သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

၂၁ ရာစု သတင္းအခ်က္အလက္စီးဆင္းမႈ စစ္ေကာင္စီ ထိန္းခ်ဳပ္လို႔မရ


Swe Win, Editor-in-Chief of Myanmar Now, to Receive 2021 Shorenstein Journalism Award
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

၂၁ ရာစု နည္းပညာတိုးတက္မႈနဲ႔အတူ သတင္းအခ်က္အလက္ အကန႔္အသတ္မရွိ စီးဆင္းမႈကို ကန႔္သတ္ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔ႀကိဳးစားေနတဲ့ စစ္ေကာင္စီရဲ႕လုပ္ရပ္ဟာ ထိေရာက္မႈ မရွိဘူးလို႔ Myanmar Now အယ္ဒီတာခ်ဳပ္ ကိုေဆြဝင္း က ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

စစ္ေကာင္စီေခါင္းေဆာင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီးမင္းေအာင္လႈိင္ရဲ႕ သားသမီးေတြပိုင္ဆိုင္တဲ့ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြကို Myanmar Now အေနနဲ႔ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္မွာ စုံစမ္းေဖၚထုတ္ေရးသားခဲ့ၿပီးေနာက္၊ မၾကာခင္မွာပဲ ရခိုင္ျပည္နယ္ခရီးစဥ္အတြင္း ကိုေဆြဝင္းဟာ ေသနတ္နဲ႔ ပစ္ခတ္လုပ္ႀကံခံခဲ့ရေပမယ့္ အသက္ေဘးက လြတ္ေျမာက္ခဲ့ပါတယ္။

စုံးစမ္းေဖာ္ထုတ္ သတင္းေရးသားသူနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရး ကာကြယ္ျမႇင့္တင္သူအျဖစ္ လူသိမ်ားတဲ့ Myanmar Now အယ္ဒီတာခ်ဳပ္ ကိုေဆြဝင္း ကို အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု Stanford တကၠသိုလ္၊ Shorenstein Asia-Pacific သုေတသနဌာနက ၂၀၂၁ ခုႏွစ္ အတြက္ Shorenstein Journalism Award ဆုခ်ီးျမႇင့္လိုက္ေၾကာင္း ဒီသီတင္းပတ္အေစာပိုင္းက ေၾကညာခဲ့ပါတယ္။

တရားမဝင္သတင္းဌာနအျဖစ္ သတ္မွတ္ခံထားရၿပီး စစ္ေကာင္စီရဲ႕ ဖိႏွိပ္မႈကို ရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ Myanmar Now အေနနဲ႔ အာဏာသိမ္းဆန႔္က်င္တဲ့ လႈပ္ရွားမႈသတင္းေတြနဲ႔ကို ဆက္စဥ္မျပတ္ေအာင္ ေဖာ္ထုတ္တင္ဆက္ႏိုင္ေအာင္ ဘယ္လို ႐ုန္းကန္ေဆာင္႐ြက္ေနသလဲ။ လက္ရွိ ျပည္ပကို ေရာက္ရွိေနတဲ့ Myanmar Now အယ္ဒီတာခ်ဳပ္ကိုေဆြဝင္း ကို မအင္ၾကင္းႏိုင္က Skype ကေန ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားပါတယ္။

ေမး ။ ။ မဂၤလာပါ ကိုေဆြဝင္း။ အေမရိကန္မွာ ႏို္င္ငံတကာမွာ နာမည္ႀကီးတဲ့ Shorenstein Journalism Award ဆုကို ကိုေဆြဝင္း က ၂၀၂၁ အတြက္ ဆုခ်ီးျမွင့္ခံရတဲ့အတြက္လည္း က်မတို႔ အမ်ားႀကီးဝမ္းသာဂုဏ္ယူမိပါတယ္ရွင့္။ ကိုေဆြဝင္းအေနနဲ႔ ျမန္မာသတင္းသမားတဦးအေနနဲ႔ ဒီလိုႏုိင္ငံတကာက အသိအမွတ္ျပဳၿပီးေတာ့ ခ်ီးျမွင့္ခံရတဲ့ ဆုေတြထဲမွာ ဒါကေတာ့ ေနာက္ဆံုးရရိွထားတဲ့ဆုေပါ့။ အထူးသျဖင့္ ကိုေဆြဝင္းက အရပ္သားအစိုးရလက္ထက္ကတည္းကိုက Myanmar Now အေနနဲ႔ အခက္အခဲေတြၾကားက ရပ္တည္ၿပီးေတာ့ တင္ျပႏိုင္ခဲ့တဲ့ အေနအထားေတြမွာလဲ ႏိုင္ငံတကာက အသိအမွတ္ျပဳတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ ဆိုေတာ့ အခုေနာက္ဆံုး Shorenstein Journalism Award ကို လက္ခံရရိွရတဲ့ အဓိကအေၾကာင္းရင္းက ဘာေၾကာင့္လဲဆိုတာကို သိရသလားရွင့္။

ေျဖ ။ ။ က်ေနာ္တို႔ရဲ ႔ သတင္းေတြကတဆင့္ ျပည္သူလူထုက သူတုိ႔သိသင့္သိထိုက္တဲ့ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းမွာ ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ အေျခအေနေတြကို ပိုမိုၿပီးေတာ့ သိျမင္လာတယ္ဆိုတာကို အဓိကေထာက္ရွဳ ႔ၿပီးေတာ့မွ ဒီဆုကို ေပးတယ္ဆိုၿပီးေတာ့ က်ေနာ့္ကို အေၾကာင္းၾကားပါတယ္။ က်ေနာ့္အေနနဲ႔ အခုလိုအေျခအေနမ်ဳိးမွာ ဘာမွအထူးတလည္ ျမန္မာျပည္သူအားလံုးပါပဲ ျပည္တြင္းမွာရိွတဲ့လူေတြ၊ ျပည္ပမွာရိွတဲ့လူေတြအားလံုး ဘယ္ကိစၥကိုမွ အေၾကာင္းျပဳၿပီးေတာ့ ဝမ္းသာပီတိျဖစ္ႏိုင္စရာ အေၾကာင္းမရိွပါဘူး။ ေပးတဲ့လူက ေပးတယ္ဆိုေတာ့လဲ က်ေနာ္တို႔က “Yes” ဒီလိုသေဘာမ်ဳိးပဲ ရိွပါတယ္။ ေပးတာကေတာ့ က်ေနာ္တို႔ရဲ ႔ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြမွာဆိုရင္ သတင္းမီဒီယာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အားေကာင္းသြားေစတယ္ဆိုတာကို ေထာက္ရွဳၿပီးေတာ့ေပးတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေမး ။ ။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေဖေဖၚဝါရီလ (၁) ရက္ေန႔ စစ္အာဏာသိမ္းလိုက္ၿပီးေနာက္ပိုင္းမွာ သတင္းမီဒီယာေတြ ေတာ္ေတာ္ေလး ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ဖိႏိွပ္လာတယ္။ အဲဒီအထဲမွာ အထူးသျဖင့္ Myanmar Now ကို စစ္ေကာင္စီက ေတာ္ေတာ္ေလး ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ဖိႏိွပ္တာလည္း ရိွပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လဲ တဘက္မွာလဲ Myanmar Now က ဆက္လက္ၿပီးေတာ့ ရပ္တည္လႈပ္ရွားေနတယ္။ သတင္းေတြကို အဆက္မျပတ္ တင္ဆက္ေနတာလဲ ေတြ႔ရပါတယ္။ လက္ရိွ Myanmar Now က ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ သတင္းမီဒီယာတခုအေနနဲ႔ ရပ္တည္လႈပ္ရွားေနတဲ့ အေျခအေနက ဘယ္လိုိရိွသလဲရွင့္။

