သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ကိုယ္ပိုင္ယုံၾကည္အားကိုးစိတ္နဲ႔ ေရွ ႔ဆက္ႀကိဳးစားဖို႔


မစုျမတ္မြန္ (VOA) နဲ႔ မနန္းအိအိမြန္ (How She Did It ကုမၸဏီ အမႈေဆာင္အရာရွိခ်ဳပ္)
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

လက္ရွိျမန္မာႏိုင္ငံအေျခအေနေၾကာင့္ ရည္မွန္းထားတာေတြ မလုပ္ႏိုင္ဘူးဆိုရင္ စိတ္မေလွ်ာ့လိုက္ဘဲ၊ ရည္မွန္းခ်က္သစ္တခုထားဖို႔ How She Did It ဆိုတဲ့ ကုမၸဏီကို တည္ေထာင္ထားတဲ့ အမႈေဆာင္အရာရွိခ်ဳပ္ မနန္းအိအိမြန္က အႀကံျပဳပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံက အမ်ိဳးသမီးေတြအေနနဲ႔ အလုပ္အကိုင္၊ ပညာေရးကို ခက္ခဲတဲ့အေျခအေနမွာ အတူျဖတ္သန္း ေရွ႕ဆက္ႏိုင္ဖို႔ We Can Program ကို How She Did It ကုမၸဏီက လုပ္ေပးေနပါတယ္။ အလုပ္အကိုင္ပိုင္း၊ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ပံ့ပိုးမႈေတြပါတဲ့ အခမဲ့အစီအစဥ္အေၾကာင္း မနန္းအိအိမြန္,ကို မစုျမတ္မြန္က ဆက္သြယ္ေမးထားပါတယ္။

ေမး ။ ။ မဂၤလာပါ မနန္းအိအိမြန္ရွင့္။ VOA ျမန္မာပိုင္းအစီအစဥ္ပိုင္းက ႀကိဳဆိုပါတယ္ရွင့္။ မေအးေအးမြန္ကေတာ့ “How She Did It - က်မ ဘယ္လိုလုပ္ခဲ့သလဲ” ဆိုတဲ့ ကုမၸဏီကို တည္ေထာင္ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ How She Did It ကေတာ့ အမ်ဳိးသမီးေတြမွာရိွတဲ့ ကိုယ္ပိုင္အရည္အခ်င္းေတြကို ျမွင့္တင္ေပးၿပီးေတာ့ ထိထိေရာက္ေရာက္ အသံုးခ်ႏိုင္ဖို႔ကို အႀကံေပးကူညီေပးေနတဲ့ ကုမၸဏီ ျဖစ္ပါတယ္ဆိုေတာ့ ဒီကေန အမ်ဳိးသမီးေတြရဲ ႔ စြမ္းေဆာင္ရည္ ျမွင့္တင္တဲ့ အစီအစဥ္ေတြကို အမ်ားႀကီးလုပ္ထားတယ္။ ဆိုေတာ့ အခုေနာက္ဆံုးလုပ္ထားတဲ့ “We Can Program - ငါတို႔ လုပ္ႏိုင္တယ္” နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ အခု မနန္းက ေမးခ်င္တာက အခုလက္ရိွ ျမန္မာႏုိိင္ငံမွာ ခက္ခဲတဲ့ အေျခအေနကို ျဖတ္သန္းေနရတဲ့ အေျခအေနမွာ အမ်ဳိးသမီးေတႊအားလံုးအတြက္ အတူလက္တြဲၿပီးေတာ့ ေက်ာ္ျဖတ္ႏုိ္င္ဖို႔ အစီအစဥ္လုပ္ထားတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ နားလည္ထားပါတယ္။ ဒီ We Can Program နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ အရင္ဆံုးရွင္းျပေပးပါရွင့္။

ေျဖ ။ ။ မဂၤလာပါရွင့္။ We Can Program ကေတာ့ အဓိက က်မတို႔ စတင္လိုက္ (Launch) တာ ရက္အနည္းငယ္ပဲ ရိွပါေသးတယ္။ အဓိကရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ့ က်မတို႔ အမ်ဳိးသမီးေတြ အလုပ္လက္မဲ့ ျဖစ္သြားတာေတြ။ ဒါမွမဟုတ္ တကၠသိုလ္ (University) ေတြ၊ ဆက္မတက္ ျဖစ္ေတာ့တာေတြ။ အလုပ္ပိုင္းမွာ၊ ပညာေရးပိုင္းမွာ ရပ္တန္႔သြားတာေတြကို သူတုိ႔ႀကံဳရတယ္။ ဒါ့အျပင္ ထပ္ၿပီးေတာ့ ႀကံဳရတာက စိတ္ပိုင္းဆုိင္ရာ ခံစားဖိစီးမႈ (Emotional Distress) ေတြ အမ်ားႀကီးျဖစ္တယ္။ ဒါကေတာ့ အမ်ဳိးသား၊ အမ်ဳိးသမီးေတြအားလံုး ႀကံဳေနရတယ္။ ဒါေပမဲ့ က်မတို႔က အမ်ဳိးသမီးေတြအတြက္ ရပ္တည္ေပးတဲ့ အဖြဲ႔အစည္းတခု ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ကိုယ္အပါအဝင္ ကိုယ့္ရဲ ႔ပတ္ဝန္းက်င္မွာရိွတဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြ ျဖစ္ေနတဲ့ အခက္အခဲေတြကို အတူတူေျဖရွင္းၾကမယ္ဆိုတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ We Can အဲဒီလိုမ်ဳိး ပံုစံနဲ႔ တည္ေထာင္လုိက္တာ ျဖစ္တယ္။ ဒီ Program အဲဒီလို တည္ေဆာက္ (Design) လုပ္လုိက္တယ္။ အဓိကေတာ့ အတူတူျဖတ္ေက်ာ္ဖို႔အတြက္ ရည္ရြယ္ထားပါတယ္။

ေမး ။ ။ ေစာေစာကေျပာသလို၊ အဓိကေတာ့ အမ်ဳိးသမီးေတြအတြက္ ရည္ရြယ္တဲ့ အစီအစဥ္ျဖစ္တယ္။ ဒီအစီအစဥ္ကေန ဘာေတြရႏိုင္မလဲ။ ဘယ္လိုအက်ဳိးေတြ ရိွႏိုင္မလဲဆိုတာကို ရွင္းျပေပးပါရွင့္။

ေျဖ ။ ။ ဒီအစီအစဥ္ရဲ ႔ အဓိက Focus က ႏွစ္ခုျဖစ္တယ္။ သက္ေမြးလုပ္ငန္းေထာက္ကူေရး (Career Support) နဲ႔ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ေထာက္ပံ့ေရး (Emotional Support) တို႔ ျဖစ္တယ္။ Career support လို႔ ေျပာတဲ့အခ်ိန္မွာ လုပ္ငန္းခြင္ထဲက အမ်ဳိးသမီးေတြလည္းပါသလို၊ စြန္႔ဦးတီထြင္အမ်ဳိးသမီးေတြလည္း ပါတယ္။ ဆိုေတာ့ အခုလိုရပ္တန္႔သြားတဲ့ အခ်ိန္မွာ တခ်ဳိ ႔ေတြကလဲ အလုပ္ေတြရွာေနၾကတယ္။ အလုပ္ရွာတဲ့ အခ်ိန္မွာလဲ အလုပ္နဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ (Connect) ျဖစ္ဖို႔။ ေနာက္တခုကေတာ့ အခုဆိုရင္ LinkedIn မွာ အလုပ္ေတြက ပိုၿပီးေတာ့ရွာလို႔ ပိုၿပီးေတာ့အဆင္ေျပတယ္။ ဒါမ်ဳိးေလးေတြဆုိရင္ က်မတုိ႔ အမ်ဳိးသမီးေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား လက္လွမ္းမမီဘူး ျဖစ္ေနတာမ်ဳိးကိုလည္း သတိထားမိတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သူတုိ႔ရဲ ႔ CV ေတြ၊ Profile ေတြကို ျပန္ၿပီးေတာ့ ျမွင့္တင္ (Upgrade) လုပ္တာ။ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုျမွင့္တင္ (Self-promote) လုပ္တတ္ေအာင္ သင္ေပးတာ။ အဲဒီလို Career support ေတြပါတယ္။

