သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

လူအမ်ားထိခိုက္ဒဏ္ရာရမူမွ ကယ္တင္ေရး


Police officers (background) take position along a road as protesters take cover behind makeshift barricades during a crackdown on demonstrations by protesters against the military coup in Yangon on March 16, 2021. (Photo by STR / AFP)
လူအမ်ားထိခိုက္ဒဏ္ရာရမူမွ ကယ္တင္ေရး
please wait

No media source currently available

0:00 0:07:00 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

ဆႏၵျပပြဲကို ပစ္ခတ္ၿဖိဳခြင္းေနတာေၾကာင့္၊ လူအမ်ား အသက္အႏၲရာယ္ရွိတဲ့ ဒဏ္ရာႀကဳံလာရခ်ိန္မွာ၊ ဦးစားေပး အသက္ကယ္ရမယ့္လူနာ၊ ခြဲျခား၊ ေ႐ြးထုတ္ႏိုင္ေရး အေရးႀကီးေနၿပီလို႔၊ အေရးေပၚ ကုသမူဆိုင္ရာ ကြၽမ္းက်င္သူေတြက ဆိုပါတယ္။

ပစ္ခံရတဲ့ေနရာမွာ အခုလို ထိခိုက္သူအမ်ားႀကီးထဲကေန၊ အေရးႀကီးမူအဆင့္လိုက္ ႀကိဳတင္ ခြဲျခားေပးရျခင္း (Triarch Sieve) က၊ လုံၿခဳံတဲ့ေနရာေရာက္လွ်င္ အျမန္ဆုံး ကုသမူလိုတဲ့ လူနာကို၊ အရင္ဆုံး ခ်က္ခ်င္း အသက္ကယ္ကုသမူ စေပးႏိုင္ဖို႔ပါ။

သိထားသင့္တာေတြထဲမွာ ရႈပ္ရႈပ္ေထြးေထြး မဟုတ္ဘဲ၊ လူတိုင္းနားလည္လြယ္တာေတြျဖစ္တဲ့၊ လူနာ လမ္းေလွ်ာက္ႏိုင္မႏိုင္၊ အသက္ရွဳမရွဳ (Airway)၊ အသက္ရွဳႏႈန္း (Breathing) နဲ႔၊ ေသြးခုန္ႏႈန္း (Circulation) ေတြ မွန္၊ မမွန္အေပၚၾကည့္႐ူစမ္းသပ္ၿပီး၊ အနီ၊ အဝါ၊ အစိမ္း၊ အမဲေရာင္ေတြနဲ႔ ခြဲေပးတာပါ။ ဒါ့အျပင္ ၾကည့္႐ူစမ္းသပ္ရာမွာလည္း ေဆးကရိယာေတြလည္း သုံးစရာမလိုဘဲ၊ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းလည္း ျဖစ္စရာမလိုကာ၊ သာမန္သူေတြကပဲ၊ အလြယ္တကူ တိုင္းတာႏိုင္တာမ်ိဳးေတြပါ။

ခ်က္ခ်င္းကုသမူေပးဖို ႔လိုတဲ့သူကို အေရးႀကီးဆုံးလူနာအျဖစ္ အနီေရာင္၊ အနည္းငယ္ ေစာင့္ကုေပးႏိုင္သူကို ဒုတိယအေရးႀကီးသူအျဖစ္ အဝါေရာင္၊ ေနာက္ အခ်ိန္ေတာ္ေတာ္ၾကာ ေစာင့္ဆိုင္းၿပီးမွ ကုသေပးႏိုင္သူကိုေတာ့ သိပ္အေရးမႀကီးသူအျဖစ္ အစိမ္းေရာင္၊ ေသဆုံးသြားၿပီးသူကိုေတာ့ အမဲေရာင္အျဖစ္ ခြဲျခားသတ္မွတ္ထားပါတယ္။ လူအမ်ားထိခိုက္မူေတြမွာ ျဖစ္ေလ့ရွိတဲ့ ရာခိုင္ႏႈန္း အခ်ိဳးအစားကေတာ့၊ ပုံမွန္သိပ္အေရးမႀကီးတဲ့ အစိမ္းေရာင္အဆင့္ က အမ်ားဆုံး (၇၅%-၈၀%)၊ ဒုတိယအေရးႀကီးတဲ့ အဝါေရာင္အဆင့္ က ဒုတိယ (၁၅%-၂၀%) နဲ႔၊ အေရးႀကီးဆုံး အနီေရာင္အဆင့္က အနည္းဆုံး (၅%) ျဖစ္ေလ့ရွိၿပီး၊ အမဲေရာင္ ေသဆုံးမူအဆင့္ကိုေတာ့ ဒီရာခိုင္ႏႈန္းထဲကေန ဖယ္ထားပါတယ္။

