သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ျမန္မာလူ႔အခြင့္အေရး က်ဆင္းမႈ HRW စိတ္ပ်က္


နယူးေရာက္အေျခစိုက္ Human Rights Watch အဖြဲ႔ႀကီးရဲ႕ အာရွေဒသတာဝန္ခံ Brad Adams

ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္ေရး ေၾကညာစာတမ္းကို အတည္ျပဳလာခဲ့တဲ့ အႏွစ္ ၇၀ ေက်ာ္ကာလအတြင္း ကမာၻ႔လူသားေတြရဲ့ အေျခေနေျပာင္းလဲ တိုးတက္လာေပမယ့္ အခုအခ်ိန္မွာ ဆုတ္ယုတ္လာတာေတြ႔ရတယ္လို႔ ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမႈးခ်ဳပ္က ေျပာၾကားခဲ့သလို ၂၀၁၈ လူ႔အခြင့္ေရးေန႔မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး သံုးသပ္ၾကည့္ရာမွာလည္း အလားတူ ဆုတ္ယုတ္မႈေတြ ျမင္ေနရတယ္လို႔ လူ႔အခြင့္ေရး ေစာင့္ၾကည့္အဖြဲ႔ႀကီးက ေဝဖန္ပါတယ္။ အျပည့္အစံုကို ေဒၚခင္မ်ိဳးသက္က ေျပာျပေပးမွာပါ။

၁၉၄၈ ဒီဇင္ဘာလ ၁၀ ရက္ေန႔မွာ အပိုဒ္ ၃၀ ပါ ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္ေရး ေၾကညာစာတမ္းကို ကုလသမဂၢ အေထြေထြညီလာခံႀကီးက အတည္ျပဳေပးခဲ့ၿပီး ၁၉၅၀ မွာေတာ့ ဒီဇင္ဘာလ ၁၀ ရက္ေန႔ကို “အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာလူ႔အခြင့္အေရးေန႔” အျဖစ္ တရား၀င္ သတ္မွတ္ခဲ့တာပါ။ဒီေၾကညာစာတမ္းထုတ္ျပန္တဲ့ အႏွစ္ ၇၀ ေျမာက္ေန႔အခန္းအနားကို နယူးေရာက္ ကုလသမဂၢရံုးခ်ဳပ္မွာ တနလၤာေန႔က က်င္းပရာမွာေတာ့ ကုလ အတြင္းေရးမႈးခ်ဳပ္ António Guterres က အႏွစ္ ၇၀ အတြင္း ႏိုင္ငံတကာမွာ လူ႔အခြင့္ေရးဦးစားေပးမႈေတြ ဆုတ္ယုတ္လာတာ ေတြ႔ရတယ္လို႔ ေျပာၾကားခဲ့ ပါတယ္။

“အခုလို ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္ေရးေၾကညာစာတမ္း ထုတ္ျပန္တဲ့ အႏွစ္ ၇၀ ေျမာက္ အခန္းအနား က်င္းပခ်ိန္မွာေတာ့ ကမာၻတဝွမ္းမွာ လူ႔အခြင့္ေရးကိစၥရပ္ေတြအတြက္ ဦးစားေပးမႈေတြ သိပ္မရွိေတာ့ပဲ အာဏာရွင္ လုပ္ရပ္ေတြ ႀကီးစိုးလာတာေတြ႔ရေၾကာင္း ဝမ္းနည္းစြာနဲ႔ ေျပာပါရေစ။

