သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ရုိဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ေတြကုိ Bhasan Char ကၽြန္းပို႔မည္႔ အစီအစဥ္ HRW ကန္႔ကြက္


Bhasan Char ကၽြန္း

ရိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ေတြကို လူမေနတဲ႔ ကြ်န္းငယ္ေလး တခုကို ေရႊ႕ေျပာင္းမယ့္ ဘဂၤလားေဒရွ္႕ အစိုးရရဲ႕ အစီအစဥ္ကို ျပန္လည္ သံုးသပ္ဖို႔ နယူးေရာက္ အေျခစိုက္ Human Rights Watch လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔က ၾသဂုတ္လ ၅ ရက္ေန႔မွာ စာမ်က္ႏွာ ၆၈ မ်က္ႏွာပါ အစီရင္ခံစာ တေစာင္ ထုတ္ျပန္ ေတာင္းဆိုလိုက္ပါတယ္။ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ အစိုးရရဲ့ အခုလိုစီစဥ္မႈေၾကာင့္ ဒုကၡသည္ေတြ အတြက္ အထူးစိုးရိမ္ေၾကာင္း လည္း ေျပာပါတယ္။ အျပည့္အစံုကို ေဒၚခင္မ်ိဳးသက္က ေျပာျပေပးမွာပါ။

“ဘဂၤလားေဒရွ္႕ဟာ တို႔ႏုိင္ငံ မဟုတ္ဘူး - ျမန္မာႏုိင္ငံက ရိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ေတြရဲ႕ အတိဒုကၡ ဆိုတဲ့ အစီရင္ခံစာကို တေစာင္ကို Human Rights Watch အဖြဲ႔က တနလၤာေန႔မွာ ထုတ္ျပန္ခဲ့တာပါ။ ျမန္မာႏုိင္ငံက မႏွစ္က ထြက္ေျပးလာတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာ ၇ သိန္းေလာက္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္မွာ ရွိေနၿပီး အရင္ ဒုကၡသည္ေတြနဲ႔ ေပါင္းရင္ ရိုဟင္ဂ်ာ တသန္းေလာက္ ရွိေနတာမို႔ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ အစိုးရအေနနဲ႔ ဒုကၡသည္ေတြရဲ့ ႀကီးေလးတဲ့ဝန္ကို ထမ္းေနရေနေၾကာင္း၊ ဒီအထဲ Cox’s Bazar မွာ ရွိတဲ့ ဒုကၡသည္ ၂ သိန္းေက်ာ္ထဲက ၄ ေသာင္းေက်ာ္ဟာ ေရႀကီးမႈ ေျမၿပိဳမႈ အႏၱရာယ္နဲ႔ ရင္ဆိုင္ေနရၿပီး သိပ္ဆိုးဝါးတဲ့ ေနရာက ၂ ေသာင္းေလာက္ကိုသာ ေဘးလြတ္ရာ ေနရာကို ေရႊ႕ေျပာင္းေပးႏုိင္ေၾကာင္းနဲ႔ ဒုကၡသည္ စခန္းေတြဟာ ၾကပ္ညပ္ေနၿပီး က်န္းမာေရးအရ အေျခေန မေကာင္းသလို၊ မီးေဘးအႏၱရာယ္၊ လိင္မႈဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈ အႏၱရာယ္ေတြကိုပါ ရင္ဆိုင္ေန ၾကရတယ္လို႔ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖၚျပထားပါတယ္။

လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ ၾသဂုတ္လထဲ ARSA ရိုဟင္ဂ်ာ အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႔ရဲ့ တုိက္ခိုက္မႈအတြက္ ျမန္မာလံုၿခံဳေရးတပ္ေတြက နယ္ေျမရွင္းလင္းေရး လုပ္ခဲ့တဲ့ ေနာက္ပိုင္း သိန္းနဲ႔ခ်ီတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာေတြ ျမန္မာႏုိင္ငံေျမာက္ပိုင္းကေန ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ႏုိင္ငံမွာ ထြက္ေျပးခိုလႈံခဲ့တာ ျဖစ္ၿပီး အခု တႏွစ္ျပည့္ခါနီး အခ်ိန္အထိ ေနရပ္ရင္း မျပန္ႏိုင္ေသးပဲ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္မွာ ေသာင္တင္ေနတာပါ။ ဒုကၡသည္ေတြေနထိုင္တဲ့ စခန္းေတြမွာ အခုမုတ္သုန္ရာသီအတြင္း မိုးဒဏ္ေၾကာင့္ ေရႀကီးမႈ ေျမၿပိဳမႈ အႏၱရာယ္ေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္ေနရၿပီး ေသဆံုးမႈေတြပါ ရွိေနတဲ့အ တြက္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ အစိုးရက ဒုကၡသည္ စခန္းတခ်ိဳ႕မွာရွိတဲ့ ဒုကၡသည္ေတြထဲက တသိန္းေလာက္ကို ဒီေရေတာေတြ ျမက္ေတြဖံုးေနတဲ႔ Bhasan Char ကြ်န္းကို ပို႔ဖုိ႔ အစီအစဥ္ေတြ လုပ္ေနပါတယ္။ ဒီကၽြန္းဟာ Meghna ျမစ္ကေန သယ္ေဆာင္လာတဲ့ ႏႈန္းေျမေတြကေန လြန္ခဲ့တဲ့ အႏွစ္ ၂၀ ေလာက္ကမွ ေပၚလာတဲ့ ေျမႏုကၽြန္းေလး ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ အစိုးရ အခုလို စီစဥ္ေနတာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ရိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ေတြရဲ့ အသက္အႏၱရာယ္အတြက္ သိပ္ကို စိုးရိမ္တယ္လို႔ Human Rights Watch အဖြဲ႔ေျပာခြင့္ရ Meenakshi Ganguly က VOA ကိုေျပာပါတယ္။

“ဘဂၤလာေဒ့ရွ္ အာဏာပိုင္ေတြသတ္မွတ္ထားတဲ့ ကၽြန္းက Bhasan Char ကၽြန္းပါ။ အဲဒီမွာ သဲႏုန္းေျမေတြနဲ႔ေဆာက္ထားတာပါ။ လြန္ခဲ႔တဲ့ ႏွစ္ ၂၀ ေလာက္က အဲဒီ ကၽြန္းေတာင္မရွိခဲ့ပါဘူး။ ဆယ္စုႏွစ္ သိပ္မၾကာေသးပါဘူး။.ျမစ္က ႏုန္းေတြလာစုၿပီး အခုလိုကၽြန္းျဖစ္လာတာပါ။ ဘဂၤလား ပင္လယ္ေအာ္ ဟာ ဒီေရလိႈင္းေတြ သိပ္ႀကီးပါတယ္ ဒါေၾကာင့္ ဒီကၽြန္းမွာေနထိုင္ၾကသူေတြ ဒီေရလိႈင္းလံုးၾကီးေတြပါသြားမွာ စိုးရိမ္ရပါတယ္။ မုန္တိုင္းဒဏ္လည္း ခံရမွာပါ။ ဒါေၾကာင့္ ရိုဟင္ဂ်ာေတြကို ဒီကၽြန္းကို ေျပာင္းေရႊ႕ထားမယ္ဆိုရင္ သိပ္ကိုအႏၱရာယ္ၾကီးတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ က်မတို႔က စိုးရိမ္မကင္းျဖစ္ပါတယ္။”

လက္ရွိဒုကၡသည္စခန္းေတြမွာ လူဦးေရ သိပ္မ်ားေနတာမို႔ စက္တင္ဘာလကစ ေရြ႕ေျပာင္းေပဖို႔ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ အစိုးရက စီစဥ္ေနၿပီး အခုအခါမွာ Bhasan Char ကြ်န္းကို ဒုကၡသည္ တသိန္းေလာက္ ပို႔ႏုိင္ဖုိ႔ ေနစရာေတြ ေဆာက္လုပ္ေနတယ္လို႔လည္း Human Rights Watch အဖြဲ႔က ေျပာပါတယ္။