လက္ေတြ႕ခြဲရာမွာေတာ့၊ လမ္းေလွ်ာက္ႏိုင္သူအားလုံးကို အစိမ္းေရာင္အျဖစ္ အျမန္သတ္မွတ္ၿပီး၊ တေနရာမွာ သြားစုၾကဖို႔ မွာႏိုင္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ဒဏ္ရာအနည္းနဲ႔အမ်ား ရထားသူအားလုံး လမ္းေလွ်ာက္ႏိုင္လွ်င္၊ ေယ်ဘူယ်အားျဖင့္ ဆရာဝန္၊ သူနာျပဳမရွိခ်ိန္မွာ အႀကဳံးဝင္ပါတယ္။ ၿပီးလွ်င္ လမ္းမေလွ်ာက္ႏိုင္ဘဲ လဲေနတဲ့ လူနာေတြထဲကမွ၊ အသက္ရွဳ၊ မ႐ွဳ စၾကည့္ရာမွာ၊ အသက္မ႐ွဳလွ်င္ ေမးေစ့ကို ဆြဲမၿပီး အသက္႐ွဳလမ္းေၾကာင္း ဖြင့္ေပးကာ၊ ကူေပးႏိုင္ပါတယ္ (ဒါ့အျပင္ အရင္ေျပာခဲ့သလို၊ ပါးစပ္ထဲမွာ ေသြးေတြ၊ ကြမ္းဖတ္ေတြနဲ႔ အခြၽဲေတြ ပိတ္ေနႏိုင္တာေတြကိုလည္း ဖယ္ထုတ္၊ ပါးစပ္ဟၿပီး လက္နဲ႔ႏႈိက္ ဖယ္ထုတ္ေပးႏိုင္ပါေသးတယ္)။ အကယ္၍ လုံးဝမ႐ွဳလာရင္ေတာ့၊ ေသဆုံးသူကို အမဲေရာင္အျဖစ္ သတ္မွတ္ႏိုင္ပါတယ္။ အသက္ျပန္႐ွဳလာရင္ေတာ့ အေရးႀကီးဆုံး အနီေရာင္လူနာအျဖစ္ သတ္မွတ္ႏိုင္ပါတယ္။

ေနာက္တစ္ပိုင္းကေတာ့၊ လမ္းမေလွ်ာက္ႏိုင္ဘဲ လဲက်ေနသူက၊ အသက္႐ွဳႏိုင္ေနလွ်င္၊ အသက္႐ူႏႈန္းကို ဆက္ၾကည့္ရာမွာ (အရင္ေျပာခဲ့သလို ရင္ဘတ္အနိမ့္အျမင့္ကိုၾကည့္ ေရတြက္ႏိုင္) ပုံမွန္ (တစ္မိနစ္မွာ ၁၀-၂၉ ႀကိမ္) အတြင္းမရွိဘဲ၊ ၁၀ ႀကိမ္ထက္နည္းေန (အသက္႐ွဳႏႈန္းေႏွးေန)၊ ၂၉ ႀကိမ္ထက္မ်ားေန (အသက္႐ွဳႏႈန္းျမန္ေန) လွ်င္လည္း၊ အေရးႀကီးဆုံး အနီေရာင္အျဖစ္ ဆက္သတ္မွတ္ပါတယ္။

ေနာက္တစ္ဆင့္အတြက္၊ လဲေနတဲ့လူနာက၊ အသက္႐ွဳၿပီး အသက္႐ွဳႏႈန္းလဲ ပုံမွန္ရွိေနလွ်င္၊ ေသြးလည္ပတ္မူအတြက္ ေသြးခုန္ႏႈန္းကို လက္ေကာက္ဝတ္ (သို႔မဟုတ္) လည္ပင္းမွာ ေသြးခုန္ေနတာကို၊ လက္နဲ႔ စမ္းၾကည့္ႏိုင္ပါတယ္ (အရင္က အေသးစိတ္ ရွင္းျပခဲ့သလို၊ လက္ေကာက္ဝတ္ လက္မေအာက္နားဖက္က ေသြးခုန္တိုးေနတာနဲ႔ လည္ပင္းေဘး တစ္ဖက္တစ္ခ်က္မွာ ေသြးခုန္ေနတာကို လက္ညႇိဳး၊ လက္ခလယ္၊ လက္သူႂကြယ္အဖ်ားနဲ႔ အနည္းငယ္ ဖိၿပီးစမ္းႏိုင္)။ ဒီေသြးခုန္ႏႈန္းက တစ္မိနစ္မွာ ၁၂၀ အထက္ေရာက္ေနလွ်င္လည္း၊ အနီေရာင္အဆင့္အျဖစ္ သတ္မွတ္ၿပီး၊ ၁၂၀ ေအာက္ပုံမွန္မွာ (ဥပမာ ၆၀ ဝန္းက်င္အထိ) မွာရွိေနလွ်င္ေတာ့၊ အဝါေရာင္ ဒုတိယအေရးႀကီးအဆင့္အျဖစ္ သတ္မွတ္ပါတယ္။