ကမာၻ႔တဝွမ္းမွာ လူသားေတြဟာ သူတုိ႔ ရပိုင္ခြင့္ေတြ အကန္႔သတ္ခံရတာ ဒါမွမဟုတ္ လံုးဝအပစ္ပယ္ ခံရတာနဲ႔ ႀကံဳေနရသလို ႏွိပ္စက္ညွင္းပမ္းမႈ၊ တရားမဲ့အသတ္ျဖတ္ခံရမႈ၊ တရားရင္မဆိုင္ရပဲ အဖမ္းခံေနရမႈနဲ႔ လူ႔အခြင့္ေရးခ်ိဳးေဖါက္မႈေတြကို ခံစားေနရ ပါတယ္။ က်ားမခြဲျခားဆက္ဆံမႈေတြနဲ႔ အမ်ိဳးသမီးနဲ႔ ကေလးငယ္ေတြဟာဆိုရင္လည္း ေန႔စဥ္လိုလို လံုၿခံဳမႈမရွိတာနဲ႔ ရပိုင္ခြင့္ေတြမရပဲ ျဖစ္ေနၾကတာပါ။ ဂ်ဴးဆန္႔က်င္မႈေတြ၊ မူစလင္ဆန္႔က်င္မႈေတြ အပါအဝင္ သူတို႔ကို မုန္းတီးေၾကာက္ရြ႕ံမႈေတြ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈေတြ ကိုပါေတြ႔ေနရပါတယ္။ ဒီလို ျဖစ္ပြါးေနရာကေန နားလည္သည္းခံမႈေတြ တေျဖးေျဖး ေလ်ာ့ပါးလာၿပီး လူမႈအသိုင္းအဝိုင္းက်ဥ္းေျမာင္လာေနတာမို႔ ဒါကို အထူးစိုးရိမ္မိပါတယ္။ ဒီကေန႔ေခတ္မွာ လူ႔အခြင့္ေရးခုခံကာကြယ္သူေတြဟာ ေဒသအသီးသီးမွာ ဖိအားအေပးခံေနရတာကို ေတြ႔ရၿပီး ဒါေတြဟာ ကမၻာႀကီးအတြက္ စိန္ေခၚမႈေတြ ျဖစ္ေနပါတယ္။”

ဒီလို စိန္ေခၚေနတဲ့ အေျခေနေတြကို ေျပလည္ေစဖုိ႔နဲ႔ ကမာၻ႔လူသားအားလံုး ၿငိမ္းခ်မ္းမႈ၊ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာရွိမႈ၊ လံုၿခံဳမႈနဲ႔ အခြင့္လန္းေကာင္းေတြ ရေစဖုိ႔အတြက္ လူ႔အခြင့္ေရးေၾကညာစာတမ္းပါ ကတိကဝတ္ေတြကို ေလးစားလိုက္နာၾကဖုိ႔လိုအပ္တယ္လုိ႔လည္း ကုလအတြင္းေရးမႈးခ်ဳပ္က ေျပာပါတယ္။

ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္ေရးေကာ္မရွင္နာမင္းႀကီး Michelle Bachelet ကေတာ့ ဒီေၾကညာစာတမ္းကို ထုတ္ျပန္ခဲ့တဲ့ အႏွစ္ ၇၀ ကာလအတြင္း ႏိုင္ငံေပါင္း ၉၀ ေလာက္ရဲ့ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒေတြမွာေရာ ေဒသတြင္းနဲ႔ ႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာ အျပင္ ႏိုင္ငံတကာ ဥပေဒေတြမွာပါ လူ႔အခြင့္ေရးေၾကညာစာတမ္းပါ အႏွစ္သာရေတြကို ထည့္သြင္းေရးဆြဲခဲ့ၾကတဲ့အတြက္ ကမာၻတလႊားက လူသန္းေပါင္းမ်ားစြာအတြက္ ေကာင္းမြန္တဲ့ အေျပာင္းအလဲေတြ ခံစားရတာနဲ႔အတူ ကမာၻႀကီးအတြက္ သိပ္ကိုအက်ိဳးမ်ားခဲ့ေၾကာင္းေျပာၾကားခဲ့သလို လက္ရွိမွာလည္း ဒီစံတန္ဖိုးေတြကို အေလးထားၿပီး ဆက္လက္ေဆာင္ရြက္ၾကေစလိုတယ္လို႔ ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္ေရး ေၾကညာစာတမ္း ထုတ္ျပန္တဲ့ အႏွစ္ ၇၀ ေျမာက္ေန႔ အခန္းအနား မွာေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

“ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရးေၾကညာစာတမ္းရဲ့ အေျခခံမူေတြက ကမာၻ႔လူမႈအသိုင္းဝိုင္းထဲမွာ ထိပ္တုိက္ရင္ဆုိင္မႈေတြ၊ မတူညီမႈေတြနဲ႔ ပရမ္းပတာ ျဖစ္မႈေတြ အပါအဝင္ ျပႆနာေတြကို ေရွာင္ရွားႏိုင္ဖုိ႔ ခ်မွတ္ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ အႏွစ္ ၇၀ က ကမာၻ႕ေခါင္းေဆာင္ေတြက သူတုိ႔ရဲ့ လံုးဝပ်က္စီးေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြကို ျပန္လည္တည္ေဆာက္ဖုိ႔အတြက္ ႏိုင္ငံတကာက လက္ခံၿပီး တန္ဖိုးရွိမယ့္ စံတန္ဖိုးေတြေဖၚေဆာင္ေရးကို ဘက္စံုပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ၾကဖုိ႔ ကတိကဝတ္ေတြ ထားခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီ စံတန္ဖိုးေတြဟာ ဒီကေန႔ ကမာၻႀကီးကို လည္း ေကာင္းးမြန္လာေအာင္ ေစာင့္ေရွာက္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရးေၾကညာစာတမ္းဟာ အခုလက္ရွိအေျခေန နဲ႔လည္း အႀကံဳးဝင္ဆဲျဖစ္ၿပီး အပ်က္အစီးေတြနဲ႔ ျပည့္ေနတဲ့ ကမာၻႀကီးကို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲလာေအာင္ ဦးေဆာင္မယ့္ စာတမ္းျဖစ္တာမို႔ ဒီစာတမ္းပါ အႏွစ္သာရေတြနဲ႔ အတူ ကမာၻႀကီးၿငိမ္းခ်မ္းသာယာၿပီး တရားမွ်တမႈ ရွိေအာင္ ဆက္လက္ေဆာင္ရြက္ ႏိုင္ၾကပါေစလို႔ ဆုေတာင္းပါတယ္။”

ေၾကညာခ်က္ စာတမ္းထဲမွာ ခ်ျပထားတဲ့ လူ႔အခြင့္ေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အေတြးအေခၚဟာ လူသားေတြရဲ့ သမိုင္းမွာ အျပဳသေဘာအေဆာင္ဆံုး အေတြးအေခၚတရပ္ျဖစ္သလို အေအာင္ျမင္ဆံုးလည္း ျဖစ္ေနေပမယ့္ အခုေတာ့ လူ႔အခြင့္ေရးဆိုင္ရာမွာ အၿခိမ္းေျခာက္ခံေနရတယ္ လုိ႔လည္း ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္ေရးဆိုင္ရာ အႀကီးအကဲက ေျပာပါတယ္။

"ကမာၻ႔လူသားအားလံုးဟာ လြတ္လပ္မႈေတြ တန္းတူမႈေတြနဲ႔ ေမြးဖြားလာၾကတာ ျဖစ္ေပမယ့္ ဒီကမာၻေပၚက လူသန္းေပါင္းမ်ားစြာဟာ လြတ္လပ္မႈေတြ တန္းတူညီမႈမႈေတြ မခံစားၾကရတဲ့အျပင္ သူတို႔ရဲ့ ဂုဏ္သိကၡာေတြ အေျခဖ်က္ခံေနရၿပီး ေန႔စဥ္လိုလို သူတို႔ရပိုင္ခြင့္ေတြ အခ်ိဳးေဖါက္ခံေန ရေၾကာင္းနဲ႔ ႏိုင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ားမွာ လူသားအားလံုးရဲ့ တူညီတဲ့ အေျခခံ ရပိုင္ခြင့္ေတြ အသိမွတ္ျပဳ မခံရပဲ ရပိုင္ခြင့္ေတြလည္း အခ်ိဳးေဖါက္ခံေနရတာ ေတြ႔ရတယ္လုိ႔ ေျပာပါတယ္။"

