သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ICJ တရား႐ုံး ၾကားနာပြဲ Skype က ဆက္သြယ္ေမးျမန္းခ်က္


(Zawgyi/Unicode)

႐ိုဟင္ဂ်ာ မူဆလင္ေတြအေပၚ လူမ်ိဳးတုံးသတ္ျဖတ္မႈ က်ဴးလြန္ႏိုင္တဲ့အေျခအေနကို ျမန္မာႏိုင္ငံဘက္က ဟန႔္တားဖို႔ ပ်က္ကြက္ခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ စြတ္စြဲခ်က္နဲ႔ ဂမ္ဘီယာႏိုင္ငံရဲ႕ ေလွ်ာက္ထားခ်က္ကို ICJ ေခၚ ႏိုင္ငံတကာ တရား႐ုံးက ဒီေန႔ စတင္လက္ခံၾကားနာပါတယ္။

ဂမ္ဘီယာႏိုင္ငံဘက္က ေရွ႕ေနေတြ ေလွ်ာက္လဲခ်က္ေပးတဲ့ ၾကားနာပြဲကို VOA ျမန္မာပိုင္းအစီအစဥ္က အယ္ဒီတာ ဦးေက်ာ္ဇံသာ ကိုယ္တိုင္ ICJ တရား ႐ုံးအတြင္းမွာ တက္ေရာက္ သတင္းယူခဲ့တာပါ။ ၾကားနာပြဲၿပီးၿပီးခ်င္း သဟိတ္ၿမိဳ႕ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနန္းေတာ္ Peace Palace ေရွ႕မွာ ေရာက္ေနတဲ့ ဦးေက်ာ္ဇံသာကို မျမသဇင္ေအာင္ က တိုက္႐ိုက္ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားပါတယ္။

ေမး။ ။ ဟုတ္ကဲ့ ဦးေက်ာ္ဇံသာရွင့္။ တရားခြင္ ပထမေန႔မွာ ေတြ႕ရတဲ့ အခင္းအက်င္းကို အရင္ဆုံး ေျပာျပေပးပါ့လား။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ။ ။ ဒီေန႔မနက္ ၁၀ နာရီမွာ စၿပီးေတာ့ ဖြင့္ပါတယ္။ ျမန္မာအဖြဲ႔ ကိုယ္စားလွယ္ေတြကေတာ့ ညာဘက္အျခမ္းမွာထိုင္ၿပီး၊ ဘယ္ဘက္မွာေတာ့ ဂမ္ဘီယာက ပုဂၢိဳလ္ေတြ ထိုင္ပါတယ္။ တရားသူႀကီး ၁၇ ဦးက စင္ျမင့္ေပၚမွာ ရွိေနပါတယ္။ ပထမဦးဆံုးad hoc judge လို႔ေခၚတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံက ခန္႔တဲ့ တရားသူႀကီးနဲ႔ ဂမ္ဘီယာကခန္႔တဲ့ တရားသူႀကီး ႏွစ္ဦးကို မိတ္ဆက္ေပးပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ သူတို႔ႏိုင္ငံက ဥပေဒနဲ႔ ကိုယ္စားျပဳၿပီးေတာ့ ေျပာဆိုမယ့္ သူတို႔ႏိုင္ငံရဲ႕ အေျခအေနကို နားလည္တဲ့ တရားသူႀကီး မပါလို႔ဆိုၿပီးေတာ့ သူတို႔ ႏွစ္ေယာက္ကို ခန္႔ထားတာျဖစ္ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ဂမ္ဘီယာႏိုင္ငံဘက္က ေမတၱာရပ္ခံခ်က္ကို ေလွ်ာက္လဲဖို႔ အခြင့္ေပးပါတယ္။ အဲဒီမွာ ဂမ္ဘီယာႏိုင္ငံဘက္ကေလွ်ာက္လဲတာက လူ ၇ ေယာက္အထိ ေလွ်ာက္လဲပါတယ္။ ပထမဦးဆံုး ဂမ္ဘီယာႏိုင္ငံဘက္က ကိုယ္စားလွယ္အဖြဲ႔ေခါင္းေဆာင္ကေန စၿပီးေျပာပါတယ္။ သူေျပာတာကေတာ့ သီအိုရီ သေဘာတရားပိုင္းကို ေျပာပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ Genocide လို႔ ေခၚတဲ့ လူသားမ်ိဳးတံုးေအာင္သတ္ျဖတ္တဲ့ကိစၥ ဟာ dehumanization လူကို လူလိုမဆက္ဆံတဲ့ ကိစၥ ၊ အဆင့္ႏွိမ့္ခ်ျခင္းျဖစ္တယ္။ အဲဒီလို လုပ္ျခင္းျဖင့္ ပိုၿပီးေတာ့ အဆင့္နိမ့္က်သြားမယ္ဆိုတဲ့ သေဘာေျပာပါတယ္။ က်န္တဲ့ ၆ ေယာက္ကေတာ့ တရားဥပေဒ အခ်က္အလက္နဲ႔ ေလွ်ာက္လဲပါတယ္။ အဲလို ေလွ်ာက္လဲတဲ့ေနရာမွာ လူေတြအတြက္ အႏၱရာယ္ တကယ္ရွိေနတယ္ ဆိုတဲ့အေၾကာင္းကို ေျပာတာရွိပါတယ္။ ေနာက္တခ်ိဳ႕ကလည္း ဒီလူေတြကို Genocide ျပဳလုပ္ဖို႔အတြက္ ျမန္မာႏိုင္ငံဘက္က ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိခဲ့တယ္ ဆိုတဲ့ အေထာက္အထားေတြကို ေပၚလြင္ေအာင္ ေျပာပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး ဒီလူေတြကို ခုခံကာကြယ္ေပးရမယ္၊ အကာအကြယ္ ေပးရမယ္၊ အကာအကြယ္ လိုေနတယ္ဆိုတာကို အေလးထားေျပာပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ခိုင္မာတဲ့အေထာက္အထားေတြ တရားရံုးက စီရင္ဖို႔အတြက္ လံုေလာက္တဲ့ အေထာက္အထားေတြPrima facie evidence ေတြရွိတယ္ဆိုၿပီးေတာ့ ေနာက္ဆံုးလူကေတာ့ အဲဒီအတြက္ေၾကာင့္provisional measures ေခၚ ယာယီလုပ္ေဆာင္ရမယ့္ ကိစၥကို အမိန္႔ခ်မွတ္ေပးပါလို႔ သူတို႔ အဲဒီလို ဥပေဒဘက္က ပိုင္းျဖတ္ၿပီးေတာ့ အဆင့္ဆင့္ က႑အလိုက္ ခြဲျခားၿပီးေတာ့ ေဆာင္ရြက္သြားတာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒါကေတာ့ ဒီကေန႔ တရားရံုးမွာ ေတြ႔ရတဲ့ ပထမဦးဆံုး အခင္းအက်င္းပါပဲ။

