သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ကိုဗစ္ကာလအတြင္း ျပန္အျဖစ္မ်ားလာတဲ့ တုပ္ေကြးမ်ား


George Washington University student Laura Delgado is given the H1N1 flu nasal spray vaccine at the Student Health Service clinic in Washington November 19, 2009. REUTERS/Hyungwon Kang (UNITED STATES HEALTH)
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

ကိုဗစ္ 19 လႈိင္းထန္ခဲ့ခ်ိန္ အျဖစ္နည္းခဲ့တဲ့ ရာသီတုပ္ေကြးနဲ႔ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေတြ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အခုျပန္အျဖစ္မ်ားလာတယ္လို႔ က်န္းမာေရးပညာရွင္ေတြက ေထာက္ျပေနပါတယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးေတြ သဘာဝအရ တကမာၻလုံးမွာလည္း ေက်ာင္းေတြပိတ္ခဲ့ခ်ိန္နဲ႔ ကိုဗစ္ကာကြယ္ေရးနည္းလမ္း (ပါးစပ္နဲ႔ႏွာေခါင္းစည္းတပ္တာ၊ လက္ေဆးတာ၊ ခပ္ခြာခြာေနတာ) ေတြ တိုးလုပ္ခဲ့ခ်ိန္၊ အထူးသျဖင့္ ရာသီတုတ္ေကြးကိုပါ တားဆီးကာထားႏိုင္ခဲ့ေပမဲ့၊ ကိုဗစ္လႈိင္း ျပန္က်ခ်ိန္မွာေတာ့ ဒီ တုပ္ေကြးေတြက ျပန္ေခါင္းေထာင္လာတာပါ။

ဒီ တုပ္ေကြးေတြက ကိုဗစ္နဲ႔ ဆင္တူသလို၊ ခြဲျခားသိႏိုင္တဲ့ လကၡဏာတခ်ဳိ ႔လည္း ရွိေနပါတယ္။ ရာသီတုတ္ေကြးမွာ ကိုဗစ္လိုပဲ ႏွားေစး၊ ေခ်ာင္းဆိုး၊ ကိုယ္လက္ကိုက္၊ ဖ်ားနာတာေတြရွိေပမဲ့ အနံ႔အရသာ ေပ်ာက္တာကေတာ့ ကိုဗစ္မွာ ပိုသိသာထူးျခားေလ့ရွိၿပီး၊ ကိုဗစ္မွာ ေခ်ာင္းဆိုးတာကလည္း လူႀကီးေတြအတြက္ သလိပ္ သိပ္မထြက္တတ္ပါဘူး။ ကိုဗစ္က ငယ္႐ြယ္သူေတြမွာ မျပင္းထန္ေပမဲ့၊ ရာသီတုပ္ေကြးမွာေတာ့၊ ငယ္လြန္းသူေတြ (၅ ႏွစ္ေအာက္) နဲ႔ အသက္ႀကီးလြန္းသူေတြ (၆၅ အထက္)၊ ေနာက္ခံေရာဂါရွိေတြ (ႏွလုံးေရာဂါအခံရွိတဲ့ ကေလးေတြအပါအဝင္) မွာ ပိုျပင္းထန္ အသက္ဆုံး႐ူံးရတတ္ပါတယ္။ ကိုဗစ္ျဖစ္တဲ့ ကေလးေတြမွာ ရွားရွားပါးပါး စိုးရိမ္တာကေတာ့၊ ဖ်ားၿပီး (၂) ပတ္နဲ႔ (၆) ပတ္အတြင္း ေနာက္ဆက္တြဲ ျဖစ္တတ္တဲ့ ႏွလုံးနဲ႔ေသြးေၾကာေတြ ေယာင္လာတာ (Multisystem inflammatory Syndrome in Children, MIS-C) ေၾကာင့္ အျပင္းဖ်ားတာျဖစ္ေပမဲ့ ျဖစ္ခဲလြန္းပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ရာသီတုပ္ေကြးမွာေတာ့ အထူးသျဖင့္ ကေလးငယ္ေတြအတြက္ အႏၲရာယ္လကၡဏာေတြျဖစ္တဲ့ တက္တာ၊ မွိန္းတာ (သတိလစ္ခ်င္တာ)၊ ႏို႔မစို႔တာ၊ အစားအေသာက္ပ်က္တာ၊ ဆက္တိုက္အံတာ၊ အသက္႐ူျမန္တာ (တစ္မိနစ္မွာ (၂) လေအာက္ ကေလးအတြက္ အသက္႐ူတဲ့အႀကိမ္ (၆၀) အထက္၊ (၂) လနဲ႔ တစ္ႏွစ္ အၾကားကေလး အႀကိမ္ (၅၀) အထက္၊ တစ္ႏွစ္နဲ႔ (၅) ႏွစ္အၾကား အႀကိမ္ (၄၀) အထက္)၊ အသက္႐ွဳသြင္းခ်ိန္ ရင္ဘတ္နံ႐ိုးေအာက္ပိုင္း ႂကြက္သားေတြခ်ိဳင့္ဝင္တာ၊ စကားမေျပာႏိုင္ေလာက္ေအာင္ အသက္႐ူၾကပ္တာ၊ ႏႈတ္ခမ္းနဲ႔လွ်ာျပာလာတဲ့ ျပင္းထန္လြန္းတဲ့အဆင့္ ေရာက္တာေတြမွာ အျမန္ေဆး႐ုံသြားသင့္ပါတယ္။