ျမန္မာႏုိင္ငံမွာေတာ့ ရိုဟင္ဂ်ာ သိန္းနဲ႔ခ်ီၿပီး တဖက္ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံကို ထြက္ေျပးေနတာ၊ တိုင္းရင္းသားေဒသေတြမွာ စစ္ေရွာင္ ဒုကၡသည္ေတြအေရးနဲ႔ အတူ ဖိႏွိပ္တဲ့ ဥပေဒေတြ မျပင္ႏုိင္ေသးတာေတြ အပါအဝင္ လူ႔အခြင့္ေရး ခ်ိဳးေဖါက္မႈေတြ ရွိေနတယ္လို႔ ကုလသမဂၢက ေျပာၾကားၿပီး ကုလသမဂၢ အေထြေထြညီလာခံမွာ ဒီလအတင္း ျမန္မာႏုိင္ငံ လူ႔အခြင့္ေရးဆိုင္ရာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ခ်ဖို႔လည္း ရွိေနတာပါ။

နယူးေရာက္အေျခစိုက္ Human Rights Watch အဖြဲ႔ႀကီးရဲ႕ အာရွေဒသတာဝန္ခံ Brad Adams ကလည္း ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ့ အေျခေနဟာလည္း လူ႔အခြင့္အေရးေၾကညာစာတမ္း ထုတ္ျပန္ခဲ့တာ အႏွစ္ ၇၀ ျပည့္လာခဲ့ခ်ိန္မွာ လူ႔အခြင့္ေရးအေျခေတြ ဆုတ္ယုတ္ေနတာ ေတြ႔ရတယ္လုိ႔ ေဝဖန္ပါတယ္။

"သိပ္ကို စိတ္ပ်က္ဖို႔ေကာင္းပါတယ္။ လူ႔အခြင့္အေရးပဋိညာဥ္ ေၾကညာစာတမ္းၾကီးအတည္ျပဳခဲ့ၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံအေနနဲ႔ ဒီမိုကေရစီ ရွင္သန္ေနၿပီးေတာ့ လြတ္လပ္စြာထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ လြတ္လပ္စြာ စုေ၀းခြင့္ လူနည္းစု ရိုဟင္ဂ်ာ ၊ ကခ်င္ နဲ႔ ရွမ္းတို႔ေတြရဲ႕ အခြင့္အေရးေတြကို ေလးစားမႈရွိဖို႔အျပင္ လူ႔အခြင့္အေရးကို ကာကြယ္ေပးႏိုင္မယ့္ ဥပေဒေတြ ခ်မွတ္က်င့္သံုးႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ဒီလိုျဖစ္မလာပဲ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဘက္ ျပန္ယိမ္းလာတာကို ေတြ႔ရၿပီးေတာ့ ဒီမိုကေရစီ အတုအေယာင္ေအာက္မွာ လူနည္စုေတြ အၾကမ္းဖက္ ခံေနရတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ ေလာေလာဆည္မွာကိုပဲ လႈပ္ရွားသူတခ်ို႕ သူတို႔သေဘာထားအျမင္ထုတ္ေဖာ္ခဲ့ၾကလို႔ အျပစ္ေပးအေရးယူ ခံခဲ့ရပါတယ္။"

၂၀၁၈ မွာ က်င္းပတဲ့ ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရးေၾကညာစာတမ္း ႏွစ္ ၇၀ ျပည့္ အထိမ္းအမွတ္အတြက္ ေဆာင္ပုဒ္က "လူ႔အခြင့္အေရးရပ္တည္ေပး” ဆိုတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီေဆာင္ပုဒ္နဲ႔အညီ ျမန္မာႏုိင္ငံသားေတြရဲ႕ လူ႔အခြင့္အေရးအေျခအေန တုိးတက္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ဖုိ႔ သမၼတ ဦးဝင္းျမင့္ကလည္း ၂၀၁၈ လူ႔အခြင့္ေရးေန႔မွာ သဝဏ္လႊာေပးပို႔ တိုက္တြန္းခဲ့ပါတယ္။

ျမန္မာလူ႔အခြင့္အေရး က်ဆင္းမႈ HRW စိတ္ပ်က္
please wait

No media source currently available

0:00 0:04:48 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

XS
SM
MD
LG