သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ေနာက္ဆုံးရသတင္း

 ကိုဂ်င္မီနဲ႔ ကိုၿဖိဳးေဇယ်ာေသာ္ ေသဒဏ္စီရင္မယ့္အေပၚ စိုးရိမ္မႈေတြထြက္ေပၚ 


This combination photo created on June 3, 2022 shows undated handout photographs released by Myanmar's Military Information Team of democracy activist Kyaw Min Yu, (L) and former lawmaker Maung Kyaw, who also goes by the name Phyo Zeya Thaw.

၈၈ မ်ိဳးဆက္ေခါင္းေဆာင္ ကုိဂ်င္မီနဲ႔ လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ေဟာင္း ကုိၿဖိဳးေဇယ်ာေသာ္ တို႔ကုိ ေသဒဏ္ခ်မွတ္ထားရာကေန ေသဒဏ္ကုိ အေကာင္အထည္ေဖၚမယ္လုိ႔ စစ္ေကာင္စီက ေျပာဆုိလုိက္ပါတယ္။

ကိုဂ်င္မီနဲ႔ ကိုၿဖိဳးေဇယ်ာေသာ္ ေသဒဏ္စီရင္မယ့္အေပၚ စိုးရိမ္မႈေတြထြက္ေပၚ

{{Zawgyi/Unicode}}
၈၈ မ်ိဳးဆက္ေခါင္းေဆာင္ ကုိဂ်င္မီနဲ႔ လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ေဟာင္း ကုိၿဖိဳးေဇယ်ာေသာ္ တို႔ကုိ ေသဒဏ္ခ်မွတ္ထားရာကေန ေသဒဏ္ကုိ အေကာင္အထည္ေဖၚမယ္လုိ႔ စစ္ေကာင္စီက ေျပာဆုိလုိက္ပါတယ္။ ဒီလုိလုပ္ေဆာင္မယ္ဆုိရင္ လူ႔အခြင့္အေရး ေၾကညာစာတမ္းပါ အေျခခံ အခြင့္အေရးေတြကုိ ခ်ိဳးေဖါက္ရာေရာက္သလုိ၊ လက္ရွိျမန္မာ ႏုိင္ငံရဲ႔တရားစီရင္ေရးဟာလည္ းမွ်တမႈမရွိတဲ့အတြက္ ဒါဟာမတရားတဲ့လုပ္ရပ္ျဖစ္တယ္လုိ႔ ကုလသမဂၢအပါအ၀င္၊ ႏုိင္ငံတကာလူ႔အခြင့္အေရး လႈပ္ရွားသူေတြက ေျပာဆုိလုိက္ပါတယ္။

၈၈ မ်ိဳးဆက္ေခါင္းေဆာင္ ကုိဂ်င္မီ နဲ႔ NLD လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ေဟာင္း ကုိၿဖိဳးေဇယ်ာေသာ္ တုိ႔ကုိ ၂၀၂၂ ခုႏွစ္ ဇႏၷ၀ါရီ ၂၁ ရက္ေန႔က စစ္ခုံရုံးကေန ေသဒဏ္အမိန္႔ခ်မွတ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒိေသဒဏ္အမိန္႔ကုိ တရားရုံးအဆင့္ဆင့္အပါအ၀င္၊ စစ္ေကာင္စီ ကပါ အတည္ျပဳၿပီး၊ ေနာက္ဆုံးအဆင့္အထိ လုပ္ေဆာင္ၿပီး ျဖစ္ေၾကာင္းနဲ႔ ေသဒဏ္ခ်မွတ္ ခံရသူေတြအတြက္လုပ္ေဆာင္ရမယ္႔ အက်ဥ္းေထာင္ လုပ္ထုံးလုပ္နည္းေတြအတုိင္း ဆက္လက္ေဆာင္ရြက္သြားမယ္လုိ႔ အာဏာသိမ္း စစ္ေကာင္စီ ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေဇာ္မင္းထြန္း က ေသာၾကာေန႔ ကေျပာဆုိခဲ့ပါတယ္။