ေသြးလြန္တုပ္ေကြးကလည္း အခုရက္ပိုင္းအတြင္း ကေလးေတြမွာ ပိုအျဖစ္မ်ား ျပင္းထန္လာတာရွိေနပါတယ္။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးမွာ ခြဲႏိုင္တာကေတာ့ အဖ်ားပိုႀကီးတာ မွိန္းတာ၊ ဗိုက္နာတာ၊ အန္တာ (ေကာ္ဖီႏွစ္ေရာင္)၊ အေရးျပားေသြးယိုတဲ့ အစက္ေတြေပၚတာ၊ ႏွာေခါင္းေသြးလွ်ံတာ၊ သြားဖုံးေသြးယိုတာေတြ ျဖစ္ၿပီး၊ ႏွာေစး ေခ်ာင္ဆိုးကေတာ့ နည္းေလ့ရွိတာမို႔ အဖ်ားေျခာက္လို႔လည္း ေခၚတတ္ၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေသြးလြန္တုတ္ေကြးမွာလည္း ေဆး႐ုံအျမန္တင္ရမဲ့ အႏၲရာယ္လကၡဏာေတြကို ေစာင့္ၾကည့္ဖို႔ အေရးႀကီးရာမွာ၊ ဖ်ားၿပီး (၃-၄) ရက္အတြင္း အဖ်ားက်သြားေပမဲ့ လန္းလန္းဆန္းဆန္းမရွိပဲ မွိန္းသြားတာ၊ ေျခလက္ေတြေအးတာ၊ ဂေယာင္ကတန္းျဖစ္တာစတဲ့ ေသြးလန႔္တဲ့လကၡဏာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ အေကာင္းဆုံးကေတာ့ အထက္ပါ ကိုဗစ္နဲ႔တုပ္ေကြးေတြ လကၡဏာအားလုံးကို သိထားၿပီး ေဆး႐ုံးေဆးခန္းႀကိဳျပ ခြဲျခားကာ၊ အႏၲရာယ္လကၡဏာေတြကိုလည္း သတိမျပတ္ ေစာင့္ၾကည့္ႏိုင္ဖို႔ပါ။

ဒီအေၾကာင္းပိုမိုသိရိွ နားလည္ႏိုင္ဖို႔ ကိုဝင္းမင္းက ကေလးအထူးကုနဲ႔ ေဆးတကၠသိုလ္ (၁) ကေလးက်န္းမာေရး၊ ပညာဌာန အၿငိမ္းစား ဌာနမႉးပါေမာကၡ ေဒါက္တာေစာဝင္း ကို ေမးျမန္းထားပါတယ္။

== Unicode ===

ကိုဗစ် 19 လှိုင်းထန်ခဲ့ချိန် အဖြစ်နည်းခဲ့တဲ့ ရာသီတုပ်ကွေးနဲ့ သွေးလွန်တုပ်ကွေးတွေ မြန်မာနိုင်ငံမှာ အခုပြန်အဖြစ်များလာတယ်လို့ ကျန်းမာရေးပညာရှင်တွေက ထောက်ပြနေပါတယ်။ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတွေ သဘာဝအရ တကမ္ဘာလုံးမှာလည်း ကျောင်းတွေပိတ်ခဲ့ချိန်နဲ့ ကိုဗစ်ကာကွယ်ရေးနည်းလမ်း (ပါးစပ်နဲ့နှာခေါင်းစည်းတပ်တာ၊ လက်ဆေးတာ၊ ခပ်ခွာခွာနေတာ) တွေ တိုးလုပ်ခဲ့ချိန်၊ အထူးသဖြင့် ရာသီတုတ်ကွေးကိုပါ တားဆီးကာထားနိုင်ခဲ့ပေမဲ့၊ ကိုဗစ်လှိုင်း ပြန်ကျချိန်မှာတော့ ဒီ တုပ်ကွေးတွေက ပြန်ခေါင်းထောင်လာတာပါ။