အခုလိုသတ္မွတ္ၿပီးတာနဲ႔ ဒီ အနီ၊ အဝါ၊ အစိမ္း၊ အမဲေရာင္ ဖဲႀကိဳးျဖစ္ျဖစ္၊ ေဆးဝန္ထမ္းေတြ သတ္မွတ္ေပးထားတဲ့ အေရာင္လိုက္ဆြဲျပား (Triarch Tag) ျဖစ္ျဖစ္ ဆြဲေပးႏိုင္သလို၊ အက်ီေပၤၚအေရာင္ ျခစ္ေပးလိုက္တာ၊ စာေရးၿပီး လူနာနဲ႔ ထည့္ေပးလိုက္ေတတြ လုပ္ေပးဖို႔လိုပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ တစ္ခုသိထားသင့္တာက၊ အခုလို အေရးႀကီးအဆင့္အလိုက္ ခြဲျခားေပးမူဟာ၊ အခ်ိန္နဲ႔အမွ် ဒီအဆင့္ေတြတက္တာ၊ က်တာ အေျပာင္းအလဲ အၿမဲတမ္း ျဖစ္ႏိုင္တာပါ၊ ဒါက သဘာဝမို႔ ႀကိဳမစိုးရိမ္သင့္ပါဘူး။ လုံၿခဳံစိတ္ခ်ရတဲ့ေနရာ ေရာက္သြားလွ်င္ေတာ့၊ က်န္းမာေရး ကြၽမ္းက်င္သူေတြအတြက္၊ အဆင့္ေတြ အေျခအေနအလိုက္၊ လိုသလို ဆက္လုပ္ေပးသြားႏိုင္ဖို႔၊ အေထာက္အကူအမ်ားႀကီး ျဖစ္ေစပါတယ္။

ဒီအေၾကာင္း ပိုမိုသိရိွနားလည္ႏိုင္ဖို႔ ကိုဝင္းမင္း က လက္ရွိ အေရးေပၚလူနာေတြကို မနားတမ္း ကုသေပးေနရတဲ့၊ အမည္မေဖာ္လိုသူ အေရးေပၚ အထူးကုဆရာဝန္ႀကီးကို ဆက္သြယ္ေမးထားပါတယ္။

==Unicode==

ဆန္ဒပြပွဲကို ပစ်ခတ်ဖြိုခွင်းနေတာကြောင့်၊ လူအများ အသက်အန္တရာယ်ရှိတဲ့ ဒဏ်ရာကြုံလာရချိန်မှာ၊ ဦးစားပေး အသက်ကယ်ရမယ့်လူနာ၊ ခွဲခြား၊ ရွေးထုတ်နိုင်ရေး အရေးကြီးနေပြီလို့၊ အရေးပေါ် ကုသမူဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ဆိုပါတယ်။

ပစ်ခံရတဲ့နေရာမှာ အခုလို ထိခိုက်သူအများကြီးထဲကနေ၊ အရေးကြီးမူအဆင့်လိုက် ကြိုတင် ခွဲခြားပေးရခြင်း (Triarch Sieve) က၊ လုံခြုံတဲ့နေရာရောက်လျှင် အမြန်ဆုံး ကုသမူလိုတဲ့ လူနာကို၊ အရင်ဆုံး ချက်ချင်း အသက်ကယ်ကုသမူ စပေးနိုင်ဖို့ပါ။