အခုလုိ ေသဒဏ္ခ်မွတ္ထားတာကုိ စီရင္ဖုိ႔အတြက္ ဆက္လက္ေဆာင္ရြက္မယ္ဆုိတဲ့ စစ္ေကာင္စီရဲ႔ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ေၾကာင့္ အလြန္စိတ္ေသာကေရာက္ရေၾကာင္းနဲ႔ ဒါဟာ လူ႔အခြင့္အေရးေၾကညာစာတမ္းပါ အေျခခံ လူ႔အခြင့္အေရးကုိ ခ်ိဳးေဖါက္တာျဖစ္တယ္လုိ႔ ကုလသမဂၢအတြင္းေရးမႈးခ်ဳပ္ရဲ႔ ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္ Stephane Dujarric ကေျပာဆုိပါ တယ္။

“ ဒီဆုံးျဖတ္ခ်က္ဟာ လူ႔အခြင့္အေရး ေၾကညာစာတမ္းပါအပုဒ္ ၃ က လူတဦးျခင္းစီရဲ႔ အသက္ရွင္ပုိင္ခြင့္၊ လြတ္လပ္ခြင့္နဲ႔ လုံၿခဳံစြာေနထုိင္ခြင့္ဆုိတဲ့ အေျခခံလူ႔အခြင့္အေရးကုိ ခ်ိဳးေဖါက္တာဘဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ျပည္သူေတြရဲ႔ လြတ္လပ္စြာေတြးေခၚခြင့္၊ ေဖၚျပခြင့္ကုိေလးစားဖုိ႔နဲ႔ ဖမ္းဆီးထားတဲ့ ႏုိင္ငံေရး အက်ဥ္းသားအားလုံး ကုိခ်က္ျခင္းလႊတ္ေပးဖုိ႔ ကုလသမဂၢအတြင္းေရးမႈးခ်ဳပ္ ကလည္း ထပ္မံေတာင္းဆုိလုိက္ပါတယ္။”

လူ႔ခြင့္အေရးေၾကညာစာတမ္းအရ လူတုိင္းဟာ ဥပေဒေရွ႕ေမွာက္မွာ သာတူညီမွ် အခြင့္ေရး ရွိရမွာျဖစ္ၿပီး၊ အျပစ္မရွိေၾကာင္း ခုခံပုိင္ခြင့္ရွိသလုိ၊ လြတ္လပ္ၿပီး ဘက္လုိက္မႈကင္းတဲ့တ ရားရုံးမွာ အမ်ားျပည္သူၾကားနာခြင့္ရွိၿပီး၊ မွ်တတဲ့ တရားစီရင္ခြင့္ရရွိရမွာျဖစ္တယ္လုိ႔လည္း ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမႈးခ်ဳပ္ရဲ႔ ေျပာခြင့္ရ ပုဂၢိဳလ္က ဆက္လက္ေျပာဆုိပါတယ္။

ေသဒဏ္ခ်မွတ္ျခင္းဟာ လူတဦးတေယာက္ရဲ႔ အသက္ရွင္ခြင့္ကုိ ေလးစားအသိအမွတ္ ျပဳရာမေရာက္ေၾကာင္းနဲ႔ ဖ်က္သိမ္းဖုိလုိအပ္သလုိ၊ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရးေတြကုိ ျမွင့္တင္ဖုိ႔လုိတယ္လုိ႔လည္း အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္က ေျပာဆုိေၾကာင္ းေျပာခြင့္ရသူ Stephane Dujarric ေျပာဆုိခဲ့ပါတယ္။

လူ႔အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္အဖဲြ႔ႀကီးျဖစ္တဲ့ Human Rights Watch HRW ကေတာ့ စစ္ေကာင္စီကေသဒဏ္ကုိ အေကာင္အထည္ေဖၚခဲ့ရင္ ျမန္မာျပည္သူေတြ အႀကီးအက်ယ္ စိတ္ဆုိးေဒါသထြက္ၾကလိမ့္မယ္လုိ႔ HRW ရဲ႔အာရွေဒသဆုိင္ရာ ဒုတိယညြန္ ၾကားေရးမႈး Phil Robertson ေျပာဆုိပါတယ္။