ေမး။ ။ ဒီကေန႔ တရားခြင္မွာ တရားလို လုပ္တိုင္ၾကားထားတဲ့ ဂန္ဘီယာႏိုင္ငံက အက်ဳိးဆာင္ေရွ႕ေနေတြ ေလွ်ာက္လဲခ်က္ေတြ ေပးတာေတြ႕ရပါတယ္။ သူတို႔က ဘယ္အခ်က္ေတြကို အဓိက ေထာက္ျပသြားတာ ေတ႔ြရပါသလဲရွင္။

ဦးေက်ာ္ဇံသာ။ ။ အဓိကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ကုလသမဂၢ က အစီရင္ခံစာေတြ၊ OIC က အစီရင္ခံစာေတြ ၊ မၾကာခဏ ၾကားေနရၿပီျဖစ္တဲ့ အစီရင္ခံစာက အခ်က္ေတြပါပဲ သူတုိ႔ ေထာက္ျပပါတယ္။ အဲဒီ ရိုဟင္ဂ်ာ စခန္းေတြကိုေရာက္ခဲ့သူေတြ ကလည္း ေရာက္ခဲ့တယ္ ေရာက္တဲ့အခါမွာ ဒုကၡသည္ေတြ နဲ႔ ဘယ္လိုေတြ႔ခဲ့တယ္၊ သူတို႔ ေျပာၾကားခ်က္က ဘယ္လို ၊ ရြာကို ဘယ္လို မီးရိႈ႕တယ္၊ ဘယ္လို မုဒိမ္းက်င့္တယ္၊ ဘယ္လို လူသတ္ျဖတ္တယ္၊ ေဆြမ်ိဳးေတြ ဘယ္လို အသတ္ခံလိုက္ရတယ္ဆိုတာေတြ ဒုကၡသည္ေတြ ဘယ္လို ျပန္ေျပာတဲ့အေၾကာင္း အဲဒါေတြကို ေျပာပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ၿဂိဳဟ္တု က ရိုက္ထားတဲ့ မီးရိႈ႕ေနတဲ့ ျမင္ကြင္းေတြကို သူတို႔ ေတြ႔ရတယ္ဆိုတဲ့အေၾကာင္း အဲဒါေတြကိုပဲ အဓိကအေထာက္အထားအျဖင့္ တင္ျပသြားတာေတြ႔ရပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ စကားမစပ္ ေျပာရရင္ ဂန္ဘီယာႏိုင္ငံရဲ႕ အဖြဲ႔ထဲမွာ ရိုဟင္ဂ်ာအေရး တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ ၃-၄ ေယာက္လည္း ပါ၀င္တာ ေတြ႔ရတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔ ၀င္ေရာက္ေဆြးေႏြးျခင္း၊ တင္ျပျခင္း မရွိပါဘူး။