သိထားသင့်တာတွေထဲမှာ ရှုပ်ရှုပ်ထွေးထွေး မဟုတ်ဘဲ၊ လူတိုင်းနားလည်လွယ်တာတွေဖြစ်တဲ့၊ လူနာ လမ်းလျှောက်နိုင်မနိုင်၊ အသက်ရှုမရှု (Airway)၊ အသက်ရှုနှုန်း (Breathing) နဲ့၊ သွေးခုန်နှုန်း (Circulation) တွေ မှန်၊ မမှန်အပေါ်ကြည့်ရူစမ်းသပ်ပြီး၊ အနီ၊ အဝါ၊ အစိမ်း၊ အမဲရောင်တွေနဲ့ ခွဲပေးတာပါ။ ဒါ့အပြင် ကြည့်ရူစမ်းသပ်ရာမှာလည်း ဆေးကရိယာတွေလည်း သုံးစရာမလိုဘဲ၊ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းလည်း ဖြစ်စရာမလိုကာ၊ သာမန်သူတွေကပဲ၊ အလွယ်တကူ တိုင်းတာနိုင်တာမျိုးတွေပါ။

ချက်ချင်းကုသမူပေးဖို့လိုတဲ့သူကို အရေးကြီးဆုံးလူနာအဖြစ် အနီရောင်၊ အနည်းငယ် စောင့်ကုပေးနိုင်သူကို ဒုတိယအရေးကြီးသူအဖြစ် အဝါရောင်၊ နောက် အချိန်တော်တော်ကြာ စောင့်ဆိုင်းပြီးမှ ကုသပေးနိုင်သူကိုတော့ သိပ်အရေးမကြီးသူအဖြစ် အစိမ်းရောင်၊ သေဆုံးသွားပြီးသူကိုတော့ အမဲရောင်အဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားပါတယ်။ လူအများထိခိုက်မူတွေမှာ ဖြစ်လေ့ရှိတဲ့ ရာခိုင်နှုန်း အချိုးအစားကတော့၊ ပုံမှန်သိပ်အရေးမကြီးတဲ့ အစိမ်းရောင်အဆင့် က အများဆုံး (၇၅%-၈၀%)၊ ဒုတိယအရေးကြီးတဲ့ အဝါရောင်အဆင့် က ဒုတိယ (၁၅%-၂၀%) နဲ့၊ အရေးကြီးဆုံး အနီရောင်အဆင့်က အနည်းဆုံး (၅%) ဖြစ်လေ့ရှိပြီး၊ အမဲရောင် သေဆုံးမူအဆင့်ကိုတော့ ဒီရာခိုင်နှုန်းထဲကနေ ဖယ်ထားပါတယ်။

လက်တွေ့ခွဲရာမှာတော့၊ လမ်းလျှောက်နိုင်သူအားလုံးကို အစိမ်းရောင်အဖြစ် အမြန်သတ်မှတ်ပြီး၊ တနေရာမှာ သွားစုကြဖို့ မှာနိုင်ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ ဒဏ်ရာအနည်းနဲ့အများ ရထားသူအားလုံး လမ်းလျှောက်နိုင်လျှင်၊ ယျေဘူယျအားဖြင့် ဆရာဝန်၊ သူနာပြုမရှိချိန်မှာ အကြုံးဝင်ပါတယ်။ ပြီးလျှင် လမ်းမလျှောက်နိုင်ဘဲ လဲနေတဲ့ လူနာတွေထဲကမှ၊ အသက်ရှု၊ မရှု စကြည့်ရာမှာ၊ အသက်မရှုလျှင် မေးစေ့ကို ဆွဲမပြီး အသက်ရှုလမ်းကြောင်း ဖွင့်ပေးကာ၊ ကူပေးနိုင်ပါတယ် (ဒါ့အပြင် အရင်ပြောခဲ့သလို၊ ပါးစပ်ထဲမှာ သွေးတွေ၊ ကွမ်းဖတ်တွေနဲ့ အချွဲတွေ ပိတ်နေနိုင်တာတွေကိုလည်း ဖယ်ထုတ်၊ ပါးစပ်ဟပြီး လက်နဲ့နှိုက် ဖယ်ထုတ်ပေးနိုင်ပါသေးတယ်)။ အကယ်၍ လုံးဝမရှုလာရင်တော့၊ သေဆုံးသူကို အမဲရောင်အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ပါတယ်။ အသက်ပြန်ရှုလာရင်တော့ အရေးကြီးဆုံး အနီရောင်လူနာအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ပါတယ်။