ဒီ တုပ်ကွေးတွေက ကိုဗစ်နဲ့ ဆင်တူသလို၊ ခွဲခြားသိနိုင်တဲ့ လက္ခဏာတချို့လည်း ရှိနေပါတယ်။ ရာသီတုတ်ကွေးမှာ ကိုဗစ်လိုပဲ နှားစေး၊ ချောင်းဆိုး၊ ကိုယ်လက်ကိုက်၊ ဖျားနာတာတွေရှိပေမဲ့ အနံ့အရသာ ပျောက်တာကတော့ ကိုဗစ်မှာ ပိုသိသာထူးခြားလေ့ရှိပြီး၊ ကိုဗစ်မှာ ချောင်းဆိုးတာကလည်း လူကြီးတွေအတွက် သလိပ် သိပ်မထွက်တတ်ပါဘူး။ ကိုဗစ်က ငယ်ရွယ်သူတွေမှာ မပြင်းထန်ပေမဲ့၊ ရာသီတုပ်ကွေးမှာတော့၊ ငယ်လွန်းသူတွေ (၅ နှစ်အောက်) နဲ့ အသက်ကြီးလွန်းသူတွေ (၆၅ အထက်)၊ နောက်ခံရောဂါရှိတွေ (နှလုံးရောဂါအခံရှိတဲ့ ကလေးတွေအပါအဝင်) မှာ ပိုပြင်းထန် အသက်ဆုံးရူံးရတတ်ပါတယ်။ ကိုဗစ်ဖြစ်တဲ့ ကလေးတွေမှာ ရှားရှားပါးပါး စိုးရိမ်တာကတော့၊ ဖျားပြီး (၂) ပတ်နဲ့ (၆) ပတ်အတွင်း နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်တတ်တဲ့ နှလုံးနဲ့သွေးကြောတွေ ယောင်လာတာ (Multisystem inflammatory Syndrome in Children, MIS-C) ကြောင့် အပြင်းဖျားတာဖြစ်ပေမဲ့ ဖြစ်ခဲလွန်းပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရာသီတုပ်ကွေးမှာတော့ အထူးသဖြင့် ကလေးငယ်တွေအတွက် အန္တရာယ်လက္ခဏာတွေဖြစ်တဲ့ တက်တာ၊ မှိန်းတာ (သတိလစ်ချင်တာ)၊ နို့မစို့တာ၊ အစားအသောက်ပျက်တာ၊ ဆက်တိုက်အံတာ၊ အသက်ရူမြန်တာ (တစ်မိနစ်မှာ (၂) လအောက် ကလေးအတွက် အသက်ရူတဲ့အကြိမ် (၆၀) အထက်၊ (၂) လနဲ့ တစ်နှစ် အကြားကလေး အကြိမ် (၅၀) အထက်၊ တစ်နှစ်နဲ့ (၅) နှစ်အကြား အကြိမ် (၄၀) အထက်)၊ အသက်ရှုသွင်းချိန် ရင်ဘတ်နံရိုးအောက်ပိုင်း ကြွက်သားတွေချိုင့်ဝင်တာ၊ စကားမပြောနိုင်လောက်အောင် အသက်ရူကြပ်တာ၊ နှုတ်ခမ်းနဲ့လျှာပြာလာတဲ့ ပြင်းထန်လွန်းတဲ့အဆင့် ရောက်တာတွေမှာ အမြန်ဆေးရုံသွားသင့်ပါတယ်။

သွေးလွန်တုပ်ကွေးကလည်း အခုရက်ပိုင်းအတွင်း ကလေးတွေမှာ ပိုအဖြစ်များ ပြင်းထန်လာတာရှိနေပါတယ်။ သွေးလွန်တုပ်ကွေးမှာ ခွဲနိုင်တာကတော့ အဖျားပိုကြီးတာ မှိန်းတာ၊ ဗိုက်နာတာ၊ အန်တာ (ကော်ဖီနှစ်ရောင်)၊ အရေးပြားသွေးယိုတဲ့ အစက်တွေပေါ်တာ၊ နှာခေါင်းသွေးလျှံတာ၊ သွားဖုံးသွေးယိုတာတွေ ဖြစ်ပြီး၊ နှာစေး ချောင်ဆိုးကတော့ နည်းလေ့ရှိတာမို့ အဖျားခြောက်လို့လည်း ခေါ်တတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သွေးလွန်တုတ်ကွေးမှာလည်း ဆေးရုံအမြန်တင်ရမဲ့ အန္တရာယ်လက္ခဏာတွေကို စောင့်ကြည့်ဖို့ အရေးကြီးရာမှာ၊ ဖျားပြီး (၃-၄) ရက်အတွင်း အဖျားကျသွားပေမဲ့ လန်းလန်းဆန်းဆန်းမရှိပဲ မှိန်းသွားတာ၊ ခြေလက်တွေအေးတာ၊ ဂယောင်ကတန်းဖြစ်တာစတဲ့ သွေးလန့်တဲ့လက္ခဏာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အကောင်းဆုံးကတော့ အထက်ပါ ကိုဗစ်နဲ့တုပ်ကွေးတွေ လက္ခဏာအားလုံးကို သိထားပြီး ဆေးရုံးဆေးခန်းကြိုပြ ခွဲခြားကာ၊ အန္တရာယ်လက္ခဏာတွေကိုလည်း သတိမပြတ် စောင့်ကြည့်နိုင်ဖို့ပါ။

ဒီအကြောင်းပိုမိုသိရှိ နားလည်နိုင်ဖို့ ကိုဝင်းမင်းက ကလေးအထူးကုနဲ့ ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ကလေးကျန်းမာရေး၊ ပညာဌာန အငြိမ်းစား ဌာနမှူးပါမောက္ခ ဒေါက်တာစောဝင်း ကို မေးမြန်းထားပါတယ်။

မွတ္ခ်က္မ်ားဖတ္ရန္

XS
SM
MD
LG