ေမး။ ။ ခုခံေခ်ပမယ့္ ျမန္မာဘက္က ကိုယ္စားလွယ္အဖြဲ႕ကို ႏိုင္ငံေတာ္ အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ကိုယ္တိုင္ ဦးေဆာင္ၿပီး တက္ေရာက္လာတာလည္း ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒီေန႔ ဂမ္ဘီယာဘက္က ေလွ်ာက္လဲတဲ့အေပၚ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အပါအဝင္ ျမန္မာဘက္က တရား႐ုံးျပင္ပမွာ တုံ႔ျပန္တာမ်ဳိးေရာ ရွိပါသလား၊

ဦးေက်ာ္ဇံသာ။ ။ တစံုတရာ တံု႔ျပန္တာကေတာ့ မေတြ႔ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ သူူတို႔ဟာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အပါအ၀င္ ျမန္မာဘက္က ကိုယ္စားလွယ္အဖြဲ႕ေတြကေတာ့ အာရံုစူးစိုက္ၿပီးေတာ့ နားေထာင္ေနတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ ျပန္ေျပာျခင္း ၊ ေရးၿပီးေတာ့ မွတ္သားတာလည္း တစံုတရာမေတြ႔ရပါဘူးခင္ဗ်။ ဒီလိုပဲ စိတ္၀င္တစား နားနဲ႔ နားေထာင္ေနတယ္ဆိုတာေတာ့ ေတြ႔ရပါတယ္။ လူေတြ စိတ္၀င္စားတာကလည္း ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကိုယ္တိုင္ ဘယ္လို ခုခံေျပာၾကားလာမလဲဆိုတာကို ပိုၿပီးေတာ့ အာရံုစိုက္ေနၾကတယ္လို႔ က်ေနာ္ထင္ပါတယ္။”

ၾကားနာပြဲၿပီးၿပီးခ်င္း သဟိတ္ၿမိဳ႕ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနန္းေတာ္ Peace Palace ေရွ႕မွာ ေရာက္ေနတဲ့ ဦးေက်ာ္ဇံသာကို Skype ကေန မျမသဇင္ေအာင္ က တိုက္႐ိုက္ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္


..............

ICJ တရားရုံး ကြားနာပွဲ Skype က ဆက်သွယ်မေးမြန်းချက်

(Unicode)

ရိုဟင်ဂျာ မူဆလင်တွေအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်နိုင်တဲ့အခြေအနေကို မြန်မာနိုင်ငံဘက်က ဟန့်တားဖို့ ပျက်ကွက်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွတ်စွဲချက်နဲ့ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံရဲ့ လျှောက်ထားချက်ကို ICJ ခေါ် နိုင်ငံတကာ တရားရုံးက ဒီနေ့ စတင်လက်ခံကြားနာပါတယ်။ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံဘက်က ရှေ့နေတွေ လျှောက်လဲချက်ပေးတဲ့ ကြားနာပွဲကို VOA မြန်မာပိုင်းအစီအစဉ်က အယ်ဒီတာ ဦးကျော်ဇံသာ ကိုယ်တိုင် ICJ တရား ရုံးအတွင်းမှာ တက်ရောက် သတင်းယူခဲ့တာပါ။ ကြားနာပွဲပြီးပြီးချင်း သဟိတ်မြို့ ငြိမ်းချမ်းရေးနန်းတော် Peace Palace ရှေ့မှာ ရောက်နေတဲ့ ဦးကျော်ဇံသာကို Skype ကနေ မမြသဇင်အောင် က တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်မေးမြန်းထားပါတယ်။

မေး။ ။ ဟုတ်ကဲ့ ဦးကျော်ဇံသာရှင့်။ တရားခွင် ပထမနေ့မှာ တွေ့ရတဲ့ အခင်းအကျင်းကို အရင်ဆုံး ပြောပြပေးပါ့လား။