ေနာက္တခုကေတာ့ Entrepreneur Women စြန္႔ဦးတီထြင္အမ်ဳိးသမီးေတြဆိုလဲ သူတုိ႔အတြက္ ေတာ္ေတာ္ေလး ခက္ခဲသြားတယ္ဆိုေတာ့ Entrepreneur အခ်င္းခ်င္း ျပန္ၿပီးခ်ိတ္ဆက္ၿပီးေတာ့ ေရာင္းသူ-ဝယ္သူ (Buyer – Seller) ေတြကို ခ်ိတ္ဆက္ေပးႏုိင္ဖို႔ကိုလဲ ရည္ရြယ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ Networking and Career Support မွာ က်မတို႔ အဓိက ျဖစ္ေနတာ (Main trending) က Career Planning and Crisis Time ေပါ့။ က်မတုိ႔ အရင္တုန္းကလဲ Career Planning ကို အမ်ားႀကီးလုပ္ခဲ့ၿပီးၿပီ။ ဒါေပမဲ့ ဒီတခါ ထူးျခားခ်က္ကေတာ့ အခက္အခဲ အက်ပ္အတည္းကာလ (Crisis Time) မွာ ဘယ္လိုမ်ဳိး အစီအစဥ္ (Planning) လုပ္မလဲမ်ဳိး။ ဒါက ပံုမွန္လုပ္ေနတဲ့ ပံုစံနဲ႔ သြားလုပ္လို႔ မရေတာ့ဘူး။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ မေရရာမေသခ်ာ (Uncertainty) အရမ္းမ်ားတဲ့ အခ်ိန္မွာ ကိုယ္က .. mind-set ျဖစ္ဖို႔လိုတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ကိုယ့္ရဲ ႔ Skill-based passionate ျဖစ္ဖို႔လိုတယ္မ်ဳိးကို သိဖုိ႔အတြက္ လမ္းညႊန္သင္ၾကားေပး (Coaching program, Self-title coaching program) သင္တန္းအစီအစဥ္ေတြလည္းပါတယ္။ ဒါေလးက ထူးျခားခ်က္ျဖစ္တယ္။ ၿပီးေတာ့ Emotional support ေတြလည္း ေပးပါတယ္။

ေမး ။ ။ ဒါေတြအကုန္လံုးက နားလည္သေလာက္ကေတာ့ Online ေပၚမွာ ကၽြမ္းက်င္တဲ့လူေတြ ခ်ိတ္ဆက္ၿပီးေတာ့ သင္ေပးေနတယ္၊ ေျပာျပေပးေနတယ္လို႔ နားလည္ပါတယ္။ အဲဒီလိုလုပ္တဲ့အခါမွာေကာ ဘယ္လိုမ်ဳိး အခက္အခဲေတြ ရိွပါသလဲရွင့္။

ေျဖ ။ ။ ေလာေလာဆယ္ေတာ့ က်မတုိ႔ အခက္အခဲဆံုးကေတာ့ ပါဝင္ေနတဲ့ အသင္းအဖြဲ႔ (Team) အားလံုးရဲ ႔ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ က်န္းမာေရး (Mental health) က အခုအခ်ိန္မွာ အရမ္းအဆင္ေျပေနလို႔ လုပ္ေနတာလဲ မဟုတ္ဘူး။ အထူးသျဖင့္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာေပါ့။ တခါတေလၾကရင္ စိတ္ခြန္အားျပည့္ေနၿပီး (Energy is up) ျဖစ္တယ္။ အဲဒီအခါ အလုပ္ကို အာရံုစိုက္ၿပီး (Focus) လုပ္ႏုိင္တယ္။ ဒါေပမဲ့ တခါတေလၾကရင္ အျဖစ္အပ်က္ေတြက ကိုယ့္ေဘးနားမွာ ပ်က္ဆီးမႈေတြ ရိွေနတယ္ဆိုေတာ့ ဒါေတြရဲ ႔ ရိုက္ခတ္မႈႀကံဳတဲ့အခါၾကရင္လဲ ျပန္ၿပီးက်သြားတာ ရိွတယ္။ ဆိုေတာ့ Team အေနနဲ႔ က်မတိုိ႔ အဲဒါေလးေတြကို တေယာက္နဲ႔တေယာက္ - က်မ လုပ္ေပးႏိုင္တယ္ (I got you) တေယာက္စိတ္က်ေနရင္ တေယာက္က ေထာက္ပံ့ၿပီး (Backup) လုပ္ေပးၿပီးေတာ့ အခ်ိန္ျပန္ယူၿပီးေတာ့ အနားယူ (Break) ဖုိ႔အတြက္၊ အထူးသျဖင့္ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ဂရုစိုက္ဖို႔အတြက္ အဲဒါေတြက အေရးႀကီးတယ္။ က်မတို႔က ေျပာရမယ္ဆိုရင္ အရင္တုန္းက အလုပ္လုပ္တဲ့ပံုစံ။ ဒါမွမဟုတ္ အရိွန္နဲ႔ သြားလို႔မရဘူး။ လံုၿခံဳေရး (Safety) က အေရးႀကီးတယ္။ ဒစ္ဂ်စ္တယ္လံုၿခံဳေရး (Even Digital safety) အထူးသျဖင့္ အခုလို Emotional safety ကလည္း အေရးႀကီးတယ္။ က်မတို႔ေတြ ဒါေတြကို မွ်မွ်တတ ခ်ိန္ဆ (Balance) လုပ္ရတယ္။ တခါတေလ တံု႔ျပန္မႈေနွးတာေလးေတြ ရိွတယ္။ တခါတေလေတာ့လဲ စိတ္ပါရင္ပါသလို၊ စိတ္ဓါတ္အရမ္းက်ရင္က်သလို ျပန္ၿပီးေတာ့ အလိုက္သင့္ (Adjust) လုပ္သြားရတာေတြ ရိွတယ္။ ေလာေလာဆယ္ေတာ့ ဒါကေတာ့ ေတြ႔ရတဲ့ အခက္အခဲ တခုေပါ့။

ေမး ။ ။ အခု မနန္းေျပာသလို လက္ရိွျဖစ္ေနတဲ့ အေျခအေနမွာ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ခံစားခ်က္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ပံ့ပိုးကူညီဖုိ႔လဲ အမ်ားႀကီးအေရးႀကီးတယ္ဆိုတာမ်ဳိး ေျပာသြားပါတယ္။ အခုလက္ရိွ အေျခအေနမွာ ျဖစ္ေနတဲ့ အေျခအေနေၾကာင့္ အခုနေျပာတဲ့ လုပ္ငန္းခြင္ေတြ ျပန္မဝင္ႏုိင္ေတာ့လို႔၊ ေနာက္တခါ ေက်ာင္းေတြဆက္တက္လို႔ မရႏိုင္ေတာ့လို႔ စိတ္ထိခိုက္မႈျဖစ္တဲ့ အပိုင္းေတြမွာ ဒီလုိျဖစ္ေနတဲ့ လူေတြအတြက္ကို စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ပံ့ပိုးမႈေပးဖို႔အတြက္က ဘယ္ေလာက္အထိ အေရးႀကီးတယ္လုိ႔ မနန္းတို႔ ျမင္ထားပါလဲရွင့္။