ေျဖ ။ ။ က်ေနာ္တိုိ႔ တတ္ႏုိင္သမွ် ႀကိဳးစားၿပီးေတာ့ လုပ္ကိုင္ေနတာေတြ ရိွတယ္။ က်ေနာ္တို႔ အဖြဲ႔သားတခ်ဳိ ႔ကေတာ့ အခုအာဏာသိမ္းၿပီးေနာက္ပိုင္း တရားမဝင္ အဖြဲ႔အစည္းအျဖစ္ ေၾကညာလိုက္တဲ့အေျခအေနမွာ အလုပ္မလုပ္ႏိုင္တာေတြလည္း ရိွတယ္။ အလုပ္ကေန ႏုတ္ထြက္သြားတာေတြလည္း ရိွတယ္။ အဲဒီအေျခအေနမ်ဳိးေတြ ရိွပါတယ္။ တခ်ဳိ ႔လူေတြၾကေတာ့ က်ေနာ္တို႔ အစိုးရရဲ ႔ ထိန္းခ်ဳပ္နယ္ေျမ အျပင္ဘက္မွာ ေရာက္ရိွေနတဲ့လူေတြလည္း ရိွတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ႏိုင္ငံရဲ ႔ ျပင္ပမွာ ယခင္ကတည္းကိုက က်ေနာ္တို႔ ခန္႔ထားတဲ့ လူေတြလည္း ရိွပါတယ္။ အဲဒီလူေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းၿပီးေတာ့ လုပ္ေဆာင္ေနတာ ရိွတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ အားလံုးသိေနတဲ့ Citizen Journalists ေတြ ရိွတယ္။ ေနာက္ Stingers ေတြ၊ အလြတ္တန္းသတင္းေထာက္ေတြ။ ဒီလူေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းၿပီးေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ေတြ သတင္းေတြကို တတ္ႏုိင္သေလာက္ ရယူေနေသးတယ္။ အခုအေျခအေနမွာ။

ဆိုေတာ့ အဓိကေတာ့ က်ေနာ္တို႔က ဒီအေျခအေနမွာ တအားဆိုးတာမွန္တယ္။ သို႔ေပမယ့္လဲ ဘာေလာက္ပဲ အေျခအေနဆိုးဆိုး က်ေနာ္တုိ႔ သတင္းမီဒီယာရဲ ႔ တာဝန္ခံရမွာေတာ့ ဒီသတင္းက မွန္္ကန္ဖို႔က အဓိကပဲ။ ဒီသတင္းဟာ ခုိင္မာရမယ္။ တိက်ရမယ္။ ဒါကို က်ေနာ္တို႔က အဓိကအာမခံဖို႔ပဲ။ ဆိုေတာ့ တတ္ႏုိင္သမွ် ဒီရွဳေထာင့္ကေနပဲ က်ေနာ္တို႔ေတြ သတင္းေတြ ေရးသားၿပီးေတာ့ ျပည္သူလူထုကို တင္ဆက္ေနတယ္။ တခ်ဳိ ႔အေျခအေနမွာဆိုရင္ ျပင္ပမွာ ေျပာသေလာက္၊ သို႔တည္းမဟုတ္ လူမႈ႔ကြန္ရက္မွာ ေျပာသေလာက္ အေျခအေနေတြကို က်ေနာ္တို႔ဘက္က အတည္မျပဳႏိုင္တာေတြ၊ အေသးစိတ္မရႏိုင္တဲ့ အေျခအေနေတြ အမ်ားႀကီး ရိွပါတယ္။ အဲဒီလို အေျခအေနမ်ဳိးေတြမွာ က်ေနာ္တို႔ သတင္းမတင္ဆက္ပါဘူး။ ကိုယ္ထုတ္တဲ့သတင္းက ဟုတ္တယ္မဟုတ္ဘူးဆိုတာကို ျပည္သူလူထုက အသိဆံုးပါ။ အခုဆိုရင္ စစ္ေကာင္စီရဲ ႔ ရက္စက္သတ္ျဖတ္ ဖမ္းဆီးေနတာေတြကို က်ေနာ္တို႔ေတြ ဦးစားေပးၿပီးေတာ့ လုပ္ေနတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဘယ္စညး္မ်ဥ္းစည္းကမ္းေပၚ အေျခခံသလဲဆိုေတာ့ အမွန္တရားဆိုတဲ့ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေပၚပဲ အေျခခံၿပီးေတာ့ က်ေနာ္တို႔ေတြ ဒါကိုလုပ္ေဆာင္ေနျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

ေမး ။ ။ ဆိုေတာ့ အဲဒီလို သတင္းမွန္ကန္ ခုိင္မာတိက်ရမယ့္ တိတိက်က်နဲ႔ ေဖာ္ျပေနတဲ့အပိုင္းမွာလည္း တဘက္မွာလဲ စစ္ေကာင္စီရဲ ႔ ေျပာဆိုခ်က္ေတြကို Myanmar Now အေနနဲ႔ ရယူႀကိဳးပမ္းေနတဲ့အပိုင္းမွာ ဘယ္လိုရိွသလဲရွင့္။

ေျဖ ။ ။ က်ေနာ္တို႔ အျငင္းပြားစရာျဖစ္တဲ့ သတင္းျဖစ္စဥ္တိုင္းကို တတ္ႏိုင္သမွ် ဖုန္းဆက္ၿပီးေတာ့ ေမးျမန္းပါတယ္။ သူတို႔ က်ေနာ္တို႔ရဲ ႔ ဆက္သြယ္မႈကို ေျဖၾကားမွာ မဟုတ္ဘူးဆိုတာကို က်ေနာ္တို႔က ႀကိဳတင္သိရိွထားပါတယ္။ သို႔ေပမဲ့လဲ တတ္ႏိုင္သမွ် ဖုန္းဆက္တယ္။ မရဘူးဆိုရင္ေတာင္ အစိုးရထုတ္ သတင္းစာေတြမွာပါတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကို က်ေနာ္တို႔ေတြ ျပန္ကိုးကားတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ လူဆယ္ေယာက္ေလာက္ေသတယ္။ စစ္ေကာင္စီကေတာ့ လူတေယာက္ပဲ ေသပါတယ္။ ဒါမ်ဳိးေတြေပါ့။ ဒါေတြလဲ က်ေနာ္တို႔ေတြက ကိုးကားၿပီးေတာ့ ထည့္ေရးပါတယ္။ တခ်ဳိ ႔ၾကေတာ့ စစ္ေကာင္စီရဲ ႔ ေရးသားေနတဲ့ အေျခအေနေတြကိုလည္း ျပည္သူလူထုသိေအာင္ ျပန္လည္ေရးျပရတာေတြ ရိွပါတယ္။ စစ္တပ္ထုတ္ သတင္းစာေတြ။ ဒီသတင္းစာေတြမွာဆိုရင္ ေသသြားတဲ့လူတခ်ဳိ ႔ကဆိုရင္ သူ႔ဟာသူ ေသြးရိုးသားရိုးနဲ႔ ေသဆံုးသြားတာ ျဖစ္တယ္။ သူတုိ႔စစ္ေကာင္စီမွာ တာဝန္မရိွဘူး။ ဥပမာအားျဖင့္ လြန္ခဲ့တဲ့ (၁) လေလာက္က ေသဆံုးသြားတဲ့ အလံုမွာ ဆရာ၊ ဆရာမေတြ ဆႏၵျပရင္နဲ႔ ပစ္သတ္ခံရတဲ့ ဆရာ၊ ဆရာမဆိုရင္ သူ႔ဟာသူ ႏွလံုးေရာဂါေဖာက္ ေသသြားတယ္ဆိုၿပီး ဒီကေန႔ သတင္းစာမွာပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ေတြ ဒါကို reporting လုပ္ဖို႔ ႀကိဳးစားေနတယ္။ မနက္ျဖန္ေလာက္ေတာ့ ထြက္မယ္ေပါ့။

ေျပာခ်င္တာက စစ္ေကာင္စီက ဘာေတြကို reporting လုပ္ေနတယ္။ ဘာေတြကို ထုတ္ျပန္ေနတယ္ဆိုတာကိုလည္း ျပည္သူလူထုေတြ သိေအာင္ က်ေနာ္တို႔ေတြ ေျပာျပေနတယ္။ ေနာက္ၿပီး ဒီထုတ္ျပန္ခ်က္ေတြက ဘယ္ေလာက္အထိ အမွန္ပါသလဲဆိုတာကို က်ေနာ္တို႔ ေျပာျပဖို႔ လိုအပ္တယ္။ က်ေနာ္တိုိ႔က ႏွစ္ဘက္ဆိုၿပီးေတာ့ သူေျပာသမွ်ေတြအားလံုးကို မစီစစ္ဘဲနဲ႔ က်ေနာ္တုိ႔က ထုတ္လုိ႔မရဘူး။ စီစစ္ေပးရမယ့္ တာဝန္က က်ေနာ္တို႔ တာဝန္ပဲ။ ႏွစ္ဘက္ေျပာသမွ် ေျပာခ်င္ရာေျပာကြာဆုိၿပီး ထုတ္လို႔မရဘူး။ ဒါက က်ေနာ္တို႔အတြက္ အင္မတန္အေရးႀကီးသလို၊ ဒါက က်ေနာ္တို႔အတြက္ ေထာက္ေခ်ာက္ပဲ။ ဒီဆရာမဆိုရင္ ေသေလာက္တဲ့ Fatal Shot – Gun Shot မရဘူးဆိုတာ မွန္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီဆရာမက လက္မွာ က်ည္းဆန္ဒဏ္ရာရတယ္။ လက္မွာဒဏ္ရာရတယ္။ အဲဒီေနရာမွာပင္ သူ ေသဆံုးသြားတယ္။ ႏွလံုးေရာဂါအခံ ရိွတယ္ဆိုတာလည္း မွန္တယ္။ ဒါေပမဲ့ စစ္ေကာင္စီက ထုတ္ျပန္တဲ့အခါမွာေတာ့ သူတုိ႔ရဲ ႔ ပေယာဂ လံုးဝမပါဘဲနဲ႔ ဒီဆရာမက ေသဆံုးသြားတယ္။ ႏွလံုးေရာဂါေဖာက္ၿပီးေတာ့ဆိုၿပီ။ ဒီဆရာမေသဆံုးသြားတယ္ဆိုတာ ဆႏၵျပလမ္းေလွ်ာက္သြားရင္နဲ႔ ေမာၿပီးေတာ့ ႏွလံုးေဖာက္ ေသသြားတာ မဟုတ္ဘူး။ ဒါမ်ဳိးကို စစ္ေကာင္စီက မရွင္းျပဘူး။ ဒီဆရာမက ေသနတ္နဲ႔ အပစ္ခံရတယ္။ ၿပီးေတာ့မွ ေသဆံုးသြားတယ္။