ဦးကျော်ဇံသာ။ ။ ဒီနေ့မနက် ၁၀ နာရီမှာ စပြီးတော့ ဖွင့်ပါတယ်။ မြန်မာအဖွဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တွေကတော့ ညာဘက်အခြမ်းမှာထိုင်ပြီး၊ ဘယ်ဘက်မှာတော့ ဂမ်ဘီယာက ပုဂ္ဂိုလ်တွေ ထိုင်ပါတယ်။ တရားသူကြီး ၁၇ ဦးက စင်မြင့်ပေါ်မှာ ရှိနေပါတယ်။ ပထမဦးဆုံးad hoc judge လို့ခေါ်တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံက ခန့်တဲ့ တရားသူကြီးနဲ့ ဂမ်ဘီယာကခန့်တဲ့ တရားသူကြီး နှစ်ဦးကို မိတ်ဆက်ပေးပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ သူတို့နိုင်ငံက ဥပဒေနဲ့ ကိုယ်စားပြုပြီးတော့ ပြောဆိုမယ့် သူတို့နိုင်ငံရဲ့ အခြေအနေကို နားလည်တဲ့ တရားသူကြီး မပါလို့ဆိုပြီးတော့ သူတို့ နှစ်ယောက်ကို ခန့်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။ ပြီးတော့ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံဘက်က မေတ္တာရပ်ခံချက်ကို လျှောက်လဲဖို့ အခွင့်ပေးပါတယ်။ အဲဒီမှာ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံဘက်ကလျှောက်လဲတာက လူ ၇ ယောက်အထိ လျှောက်လဲပါတယ်။ ပထမဦးဆုံး ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံဘက်က ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်ကနေ စပြီးပြောပါတယ်။ သူပြောတာကတော့ သီအိုရီ သဘောတရားပိုင်းကို ပြောပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် Genocide လို့ ခေါ်တဲ့ လူသားမျိုးတုံးအောင်သတ်ဖြတ်တဲ့ကိစ္စ ဟာ dehumanization လူကို လူလိုမဆက်ဆံတဲ့ ကိစ္စ ၊ အဆင့်နှိမ့်ချခြင်းဖြစ်တယ်။ အဲဒီလို လုပ်ခြင်းဖြင့် ပိုပြီးတော့ အဆင့်နိမ့်ကျသွားမယ်ဆိုတဲ့ သဘောပြောပါတယ်။ ကျန်တဲ့ ၆ ယောက်ကတော့ တရားဥပဒေ အချက်အလက်နဲ့ လျှောက်လဲပါတယ်။ အဲလို လျှောက်လဲတဲ့နေရာမှာ လူတွေအတွက် အန္တရာယ် တကယ်ရှိနေတယ် ဆိုတဲ့အကြောင်းကို ပြောတာရှိပါတယ်။ နောက်တချို့ကလည်း ဒီလူတွေကို Genocide ပြုလုပ်ဖို့အတွက် မြန်မာနိုင်ငံဘက်က ရည်ရွယ်ချက်ရှိခဲ့တယ် ဆိုတဲ့ အထောက်အထားတွေကို ပေါ်လွင်အောင် ပြောပါတယ်။ နောက်ပြီး ဒီလူတွေကို ခုခံကာကွယ်ပေးရမယ်၊ အကာအကွယ် ပေးရမယ်၊ အကာအကွယ် လိုနေတယ်ဆိုတာကို အလေးထားပြောပါတယ်။ နောက်ပြီးတော့ ခိုင်မာတဲ့အထောက်အထားတွေ တရားရုံးက စီရင်ဖို့အတွက် လုံလောက်တဲ့ အထောက်အထားတွေPrima facie evidence တွေရှိတယ်ဆိုပြီးတော့ နောက်ဆုံးလူကတော့ အဲဒီအတွက်ကြောင့်provisional measures ခေါ် ယာယီလုပ်ဆောင်ရမယ့် ကိစ္စကို အမိန့်ချမှတ်ပေးပါလို့ သူတို့ အဲဒီလို ဥပဒေဘက်က ပိုင်းဖြတ်ပြီးတော့ အဆင့်ဆင့် ကဏ္ဍအလိုက် ခွဲခြားပြီးတော့ ဆောင်ရွက်သွားတာဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ဒီကနေ့ တရားရုံးမှာ တွေ့ရတဲ့ ပထမဦးဆုံး အခင်းအကျင်းပါပဲ။