နောက်တစ်ပိုင်းကတော့၊ လမ်းမလျှောက်နိုင်ဘဲ လဲကျနေသူက၊ အသက်ရှုနိုင်နေလျှင်၊ အသက်ရူနှုန်းကို ဆက်ကြည့်ရာမှာ (အရင်ပြောခဲ့သလို ရင်ဘတ်အနိမ့်အမြင့်ကိုကြည့် ရေတွက်နိုင်) ပုံမှန် (တစ်မိနစ်မှာ ၁၀-၂၉ ကြိမ်) အတွင်းမရှိဘဲ၊ ၁၀ ကြိမ်ထက်နည်းနေ (အသက်ရှုနှုန်းနှေးနေ)၊ ၂၉ ကြိမ်ထက်များနေ (အသက်ရှုနှုန်းမြန်နေ) လျှင်လည်း၊ အရေးကြီးဆုံး အနီရောင်အဖြစ် ဆက်သတ်မှတ်ပါတယ်။

နောက်တစ်ဆင့်အတွက်၊ လဲနေတဲ့လူနာက၊ အသက်ရှုပြီး အသက်ရှုနှုန်းလဲ ပုံမှန်ရှိနေလျှင်၊ သွေးလည်ပတ်မူအတွက် သွေးခုန်နှုန်းကို လက်ကောက်ဝတ် (သို့မဟုတ်) လည်ပင်းမှာ သွေးခုန်နေတာကို၊ လက်နဲ့ စမ်းကြည့်နိုင်ပါတယ် (အရင်က အသေးစိတ် ရှင်းပြခဲ့သလို၊ လက်ကောက်ဝတ် လက်မအောက်နားဖက်က သွေးခုန်တိုးနေတာနဲ့ လည်ပင်းဘေး တစ်ဖက်တစ်ချက်မှာ သွေးခုန်နေတာကို လက်ညှိုး၊ လက်ခလယ်၊ လက်သူကြွယ်အဖျားနဲ့ အနည်းငယ် ဖိပြီးစမ်းနိုင်)။ ဒီသွေးခုန်နှုန်းက တစ်မိနစ်မှာ ၁၂၀ အထက်ရောက်နေလျှင်လည်း၊ အနီရောင်အဆင့်အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး၊ ၁၂၀ အောက်ပုံမှန်မှာ (ဥပမာ ၆၀ ဝန်းကျင်အထိ) မှာရှိနေလျှင်တော့၊ အဝါရောင် ဒုတိယအရေးကြီးအဆင့်အဖြစ် သတ်မှတ်ပါတယ်။

အခုလိုသတ်မှတ်ပြီးတာနဲ့ ဒီ အနီ၊ အဝါ၊ အစိမ်း၊ အမဲရောင် ဖဲကြိုးဖြစ်ဖြစ်၊ ဆေးဝန်ထမ်းတွေ သတ်မှတ်ပေးထားတဲ့ အရောင်လိုက်ဆွဲပြား (Triarch Tag) ဖြစ်ဖြစ် ဆွဲပေးနိုင်သလို၊ အကျီင်္ပေါ်အရောင် ခြစ်ပေးလိုက်တာ၊ စာရေးပြီး လူနာနဲ့ ထည့်ပေးလိုက်တေတွ လုပ်ပေးဖို့လိုပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ တစ်ခုသိထားသင့်တာက၊ အခုလို အရေးကြီးအဆင့်အလိုက် ခွဲခြားပေးမူဟာ၊ အချိန်နဲ့အမျှ ဒီအဆင့်တွေတက်တာ၊ ကျတာ အပြောင်းအလဲ အမြဲတမ်း ဖြစ်နိုင်တာပါ၊ ဒါက သဘာဝမို့ ကြိုမစိုးရိမ်သင့်ပါဘူး။ လုံခြုံစိတ်ချရတဲ့နေရာ ရောက်သွားလျှင်တော့၊ ကျန်းမာရေး ကျွမ်းကျင်သူတွေအတွက်၊ အဆင့်တွေ အခြေအနေအလိုက်၊ လိုသလို ဆက်လုပ်ပေးသွားနိုင်ဖို့၊ အထောက်အကူအများကြီး ဖြစ်စေပါတယ်။

ဒီအကြောင်း ပိုမိုသိရှိနားလည်နိုင်ဖို့ ကိုဝင်းမင်း က လက်ရှိ အရေးပေါ်လူနာတွေကို မနားတမ်း ကုသပေးနေရတဲ့၊ အမည်မဖော်လိုသူ အရေးပေါ် အထူးကုဆရာဝန်ကြီးကို ဆက်သွယ်မေးထားပါတယ်။

XS
SM
MD
LG