ဆိုေတာ့ ဒီလိုအေျခအေနမ်ဳိးေတြ စစ္ေကာင္စီရဲ ႔ ထုတ္ျပန္ခ်က္ေတြကိုလည္း က်ေနာ္တို႔ေတြ ထုတ္ျပန္ေပးဖို႔၊ ျပည္သူလူထုကို ေပးဖုိ႔အတြက္ ႀကိဳးစားေနတယ္။ ဒါေပမဲ့ က်ေနာ္တို႔ သတင္းမီဒီယာမွာပါသလို၊ က်ေနာ္တုိ႔က In context and in perspective ဆိုတာ က်ေနာ္တို႔က အေၾကာင္းနဲ႔ အက်ဳိးနဲ႔ သိုင္းဝိုင္းၿပီးေတာ့ ေဖာ္ျပရမယ္ဆိုတဲ့ တာဝန္ကေတာ့ ရိွၿပီသားပဲ။ ဒါကိုေတာ့ က်ေနာ္တို႔ေတြ ႀကိဳးစားၿပီးေတာ့ လုပ္ေဆာင္ေပးေနပါတယ္။

ေမး ။ ။ အခုစစ္ေကာင္စီက အာဏာသိမ္းတဲ့ကိစၥမွာ မီဒီယာေတြကို အျပင္းအထန္ ဖိႏိွပ္ေနတဲ့ သူတို႔ရဲ ႔ အဓိကရည္ရြယ္ခ်က္ကို ဘယ္လိုျမင္သလဲရွင့္။

ေျဖ ။ ။ အဓိကရည္ရြယ္ခ်က္က သူတုိ႔က အာဏာသိမ္းမႈက နံပတ္တစ္အခ်က္က စနစ္တက် ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ၿပီးေတာ့ သူတို႔က သိမ္းခဲ့တာပဲ။ အာဏာသိမ္းလို႔ရိွရင္ အာဏာသိမ္းတာနဲ႔ တၿပိဳင္တည္း မီဒီယာေတြအားလံုးကို ရိုက္ခ်ဳိးျပစ္မယ္။ အဓိကအားျဖင့္ သူတုိ႔စိတ္ထဲမွာ Independence ျဖစ္တယ္၊ သူတုိ႔လႊမ္းမိုးလို႔ မရဘူးဆိုတဲ့ မီဒီယာေတြ အကုန္လံုးကို ရိုက္ခ်ဳိးဖို႔ဆိုတာကို စနစ္တက် ျပင္ဆင္ထားၿပီသား။ ဘာေၾကာင့္ ရိုက္ခ်ဳိးခ်င္တာလဲဆိုေတာ့ သူတုိ႔က်ဴးလြန္တဲ့ ရာဇဝတ္မႈေတြကို ဖံုးကြယ္ခ်င္လို႔ပဲ။ ဒါက နံပတ္တစ္ အဓိကပဲ။ နံပတ္ႏွစ္ကေတာ့ ျပည္သူလူထုရဲ ႔ လႈပ္ရွားေနတဲ့ အာဏာရွင္ဆန္္႔က်င္လႈပ္ရွားမႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ျပည္သူလူထုေတြ တေယာက္နဲ႔တေယာက္ မသိရေအာင္ဆိုၿပီးေတာ့ ဖံုးကြယ္ဖုိ႔ပဲ။ အခုဆိုရင္ အစိုးရသတင္းစာေတြမွာ ဆႏၵျပမႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ပံုေဖာ္ေနတာက ကုန္လံုးက အၾကမ္းဖက္သမားေတြ။ ဒီလိုမ်ဳိး ပံုေဖာ္ေနတာ။ တပ္မေတာ္ကေန အနည္းဆံုးအင္အားနဲ႔ ထိန္းခ်ဳပ္တာ၊ ကန္႔သတ္တာ၊ ၿဖိဳခြင္းတားဆီးတာတို႔ လုပ္ေနပါတယ္ဆုိၿပီးေတာ့ ဝါဒျဖန္႔ခ်ီေနတာေတြလည္း အားလံုးသိၿပီသားပဲ။

ဆိုေတာ့ စစ္ေကာင္စီရဲ ႔ ဝါဒျဖန္႔ခ်ီမႈေတြကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ လုပ္ခ်င္လို႔။ ေနာက္ပိတ္ဆံုး အာဆီယံအစည္းအေဝး သြားတက္ခဲ့တာေတာင္မွ အင္မတန္ ရွက္စရာ၊ မ်က္ႏွာေျပာင္တုိက္ၿပီးေတာ့ ျပန္လာတဲ့အခါမွာ သူကို ကမာၻ႔ေခါင္းေဆာင္ေတြက ေဒသတြင္းေခါင္းေဆာင္ေတြက လက္ခံတယ္ဆိုၿပီးေတာ့ ျပည္သူလူထုကို ထုတ္ေျပာတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဘယ္လိုသေဘာတူညီခ်က္ေတြ အခ်က္ (၅) ခ်က္ ရခဲ့တယ္ဆိုတာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး တခ်က္မွကို မေျပာဘူး။ ဒါမ်ဳိးေတြေပါ့။ ဆုိေတာ့ သူတုိ႔ရဲ ႔ အဓိကအေၾကာင္းရင္းေတြက သူတို႔ရဲ ႔ ဝါဒျဖန္႔ခ်ီေရး ယႏၱရားကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္္႔ လုပ္ေဆာင္ဖို႔ပဲ။ ဒါေၾကာင့္မို႔ မီဒီယာေတြ ႏိွပ္ကြပ္ရံုတင္မကဘူး အင္တာနက္ေတြကိုပါ ျဖတ္ေတာက္ျပစ္တယ္။ အင္တာနက္ျဖတ္ေတာက္တယ္ဆိုတာ ျပည္သူလူထုေတြ တေယာက္နဲ႔တေယာက္ ဆက္ဆံလႈပ္ရွားလို႔မရေအာင္ လုပ္ရံုတင္မကဘဲ၊ သတင္းမီဒီယာေတြဆီက စီးဆင္းေနမယ့္ အခ်က္အလက္ေတြကိုလည္း သူတို႔က ျဖတ္ေတာက္ဖို႔ ရည္ရြယ္ခ်က္ပါပဲ။ အဓိကေတာ့ တတိုင္းျပည္လံုးကို ဟိုတုန္းကလိုပဲ အေမွာင္ခ်ၿပီးေတာ့ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး သြတ္သြင္းဖို႔ပါပဲ။ လိုရင္းတိုရွင္း ေျပာရမယ္ဆိုရင္ေတာ့။

ေမး ။ ။ အဲဒီေတာ့ အခုလို အင္တာနက္ေတြကို ျဖတ္ေတာက္ၿပီးေတာ့ သတင္းမီဒီယာေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္တယ္။ အဆက္အသြယ္ေတြကိုလည္း ထိန္းခ်ဳပ္တဲ့အခါမွာ စစ္ေကာင္စီရဲ ႔ အဲဒီလိုလုပ္ရပ္ေတြက တကယ္ပဲ ထိေရာက္သလားရွင့္။