ေျဖ ။ ။ Emotional support က ဘာေၾကာင့္အေရးႀကီးသလဲဆိုရင္ေတာ့ က်မတို႔ လူဆိုတာက စိတ္ကစြမ္းေဆာင္ေနရတာဆုိေတာ့ စိတ္ဓါတ္က်ၿပီဆိုရင္ က်မတုိ႔ ေရွ ႔ကိုတုိးဖုိ႔ အရမ္းခက္ခဲလာတယ္။ အခု က်မတုိ႔ျမန္မာျပည္မွာ ႀကံဳေနရတာကေတာ့ စစခ်င္းမွာေတာ့ အလုပ္ေတြမ်ား (Overwhelm) ျဖစ္တယ္။ ရႈပ္ေထြး (Confuse) ျဖစ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ အခု လက္ရိွအေနအထားမွာ (Stage) ကေတာ့ ေပ်ာက္ဆံုး (Loss) ျဖစ္တယ္။ အထူးသျဖင့္ အနာဂတ္ (Future) ကို စဥ္းစားလိုက္ရင္ ေပ်ာက္ဆံုးေနတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာေတာ့ ဘယ္သူမွေတာ့ အေျဖတိတိက်က် မရိွဘူး။ ဘာျဖစ္မလဲ။ ဘယ္ေတာ့ ဘာၿပီးမလဲဆိုတာ မသိဘူး။ ဒါေပမဲ့ တခုကေတာ့ ကိုယ္က ကိုယ့္ကိုယ္ကို ထိန္းထား (Sustain) လုပ္ႏုိင္ဖို႔ အရမ္းအေရးႀကီးတယ္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ဂရုစိုက္တာ။ အထူးသျဖင့္ စိတ္တြင္းၿငိမ္းေအးမႈ (Inner peace) ရႏိုင္ေအာင္လုပ္တာ။ ဒါမ်ဳိးေတြ ရိွႏိုင္မယ္ဆိုရင္ ကိုယ္က တရက္တရက္ကိုေတာ့ နည္းနည္းဆီ ေရြ ႔သြားလို႔ရတယ္။ အဓိက အဲဒီရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ က်မတို႔ Emotional support ကိုလည္း ထည့္ထားတယ္။ ေနာက္တခုကေတာ့ အားလံုးျဖစ္ေနတဲ့ Guilt အျပစ္ရိွတယ္လို႔ ခံစားေနၾကတယ္။ အလုပ္ရိွရင္လဲ ရိွလို႔၊ မရိွရင္လဲ မရိွလို႔ ကိုယ့္ရဲ ႔အိမ္မွာ လံုလံုၿခံဳၿခံဳေနရလဲ ေနရေပမယ့္ ဒုကၡေရာက္ေနတဲ့ လူေတြကို ျမင္တဲ့အခါမွာလဲ ကိုယ္က အျပစ္ခံစားရတယ္။ ဒီဟာနဲ႔ ပတ္သက္လာရင္လဲ က်မတို႔ အခုလိုမ်ဳိး We can ဆိုတဲ့ အစီအစဥ္နဲ႔ Community ထဲမွာ We are just free – whatever you feel က valid ျဖစ္တယ္ဆိုတာကို လက္ခံေပးတဲ့ Community တခုကို ရေအာင္တည္ေဆာက္ေပးခ်င္တယ္။ ဒါမွသာ အားလံုးက တေယာက္ကိုတေယာက္ လက္ခံႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့အခါ Emotional support က ခုိင္ခိုင္မာမာရတာေပါ့။ အထူးသျဖင့္ ဒီဇုန္ထဲကို ေရာက္လာရင္၊ You’re safe ေပါ့။ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာအရ လံုၿခံဳမႈကို ခံစားရတာေပါ့။ အဲဒီလိုပံုစံမ်ဳိးနဲ႔ ရည္ရြယ္ပါတယ္။

ေမး ။ ။ ဆိုေတာ့ အခု မနန္းေျပာခဲ့သလို စစ္အာဏာသိမ္းၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ အမ်ဳိးသမီးငယ္ေတြနဲ႔ က်ေနာ္ စကားေျပာၾကည့္တဲ့အခါ အမ်ဳိးသမီးငယ္ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ဘာေျပာသလဲဆိုရင္ေတာ့ သူတုိ႔ရည္မွန္းထားတာေတြ၊ စိတ္ကူးထားတာေတြ ဆက္လုပ္လို႔ မရေတာ့ဘူး။ လမ္းေပ်ာက္သလို ျဖစ္ေနတယ္။ ရည္မွန္းခ်က္ ေပ်ာက္သလို ျဖစ္ေနတယ္ဆိုတာမ်ဳိးကို ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ေျပာတာကို ၾကားရပါတယ္။ ဆုိေတာ့ အဲဒီလိုမ်ဳိး အမ်ဳိးသမီးေတြအတြက္ကို ကိုယ္လုပ္ခ်င္တဲ့ ရည္မွန္းခ်က္၊ အလုပ္အကိုင္ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ပညာေရးပဲျဖစ္ျဖစ္။ ဒါေတြကို ေရွ ႔ဆက္လုပ္ႏိုင္ဖို႔အတြက္က ကိုယ့္ရဲ ႔စိတ္ Emotional မနန္း ေျပာခဲ့သလိုပဲ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ထားတတ္ဖို႔အတြက္က ဘယ္ေလာက္အထိ အေရးႀကီးတယ္။ ဘယ္လိုမ်ဳိး ထားရမယ္ဆိုတာကို ဘယ္လုိအႀကံေပးခ်င္ပါလဲရွင့္။

ေျဖ ။ ။ အရမ္းအေရးႀကီးပါတယ္။ အခုအခ်ိန္မွာ ပကတိအေျခအေနအတိုင္း (Perspective) အရင္တုန္းက စိတ္ကူးယဥ္ထားတဲ့ ခန္႔မွန္းထားတဲ့ ေမွ်ာ္လင့္ထားတဲ့ အနာဂတ္ေတြက တနည္းအားျဖင့္ ပ်က္ဆီးသြားၿပီ။ ဒါကိုလက္ခံဖို႔ အေျခအေန။ လက္ခံၿပီးတဲ့အခ်ိန္မွာ ကိုယ္က ဒီမွာစြဲၿပီး တြယ္ကပ္ေနတယ္ဆိုရင္ ကိုယ္အတြက္ စိတ္ဖိစီးမႈ ျဖစ္တယ္။ အဲဒါက ပထမစိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာတခု ျဖစ္တယ္။ အဲဒါမ်ဳိး လက္ခံဖို႔ဆုိတာ အေရးႀကီးတယ္။ ေနာက္တခုကေတာ့ အဲဒီလို ၿပိဳကြဲသြားတယ္ဆိုတာနဲ႔ အဆုိးေတြပဲ ျဖစ္တာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ဘာလုိ႔လဲဆိုေတာ့ ကိုယ္က ဘယ္လိုမ်ဳိး ကိုင္တြယ္သလဲေပၚ မူတည္ၿပီးေတာ့ ဒုတိယလမ္း၊ ေနာက္နည္းသြယ္တခုက ဒီထက္ပိုေကာင္းတာလဲ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ အဲဒါကို ယံုၾကည္ဖို႔လိုတယ္။ ဆိုေတာ့ အဲဒီလိုျဖစ္လာတဲ့ အခက္အခဲေတြကို ဒီအတိုင္း တံု႔ျပန္တာမ်ဳိး မဟုတ္ဘဲနဲ႔ ကိုယ္ကေတာ့ ဒါကိုယံုၾကည္တယ္။ တခုခုကို ျပန္လည္တည္ေဆာက္မယ္ဆိုတဲ့ ခံယူခ်က္တခုကို ျပန္ေမြးထုတ္ေပးဖို႔လိုတယ္။ အစကတည္းက ကိုယ့္မွာ ရည္ရြယ္ခ်က္ရိွတယ္ဆိုရင္ Why not make another goal - ေနာက္ရည္မွန္းခ်က္တခုကို မထားရိွတာလဲေပါ့။ တနည္းအားျဖင့္ က်မတုိ႔ ဒီလိုျဖစ္သြားတဲ့ အခ်ိန္မွာ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကို လႈပ္ႏိုးလိုက္တာ ရိွတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ရည္ရြယ္ခ်က္တခုခုကို ေတြ႔ျမင္သြားတာေတြလဲ ရိွတယ္။ ဥပမာ က်မဆိုရင္ အရင္တုန္းက Poverty ဆင္းရဲခ်ဳိ ႔တဲ့မႈဆိုတာကို သိတယ္။ အခုမွ ပိုၿပီးေတာ့ Passionate ခံစားတတ္လာတယ္။ ဆင္းရဲမြဲေတမႈကို ပိုၿပီးေတာ့ ကူညီလုပ္ကိုင္ခ်င္လာတယ္။ အေရးႀကီးတယ္ဆိုတာကို ျမင္လာတယ္။ အဲဒီလိုပဲ ကိုယ္သတိထားမိရင္ ထားသလို ကိုယ့္ေဘးနားမွာ ဘာေတြအခက္အခဲေတြ ရိွတယ္ဆိုတာကို သိလာႏုိင္တယ္။ ဒါေတြကို ကိုယ့္ကို လမ္းေၾကာင္း၊ ဦးတည္ရာအသစ္ကို ေခၚေဆာင္သြားႏိုင္တယ္။