“ဒီလုိထင္ရွားၿပီး အေရးပါတဲ့ ဒီမုိကေရစီ လႈပ္ရွားသူႏွစ္ဦးကုိ ေသဒဏ္စီရင္ခဲ့ရင္၊ ျမန္မာျပည္သူေတြ အႀကီးအက်ယ္ စိတ္ဆုိးေဒါသထြက္ၾကမွာပါ။ တကမၻာလုံးကလည္း ျမန္မာ အာဏာသိမ္း စစ္ေကာင္စီကုိ အႀကီးအက်ယ္ ေ၀ဖန္ရႈံခ်ၾကမွာပါ။ ျမန္မာျပည္အေၾကာင္း ကမၻာ႔သတင္းမီဒီယာေတြမွာ မ်က္ႏွာဖုံးသတင္း ျပန္ျဖစ္သြားမွာပါ။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ ႏုိင္ငံေရး လႈပ္ရွားသူကုိ ေသဒါဏ္စီရင္တယ္ဆုိတာ အလြန္ဆုိးရြားၿပီး လက္ခံႏုိင္စရာမရွိတဲ့ အတြက္ျဖစ္ပါတယ္။”

ဒီအေျခအေနဟာ ျမန္မာစစ္တပ္အေနနဲ႔ ၾကံရာမရျဖစ္ေနတာကုိ ေဖၚျပေနၿပီး သူတုိ့ကုိ ဆန္႔က်င္တုိက္ခုိက္ေနတာေတြရပ္ဖုိ႔၊ ျပည္သူေတြကုိ ဖိအားေပးေနတာျဖစ္တယ္လုိ႔လည္း ေျပာဆုိခဲ့ပါတယ္။

လက္ရွိအာဏာသိမ္ းစစ္ေကာင္စီရဲ႔ တရားမွ်တမႈမရွိတဲ႔ စစ္ခုံရုံးကေန ေသဒဏ္ခ်မွတ္တာျဖစ္တဲ့အတြက္ တရားမွ်တမႈ မရွိဘူးလုိ႔ လူ႔အခြင့္အေရး ေရွ႕ေန ဦးမင္းလြင္ဦး က သုံးသပ္ေျပာဆုိပါတယ္။

"တရားမွ်တမႈမရွိဘူးလုိ႔ ပထမဦးဆုံးက်ေနာ္ေျပာခ်င္ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိလုိ႔ရွိရင္ စစ္ခုံရုံးမွာ စစ္ေဆးၾကားနာတဲ့အခ်ိန္တုန္းက ဥပေဒနဲ႔အညီခုခံေခ်ပခြင့္ဆုံးရႈံးခဲ့တာျဖစ္ တယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့တခါ၊ က်ေနာ္တုိ႔ ၊ ေသဒါဏ္ခ်မွတ္ခံရၿပီးေနာက္ တရားရုံးအဆင့္ ဆင့္ကုိအယူခံတက္တဲ့အခါမွာလည္း ေရွ႔ေနနဲ႔တုိင္ပင္ၿပီးေတာ့ စီမံေဆာင္ရြက္ခြင့္ေတြ မရဘဲနဲ႔ ဆုံးရႈံးရတဲ့အေျခအေနမ်ိဳးျဖစ္တယ္။ ေနာက္ဆုံးတရားရုံးခ်ဳပ္အထိ အယူခံတက္ တဲ့ကိစၥမွာေတာင္မွ ေရွ႔ေနနဲ႔တုိင္ပင္ၿပီးေတာ့ အယူခံတက္ခြင့္မရခဲ့တာျဖစ္တဲ့အတြက္ အခုလုိမ်ိဳးေသဒါဏ္ခ်မွတ္ျခင္းဟာ တရားမွ်တမႈမရွိဘူးလုိ႔ေျပာလုိ႔ရပါတယ္ခင္ဗ်"

ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ႏုိင္ငံေရးအရ ေသဒဏ္ေပးတာကုိ ေနာက္ဆုံးေတြ႕ရတာကေတာ့ ၁၉၇၆ ခုႏွစ္တုန္းက ေက်ာင္းသား ေခါင္း ေဆာင္ ဆလုိင္းတင္ေမာင္ဦးနဲ႔ ၁၉၇၇ ခုႏွစ္မွာ ဗုိလ္ႀကီးအုန္းေက်ာ္ျမင့္တုိ႔က ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ႏုိင္ငံေရးအရ ေသဒဏ္အျပစ္ေပးခံရသူေတြဟာ ႏွစ္ရွည္ေထာင္ဒဏ္ေတြေသာ က်ခံရေလ့ ရွိပါတယ္။