ေျဖ ။ ။ ေျပာရမယ္ဆိုရင္ တကယ့္တကယ္ေတာ့ ဒါေတြက မထိေရာက္ပါဘူး။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ဒီအေျခအေနက ၁၉၈၈၊ ၁၉၆၂၊ ၂၀၀၇ အေျခအေနနဲ႔ လံုးဝမဆုိင္ဘူး။ အခုက (၂၁) ရာစုကို ဆိုတာကို စစ္ေခါင္းေဆာင္ေတြက ေမ့ေနတယ္။ ဒါက အင္မတန္လႊဲမွားေနတဲ့ ကိစၥ။ ျပည္သူလူထုက ဟိုတုန္းကလို ၆၂ ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ၈၈ ပဲျဖစ္ျဖစ္ က်ေနာ္တို႔ တခ်ဳိ ႔ျပည္သူလူထုေတြက သတင္းကို အခ်က္အလက္ေတြ မရတဲ့အခါၾကေတာ့ ေဝဝါးစရာေတြ အမ်ားႀကီးရိွတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ အဲဒီေခတ္ကာလေတြ အာဏာမသိမ္းခင္ကလဲ ဒီမိုကေရစီေခတ္ကိုလည္း ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ မျဖတ္သန္းခဲ့ရဘူး။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ အခုေခတ္လို (၂၁) ရာစုလိုမ်ဳိး တခါတည္း သတင္းအခ်က္အလက္ေတြက Free flow of information အကန္႔အသတ္ စီးဆင္းေနတဲ့ အေတြ႔အႀကံဳမ်ဳိးကို ဟိုတုန္းက မရိွခဲ့တဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔ အဲဒီအာဏာသိမ္းၿပီးေနာက္ပိုင္းမွာ ဝါဒျဖန္႔ခ်ီတာေတြက အတိုင္းအတာတခု ေအာင္ျမင္ခဲ့တယ္။ ဒါေပမဲ့ အခုအာဏာသိမ္းၿပီးဆိုကတည္းက စစ္တပ္ကေန ျဖန္႔ခ်ီေနတဲ့ သတင္းစကားေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ျပည္သူလူထုက လံုးဝမယံုေတာ့ဘူး။ အဲဒီအေျခအေန ရိွပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ လံုးဝထိေရာက္မႈ မရိွဘူး။ ျပည္သူလူထုကလည္း ရတဲ့နည္းလမ္းနဲ႔ အခုအခ်ိန္အထိ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ ရဖို႔အတြက္ ႀကိဳးစားေနတုန္းပဲ။

အခုဆိုရင္ ျပည္သူလူထုက က်ေနာ္တို႔ သိရသေလာက္ဆိုရင္ ေရဒီယုိေတြကို ျပန္လည္ၿပီး ပိုမုိအားကိုးလာၿပီး သတင္းအခ်က္အလက္ေတြရယူေနတဲ့ အပိုင္းေတြကိုလည္း က်ေနာ္တို႔ေတြ သိရတယ္။ ဆိုတဲ့အခါၾကေတာ့ စစ္ေကာင္စီအေနနဲ႔ တတိုင္းျပည္လံုးကို ျပန္ၿပီးေတာ့ ဝါဒမိႈင္း သိမ္းသြင္းမႈဆိုတာ ဘယ္လိုမွ မျဖစ္ႏိုင္တဲ့ကိစၥပဲလို႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္။

ေမး ။ ။ အထူးသျဖင့္ နည္းပညာေတြကလည္း တိုးတက္လာတယ္။ လူေတြက အလြယ္တကူ အျဖစ္အပ်က္ေတြကို သူတုိ႔ကိုယ္တိုင္ Citizen Journalist (CJ) ဆိုတဲ့ အေနအထားနဲ႔ စစ္တပ္ကေန ၿဖိဳခြဲႏိွမ္နင္းေနတဲ့ဟာေတြဆိုရင္ တကယ့္ ဗီဒီယိုမွတ္တမ္းေတြနဲ႔ ထြက္လာတဲ့ ဓါတ္ပံုေတြကိုလည္း က်မတို႔ ေတြ႔ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တဘက္မွာၾကေတာ့ ဒီလို Citizen Journalist ေတြရဲ ႔ သူတုိ႔ကိုယ္တိုင္ ထုတ္ေဖာ္ခ်က္ေတြ၊ တင္ျပခ်က္ေတြနဲ႔ သတင္းမီဒီယာေတြရဲ ႔ မွန္မွန္ကန္ကန္ တိတိက်က် ရိွဖို႔ဆိုတဲ့ အပိုင္းမွာေကာ CJ ေတြရဲ ႔ အခန္းက႑က သတင္းမွန္ကန္မႈေပၚမွာ အေထာက္အကူ ျဖစ္ေစသလား။ ဒါနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ကိုေဆြဝင္း ဘယ္လုိျမင္ပါသလဲရွင့္။

ေျဖ ။ ။ ဒီ CJ သာမန္ျပည္သူျပည္သားေတြရဲ ႔ အခ်က္အလက္ေတြ၊ မွတ္္တမ္းတင္မႈေတြက အခုအေျခအေနမွာဆိုရင္ (၉၀) ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ကို အေရးႀကီးေနၿပီ။ သတင္းမီဒီယာေတြအတြက္။ အဲဒီေလာက္ကို အားကိုးေနတာ။ အေရးႀကီးတဲ့ အျဖစ္အပ်က္ေတြ မွန္သမွ်ကို သတင္းမီဒီယာေတြက ဒါကို ကိုယ္တိုင္းကိုယ္က် မွတ္တမ္းမတင္ႏိုင္ေတာ့ဘူး။ သာမန္ျပည္သူျပည္သားေတြ ရိုက္ကူးလာတဲ့ဟာေတြကိုပဲ ျပည္တြင္း-ျပည္ပ ရိွသမွ် ကမာၻ႔သတင္းမီဒီယာေတြ အားလံုးက မီွခိုေနရတယ္။ ဒီအေျခအေနကို က်ေနာ္တုိ႔ က်ေရာက္သြားၿပီ။ ဒါေၾကာင့္မို႔ အင္တာနက္ မရလဲပဲ က်ေနာ္တို႔က ဓါတ္ပံုေတြကို ရိုက္ထားရမယ္။ ရုပ္သံေတြကို မွတ္တမ္းတင္ထားရမယ္။ ၿပီးေတာ့ ဒါေတြကို နည္းမ်ဳိးစံုနဲ႔ ျပန္လည္ဖလွယ္ရမယ္။ ဆိုေတာ့ ျပည္သူလူထုကိုလည္း က်ေနာ္တို႔ေတြက ေျပာခ်င္ပါတယ္။ အင္တာနက္ လံုးဝမရရင္ေတာင္မွ Live လႊင့္လို႔ မရရင္ေတာင္မွ ဒါေတြကို တတ္ႏုိင္သမွ် မွတ္တမ္းတင္ထားၾကဖို႔။ ေနာက္ပိတ္ဆံုး အဆိုးဆံုးအေျခအေန ေရာက္သြားရင္ေတာင္မွ က်ေနာ္တို႔ေတြက ျဖစ္ပ်က္တဲ့ အျဖစ္အပ်က္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ စာနဲ႔ေရး မွတ္တမ္းတင္ထားဖို႔။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ အသံဖိုင္ေတြနဲ႔ တခါတည္းပဲ ဒါေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ျဖစ္ပ်က္တဲ့ အျဖစ္အပ်က္ကိုပဲ ဘယ္သူကိုမွ အင္တာမဗ်ဴးႏုိင္ဘူး။ အင္တာဗ်ဴးမယ့္လူက ကိုယ့္ဆီကို မဆက္သြယ္လာဘူးဆုိရင္ ဒါေတြကို ေန႔စြဲေတြနဲ႔ ျဖစ္တဲ့ျဖစ္စဥ္ေတြကို ကိုယ့္သိျမင္သေလာက္ အဲဒါေတြကို မွတ္တမ္းတင္ၿပီးေတာ့ ေသခ်ာစနစ္တက်နဲ႔ တတ္နိုင္သမွ် သိမ္းဆည္းထားဖို႔ေတြ အေရးႀကီးပါတယ္။ ဒါေတြက တရက္အတြင္းလည္း ထုတ္လုိ႔ရတာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ တပတ္အတြင္းလည္း ထုတ္လို႔ရတာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အခုအေနအထားမွာဆိုရင္ေတာ့ Citizen Journalist ေတြရဲ ႔ အခန္္းက႑က (၉၀) ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ကို သတင္းမီဒီယာေတြေပၚမွာ အေရးႀကီးေနပါတယ္။ သူတုိ႔ေတြက ထုတ္ျပန္လာတဲ့ သတင္းေတြကိုၾကည့္ၿပီးေတာ့မွ က်ေနာ္တို႔ေတြက ဘယ္ေနရာမွာေတာ့ အေရးႀကီးေနတယ္ဆိုတာကို သိရတဲ့အေနအထား ျဖစ္လာတယ္။ ၿပီးေတာ့မွ သတင္းတခုကို လုိက္ဖို႔ဆိုတာလဲ ဘာမွမျမင္မသိဘဲ လိုက္လို႔မရဘူး။ သတင္းရဲ ႔ စီးဆင္းရာလမ္းေၾကာင္း၊ အဲဒီလမ္းေၾကာင္းကို ရရိွဖို႔ဆိုတာ အခုလိုမ်ဳိး Citizen Journalist ေတြ ရရိွလာတဲ့ စာေၾကာင္းတေၾကာင္းပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ဓါတ္ပံုတပံုပဲျဖစ္ျဖစ္ အဲဒါေတြကို အေျခခံၿပီးေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ေတြက ဒါေတြကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ သတင္းျပန္လိုက္လုိ႔ ရပါတယ္။