ဆုိေတာ့ ပ်က္စီးသြားတယ္ဥစၥာကို စိတ္ေတာ့မေကာင္းဘူး။ ဒါေပမဲ့ There could be another one ေနာက္တခု ပိုေကာင္းတာေတြ ရိွလာႏိုင္တယ္ - better options ကို ယံုၾကည္ႏိုင္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ က်မတိုိ႔ တနည္းအားျဖင့္ ခြန္အားေတြ ျပန္ရႏုိင္တယ္။

ေမး ။ ။ ေနာက္လက္ရိွေပါ့ - ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လက္ရိွျဖစ္ေနတဲ့ အေျခအေနေၾကာင့္ ႏိုင္ငံေရးအေျခအေနေတြေၾကာင့္ အမ်ဳိးသမီးေတြ ဒီအထဲမွာ ဘယ္ေလာက္အထိ ထိခိုက္နစ္နာသြားတယ္လို႔ မနန္းတို႔ ေတြ႔ရျမင္ရပါသလဲရွင့္။

ေျဖ ။ ။ ေျပာရမယ္ဆိုရင္ အားလံုးလိုလိုပဲ စီးပြားေရးက်ပ္တည္း၊ စားဝတ္ေနေရးမွာ ထိခိုက္မႈေတြရိွတယ္။ က်မတို႔ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းမွာ Single Mother ေတြလည္း ရိွတာေၾကာင့္ သူတုိ႔ေတြအတြက္ ေတာ္ေတာ္ခက္ခဲသြားတာကို ျမင္ရတယ္။ ျမင္ရတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ေငြေၾကးအခက္အခဲ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာခံစားမႈေတြက အားလံုးစုၿပီးေတာ့ ဝင္လာတယ္။ ဆိုေတာ့ သူတို႔ ဒီဟာေတြကို ရုန္းကန္ရတာေတြကို ေတြ႔ရတယ္။ ေနာက္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာဖိစီးမႈက ေတာ္ေတာ္ႀကီးျပင္းထန္တယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ က်မတုိ႔ အမ်ဳိးသမီးေတြက ျမန္မာျပည္မွာဆိုရင္ အိမ္တြင္းေရးေစာင့္ေရွာက္သူေတြ မ်ားတယ္။ သူတုိ႔က ၾကားညွပ္ေနသလို ျဖစ္တယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ဒီဘက္အျပင္မွာ လူႀကီးေတြၾကားထဲမွာ အမ်ဳိးသားနဲ႔ ဒါမွမဟုတ္ ကိုယ့္ရဲ ႔ မိခင္ေတြ၊ သက္ႀကီးရြယ္အုိေတြကို ေစာင့္ေရွာက္ရတာကတခု။ ေနာက္ ကိုယ့္ရဲ ႔ကေလးငယ္ေတြကို ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္၊ ကာကြယ္ရတာကတခု။ ၾကားထဲမွာ သူတုိ႔ေတြက စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ၾကားခံနယ္လို ျဖစ္ေနၿပီး၊ ႏွစ္ဘက္က ရရိွတဲ့ စိတ္ဖိစီးမႈေတြကို ေတာင့္ခံရတယ္။ ကေလးေတြဆီကိုလဲ စိတ္ဖိစီးမႈမေရာက္ေအာင္၊ သူတုိ႔ကိုယ္သူတို ေတာင့္ခံထားရတယ္။ လူႀကီးေတြကိုလည္း မေရာက္ေအာင္။ ေနာက္ အားလံုးရဲ ႔ၾကားထဲမွာ သူတုိ႔က ေရျမဳပ္ၾကားခံ (sponge) လုိ ျဖစ္ေနၿပီး သူတို႔ေတြက ေတာ္ေတာ္ေလး အထိနာေနတယ္ဆိုတာကို ျမင္ေနရတယ္။ က်မကိုယ္တိုင္ကလဲ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္သူ၊ အမ်ဳိးသမီး၊ မိခင္တေယာက္ဆိုေတာ့ အရမ္းသိတယ္။ အဲဒီလိုသိေတာ့ အခုလိုေျပာတဲ့အခ်ိန္မွာ ဒါကို သတိျပဳလာေတာ့ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာဖိစီးမႈကေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလးကို ဂရုစိုက္ဖို႔လိုတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ က်မတုိ႔ Emotioanl First Aid Workshop စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာကုစားမႈ အလုပ္ရံုေဆြးေႏြးပြဲကို အပတ္စဥ္ စီစဥ္ျဖစ္တယ္။ ဘယ္လိုမ်ဳိး ကိုယ့္ကိုယ္ကို ကုစားမလဲဆိုတာ။

ေမး ။ ။ ေနာက္ဆံုးေမးခ်င္တာကေတာ့ အခုလက္ရိွ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ႀကံဳေနၾကရတဲ့ အမ်ဳိးသမီးမွ မဟုတ္ပါဘူး။ အားလံုး - အမ်ဳိးသား၊ အမ်ဳိးသမီး၊ လူႀကီးလူငယ္အားလံုး ႀကံဳေနရတဲ့ အခက္အခဲ၊ အေျခအေနေတြကို ေက်ာ္ျဖတ္ႏိုင္ဖို႔က ကိုယ္လုပ္ႏိုင္ရမယ္။ ဒါက တခ်ိန္မွာ ေက်ာ္လႊာႏိုင္ရမယ္ဆိုတဲ့ ယံုၾကည္ခ်က္၊ Confidence ရိွဖို႔အတြက္က ဘယ္ေလာက္အထိ အေရးႀကီးတယ္လုိ႔ ေျပာခ်င္ပါလဲရွင့္။