လူ႔အခြင့္အေရးေရွ႕ေနတဦးျဖစ္တဲ့ ဦးမင္လြင္ဦးကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေသဒဏ္အျပစ္ေပးတဲ့ တရားေရးလုပ္ငန္းေတြဟာ အခုလို ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ လုပ္ေလ့မရွိဘူးလို႔ ေျပာပါတယ္။

" က်ေနာ္တို႔သာမန္အားျဖင့္ဆုိလုိ႔ရွိရင္ ေသဒဏ္အတည္ျပဳဖုိ႔အတြက္ကုိ တရားရုံးအဆင့္ ဆင့္အယူခံတက္ေနတဲ့ကာလက အနည္းဆုံးသုံးေလးငါးႏွစ္ၾကာပါတယ္။ တရားရုံးအ ဆင့္ဆင့္အယူခံၿပီးသြားၿပီး၊ ေနာက္တခါႏုိင္ငံေတာ္အႀကီးအကဲေတြဆီကုိ အသနားခံစာ တင္တဲ့အဆင့္ဆုိလုိ႔ရွိရင္လည္း အနည္းဆုံးေလးငါးႏွစ္ေလာက္ၾကာတယ္။ အခုလို အလ်င္အျမန္ျဖစ္သြားတယ္ ဆုိတာမ်ိဳးကေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ ရာဇ၀င္မွာလည္း တခါမွမ ၾကားဖူးတဲ့အေျခအေနမ်ိဳးျဖစ္တယ္လုိ႔ဘဲကေနာ္ေတာ့ေျပာခ်င္တယ္။ ျမန္တယ္ေႏွး တယ္ဆုိတာက ဒီစစ္ေကာင္စီရဲ႔လက္ထဲမွာဘဲရွိတဲ့ အေျခအေနမ်္ိဳးျဖစ္တဲ့အတြက္ အလြန္တရာစုိးရိမ္စရာအေျခအေနမ်ိဳးျဖစ္တယ္လုိ႔ဘဲ က်ေနာ္ေတာ့ျမင္ပါတယ္"။

ႏိုင္ငံတကာလြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာအဖြဲ႕(Amnesty International)ကထုတ္ျပန္ထားတဲ့ ၂၀၂၁ ခုႏွစ္ ကမာၻတဝန္းေသဒဏ္ေပးမႈကို ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္တဲ့အစီရင္ခံစာမွာေတာ့ လက္ရွိမွာ ျမန္မာျပည္တြင္းမွာ စစ္ခုံ႐ုံးေတြကေန ေသဒဏ္ခ်မွတ္ခံထားရသူ ၉၀ နီးပါးအထိရွိေနတာေၾကာင့္ ဒါဟာ အရင္ႏွစ္ေတြကထက္ ၈ ဆနီးပါးျမင့္တက္လာၿပီး စစ္အာဏာသိမ္းမႈေအာက္က ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း ေသဒဏ္အျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ႏႈန္းဟာ စိုးရိမ္ဖြယ္ျမင့္တက္လာေနတယ္လို႔ ေထာက္ျပထားပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

................................................