မအင္ၾကင္းႏိုင္ ။ ။ ဒါကေတာ့ Myanmar Now ကို တည္ေထာင္သူလည္းျဖစ္တယ္။ Myanmar Now ရဲ ႔ အယ္ဒီတာခ်ဳပ္လည္းျဖစ္တဲ့ ကိုေဆြဝင္းပါ။ အခုလိုမ်ဳိး VOA ျမန္မာပိုင္းကို အခ်ိန္ေပး ေျဖၾကားေပးတဲ့အတြက္ ကိုေဆြဝင္းကို ေက်းဇူးအမ်ားႀကီးတင္ပါတယ္ရွင့္။

ေျဖ ။ ။ ဟုတ္ကဲ့ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ခင္မ်ား။



==Unicode===

၂၁ ရာစု နည်းပညာတိုးတက်မှုနဲ့အတူ သတင်းအချက်အလက် အကန့်အသတ်မရှိ စီးဆင်းမှုကို ကန့်သတ်ထိန်းချုပ်ဖို့ကြိုးစားနေတဲ့ စစ်ကောင်စီရဲ့လုပ်ရပ်ဟာ ထိရောက်မှု မရှိဘူးလို့ Myanmar Now အယ်ဒီတာချုပ် ကိုဆွေဝင်း က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

စစ်ကောင်စီခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ သားသမီးတွေပိုင်ဆိုင်တဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေကို Myanmar Now အနေနဲ့ ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှာ စုံစမ်းဖေါ်ထုတ်ရေးသားခဲ့ပြီးနောက်၊ မကြာခင်မှာပဲ ရခိုင်ပြည်နယ်ခရီးစဉ်အတွင်း ကိုဆွေဝင်းဟာ သေနတ်နဲ့ ပစ်ခတ်လုပ်ကြံခံခဲ့ရပေမယ့် အသက်ဘေးက လွတ်မြောက်ခဲ့ပါတယ်။

စုံးစမ်းဖော်ထုတ် သတင်းရေးသားသူနဲ့ လူ့အခွင့်အရေး ကာကွယ်မြှင့်တင်သူအဖြစ် လူသိများတဲ့ Myanmar Now အယ်ဒီတာချုပ် ကိုဆွေဝင်း ကို အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု Stanford တက္ကသိုလ်၊ Shorenstein Asia-Pacific သုတေသနဌာနက ၂၀၂၁ ခုနှစ် အတွက် Shorenstein Journalism Award ဆုချီးမြှင့်လိုက်ကြောင်း ဒီသီတင်းပတ်အစောပိုင်းက ကြေညာခဲ့ပါတယ်။

တရားမဝင်သတင်းဌာနအဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရပြီး စစ်ကောင်စီရဲ့ ဖိနှိပ်မှုကို ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ Myanmar Now အနေနဲ့ အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုသတင်းတွေနဲ့ကို ဆက်စဉ်မပြတ်အောင် ဖော်ထုတ်တင်ဆက်နိုင်အောင် ဘယ်လို ရုန်းကန်ဆောင်ရွက်နေသလဲ။ လက်ရှိ ပြည်ပကို ရောက်ရှိနေတဲ့ Myanmar Now အယ်ဒီတာချုပ်ကိုဆွေဝင်း ကို မအင်ကြင်းနိုင်က Skype ကနေ ဆက်သွယ်မေးမြန်းထားပါတယ်။

မေး ။ ။ မင်္ဂလာပါ ကိုဆွေဝင်း။ အမေရိကန်မှာ နိုင်ငံတကာမှာ နာမည်ကြီးတဲ့ Shorenstein Journalism Award ဆုကို ကိုဆွေဝင်း က ၂၀၂၁ အတွက် ဆုချီးမြှင့်ခံရတဲ့အတွက်လည်း ကျမတို့ အများကြီးဝမ်းသာဂုဏ်ယူမိပါတယ်ရှင့်။ ကိုဆွေဝင်းအနေနဲ့ မြန်မာသတင်းသမားတဦးအနေနဲ့ ဒီလိုနိုင်ငံတကာက အသိအမှတ်ပြုပြီးတော့ ချီးမြှင့်ခံရတဲ့ ဆုတွေထဲမှာ ဒါကတော့ နောက်ဆုံးရရှိထားတဲ့ဆုပေါ့။ အထူးသဖြင့် ကိုဆွေဝင်းက အရပ်သားအစိုးရလက်ထက်ကတည်းကိုက Myanmar Now အနေနဲ့ အခက်အခဲတွေကြားက ရပ်တည်ပြီးတော့ တင်ပြနိုင်ခဲ့တဲ့ အနေအထားတွေမှာလဲ နိုင်ငံတကာက အသိအမှတ်ပြုတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဆိုတော့ အခုနောက်ဆုံး Shorenstein Journalism Award ကို လက်ခံရရှိရတဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းက ဘာကြောင့်လဲဆိုတာကို သိရသလားရှင့်။

ဖြေ ။ ။ ကျနော်တို့ရဲ့ သတင်းတွေကတဆင့် ပြည်သူလူထုက သူတို့သိသင့်သိထိုက်တဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ အခြေအနေတွေကို ပိုမိုပြီးတော့ သိမြင်လာတယ်ဆိုတာကို အဓိကထောက်ရှု့ပြီးတော့မှ ဒီဆုကို ပေးတယ်ဆိုပြီးတော့ ကျနော့်ကို အကြောင်းကြားပါတယ်။ ကျနော့်အနေနဲ့ အခုလိုအခြေအနေမျိုးမှာ ဘာမှအထူးတလည် မြန်မာပြည်သူအားလုံးပါပဲ ပြည်တွင်းမှာရှိတဲ့လူတွေ၊ ပြည်ပမှာရှိတဲ့လူတွေအားလုံး ဘယ်ကိစ္စကိုမှ အကြောင်းပြုပြီးတော့ ဝမ်းသာပီတိဖြစ်နိုင်စရာ အကြောင်းမရှိပါဘူး။ ပေးတဲ့လူက ပေးတယ်ဆိုတော့လဲ ကျနော်တို့က “Yes” ဒီလိုသဘောမျိုးပဲ ရှိပါတယ်။ ပေးတာကတော့ ကျနော်တို့ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေမှာဆိုရင် သတင်းမီဒီယာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အားကောင်းသွားစေတယ်ဆိုတာကို ထောက်ရှုပြီးတော့ပေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။

မေး ။ ။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဖေဖေါ်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့ စစ်အာဏာသိမ်းလိုက်ပြီးနောက်ပိုင်းမှာ သတင်းမီဒီယာတွေ တော်တော်လေး ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဖိနှိပ်လာတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ အထူးသဖြင့် Myanmar Now ကို စစ်ကောင်စီက တော်တော်လေး ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဖိနှိပ်တာလည်း ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လဲ တဘက်မှာလဲ Myanmar Now က ဆက်လက်ပြီးတော့ ရပ်တည်လှုပ်ရှားနေတယ်။ သတင်းတွေကို အဆက်မပြတ် တင်ဆက်နေတာလဲ တွေ့ရပါတယ်။ လက်ရှိ Myanmar Now က မြန်မာနိုင်ငံမှာ သတင်းမီဒီယာတခုအနေနဲ့ ရပ်တည်လှုပ်ရှားနေတဲ့ အခြေအနေက ဘယ်လိုရှိသလဲရှင့်။