ေျဖ ။ ။ အရမ္းကို အေရးႀကီးပါတယ္။ ဒါက ေျပာရမယ္ဆိုရင္ Proactive mindset တက္ၾကြတဲ့စိတ္ - ကိုယ္က မယံုၾကည္ရင္ ကိုယ္ကလုပ္ဖို႔ အားရိွမွာ မဟုတ္ဘူး။ ယံုၾကည္ဖို႔က ပထမလုပ္ရမယ့္ အလုပ္။ ဒါေပမဲ့ ယံုၾကည္ၿပီးေတာ့ ဘာမွမလုပ္လုိ႔လဲ မရဘူး။ ယံုၾကည္ၿပီးရင္ က်မတုိ႔ တာဝန္ယူဖို႔လည္း လိုတယ္။ ဥပမာ ကိုယ္က လာမယ့္ေန႔ေတြက ဒီေန႔ထက္ ပိုေကာင္းမယ္လုိ႔ ယံုၾကည္တယ္ဆိုရင္ ပိုေကာင္းေအာင္လုပ္ဖို႔ ကိုယ့္မွာတာဝန္ရိွတယ္ဆိုတာကို လက္ခံသြားဖို႔။ ၿပီးရင္ ကိုယ္က တစိတ္တပိုင္းကေန ဆက္ၿပီးလုပ္သြားဖို႔လိုတယ္။ ဒီႏွစ္ခုက အေရးႀကီးဆံုး စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ျဖစ္တယ္။ အထူးသျဖင့္ အခက္အခဲ၊ အက်ပ္အတည္းကာလ (crisis) မွာ ကိုယ္ရဲ ႔ ခံႏိုင္ရည္စြမ္းအား၊ တံု႔ျပန္စြမ္အား resilience တည္ေဆာက္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ အဲဒီအေတြးကေန တည္ေဆာက္သင့္တယ္။

မစုျမတ္မြန္ ။ ။ ေက်းဇူးအမ်ားႀကီးတင္ပါတယ္ မနန္းအိအိမြန္ရွင့္။ အခုလိုအခ်ိန္ေပးၿပီးေတာ့ ေျဖၾကားေပးတဲ့အတြက္။

မနန္းအိအိမြန္ ။ ။ ဟုတ္ကဲ့ပါ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ရွင့္။


==Unicode ===

လက်ရှိမြန်မာနိုင်ငံအခြေအနေကြောင့် ရည်မှန်းထားတာတွေ မလုပ်နိုင်ဘူးဆိုရင် စိတ်မလျှော့လိုက်ဘဲ၊ ရည်မှန်းချက်သစ်တခုထားဖို့ How She Did It ဆိုတဲ့ ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ထားတဲ့ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် မနန်းအိအိမွန်က အကြံပြုပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံက အမျိုးသမီးတွေအနေနဲ့ အလုပ်အကိုင်၊ ပညာရေးကို ခက်ခဲတဲ့အခြေအနေမှာ အတူဖြတ်သန်း ရှေ့ဆက်နိုင်ဖို့ We Can Program ကို How She Did It ကုမ္ပဏီက လုပ်ပေးနေပါတယ်။ အလုပ်အကိုင်ပိုင်း၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးမှုတွေပါတဲ့ အခမဲ့အစီအစဉ်အကြောင်း မနန်းအိအိမွန်,ကို မစုမြတ်မွန်က ဆက်သွယ်မေးထားပါတယ်။

မေး ။ ။ မင်္ဂလာပါ မနန်းအိအိမွန်ရှင့်။ VOA မြန်မာပိုင်းအစီအစဉ်ပိုင်းက ကြိုဆိုပါတယ်ရှင့်။ မအေးအေးမွန်ကတော့ “How She Did It - ကျမ ဘယ်လိုလုပ်ခဲ့သလဲ” ဆိုတဲ့ ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ How She Did It ကတော့ အမျိုးသမီးတွေမှာရှိတဲ့ ကိုယ်ပိုင်အရည်အချင်းတွေကို မြှင့်တင်ပေးပြီးတော့ ထိထိရောက်ရောက် အသုံးချနိုင်ဖို့ကို အကြံပေးကူညီပေးနေတဲ့ ကုမ္ပဏီ ဖြစ်ပါတယ်ဆိုတော့ ဒီကနေ အမျိုးသမီးတွေရဲ့ စွမ်းဆောင်ရည် မြှင့်တင်တဲ့ အစီအစဉ်တွေကို အများကြီးလုပ်ထားတယ်။ ဆိုတော့ အခုနောက်ဆုံးလုပ်ထားတဲ့ “We Can Program - ငါတို့ လုပ်နိုင်တယ်” နဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ အခု မနန်းက မေးချင်တာက အခုလက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ခက်ခဲတဲ့ အခြေအနေကို ဖြတ်သန်းနေရတဲ့ အခြေအနေမှာ အမျိုးသမီးတွှေအားလုံးအတွက် အတူလက်တွဲပြီးတော့ ကျော်ဖြတ်နိုင်ဖို့ အစီအစဉ်လုပ်ထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။ နားလည်ထားပါတယ်။ ဒီ We Can Program နဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ အရင်ဆုံးရှင်းပြပေးပါရှင့်။

ဖြေ ။ ။ မင်္ဂလာပါရှင့်။ We Can Program ကတော့ အဓိက ကျမတို့ စတင်လိုက် (Launch) တာ ရက်အနည်းငယ်ပဲ ရှိပါသေးတယ်။ အဓိကရည်ရွယ်ချက်ကတော့ ကျမတို့ အမျိုးသမီးတွေ အလုပ်လက်မဲ့ ဖြစ်သွားတာတွေ။ ဒါမှမဟုတ် တက္ကသိုလ် (University) တွေ၊ ဆက်မတက် ဖြစ်တော့တာတွေ။ အလုပ်ပိုင်းမှာ၊ ပညာရေးပိုင်းမှာ ရပ်တန့်သွားတာတွေကို သူတို့ကြုံရတယ်။ ဒါ့အပြင် ထပ်ပြီးတော့ ကြုံရတာက စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခံစားဖိစီးမှု (Emotional Distress) တွေ အများကြီးဖြစ်တယ်။ ဒါကတော့ အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးတွေအားလုံး ကြုံနေရတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျမတို့က အမျိုးသမီးတွေအတွက် ရပ်တည်ပေးတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတခု ဖြစ်တဲ့အတွက်ကြောင့် ကိုယ်အပါအဝင် ကိုယ့်ရဲ့ပတ်ဝန်းကျင်မှာရှိတဲ့ အမျိုးသမီးတွေ ဖြစ်နေတဲ့ အခက်အခဲတွေကို အတူတူဖြေရှင်းကြမယ်ဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ We Can အဲဒီလိုမျိုး ပုံစံနဲ့ တည်ထောင်လိုက်တာ ဖြစ်တယ်။ ဒီ Program အဲဒီလို တည်ဆောက် (Design) လုပ်လိုက်တယ်။ အဓိကတော့ အတူတူဖြတ်ကျော်ဖို့အတွက် ရည်ရွယ်ထားပါတယ်။

မေး ။ ။ စောစောကပြောသလို၊ အဓိကတော့ အမျိုးသမီးတွေအတွက် ရည်ရွယ်တဲ့ အစီအစဉ်ဖြစ်တယ်။ ဒီအစီအစဉ်ကနေ ဘာတွေရနိုင်မလဲ။ ဘယ်လိုအကျိုးတွေ ရှိနိုင်မလဲဆိုတာကို ရှင်းပြပေးပါရှင့်။

ဖြေ ။ ။ ဒီအစီအစဉ်ရဲ့ အဓိက Focus က နှစ်ခုဖြစ်တယ်။ သက်မွေးလုပ်ငန်းထောက်ကူရေး (Career Support) နဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့ရေး (Emotional Support) တို့ ဖြစ်တယ်။ Career support လို့ ပြောတဲ့အချိန်မှာ လုပ်ငန်းခွင်ထဲက အမျိုးသမီးတွေလည်းပါသလို၊ စွန့်ဦးတီထွင်အမျိုးသမီးတွေလည်း ပါတယ်။ ဆိုတော့ အခုလိုရပ်တန့်သွားတဲ့ အချိန်မှာ တချို့တွေကလဲ အလုပ်တွေရှာနေကြတယ်။ အလုပ်ရှာတဲ့ အချိန်မှာလဲ အလုပ်နဲ့ ချိတ်ဆက် (Connect) ဖြစ်ဖို့။ နောက်တခုကတော့ အခုဆိုရင် LinkedIn မှာ အလုပ်တွေက ပိုပြီးတော့ရှာလို့ ပိုပြီးတော့အဆင်ပြေတယ်။ ဒါမျိုးလေးတွေဆိုရင် ကျမတို့ အမျိုးသမီးတွေ တော်တော်များများ လက်လှမ်းမမီဘူး ဖြစ်နေတာမျိုးကိုလည်း သတိထားမိတယ်။ ဒါကြောင့် သူတို့ရဲ့ CV တွေ၊ Profile တွေကို ပြန်ပြီးတော့ မြှင့်တင် (Upgrade) လုပ်တာ။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုမြှင့်တင် (Self-promote) လုပ်တတ်အောင် သင်ပေးတာ။ အဲဒီလို Career support တွေပါတယ်။