ကိုဂျင်မီနဲ့ ကိုဖြိုးဇေယျာသော် သေဒဏ်စီရင်မယ့်အပေါ် စိုးရိမ်မှုတွေထွက်ပေါ်

{{Zawgyi/Unicode}}
၈၈ မျိုးဆက်ခေါင်းဆောင် ကိုဂျင်မီနဲ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ဟောင်း ကိုဖြိုးဇေယျာသော် တို့ကို သေဒဏ်ချမှတ်ထားရာကနေ သေဒဏ်ကို အကောင်အထည်ဖေါ်မယ်လို့ စစ်ကောင်စီက ပြောဆိုလိုက်ပါတယ်။ ဒီလိုလုပ်ဆောင်မယ်ဆိုရင် လူ့အခွင့်အရေး ကြေညာစာတမ်းပါ အခြေခံ အခွင့်အရေးတွေကို ချိုးဖေါက်ရာရောက်သလို၊ လက်ရှိမြန်မာ နိုင်ငံရဲ့တရားစီရင်ရေးဟာလည် းမျှတမှုမရှိတဲ့အတွက် ဒါဟာမတရားတဲ့လုပ်ရပ်ဖြစ်တယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂအပါအဝင်၊ နိုင်ငံတကာလူ့အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူတွေက ပြောဆိုလိုက်ပါတယ်။

၈၈ မျိုးဆက်ခေါင်းဆောင် ကိုဂျင်မီ နဲ့ NLD လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ဟောင်း ကိုဖြိုးဇေယျာသော် တို့ကို ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီ ၂၁ ရက်နေ့က စစ်ခုံရုံးကနေ သေဒဏ်အမိန့်ချမှတ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒိသေဒဏ်အမိန့်ကို တရားရုံးအဆင့်ဆင့်အပါအဝင်၊ စစ်ကောင်စီ ကပါ အတည်ပြုပြီး၊ နောက်ဆုံးအဆင့်အထိ လုပ်ဆောင်ပြီး ဖြစ်ကြောင်းနဲ့ သေဒဏ်ချမှတ် ခံရသူတွေအတွက်လုပ်ဆောင်ရမယ့် အကျဉ်းထောင် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေအတိုင်း ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သွားမယ်လို့ အာဏာသိမ်း စစ်ကောင်စီ ပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ် ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်း က သောကြာနေ့ ကပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။

အခုလို သေဒဏ်ချမှတ်ထားတာကို စီရင်ဖို့အတွက် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်မယ်ဆိုတဲ့ စစ်ကောင်စီရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် အလွန်စိတ်သောကရောက်ရကြောင်းနဲ့ ဒါဟာ လူ့အခွင့်အရေးကြေညာစာတမ်းပါ အခြေခံ လူ့အခွင့်အရေးကို ချိုးဖေါက်တာဖြစ်တယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂအတွင်းရေးမှုးချုပ်ရဲ့ ပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ် Stephane Dujarric ကပြောဆိုပါ တယ်။

“ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ လူ့အခွင့်အရေး ကြေညာစာတမ်းပါအပုဒ် ၃ က လူတဦးခြင်းစီရဲ့ အသက်ရှင်ပိုင်ခွင့်၊ လွတ်လပ်ခွင့်နဲ့ လုံခြုံစွာနေထိုင်ခွင့်ဆိုတဲ့ အခြေခံလူ့အခွင့်အရေးကို ချိုးဖေါက်တာဘဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ပြည်သူတွေရဲ့ လွတ်လပ်စွာတွေးခေါ်ခွင့်၊ ဖေါ်ပြခွင့်ကိုလေးစားဖို့နဲ့ ဖမ်းဆီးထားတဲ့ နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားအားလုံး ကိုချက်ခြင်းလွှတ်ပေးဖို့ ကုလသမဂ္ဂအတွင်းရေးမှုးချုပ် ကလည်း ထပ်မံတောင်းဆိုလိုက်ပါတယ်။”

လူ့ခွင့်အရေးကြေညာစာတမ်းအရ လူတိုင်းဟာ ဥပဒေရှေ့မှောက်မှာ သာတူညီမျှ အခွင့်ရေး ရှိရမှာဖြစ်ပြီး၊ အပြစ်မရှိကြောင်း ခုခံပိုင်ခွင့်ရှိသလို၊ လွတ်လပ်ပြီး ဘက်လိုက်မှုကင်းတဲ့တ ရားရုံးမှာ အများပြည်သူကြားနာခွင့်ရှိပြီး၊ မျှတတဲ့ တရားစီရင်ခွင့်ရရှိရမှာဖြစ်တယ်လို့လည်း ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှုးချုပ်ရဲ့ ပြောခွင့်ရ ပုဂ္ဂိုလ်က ဆက်လက်ပြောဆိုပါတယ်။