"Bhasan Char ကြ်န္းေပၚမွာ ေဆာက္လုပ္ေရးေတြစေနပါၿပီ။ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ေရတပ္နဲ႔ တရုတ္တို႔က ယာယီတဲခိုစခန္းေတြ အိမ္ေတြေဆာက္ေနၿပီး ကၽြန္းကမ္းပါးကိုလည္း ပိုခိုင္ခန္႔ေအာင္လုပ္ေနပါတယ္။ ဒီေရတက္လာရင္ ခံႏိုင္ရည္ရွိေအာင္လို႔ပါ။ ဒါေတြအားလံုးဟာ ေဘးအႏၱရာယ္ကင္းေအာင္လုပ္ေနတယ္လို႔ ဆိုရေပမယ့္ ဒါေတြကို ျပန္စိစစ္ဖို႔ လိုပါတယ္။ ဒီကၽြန္းမွာ ၀မ္းစာရွာဖို႔ မလြယ္သလို လူေတြလည္း လြတ္လပ္စြာ သြားလာခြင့္ရွိမွာမဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ သူတို႔ေတြ ဘယ္လိုလံုၿခံဳေအာင္ေနႏိုင္ၾကမွာလဲ ဒါေၾကာင့္ Bhasanကၽြန္းမွာ ေဆာက္လုပ္ေနတာေတြကို ေသေသခ်ာခ်ာစိစစ္ဖို႔လိုပါတယ္။ ဒုကၡသည္ေတြအတြက္ ေဘးအႏၱရာယ္ကင္းဖို႔ အာမခံခ်က္ရရွိဖို႔ လိုပါတယ္။ သူတို႔က လူ၁သိန္းေလာက္ကို မိုးရာသီအၿပီးမွာ ေရႊ႕ေျပာင္းလိုပါတယ္။ ႏွစ္ကုန္မွာေတာ့ အျပီးေရႊ႕ဖို႔ မွန္းထားတာ ေတြ႔ရပါတယ္။"

Bhasan Char ကၽြန္းနားမွာပဲ ေနာက္ထပ္ ေျပာင္းေရႊ႕ေပးဖုိ႔ အလားအလာရွိတဲ့ ေနရာ- ၆ ေနရာ ရွိေနေၾကာင္းနဲ႔ အဲဒီေနရာေတြဟာ Ukhiya ေေဒသ တြင္းမွာပဲ ရွိသလို အဲဒီေနရာေတြစုစုေပါင္းဟာ ဧက ၁၃၀၀ ေလာက္ရွိၿပီး လူေပါင္း ၂သိန္း ၆ ေသာင္းေက်ာ္ ေနႏုိင္တယ္လုိ႔လည္း ေျပာပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ Bhasan Char ကြ်န္းကို ဒုကၡသည္ေတြ မေျပာင္းေရႊ႕ေစခ်င္တဲ့ အခ်က္က ၆ ခ်က္ ရွိေနၿပီး အေရးအႀကီးဆံုး အခ်က္က ကၽြန္းဟာ လူေနထုိင္ဖုိ႔ မသင့္တဲ့ ေနရာျဖစ္ေနၿပီး အခ်ိန္္မေရြး ေရလႊမ္းသြားႏုိင္တာနဲ႔ မုန္တိုင္းဒဏ္ခံရႏိုင္တာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ကၽြန္းေပၚမွာ ပညာေရး က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ အကန္႔အသတ္ရွိေနၿပီး အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းအတြက္လည္း အခြင့္အေရး မရွိသလို အဲဒီ Bhasan Char ကေန လြတ္လပ္စြာ သြားလာခြင့္ အာမခံခ်က္လည္း မရွိတာေၾကာင့္ တသီးတျခား ျဖစ္သြားၿပီး ထိန္းသိမ္းေရး စခန္းလို ျဖစ္သြားမယ္လို႔လည္း ေထာက္ျပ ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အဲဒီကၽြန္းဟာ ျမန္မာနယ္စပ္နဲ႔ ေဝးၿပီး ဒုကၡသည္ေတြကလည္း မသြားခ်င္ေၾကာင္း ေျပာပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ ဒီဒုကၡသည္ေတြကို လူမေနတဲ့ ကၽြန္းကိုပို႔ဖို႔စီစဥ္ေနတာကို ျပန္လည္သံုးသပ္ၿပီး သူတုိ႔ေတြ လံုၿခံဳစိတ္ခ်စြာ ေနရပ္မျပန္ႏိုင္ေသးခင္ အခ်ိန္အတြင္း ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ အစိုးရ အေနနဲ႔ ဒုကၡသည္ေတြကို ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ ေစာင့္ေရွာက္ေပးဖုိ႔လည္း မစၥ Ganguly က တိုက္တြန္းပါတယ္။

"ရိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ေတြ ေနရပ္ရင္းကို ေဘးကင္းလံုၿခံဳစြာျပန္ႏိုင္မယ္ဆိုတဲ့ ခိုင္မာတဲ့ သေဘာတူညီခ်က္မရမခ်င္း သူတို႔ရဲ႕အခြင့္အေရးေတြကို ေလးစားလိုက္နာဖို႔ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္အစိုးရကို က်မတို႔ တိုက္တြန္းလိုပါတယ္။ ပညာေရး ၊ က်န္းမာေရး၊ ဘ၀ေနထိုင္ေရးတို႔ရွိရမွာပါ။ ဒီကၽြန္းကဒါေတြကို အာမခံခ်က္မေပးႏိုင္ပါဘူး။ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္အစိုးရကိုလည္း ၀န္ခံထားတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ရိုဟင္ဂ်ာေတြ ဌာေနမျပန္ႏိုင္တဲ့ အခ်ိန္အေတာအတြင္းမွာ ေဘးကင္းလံုၿခံဳေရးအတြက္ ေရရွည္အစီအစဥ္တရပ္ ရွိဖုိ႔လိုပါတယ္။"

HRW ရဲ႕ အစီရင္ခံစာကို ျပဳစုသူနဲ႔ ဒုကၡသည္ အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ညႊန္ၾကားေရးမွဴး Bill Frelick ကလည္း ဘဂၤလားေဒရွ္႕ ႏုိင္ငံ အေနနဲ႔ ထြက္ေျပးလာတဲ႔ ရိုဟင္ဂ်ာေတြကို ဒုကၡသည္ အျဖစ္ မွတ္ပံုတင္ ေပးၿပီး ပညာေရးနဲ႔ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ အေသအခ်ာေပးသင့္သလို၊ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းအတြက္ စခန္းျပင္ထြက္ခြင့္ ေပးဖို႔လည္း တိုက္တြန္းခဲ့ပါတယ္။

ျမန္မာဘက္ကေတာ့ ထြက္ေျပးရတဲ႔ ဒုကၡသည္ေတြ အားလံုးကို ျပန္လက္ခံမယ္လို႔ ေျပာဆိုထားေပမယ့္ ရိုဟင္ဂ်ာ ဆိုတဲ႔ အသံုးအႏႈန္းကို လက္မခံပါဘူး။ ဒုကၡသည္ေတြကလည္း ႏုိင္ငံသားျဖစ္ခြင့္ အာမခံခ်က္ အပါအ၀င္ ေဘးကင္းလံုျခံဳမႈကို အာမခံခ်က္ေပးမွသာ ဌာေနျပန္ႏုိင္မယ္လို႔ ေျပာဆိုေနၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ရုိဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ေတြကုိ Bhasan Char ကၽြန္းပို႔မည္႔ အစီအစဥ္ HRW ကန္႔ကြက္
please wait

No media source currently available

0:00 0:05:23 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

XS
SM
MD
LG