ဖြေ ။ ။ ကျနော်တို့ တတ်နိုင်သမျှ ကြိုးစားပြီးတော့ လုပ်ကိုင်နေတာတွေ ရှိတယ်။ ကျနော်တို့ အဖွဲ့သားတချို့ကတော့ အခုအာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း တရားမဝင် အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ကြေညာလိုက်တဲ့အခြေအနေမှာ အလုပ်မလုပ်နိုင်တာတွေလည်း ရှိတယ်။ အလုပ်ကနေ နုတ်ထွက်သွားတာတွေလည်း ရှိတယ်။ အဲဒီအခြေအနေမျိုးတွေ ရှိပါတယ်။ တချို့လူတွေကြတော့ ကျနော်တို့ အစိုးရရဲ့ ထိန်းချုပ်နယ်မြေ အပြင်ဘက်မှာ ရောက်ရှိနေတဲ့လူတွေလည်း ရှိတယ်။ နောက်ပြီးတော့ နိုင်ငံရဲ့ ပြင်ပမှာ ယခင်ကတည်းကိုက ကျနော်တို့ ခန့်ထားတဲ့ လူတွေလည်း ရှိပါတယ်။ အဲဒီလူတွေနဲ့ ပူးပေါင်းပြီးတော့ လုပ်ဆောင်နေတာ ရှိတယ်။ နောက်ပြီးတော့ အားလုံးသိနေတဲ့ Citizen Journalists တွေ ရှိတယ်။ နောက် Stingers တွေ၊ အလွတ်တန်းသတင်းထောက်တွေ။ ဒီလူတွေနဲ့ ပူးပေါင်းပြီးတော့ ကျနော်တို့တွေ သတင်းတွေကို တတ်နိုင်သလောက် ရယူနေသေးတယ်။ အခုအခြေအနေမှာ။

ဆိုတော့ အဓိကတော့ ကျနော်တို့က ဒီအခြေအနေမှာ တအားဆိုးတာမှန်တယ်။ သို့ပေမယ့်လဲ ဘာလောက်ပဲ အခြေအနေဆိုးဆိုး ကျနော်တို့ သတင်းမီဒီယာရဲ့ တာဝန်ခံရမှာတော့ ဒီသတင်းက မှန်ကန်ဖို့က အဓိကပဲ။ ဒီသတင်းဟာ ခိုင်မာရမယ်။ တိကျရမယ်။ ဒါကို ကျနော်တို့က အဓိကအာမခံဖို့ပဲ။ ဆိုတော့ တတ်နိုင်သမျှ ဒီရှုထောင့်ကနေပဲ ကျနော်တို့တွေ သတင်းတွေ ရေးသားပြီးတော့ ပြည်သူလူထုကို တင်ဆက်နေတယ်။ တချို့အခြေအနေမှာဆိုရင် ပြင်ပမှာ ပြောသလောက်၊ သို့တည်းမဟုတ် လူမှု့ကွန်ရက်မှာ ပြောသလောက် အခြေအနေတွေကို ကျနော်တို့ဘက်က အတည်မပြုနိုင်တာတွေ၊ အသေးစိတ်မရနိုင်တဲ့ အခြေအနေတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ အဲဒီလို အခြေအနေမျိုးတွေမှာ ကျနော်တို့ သတင်းမတင်ဆက်ပါဘူး။ ကိုယ်ထုတ်တဲ့သတင်းက ဟုတ်တယ်မဟုတ်ဘူးဆိုတာကို ပြည်သူလူထုက အသိဆုံးပါ။ အခုဆိုရင် စစ်ကောင်စီရဲ့ ရက်စက်သတ်ဖြတ် ဖမ်းဆီးနေတာတွေကို ကျနော်တို့တွေ ဦးစားပေးပြီးတော့ လုပ်နေတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဘယ်စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းပေါ် အခြေခံသလဲဆိုတော့ အမှန်တရားဆိုတဲ့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းပေါ်ပဲ အခြေခံပြီးတော့ ကျနော်တို့တွေ ဒါကိုလုပ်ဆောင်နေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

မေး ။ ။ ဆိုတော့ အဲဒီလို သတင်းမှန်ကန် ခိုင်မာတိကျရမယ့် တိတိကျကျနဲ့ ဖော်ပြနေတဲ့အပိုင်းမှာလည်း တဘက်မှာလဲ စစ်ကောင်စီရဲ့ ပြောဆိုချက်တွေကို Myanmar Now အနေနဲ့ ရယူကြိုးပမ်းနေတဲ့အပိုင်းမှာ ဘယ်လိုရှိသလဲရှင့်။

ဖြေ ။ ။ ကျနော်တို့ အငြင်းပွားစရာဖြစ်တဲ့ သတင်းဖြစ်စဉ်တိုင်းကို တတ်နိုင်သမျှ ဖုန်းဆက်ပြီးတော့ မေးမြန်းပါတယ်။ သူတို့ ကျနော်တို့ရဲ့ ဆက်သွယ်မှုကို ဖြေကြားမှာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာကို ကျနော်တို့က ကြိုတင်သိရှိထားပါတယ်။ သို့ပေမဲ့လဲ တတ်နိုင်သမျှ ဖုန်းဆက်တယ်။ မရဘူးဆိုရင်တောင် အစိုးရထုတ် သတင်းစာတွေမှာပါတဲ့ အချက်အလက်တွေကို ကျနော်တို့တွေ ပြန်ကိုးကားတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် လူဆယ်ယောက်လောက်သေတယ်။ စစ်ကောင်စီကတော့ လူတယောက်ပဲ သေပါတယ်။ ဒါမျိုးတွေပေါ့။ ဒါတွေလဲ ကျနော်တို့တွေက ကိုးကားပြီးတော့ ထည့်ရေးပါတယ်။ တချို့ကြတော့ စစ်ကောင်စီရဲ့ ရေးသားနေတဲ့ အခြေအနေတွေကိုလည်း ပြည်သူလူထုသိအောင် ပြန်လည်ရေးပြရတာတွေ ရှိပါတယ်။ စစ်တပ်ထုတ် သတင်းစာတွေ။ ဒီသတင်းစာတွေမှာဆိုရင် သေသွားတဲ့လူတချို့ကဆိုရင် သူ့ဟာသူ သွေးရိုးသားရိုးနဲ့ သေဆုံးသွားတာ ဖြစ်တယ်။ သူတို့စစ်ကောင်စီမှာ တာဝန်မရှိဘူး။ ဥပမာအားဖြင့် လွန်ခဲ့တဲ့ (၁) လလောက်က သေဆုံးသွားတဲ့ အလုံမှာ ဆရာ၊ ဆရာမတွေ ဆန္ဒပြရင်နဲ့ ပစ်သတ်ခံရတဲ့ ဆရာ၊ ဆရာမဆိုရင် သူ့ဟာသူ နှလုံးရောဂါဖောက် သေသွားတယ်ဆိုပြီး ဒီကနေ့ သတင်းစာမှာပါတယ်။ ကျနော်တို့တွေ ဒါကို reporting လုပ်ဖို့ ကြိုးစားနေတယ်။ မနက်ဖြန်လောက်တော့ ထွက်မယ်ပေါ့။

ပြောချင်တာက စစ်ကောင်စီက ဘာတွေကို reporting လုပ်နေတယ်။ ဘာတွေကို ထုတ်ပြန်နေတယ်ဆိုတာကိုလည်း ပြည်သူလူထုတွေ သိအောင် ကျနော်တို့တွေ ပြောပြနေတယ်။ နောက်ပြီး ဒီထုတ်ပြန်ချက်တွေက ဘယ်လောက်အထိ အမှန်ပါသလဲဆိုတာကို ကျနော်တို့ ပြောပြဖို့ လိုအပ်တယ်။ ကျနော်တို့က နှစ်ဘက်ဆိုပြီးတော့ သူပြောသမျှတွေအားလုံးကို မစီစစ်ဘဲနဲ့ ကျနော်တို့က ထုတ်လို့မရဘူး။ စီစစ်ပေးရမယ့် တာဝန်က ကျနော်တို့ တာဝန်ပဲ။ နှစ်ဘက်ပြောသမျှ ပြောချင်ရာပြောကွာဆိုပြီး ထုတ်လို့မရဘူး။ ဒါက ကျနော်တို့အတွက် အင်မတန်အရေးကြီးသလို၊ ဒါက ကျနော်တို့အတွက် ထောက်ချောက်ပဲ။ ဒီဆရာမဆိုရင် သေလောက်တဲ့ Fatal Shot – Gun Shot မရဘူးဆိုတာ မှန်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီဆရာမက လက်မှာ ကျည်းဆန်ဒဏ်ရာရတယ်။ လက်မှာဒဏ်ရာရတယ်။ အဲဒီနေရာမှာပင် သူ သေဆုံးသွားတယ်။ နှလုံးရောဂါအခံ ရှိတယ်ဆိုတာလည်း မှန်တယ်။ ဒါပေမဲ့ စစ်ကောင်စီက ထုတ်ပြန်တဲ့အခါမှာတော့ သူတို့ရဲ့ ပယောဂ လုံးဝမပါဘဲနဲ့ ဒီဆရာမက သေဆုံးသွားတယ်။ နှလုံးရောဂါဖောက်ပြီးတော့ဆိုပြီ။ ဒီဆရာမသေဆုံးသွားတယ်ဆိုတာ ဆန္ဒပြလမ်းလျှောက်သွားရင်နဲ့ မောပြီးတော့ နှလုံးဖောက် သေသွားတာ မဟုတ်ဘူး။ ဒါမျိုးကို စစ်ကောင်စီက မရှင်းပြဘူး။ ဒီဆရာမက သေနတ်နဲ့ အပစ်ခံရတယ်။ ပြီးတော့မှ သေဆုံးသွားတယ်။