သေဒဏ်ချမှတ်ခြင်းဟာ လူတဦးတယောက်ရဲ့ အသက်ရှင်ခွင့်ကို လေးစားအသိအမှတ် ပြုရာမရောက်ကြောင်းနဲ့ ဖျက်သိမ်းဖိုလိုအပ်သလို၊ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ လူ့အခွင့်အရေးတွေကို မြှင့်တင်ဖို့လိုတယ်လို့လည်း အတွင်းရေးမှူးချုပ်က ပြောဆိုကြောင် းပြောခွင့်ရသူ Stephane Dujarric ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။

လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်အဖွဲ့ကြီးဖြစ်တဲ့ Human Rights Watch HRW ကတော့ စစ်ကောင်စီကသေဒဏ်ကို အကောင်အထည်ဖေါ်ခဲ့ရင် မြန်မာပြည်သူတွေ အကြီးအကျယ် စိတ်ဆိုးဒေါသထွက်ကြလိမ့်မယ်လို့ HRW ရဲ့အာရှဒေသဆိုင်ရာ ဒုတိယညွန် ကြားရေးမှုး Phil Robertson ပြောဆိုပါတယ်။

“ဒီလိုထင်ရှားပြီး အရေးပါတဲ့ ဒီမိုကရေစီ လှုပ်ရှားသူနှစ်ဦးကို သေဒဏ်စီရင်ခဲ့ရင်၊ မြန်မာပြည်သူတွေ အကြီးအကျယ် စိတ်ဆိုးဒေါသထွက်ကြမှာပါ။ တကမ္ဘာလုံးကလည်း မြန်မာ အာဏာသိမ်း စစ်ကောင်စီကို အကြီးအကျယ် ဝေဖန်ရှုံချကြမှာပါ။ မြန်မာပြည်အကြောင်း ကမ္ဘာ့သတင်းမီဒီယာတွေမှာ မျက်နှာဖုံးသတင်း ပြန်ဖြစ်သွားမှာပါ။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားသူကို သေဒါဏ်စီရင်တယ်ဆိုတာ အလွန်ဆိုးရွားပြီး လက်ခံနိုင်စရာမရှိတဲ့ အတွက်ဖြစ်ပါတယ်။”

ဒီအခြေအနေဟာ မြန်မာစစ်တပ်အနေနဲ့ ကြံရာမရဖြစ်နေတာကို ဖေါ်ပြနေပြီး သူတို့ကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်နေတာတွေရပ်ဖို့၊ ပြည်သူတွေကို ဖိအားပေးနေတာဖြစ်တယ်လို့လည်း ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။

လက်ရှိအာဏာသိမ် းစစ်ကောင်စီရဲ့ တရားမျှတမှုမရှိတဲ့ စစ်ခုံရုံးကနေ သေဒဏ်ချမှတ်တာဖြစ်တဲ့အတွက် တရားမျှတမှု မရှိဘူးလို့ လူ့အခွင့်အရေး ရှေ့နေ ဦးမင်းလွင်ဦး က သုံးသပ်ပြောဆိုပါတယ်။

"တရားမျှတမှုမရှိဘူးလို့ ပထမဦးဆုံးကျနော်ပြောချင်ပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုလို့ရှိရင် စစ်ခုံရုံးမှာ စစ်ဆေးကြားနာတဲ့အချိန်တုန်းက ဥပဒေနဲ့အညီခုခံချေပခွင့်ဆုံးရှုံးခဲ့တာဖြစ် တယ်။ နောက်ပြီးတော့တခါ၊ ကျနော်တို့ ၊ သေဒါဏ်ချမှတ်ခံရပြီးနောက် တရားရုံးအဆင့် ဆင့်ကိုအယူခံတက်တဲ့အခါမှာလည်း ရှေ့နေနဲ့တိုင်ပင်ပြီးတော့ စီမံဆောင်ရွက်ခွင့်တွေ မရဘဲနဲ့ ဆုံးရှုံးရတဲ့အခြေအနေမျိုးဖြစ်တယ်။ နောက်ဆုံးတရားရုံးချုပ်အထိ အယူခံတက် တဲ့ကိစ္စမှာတောင်မှ ရှေ့နေနဲ့တိုင်ပင်ပြီးတော့ အယူခံတက်ခွင့်မရခဲ့တာဖြစ်တဲ့အတွက် အခုလိုမျိုးသေဒါဏ်ချမှတ်ခြင်းဟာ တရားမျှတမှုမရှိဘူးလို့ပြောလို့ရပါတယ်ခင်ဗျ"