နောက်တခုကတော့ Entrepreneur Women စွန့်ဦးတီထွင်အမျိုးသမီးတွေဆိုလဲ သူတို့အတွက် တော်တော်လေး ခက်ခဲသွားတယ်ဆိုတော့ Entrepreneur အချင်းချင်း ပြန်ပြီးချိတ်ဆက်ပြီးတော့ ရောင်းသူ-ဝယ်သူ (Buyer – Seller) တွေကို ချိတ်ဆက်ပေးနိုင်ဖို့ကိုလဲ ရည်ရွယ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် Networking and Career Support မှာ ကျမတို့ အဓိက ဖြစ်နေတာ (Main trending) က Career Planning and Crisis Time ပေါ့။ ကျမတို့ အရင်တုန်းကလဲ Career Planning ကို အများကြီးလုပ်ခဲ့ပြီးပြီ။ ဒါပေမဲ့ ဒီတခါ ထူးခြားချက်ကတော့ အခက်အခဲ အကျပ်အတည်းကာလ (Crisis Time) မှာ ဘယ်လိုမျိုး အစီအစဉ် (Planning) လုပ်မလဲမျိုး။ ဒါက ပုံမှန်လုပ်နေတဲ့ ပုံစံနဲ့ သွားလုပ်လို့ မရတော့ဘူး။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ မရေရာမသေချာ (Uncertainty) အရမ်းများတဲ့ အချိန်မှာ ကိုယ်က .. mind-set ဖြစ်ဖို့လိုတယ်။ နောက်ပြီးတော့ ကိုယ့်ရဲ့ Skill-based passionate ဖြစ်ဖို့လိုတယ်မျိုးကို သိဖို့အတွက် လမ်းညွှန်သင်ကြားပေး (Coaching program, Self-title coaching program) သင်တန်းအစီအစဉ်တွေလည်းပါတယ်။ ဒါလေးက ထူးခြားချက်ဖြစ်တယ်။ ပြီးတော့ Emotional support တွေလည်း ပေးပါတယ်။

မေး ။ ။ ဒါတွေအကုန်လုံးက နားလည်သလောက်ကတော့ Online ပေါ်မှာ ကျွမ်းကျင်တဲ့လူတွေ ချိတ်ဆက်ပြီးတော့ သင်ပေးနေတယ်၊ ပြောပြပေးနေတယ်လို့ နားလည်ပါတယ်။ အဲဒီလိုလုပ်တဲ့အခါမှာကော ဘယ်လိုမျိုး အခက်အခဲတွေ ရှိပါသလဲရှင့်။

ဖြေ ။ ။ လောလောဆယ်တော့ ကျမတို့ အခက်အခဲဆုံးကတော့ ပါဝင်နေတဲ့ အသင်းအဖွဲ့ (Team) အားလုံးရဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေး (Mental health) က အခုအချိန်မှာ အရမ်းအဆင်ပြေနေလို့ လုပ်နေတာလဲ မဟုတ်ဘူး။ အထူးသဖြင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာပေါ့။ တခါတလေကြရင် စိတ်ခွန်အားပြည့်နေပြီး (Energy is up) ဖြစ်တယ်။ အဲဒီအခါ အလုပ်ကို အာရုံစိုက်ပြီး (Focus) လုပ်နိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ တခါတလေကြရင် အဖြစ်အပျက်တွေက ကိုယ့်ဘေးနားမှာ ပျက်ဆီးမှုတွေ ရှိနေတယ်ဆိုတော့ ဒါတွေရဲ့ ရိုက်ခတ်မှုကြုံတဲ့အခါကြရင်လဲ ပြန်ပြီးကျသွားတာ ရှိတယ်။ ဆိုတော့ Team အနေနဲ့ ကျမတို့ အဲဒါလေးတွေကို တယောက်နဲ့တယောက် - ကျမ လုပ်ပေးနိုင်တယ် (I got you) တယောက်စိတ်ကျနေရင် တယောက်က ထောက်ပံ့ပြီး (Backup) လုပ်ပေးပြီးတော့ အချိန်ပြန်ယူပြီးတော့ အနားယူ (Break) ဖို့အတွက်၊ အထူးသဖြင့် ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဂရုစိုက်ဖို့အတွက် အဲဒါတွေက အရေးကြီးတယ်။ ကျမတို့က ပြောရမယ်ဆိုရင် အရင်တုန်းက အလုပ်လုပ်တဲ့ပုံစံ။ ဒါမှမဟုတ် အရှိန်နဲ့ သွားလို့မရဘူး။ လုံခြုံရေး (Safety) က အရေးကြီးတယ်။ ဒစ်ဂျစ်တယ်လုံခြုံရေး (Even Digital safety) အထူးသဖြင့် အခုလို Emotional safety ကလည်း အရေးကြီးတယ်။ ကျမတို့တွေ ဒါတွေကို မျှမျှတတ ချိန်ဆ (Balance) လုပ်ရတယ်။ တခါတလေ တုံ့ပြန်မှုနှေးတာလေးတွေ ရှိတယ်။ တခါတလေတော့လဲ စိတ်ပါရင်ပါသလို၊ စိတ်ဓါတ်အရမ်းကျရင်ကျသလို ပြန်ပြီးတော့ အလိုက်သင့် (Adjust) လုပ်သွားရတာတွေ ရှိတယ်။ လောလောဆယ်တော့ ဒါကတော့ တွေ့ရတဲ့ အခက်အခဲ တခုပေါ့။

မေး ။ ။ အခု မနန်းပြောသလို လက်ရှိဖြစ်နေတဲ့ အခြေအနေမှာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခံစားချက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ ပံ့ပိုးကူညီဖို့လဲ အများကြီးအရေးကြီးတယ်ဆိုတာမျိုး ပြောသွားပါတယ်။ အခုလက်ရှိ အခြေအနေမှာ ဖြစ်နေတဲ့ အခြေအနေကြောင့် အခုနပြောတဲ့ လုပ်ငန်းခွင်တွေ ပြန်မဝင်နိုင်တော့လို့၊ နောက်တခါ ကျောင်းတွေဆက်တက်လို့ မရနိုင်တော့လို့ စိတ်ထိခိုက်မှုဖြစ်တဲ့ အပိုင်းတွေမှာ ဒီလိုဖြစ်နေတဲ့ လူတွေအတွက်ကို စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးမှုပေးဖို့အတွက်က ဘယ်လောက်အထိ အရေးကြီးတယ်လို့ မနန်းတို့ မြင်ထားပါလဲရှင့်။