ဆိုတော့ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးတွေ စစ်ကောင်စီရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်တွေကိုလည်း ကျနော်တို့တွေ ထုတ်ပြန်ပေးဖို့၊ ပြည်သူလူထုကို ပေးဖို့အတွက် ကြိုးစားနေတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျနော်တို့ သတင်းမီဒီယာမှာပါသလို၊ ကျနော်တို့က In context and in perspective ဆိုတာ ကျနော်တို့က အကြောင်းနဲ့ အကျိုးနဲ့ သိုင်းဝိုင်းပြီးတော့ ဖော်ပြရမယ်ဆိုတဲ့ တာဝန်ကတော့ ရှိပြီသားပဲ။ ဒါကိုတော့ ကျနော်တို့တွေ ကြိုးစားပြီးတော့ လုပ်ဆောင်ပေးနေပါတယ်။

မေး ။ ။ အခုစစ်ကောင်စီက အာဏာသိမ်းတဲ့ကိစ္စမှာ မီဒီယာတွေကို အပြင်းအထန် ဖိနှိပ်နေတဲ့ သူတို့ရဲ့ အဓိကရည်ရွယ်ချက်ကို ဘယ်လိုမြင်သလဲရှင့်။

ဖြေ ။ ။ အဓိကရည်ရွယ်ချက်က သူတို့က အာဏာသိမ်းမှုက နံပတ်တစ်အချက်က စနစ်တကျ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ပြီးတော့ သူတို့က သိမ်းခဲ့တာပဲ။ အာဏာသိမ်းလို့ရှိရင် အာဏာသိမ်းတာနဲ့ တပြိုင်တည်း မီဒီယာတွေအားလုံးကို ရိုက်ချိုးပြစ်မယ်။ အဓိကအားဖြင့် သူတို့စိတ်ထဲမှာ Independence ဖြစ်တယ်၊ သူတို့လွှမ်းမိုးလို့ မရဘူးဆိုတဲ့ မီဒီယာတွေ အကုန်လုံးကို ရိုက်ချိုးဖို့ဆိုတာကို စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ထားပြီသား။ ဘာကြောင့် ရိုက်ချိုးချင်တာလဲဆိုတော့ သူတို့ကျူးလွန်တဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေကို ဖုံးကွယ်ချင်လို့ပဲ။ ဒါက နံပတ်တစ် အဓိကပဲ။ နံပတ်နှစ်ကတော့ ပြည်သူလူထုရဲ့ လှုပ်ရှားနေတဲ့ အာဏာရှင်ဆန့််ကျင်လှုပ်ရှားမှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ ပြည်သူလူထုတွေ တယောက်နဲ့တယောက် မသိရအောင်ဆိုပြီးတော့ ဖုံးကွယ်ဖို့ပဲ။ အခုဆိုရင် အစိုးရသတင်းစာတွေမှာ ဆန္ဒပြမှုတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ ပုံဖော်နေတာက ကုန်လုံးက အကြမ်းဖက်သမားတွေ။ ဒီလိုမျိုး ပုံဖော်နေတာ။ တပ်မတော်ကနေ အနည်းဆုံးအင်အားနဲ့ ထိန်းချုပ်တာ၊ ကန့်သတ်တာ၊ ဖြိုခွင်းတားဆီးတာတို့ လုပ်နေပါတယ်ဆိုပြီးတော့ ဝါဒဖြန့်ချီနေတာတွေလည်း အားလုံးသိပြီသားပဲ။

ဆိုတော့ စစ်ကောင်စီရဲ့ ဝါဒဖြန့်ချီမှုတွေကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လုပ်ချင်လို့။ နောက်ပိတ်ဆုံး အာဆီယံအစည်းအဝေး သွားတက်ခဲ့တာတောင်မှ အင်မတန် ရှက်စရာ၊ မျက်နှာပြောင်တိုက်ပြီးတော့ ပြန်လာတဲ့အခါမှာ သူကို ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင်တွေက ဒေသတွင်းခေါင်းဆောင်တွေက လက်ခံတယ်ဆိုပြီးတော့ ပြည်သူလူထုကို ထုတ်ပြောတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဘယ်လိုသဘောတူညီချက်တွေ အချက် (၅) ချက် ရခဲ့တယ်ဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တချက်မှကို မပြောဘူး။ ဒါမျိုးတွေပေါ့။ ဆိုတော့ သူတို့ရဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းတွေက သူတို့ရဲ့ ဝါဒဖြန့်ချီရေး ယန္တရားကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်် လုပ်ဆောင်ဖို့ပဲ။ ဒါကြောင့်မို့ မီဒီယာတွေ နှိပ်ကွပ်ရုံတင်မကဘူး အင်တာနက်တွေကိုပါ ဖြတ်တောက်ပြစ်တယ်။ အင်တာနက်ဖြတ်တောက်တယ်ဆိုတာ ပြည်သူလူထုတွေ တယောက်နဲ့တယောက် ဆက်ဆံလှုပ်ရှားလို့မရအောင် လုပ်ရုံတင်မကဘဲ၊ သတင်းမီဒီယာတွေဆီက စီးဆင်းနေမယ့် အချက်အလက်တွေကိုလည်း သူတို့က ဖြတ်တောက်ဖို့ ရည်ရွယ်ချက်ပါပဲ။ အဓိကတော့ တတိုင်းပြည်လုံးကို ဟိုတုန်းကလိုပဲ အမှောင်ချပြီးတော့ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး သွတ်သွင်းဖို့ပါပဲ။ လိုရင်းတိုရှင်း ပြောရမယ်ဆိုရင်တော့။

မေး ။ ။ အဲဒီတော့ အခုလို အင်တာနက်တွေကို ဖြတ်တောက်ပြီးတော့ သတင်းမီဒီယာတွေကို ထိန်းချုပ်တယ်။ အဆက်အသွယ်တွေကိုလည်း ထိန်းချုပ်တဲ့အခါမှာ စစ်ကောင်စီရဲ့ အဲဒီလိုလုပ်ရပ်တွေက တကယ်ပဲ ထိရောက်သလားရှင့်။

ဖြေ ။ ။ ပြောရမယ်ဆိုရင် တကယ့်တကယ်တော့ ဒါတွေက မထိရောက်ပါဘူး။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဒီအခြေအနေက ၁၉၈၈၊ ၁၉၆၂၊ ၂၀၀၇ အခြေအနေနဲ့ လုံးဝမဆိုင်ဘူး။ အခုက (၂၁) ရာစုကို ဆိုတာကို စစ်ခေါင်းဆောင်တွေက မေ့နေတယ်။ ဒါက အင်မတန်လွှဲမှားနေတဲ့ ကိစ္စ။ ပြည်သူလူထုက ဟိုတုန်းကလို ၆၂ ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ၈၈ ပဲဖြစ်ဖြစ် ကျနော်တို့ တချို့ပြည်သူလူထုတွေက သတင်းကို အချက်အလက်တွေ မရတဲ့အခါကြတော့ ဝေဝါးစရာတွေ အများကြီးရှိတယ်။ နောက်ပြီးတော့ အဲဒီခေတ်ကာလတွေ အာဏာမသိမ်းခင်ကလဲ ဒီမိုကရေစီခေတ်ကိုလည်း ကောင်းကောင်းမွန်မွန် မဖြတ်သန်းခဲ့ရဘူး။ နောက်ပြီးတော့ အခုခေတ်လို (၂၁) ရာစုလိုမျိုး တခါတည်း သတင်းအချက်အလက်တွေက Free flow of information အကန့်အသတ် စီးဆင်းနေတဲ့ အတွေ့အကြုံမျိုးကို ဟိုတုန်းက မရှိခဲ့တဲ့အတွက်ကြောင့်မို့ အဲဒီအာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းမှာ ဝါဒဖြန့်ချီတာတွေက အတိုင်းအတာတခု အောင်မြင်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ အခုအာဏာသိမ်းပြီးဆိုကတည်းက စစ်တပ်ကနေ ဖြန့်ချီနေတဲ့ သတင်းစကားတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြည်သူလူထုက လုံးဝမယုံတော့ဘူး။ အဲဒီအခြေအနေ ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့ လုံးဝထိရောက်မှု မရှိဘူး။ ပြည်သူလူထုကလည်း ရတဲ့နည်းလမ်းနဲ့ အခုအချိန်အထိ သတင်းအချက်အလက်တွေ ရဖို့အတွက် ကြိုးစားနေတုန်းပဲ။