မြန်မာနိုင်ငံမှာ နိုင်ငံရေးအရ သေဒဏ်ပေးတာကို နောက်ဆုံးတွေ့ရတာကတော့ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တုန်းက ကျောင်းသား ခေါင်း ဆောင် ဆလိုင်းတင်မောင်ဦးနဲ့ ၁၉၇၇ ခုနှစ်မှာ ဗိုလ်ကြီးအုန်းကျော်မြင့်တို့က ဖြစ်ပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာတော့ နိုင်ငံရေးအရ သေဒဏ်အပြစ်ပေးခံရသူတွေဟာ နှစ်ရှည်ထောင်ဒဏ်တွေသော ကျခံရလေ့ ရှိပါတယ်။

လူ့အခွင့်အရေးရှေ့နေတဦးဖြစ်တဲ့ ဦးမင်လွင်ဦးကတော့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ သေဒဏ်အပြစ်ပေးတဲ့ တရားရေးလုပ်ငန်းတွေဟာ အခုလို မြန်မြန်ဆန်ဆန် လုပ်လေ့မရှိဘူးလို့ ပြောပါတယ်။

" ကျနော်တို့သာမန်အားဖြင့်ဆိုလို့ရှိရင် သေဒဏ်အတည်ပြုဖို့အတွက်ကို တရားရုံးအဆင့် ဆင့်အယူခံတက်နေတဲ့ကာလက အနည်းဆုံးသုံးလေးငါးနှစ်ကြာပါတယ်။ တရားရုံးအ ဆင့်ဆင့်အယူခံပြီးသွားပြီး၊ နောက်တခါနိုင်ငံတော်အကြီးအကဲတွေဆီကို အသနားခံစာ တင်တဲ့အဆင့်ဆိုလို့ရှိရင်လည်း အနည်းဆုံးလေးငါးနှစ်လောက်ကြာတယ်။ အခုလို အလျင်အမြန်ဖြစ်သွားတယ် ဆိုတာမျိုးကတော့ ကျနော်တို့ ရာဇဝင်မှာလည်း တခါမှမ ကြားဖူးတဲ့အခြေအနေမျိုးဖြစ်တယ်လို့ဘဲကနော်တော့ပြောချင်တယ်။ မြန်တယ်နှေး တယ်ဆိုတာက ဒီစစ်ကောင်စီရဲ့လက်ထဲမှာဘဲရှိတဲ့ အခြေအနေမျိုးဖြစ်တဲ့အတွက် အလွန်တရာစိုးရိမ်စရာအခြေအနေမျိုးဖြစ်တယ်လို့ဘဲ ကျနော်တော့မြင်ပါတယ်"။

နိုင်ငံတကာလွတ်ငြိမ်းချမ်းသာအဖွဲ့(Amnesty International)ကထုတ်ပြန်ထားတဲ့ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ကမ္ဘာတဝန်းသေဒဏ်ပေးမှုကို လေ့လာစောင့်ကြည့်တဲ့အစီရင်ခံစာမှာတော့ လက်ရှိမှာ မြန်မာပြည်တွင်းမှာ စစ်ခုံရုံးတွေကနေ သေဒဏ်ချမှတ်ခံထားရသူ ၉၀ နီးပါးအထိရှိနေတာကြောင့် ဒါဟာ အရင်နှစ်တွေကထက် ၈ ဆနီးပါးမြင့်တက်လာပြီး စစ်အာဏာသိမ်းမှုအောက်က မြန်မာနိုင်ငံတွင်း သေဒဏ်အပြစ်ဒဏ်ချမှတ်နှုန်းဟာ စိုးရိမ်ဖွယ်မြင့်တက်လာနေတယ်လို့ ထောက်ပြထားပါတယ်။

XS
SM
MD
LG