ဖြေ ။ ။ Emotional support က ဘာကြောင့်အရေးကြီးသလဲဆိုရင်တော့ ကျမတို့ လူဆိုတာက စိတ်ကစွမ်းဆောင်နေရတာဆိုတော့ စိတ်ဓါတ်ကျပြီဆိုရင် ကျမတို့ ရှေ့ကိုတိုးဖို့ အရမ်းခက်ခဲလာတယ်။ အခု ကျမတို့မြန်မာပြည်မှာ ကြုံနေရတာကတော့ စစချင်းမှာတော့ အလုပ်တွေများ (Overwhelm) ဖြစ်တယ်။ ရှုပ်ထွေး (Confuse) ဖြစ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ တဖြည်းဖြည်းနဲ့ အခု လက်ရှိအနေအထားမှာ (Stage) ကတော့ ပျောက်ဆုံး (Loss) ဖြစ်တယ်။ အထူးသဖြင့် အနာဂတ် (Future) ကို စဉ်းစားလိုက်ရင် ပျောက်ဆုံးနေတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာတော့ ဘယ်သူမှတော့ အဖြေတိတိကျကျ မရှိဘူး။ ဘာဖြစ်မလဲ။ ဘယ်တော့ ဘာပြီးမလဲဆိုတာ မသိဘူး။ ဒါပေမဲ့ တခုကတော့ ကိုယ်က ကိုယ့်ကိုယ်ကို ထိန်းထား (Sustain) လုပ်နိုင်ဖို့ အရမ်းအရေးကြီးတယ်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဂရုစိုက်တာ။ အထူးသဖြင့် စိတ်တွင်းငြိမ်းအေးမှု (Inner peace) ရနိုင်အောင်လုပ်တာ။ ဒါမျိုးတွေ ရှိနိုင်မယ်ဆိုရင် ကိုယ်က တရက်တရက်ကိုတော့ နည်းနည်းဆီ ရွေ့သွားလို့ရတယ်။ အဓိက အဲဒီရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ကျမတို့ Emotional support ကိုလည်း ထည့်ထားတယ်။ နောက်တခုကတော့ အားလုံးဖြစ်နေတဲ့ Guilt အပြစ်ရှိတယ်လို့ ခံစားနေကြတယ်။ အလုပ်ရှိရင်လဲ ရှိလို့၊ မရှိရင်လဲ မရှိလို့ ကိုယ့်ရဲ့အိမ်မှာ လုံလုံခြုံခြုံနေရလဲ နေရပေမယ့် ဒုက္ခရောက်နေတဲ့ လူတွေကို မြင်တဲ့အခါမှာလဲ ကိုယ်က အပြစ်ခံစားရတယ်။ ဒီဟာနဲ့ ပတ်သက်လာရင်လဲ ကျမတို့ အခုလိုမျိုး We can ဆိုတဲ့ အစီအစဉ်နဲ့ Community ထဲမှာ We are just free – whatever you feel က valid ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို လက်ခံပေးတဲ့ Community တခုကို ရအောင်တည်ဆောက်ပေးချင်တယ်။ ဒါမှသာ အားလုံးက တယောက်ကိုတယောက် လက်ခံနိုင်တယ်ဆိုတဲ့အခါ Emotional support က ခိုင်ခိုင်မာမာရတာပေါ့။ အထူးသဖြင့် ဒီဇုန်ထဲကို ရောက်လာရင်၊ You’re safe ပေါ့။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ လုံခြုံမှုကို ခံစားရတာပေါ့။ အဲဒီလိုပုံစံမျိုးနဲ့ ရည်ရွယ်ပါတယ်။

မေး ။ ။ ဆိုတော့ အခု မနန်းပြောခဲ့သလို စစ်အာဏာသိမ်းပြီးတဲ့နောက်မှာ အမျိုးသမီးငယ်တွေနဲ့ ကျနော် စကားပြောကြည့်တဲ့အခါ အမျိုးသမီးငယ် တော်တော်များများက ဘာပြောသလဲဆိုရင်တော့ သူတို့ရည်မှန်းထားတာတွေ၊ စိတ်ကူးထားတာတွေ ဆက်လုပ်လို့ မရတော့ဘူး။ လမ်းပျောက်သလို ဖြစ်နေတယ်။ ရည်မှန်းချက် ပျောက်သလို ဖြစ်နေတယ်ဆိုတာမျိုးကို တော်တော်များများက ပြောတာကို ကြားရပါတယ်။ ဆိုတော့ အဲဒီလိုမျိုး အမျိုးသမီးတွေအတွက်ကို ကိုယ်လုပ်ချင်တဲ့ ရည်မှန်းချက်၊ အလုပ်အကိုင်ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ပညာရေးပဲဖြစ်ဖြစ်။ ဒါတွေကို ရှေ့ဆက်လုပ်နိုင်ဖို့အတွက်က ကိုယ့်ရဲ့စိတ် Emotional မနန်း ပြောခဲ့သလိုပဲ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထားတတ်ဖို့အတွက်က ဘယ်လောက်အထိ အရေးကြီးတယ်။ ဘယ်လိုမျိုး ထားရမယ်ဆိုတာကို ဘယ်လိုအကြံပေးချင်ပါလဲရှင့်။

ဖြေ ။ ။ အရမ်းအရေးကြီးပါတယ်။ အခုအချိန်မှာ ပကတိအခြေအနေအတိုင်း (Perspective) အရင်တုန်းက စိတ်ကူးယဉ်ထားတဲ့ ခန့်မှန်းထားတဲ့ မျှော်လင့်ထားတဲ့ အနာဂတ်တွေက တနည်းအားဖြင့် ပျက်ဆီးသွားပြီ။ ဒါကိုလက်ခံဖို့ အခြေအနေ။ လက်ခံပြီးတဲ့အချိန်မှာ ကိုယ်က ဒီမှာစွဲပြီး တွယ်ကပ်နေတယ်ဆိုရင် ကိုယ်အတွက် စိတ်ဖိစီးမှု ဖြစ်တယ်။ အဲဒါက ပထမစိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာတခု ဖြစ်တယ်။ အဲဒါမျိုး လက်ခံဖို့ဆိုတာ အရေးကြီးတယ်။ နောက်တခုကတော့ အဲဒီလို ပြိုကွဲသွားတယ်ဆိုတာနဲ့ အဆိုးတွေပဲ ဖြစ်တာတော့ မဟုတ်ဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကိုယ်က ဘယ်လိုမျိုး ကိုင်တွယ်သလဲပေါ် မူတည်ပြီးတော့ ဒုတိယလမ်း၊ နောက်နည်းသွယ်တခုက ဒီထက်ပိုကောင်းတာလဲ ဖြစ်လာနိုင်တယ်။ အဲဒါကို ယုံကြည်ဖို့လိုတယ်။ ဆိုတော့ အဲဒီလိုဖြစ်လာတဲ့ အခက်အခဲတွေကို ဒီအတိုင်း တုံ့ပြန်တာမျိုး မဟုတ်ဘဲနဲ့ ကိုယ်ကတော့ ဒါကိုယုံကြည်တယ်။ တခုခုကို ပြန်လည်တည်ဆောက်မယ်ဆိုတဲ့ ခံယူချက်တခုကို ပြန်မွေးထုတ်ပေးဖို့လိုတယ်။ အစကတည်းက ကိုယ့်မှာ ရည်ရွယ်ချက်ရှိတယ်ဆိုရင် Why not make another goal - နောက်ရည်မှန်းချက်တခုကို မထားရှိတာလဲပေါ့။ တနည်းအားဖြင့် ကျမတို့ ဒီလိုဖြစ်သွားတဲ့ အချိန်မှာ လူတော်တော်များများကို လှုပ်နိုးလိုက်တာ ရှိတယ်။ နောက်ပြီးတော့ ရည်ရွယ်ချက်တခုခုကို တွေ့မြင်သွားတာတွေလဲ ရှိတယ်။ ဥပမာ ကျမဆိုရင် အရင်တုန်းက Poverty ဆင်းရဲချို့တဲ့မှုဆိုတာကို သိတယ်။ အခုမှ ပိုပြီးတော့ Passionate ခံစားတတ်လာတယ်။ ဆင်းရဲမွဲတေမှုကို ပိုပြီးတော့ ကူညီလုပ်ကိုင်ချင်လာတယ်။ အရေးကြီးတယ်ဆိုတာကို မြင်လာတယ်။ အဲဒီလိုပဲ ကိုယ်သတိထားမိရင် ထားသလို ကိုယ့်ဘေးနားမှာ ဘာတွေအခက်အခဲတွေ ရှိတယ်ဆိုတာကို သိလာနိုင်တယ်။ ဒါတွေကို ကိုယ့်ကို လမ်းကြောင်း၊ ဦးတည်ရာအသစ်ကို ခေါ်ဆောင်သွားနိုင်တယ်။

