရတဲ့ စိတ္ဒဏ္ရာ ရေနတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။”

ဒီဒုကၡသည္ေတြ ေနထိုင္ဖုိ႔ အတြက္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ အစိုးရက ေျမဧကေပါင္း ၆၀၀၀ ေက်ာ္ ေပးထားရတဲ့ အျပင္ သူတုိ႔အတြက္ အေျခခံ လိုအပ္ခ်က္ ေတြကိုပါ ျဖည့္ဆည္းေပးေနရတာမို႔ ဒီဒုကၡသည္ ျပႆနာဟာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ႏိုင္ငံအတြက္ ႀကီးမားတဲ့ စိန္ေခၚမႈႀကီး တရပ္ျဖစ္ေနတယ္လို႔လည္း ေျပာပါတယ္။

ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ႏိုင္ငံဟာ ခ်မ္းသာတဲ့ ႏုိင္ငံတႏိုင္ငံ မဟုတ္ေၾကာင္းနဲ႔ ရိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ေတြအတြက္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ႏုိင္ငံကေန လူမႈေရး၊ စီးပြါးေရးနဲ႔ သဘာဝ ဝန္းက်င္လို အရင္းအျမစ္ေတြသာမက လူသားအရင္းအျမစ္ေတြပါ ေပးဆပ္ၿပီးတာဝန္ယူေနရတဲ့အတြက္ ႏုိင္ငံတကာက အကူညီေပးၾကဖို႔လည္း ပန္ၾကားခဲ့ပါတယ္။

"ႏိုင္ငံတကာမိတ္ေဆြေတြ အထူးသျဖင့္ ကုလသမဂၢအဖြဲ႔ေတြက ရိုဟင္ဂ်ာေတြကို အကူအညီေတြ ေပးေနၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ လက္ရွိမွာ ၂၀၁၈ အတြက္ ကုလသမဂၢတုန္႔ျပန္ေဆာင္ရြက္ေရး ပူးတြဲလုပ္ေဆာင္မႈအစီအစဥ္မွာ လိုအပ္တဲ့ ေငြပမာဏက အေမရိကန္ေဒၚလာ သန္း ၉၅၀ ျဖစ္ေပမယ့္ အခုအခ်ိန္အထိ ၃၃ % သာ ရထားပါေသးတယ္။”

ရိုဟင္ဂ်ာေတြနဲ႔ သူတုိ႔ဒဏ္ခံရတဲ့ ဝန္းက်င္က တျခား အသိုင္းအဝိုင္း ေတြအတြက္ ႏိုင္ငံတကာက မွ်ေဝခံစားတာဝန္ယူလိုတဲ့ စိတ္ဓါတ္နဲ႔ လူသားခ်င္းစာနာမႈနဲ႔ ဖြံၿဖိဳးမႈအေထာက္အကူေတြကို ႏုိင္ငံတကာအသိုင္းဝို္င္းက ေပးအပ္မယ္လို႔ တြက္ဆထားေၾကာင္းလည္း ေျပာပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ဒီရိုဟင္ဂ်ာ ျပႆနာ အဆံုးသတ္ေစေရးအတြက္ အခ်က္ ၃ ခ်က္ကိုပါ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ Sheik Hasina က ကုလသမဂၢမွာ အခုလို တင္ျပခဲ့ပါတယ္။

“က်မအေနနဲ႔ အႀကံေပးခ်က္ ၃ ခုကို တင္ျပခ်င္ပါတယ္။ ပထမအခ်က္အေနနဲ႔ ျမန္မာဘက္က မွန္မွန္ကန္ကန္နဲ႔ အခ်ိန္မဆြဲပဲ ရိုဟင္ဂ်ာေတြ အေပၚ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈရွိတဲ့ ဥပေဒေတြ၊ မူဝါဒေတြနဲ႔ လုပ္ေဆာင္မႈေတြကို ဖ်က္သိမ္းၿပီး သူတို႔ကိို အတင္းေျပာင္းေရႊ႕ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းကို ထုတ္ေဖၚေျပာဆိုဖို႔ပါ။ ဒုတိယအခ်က္က ရိုဟင္ဂ်ာအားလံုး အဆင္ေျပေစမယ့္ ဝန္းက်င္တရပ္ကို ဖန္တီးေပးဖုိ႔ ယံုၾကည္မႈတည္ေဆာက္တာ၊ ရပိုင္ခြင့္ေတြ အကာကြယ္ေပးဖို႔အာမခံခ်က္ေပးတာ၊ ႏုိင္ငံသားေပးဖုိ႔ လမ္းဖြင့္ေပးတာနဲ႔ ျဖစ္ႏုိင္ရင္ တျခားႏိုင္ငံသားအားလံုးကို အကာကြယ္ေပးဖုိ႔ လံုၿခံဳတဲ့ဇံုတခု ဖန္တီးေပးဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ တတိယအခ်က္ကေတာ့ အထူးသျဖင့္ ကုလ အခ်က္လက္ရွာ အဖြဲ႔ရဲ့ အႀကံျပဳခ်က္အတိုင္း ရိုဟင္ဂ်ာေတြအေပၚ က်ဴးလြန္သူေတြကို တာဝန္ခံ တာဝန္ယူမႈနဲ႔ တရားမွ်တမႈရွိေစဖို႔ လုပ္ေပးၿပီး သူတို႔အေပၚ ေနာက္ထပ္ ရက္စက္တဲ့ ရာဇဝတ္မႈေတြ က်ဴးလြန္မလာေအာင္ အကာကြယ္ေပးဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။”

ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ ၾသဂုတ္လမွာ ARSA ရိုဟင္ဂ်ာအၾကမ္းဖက္အဖြဲ႔ရဲ့ တိုက္ခိုက္မႈေၾကာင့္ လံုၿခံဳေရးတပ္သားေတြ ေသဆံုးခဲ့ရတဲ့ေနာက္ ျမန္မာစစ္တပ္နဲ႔ လံုၿခံဳေရးတပ္ေတြက နယ္ေျမရွင္းလင္းမႈေတြလုပ္ခဲ့သလို သိန္းနဲ႔ခ်ီတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာေတြလည္း အိမ္နီးခ်င္းဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဘက္ ထြက္ေျပးခဲ့ၾကတာပါ။ ဒီလိုနယ္ေျမရွင္းလင္းေရးလုပ္ေဆာင္ရာမွာ လူသတ္မႈ မုဒိန္းက်င့္မႈနဲ႔ ေနအိမ္မီးရႈိ႕တာလို လူ႔အခြင့္ေရးခ်ိဳးေဖါက္မႈေတြ ဆိုးဆိုးဝါးဝါး က်ဴးလြန္ခဲ့တယ္လို႔ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္ေရးေကာင္စီရဲ့ ျမန္မာဆိုင္ရာ အခ်က္လက္ရွာေဖြေရး အဖြဲ႔က တင္ျပခဲ့ေပမယ့္ ျမန္မာဘက္ကေတာ့ လက္မခံပဲ ဒါဟာ အၾကမ္းဖက္သမားေတြကို ႏိွမ္နင္းတာ ျဖစ္ေၾကာင္းေျပာဆိုပါတယ္။

ရိုဟင္ဂ်ာဆိုတဲ့အသံုးအႏႈန္းကို ျမန္မာစိုးရက လက္မခံေပမယ့္ သူတို႔ေနရပ္ျပန္ေရးအတြက္ ၂၀၁၇ မွာပဲ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္နဲ႔ သေဘာတူ လက္မွတ္ေရးထိုး လုပ္ေဆာင္ေနတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒုကၡသည္ေတြ ဌာေနျပန္ေရးမွာ လက္ခံဖုိ႔ အသင့္ျဖစ္ေနၿပီလို႔ ျမန္မာဘက္ကေျပာေပမယ့္ ႏုိင္ငံတကာကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ဒုကၡသည္ျပန္လက္ခံေရးအတြက္ အသင့္မျဖစ္ေသးဘူးလို႔ ေျပာဆိုေနၾကတာပါ။

အခုက်င္းပေနတဲ့ ၇၃ ႀကိမ္ေျမာက္ ကုလသမဂၢအေထြေထြညီလာခံမွာပဲ ၾကာသပေတးေန႔က်ရင္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ Sheik Hasina မိန္႔ခြန္းေျပာၾကားဖို႔ ရွိၿပီး အဲဒီအခ်ိန္မွာ ရိုဟင္ဂ်ာ ျပႆနာ အဆံုးသတ္ေရး ထပ္ၿပီး တင္ျပမယ္လုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္ရပါတယ္။

ကုလသမဂၢဆိုင္ရာ အေမရိကန္ သံအမတ္ႀကီး Nikki Haley ကလည္း ရိုဟင္ဂ်ာေတြ ျမန္မာႏုိင္ငံကို လံုၿခံဳစိတ္ခ်စြာျပန္ပို႔ႏိုင္ေရး ဘယ္လိုလုပ္ေဆာင္ရမယ္ ဆိုတာအတြက္ နည္းလမ္းရွာဖို႔ အခုက်င္းပေနတဲ့ ကုလသမဂၢ အေထြေထြညီလာခံအတြင္း ဝန္ႀကီးမ်ားအဆင့္ေဆြးေႏြးပြဲမွာ တင္ျပမွာျဖစ္ေၾကာင္းလည္း ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

ဆက္စပ္သတင္းမ်ား ...

XS
SM
MD
LG