အခုဆိုရင် ပြည်သူလူထုက ကျနော်တို့ သိရသလောက်ဆိုရင် ရေဒီယိုတွေကို ပြန်လည်ပြီး ပိုမိုအားကိုးလာပြီး သတင်းအချက်အလက်တွေရယူနေတဲ့ အပိုင်းတွေကိုလည်း ကျနော်တို့တွေ သိရတယ်။ ဆိုတဲ့အခါကြတော့ စစ်ကောင်စီအနေနဲ့ တတိုင်းပြည်လုံးကို ပြန်ပြီးတော့ ဝါဒမှိုင်း သိမ်းသွင်းမှုဆိုတာ ဘယ်လိုမှ မဖြစ်နိုင်တဲ့ကိစ္စပဲလို့ ပြောချင်ပါတယ်။

မေး ။ ။ အထူးသဖြင့် နည်းပညာတွေကလည်း တိုးတက်လာတယ်။ လူတွေက အလွယ်တကူ အဖြစ်အပျက်တွေကို သူတို့ကိုယ်တိုင် Citizen Journalist (CJ) ဆိုတဲ့ အနေအထားနဲ့ စစ်တပ်ကနေ ဖြိုခွဲနှိမ်နင်းနေတဲ့ဟာတွေဆိုရင် တကယ့် ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းတွေနဲ့ ထွက်လာတဲ့ ဓါတ်ပုံတွေကိုလည်း ကျမတို့ တွေ့ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တဘက်မှာကြတော့ ဒီလို Citizen Journalist တွေရဲ့ သူတို့ကိုယ်တိုင် ထုတ်ဖော်ချက်တွေ၊ တင်ပြချက်တွေနဲ့ သတင်းမီဒီယာတွေရဲ့ မှန်မှန်ကန်ကန် တိတိကျကျ ရှိဖို့ဆိုတဲ့ အပိုင်းမှာကော CJ တွေရဲ့ အခန်းကဏ္ဍက သတင်းမှန်ကန်မှုပေါ်မှာ အထောက်အကူ ဖြစ်စေသလား။ ဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီး ကိုဆွေဝင်း ဘယ်လိုမြင်ပါသလဲရှင့်။

ဖြေ ။ ။ ဒီ CJ သာမန်ပြည်သူပြည်သားတွေရဲ့ အချက်အလက်တွေ၊ မှတ်တမ်းတင်မှုတွေက အခုအခြေအနေမှာဆိုရင် (၉၀) ရာခိုင်နှုန်းလောက်ကို အရေးကြီးနေပြီ။ သတင်းမီဒီယာတွေအတွက်။ အဲဒီလောက်ကို အားကိုးနေတာ။ အရေးကြီးတဲ့ အဖြစ်အပျက်တွေ မှန်သမျှကို သတင်းမီဒီယာတွေက ဒါကို ကိုယ်တိုင်းကိုယ်ကျ မှတ်တမ်းမတင်နိုင်တော့ဘူး။ သာမန်ပြည်သူပြည်သားတွေ ရိုက်ကူးလာတဲ့ဟာတွေကိုပဲ ပြည်တွင်း-ပြည်ပ ရှိသမျှ ကမ္ဘာ့သတင်းမီဒီယာတွေ အားလုံးက မှီခိုနေရတယ်။ ဒီအခြေအနေကို ကျနော်တို့ ကျရောက်သွားပြီ။ ဒါကြောင့်မို့ အင်တာနက် မရလဲပဲ ကျနော်တို့က ဓါတ်ပုံတွေကို ရိုက်ထားရမယ်။ ရုပ်သံတွေကို မှတ်တမ်းတင်ထားရမယ်။ ပြီးတော့ ဒါတွေကို နည်းမျိုးစုံနဲ့ ပြန်လည်ဖလှယ်ရမယ်။ ဆိုတော့ ပြည်သူလူထုကိုလည်း ကျနော်တို့တွေက ပြောချင်ပါတယ်။ အင်တာနက် လုံးဝမရရင်တောင်မှ Live လွှင့်လို့ မရရင်တောင်မှ ဒါတွေကို တတ်နိုင်သမျှ မှတ်တမ်းတင်ထားကြဖို့။ နောက်ပိတ်ဆုံး အဆိုးဆုံးအခြေအနေ ရောက်သွားရင်တောင်မှ ကျနော်တို့တွေက ဖြစ်ပျက်တဲ့ အဖြစ်အပျက်တွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ စာနဲ့ရေး မှတ်တမ်းတင်ထားဖို့။ နောက်ပြီးတော့ အသံဖိုင်တွေနဲ့ တခါတည်းပဲ ဒါတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဖြစ်ပျက်တဲ့ အဖြစ်အပျက်ကိုပဲ ဘယ်သူကိုမှ အင်တာမဗျူးနိုင်ဘူး။ အင်တာဗျူးမယ့်လူက ကိုယ့်ဆီကို မဆက်သွယ်လာဘူးဆိုရင် ဒါတွေကို နေ့စွဲတွေနဲ့ ဖြစ်တဲ့ဖြစ်စဉ်တွေကို ကိုယ့်သိမြင်သလောက် အဲဒါတွေကို မှတ်တမ်းတင်ပြီးတော့ သေချာစနစ်တကျနဲ့ တတ်နိုင်သမျှ သိမ်းဆည်းထားဖို့တွေ အရေးကြီးပါတယ်။ ဒါတွေက တရက်အတွင်းလည်း ထုတ်လို့ရတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။ တပတ်အတွင်းလည်း ထုတ်လို့ရတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။ အခုအနေအထားမှာဆိုရင်တော့ Citizen Journalist တွေရဲ့ အခန်းကဏ္ဍက (၉၀) ရာခိုင်နှုန်းလောက်ကို သတင်းမီဒီယာတွေပေါ်မှာ အရေးကြီးနေပါတယ်။ သူတို့တွေက ထုတ်ပြန်လာတဲ့ သတင်းတွေကိုကြည့်ပြီးတော့မှ ကျနော်တို့တွေက ဘယ်နေရာမှာတော့ အရေးကြီးနေတယ်ဆိုတာကို သိရတဲ့အနေအထား ဖြစ်လာတယ်။ ပြီးတော့မှ သတင်းတခုကို လိုက်ဖို့ဆိုတာလဲ ဘာမှမမြင်မသိဘဲ လိုက်လို့မရဘူး။ သတင်းရဲ့ စီးဆင်းရာလမ်းကြောင်း၊ အဲဒီလမ်းကြောင်းကို ရရှိဖို့ဆိုတာ အခုလိုမျိုး Citizen Journalist တွေ ရရှိလာတဲ့ စာကြောင်းတကြောင်းပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဓါတ်ပုံတပုံပဲဖြစ်ဖြစ် အဲဒါတွေကို အခြေခံပြီးတော့ ကျနော်တို့တွေက ဒါတွေကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သတင်းပြန်လိုက်လို့ ရပါတယ်။

မအင်ကြင်းနိုင် ။ ။ ဒါကတော့ Myanmar Now ကို တည်ထောင်သူလည်းဖြစ်တယ်။ Myanmar Now ရဲ့ အယ်ဒီတာချုပ်လည်းဖြစ်တဲ့ ကိုဆွေဝင်းပါ။ အခုလိုမျိုး VOA မြန်မာပိုင်းကို အချိန်ပေး ဖြေကြားပေးတဲ့အတွက် ကိုဆွေဝင်းကို ကျေးဇူးအများကြီးတင်ပါတယ်ရှင့်။

ဖြေ ။ ။ ဟုတ်ကဲ့ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်ခင်များ။

XS
SM
MD
LG