ဆိုတော့ ပျက်စီးသွားတယ်ဥစ္စာကို စိတ်တော့မကောင်းဘူး။ ဒါပေမဲ့ There could be another one နောက်တခု ပိုကောင်းတာတွေ ရှိလာနိုင်တယ် - better options ကို ယုံကြည်နိုင်မယ်ဆိုရင်တော့ ကျမတို့ တနည်းအားဖြင့် ခွန်အားတွေ ပြန်ရနိုင်တယ်။

မေး ။ ။ နောက်လက်ရှိပေါ့ - မြန်မာနိုင်ငံမှာ လက်ရှိဖြစ်နေတဲ့ အခြေအနေကြောင့် နိုင်ငံရေးအခြေအနေတွေကြောင့် အမျိုးသမီးတွေ ဒီအထဲမှာ ဘယ်လောက်အထိ ထိခိုက်နစ်နာသွားတယ်လို့ မနန်းတို့ တွေ့ရမြင်ရပါသလဲရှင့်။

ဖြေ ။ ။ ပြောရမယ်ဆိုရင် အားလုံးလိုလိုပဲ စီးပွားရေးကျပ်တည်း၊ စားဝတ်နေရေးမှာ ထိခိုက်မှုတွေရှိတယ်။ ကျမတို့ လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ Single Mother တွေလည်း ရှိတာကြောင့် သူတို့တွေအတွက် တော်တော်ခက်ခဲသွားတာကို မြင်ရတယ်။ မြင်ရတဲ့အတွက်ကြောင့် ငွေကြေးအခက်အခဲ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာခံစားမှုတွေက အားလုံးစုပြီးတော့ ဝင်လာတယ်။ ဆိုတော့ သူတို့ ဒီဟာတွေကို ရုန်းကန်ရတာတွေကို တွေ့ရတယ်။ နောက် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာဖိစီးမှုက တော်တော်ကြီးပြင်းထန်တယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ကျမတို့ အမျိုးသမီးတွေက မြန်မာပြည်မှာဆိုရင် အိမ်တွင်းရေးစောင့်ရှောက်သူတွေ များတယ်။ သူတို့က ကြားညှပ်နေသလို ဖြစ်တယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ဒီဘက်အပြင်မှာ လူကြီးတွေကြားထဲမှာ အမျိုးသားနဲ့ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ့်ရဲ့ မိခင်တွေ၊ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေကို စောင့်ရှောက်ရတာကတခု။ နောက် ကိုယ့်ရဲ့ကလေးငယ်တွေကို ပြုစုစောင့်ရှောက်၊ ကာကွယ်ရတာကတခု။ ကြားထဲမှာ သူတို့တွေက စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကြားခံနယ်လို ဖြစ်နေပြီး၊ နှစ်ဘက်က ရရှိတဲ့ စိတ်ဖိစီးမှုတွေကို တောင့်ခံရတယ်။ ကလေးတွေဆီကိုလဲ စိတ်ဖိစီးမှုမရောက်အောင်၊ သူတို့ကိုယ်သူတို တောင့်ခံထားရတယ်။ လူကြီးတွေကိုလည်း မရောက်အောင်။ နောက် အားလုံးရဲ့ကြားထဲမှာ သူတို့က ရေမြုပ်ကြားခံ (sponge) လို ဖြစ်နေပြီး သူတို့တွေက တော်တော်လေး အထိနာနေတယ်ဆိုတာကို မြင်နေရတယ်။ ကျမကိုယ်တိုင်ကလဲ ပြုစုစောင့်ရှောက်သူ၊ အမျိုးသမီး၊ မိခင်တယောက်ဆိုတော့ အရမ်းသိတယ်။ အဲဒီလိုသိတော့ အခုလိုပြောတဲ့အချိန်မှာ ဒါကို သတိပြုလာတော့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာဖိစီးမှုကတော့ တော်တော်လေးကို ဂရုစိုက်ဖို့လိုတယ်။ ဒါကြောင့်လဲ ကျမတို့ Emotioanl First Aid Workshop စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကုစားမှု အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲကို အပတ်စဉ် စီစဉ်ဖြစ်တယ်။ ဘယ်လိုမျိုး ကိုယ့်ကိုယ်ကို ကုစားမလဲဆိုတာ။

မေး ။ ။ နောက်ဆုံးမေးချင်တာကတော့ အခုလက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကြုံနေကြရတဲ့ အမျိုးသမီးမှ မဟုတ်ပါဘူး။ အားလုံး - အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီး၊ လူကြီးလူငယ်အားလုံး ကြုံနေရတဲ့ အခက်အခဲ၊ အခြေအနေတွေကို ကျော်ဖြတ်နိုင်ဖို့က ကိုယ်လုပ်နိုင်ရမယ်။ ဒါက တချိန်မှာ ကျော်လွှာနိုင်ရမယ်ဆိုတဲ့ ယုံကြည်ချက်၊ Confidence ရှိဖို့အတွက်က ဘယ်လောက်အထိ အရေးကြီးတယ်လို့ ပြောချင်ပါလဲရှင့်။

ဖြေ ။ ။ အရမ်းကို အရေးကြီးပါတယ်။ ဒါက ပြောရမယ်ဆိုရင် Proactive mindset တက်ကြွတဲ့စိတ် - ကိုယ်က မယုံကြည်ရင် ကိုယ်ကလုပ်ဖို့ အားရှိမှာ မဟုတ်ဘူး။ ယုံကြည်ဖို့က ပထမလုပ်ရမယ့် အလုပ်။ ဒါပေမဲ့ ယုံကြည်ပြီးတော့ ဘာမှမလုပ်လို့လဲ မရဘူး။ ယုံကြည်ပြီးရင် ကျမတို့ တာဝန်ယူဖို့လည်း လိုတယ်။ ဥပမာ ကိုယ်က လာမယ့်နေ့တွေက ဒီနေ့ထက် ပိုကောင်းမယ်လို့ ယုံကြည်တယ်ဆိုရင် ပိုကောင်းအောင်လုပ်ဖို့ ကိုယ့်မှာတာဝန်ရှိတယ်ဆိုတာကို လက်ခံသွားဖို့။ ပြီးရင် ကိုယ်က တစိတ်တပိုင်းကနေ ဆက်ပြီးလုပ်သွားဖို့လိုတယ်။ ဒီနှစ်ခုက အရေးကြီးဆုံး စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖြစ်တယ်။ အထူးသဖြင့် အခက်အခဲ၊ အကျပ်အတည်းကာလ (crisis) မှာ ကိုယ်ရဲ့ ခံနိုင်ရည်စွမ်းအား၊ တုံ့ပြန်စွမ်အား resilience တည်ဆောက်ချင်တယ်ဆိုရင် အဲဒီအတွေးကနေ တည်ဆောက်သင့်တယ်။

မစုမြတ်မွန် ။ ။ ကျေးဇူးအများကြီးတင်ပါတယ် မနန်းအိအိမွန်ရှင့်။ အခုလိုအချိန်ပေးပြီးတော့ ဖြေကြားပေးတဲ့အတွက်။

မနန်းအိအိမွန် ။ ။ ဟုတ်ကဲ့ပါ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်ရှင့်။

XS
SM
MD
LG