မေး။ ။ ဒီကနေ့ တရားခွင်မှာ တရားလို လုပ်တိုင်ကြားထားတဲ့ ဂန်ဘီယာနိုင်ငံက အကျိုးဆာင်ရှေ့နေတွေ လျှောက်လဲချက်တွေ ပေးတာတွေ့ရပါတယ်။ သူတို့က ဘယ်အချက်တွေကို အဓိက ထောက်ပြသွားတာ တေ့ွရပါသလဲရှင်။

ဦးကျော်ဇံသာ။ ။ အဓိကတော့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကုလသမဂ္ဂ က အစီရင်ခံစာတွေ၊ OIC က အစီရင်ခံစာတွေ ၊ မကြာခဏ ကြားနေရပြီဖြစ်တဲ့ အစီရင်ခံစာက အချက်တွေပါပဲ သူတို့ ထောက်ပြပါတယ်။ အဲဒီ ရိုဟင်ဂျာ စခန်းတွေကိုရောက်ခဲ့သူတွေ ကလည်း ရောက်ခဲ့တယ် ရောက်တဲ့အခါမှာ ဒုက္ခသည်တွေ နဲ့ ဘယ်လိုတွေ့ခဲ့တယ်၊ သူတို့ ပြောကြားချက်က ဘယ်လို ၊ ရွာကို ဘယ်လို မီးရှို့တယ်၊ ဘယ်လို မုဒိမ်းကျင့်တယ်၊ ဘယ်လို လူသတ်ဖြတ်တယ်၊ ဆွေမျိုးတွေ ဘယ်လို အသတ်ခံလိုက်ရတယ်ဆိုတာတွေ ဒုက္ခသည်တွေ ဘယ်လို ပြန်ပြောတဲ့အကြောင်း အဲဒါတွေကို ပြောပါတယ်။ ပြီးတော့ ဂြိုဟ်တု က ရိုက်ထားတဲ့ မီးရှို့နေတဲ့ မြင်ကွင်းတွေကို သူတို့ တွေ့ရတယ်ဆိုတဲ့အကြောင်း အဲဒါတွေကိုပဲ အဓိကအထောက်အထားအဖြင့် တင်ပြသွားတာတွေ့ရပါတယ်။ အဲဒီတော့ စကားမစပ် ပြောရရင် ဂန်ဘီယာနိုင်ငံရဲ့ အဖွဲ့ထဲမှာ ရိုဟင်ဂျာအရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ၃-၄ ယောက်လည်း ပါဝင်တာ တွေ့ရတယ်။ ဒါပေမယ့် သူတို့ ဝင်ရောက်ဆွေးနွေးခြင်း၊ တင်ပြခြင်း မရှိပါဘူး။

မေး။ ။ ခုခံချေပမယ့် မြန်မာဘက်က ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ကိုယ်တိုင် ဦးဆောင်ပြီး တက်ရောက်လာတာလည်း တွေ့ရပါတယ်။ ဒီနေ့ ဂမ်ဘီယာဘက်က လျှောက်လဲတဲ့အပေါ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အပါအဝင် မြန်မာဘက်က တရားရုံးပြင်ပမှာ တုံ့ပြန်တာမျိုးရော ရှိပါသလား၊

ဦးကျော်ဇံသာ။ ။ တစုံတရာ တုံ့ပြန်တာကတော့ မတွေ့ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် သူူတို့ဟာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အပါအဝင် မြန်မာဘက်က ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တွေကတော့ အာရုံစူးစိုက်ပြီးတော့ နားထောင်နေတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ပြန်ပြောခြင်း ၊ ရေးပြီးတော့ မှတ်သားတာလည်း တစုံတရာမတွေ့ရပါဘူးခင်ဗျ။ ဒီလိုပဲ စိတ်ဝင်တစား နားနဲ့ နားထောင်နေတယ်ဆိုတာတော့ တွေ့ရပါတယ်။ လူတွေ စိတ်ဝင်စားတာကလည်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကိုယ်တိုင် ဘယ်လို ခုခံပြောကြားလာမလဲဆိုတာကို ပိုပြီးတော့ အာရုံစိုက်နေကြတယ်လို့ ကျနော်ထင်ပါတယ်။”

ကြားနာပွဲပြီးပြီးချင်း သဟိတ်မြို့ ငြိမ်းချမ်းရေးနန်းတော် Peace Palace ရှေ့မှာ ရောက်နေတဲ့ ဦးကျော်ဇံသာကို Skype ကနေ မမြသဇင်အောင် က တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်မေးမြန်းထားပါတယ်။

XS
SM
MD
LG