သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

မဲေပးခြင့္ပထမဆုံးရၾကမယ့္ လူငယ္ေတြ သူတုိ႔အခြင့္အေရးကုိ အသုံးခ်ႏုိင္ၾကပါ့မလား


၂၀၁၈ ႏို၀င္ဘာ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲ တုန္းက မဲထည့္ေနတဲ့ မဲဆႏၵရွင္တဦး

(Zawgyi/Unicode)

ႏိုဝင္ဘာလထဲ က်င္းပမယ့္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ ပထမဆုံးအႀကိမ္ မဲေပးခြင့္ရမယ့္သူေတြ အပါအဝင္ သန္းနဲ႔ခ်ီတဲ့ လူငယ္ေတြလည္း မဲေပးခြင့္ရမွာ ျဖစ္ေပမဲ့ အခြင့္အေရးကို အသုံးမခ်ႏိုင္မွာ စိုးရိမ္ေနတဲ့အေၾကာင္း မေမခ ေျပာျပေပးမွာပါ။

ျပည္ေထာင္စုေ႐ြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္ရဲ႕ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ လာမယ့္ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ မဲေပးခြင့္ရွိသူ ၃၇ သန္းေက်ာ္အနက္ ၅ သန္းေက်ာ္ဟာ အသက္ ၁၈ ႏွစ္ကေန ၂၂ ႏွစ္အထိရွိၾကတဲ့ လူငယ္ မဲဆႏၵရွင္ေတြျဖစ္ၿပီး၊ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲေနာက္ပိုင္း ပထမဆုံးအႀကိမ္ မဲေပးခြင့္ရမယ့္သူေတြလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ ဘယ္လိုကိုယ္စားလွယ္မ်ိဳးကို ေ႐ြးခ်ယ္ရမယ္ ဆိုတာကေတာ့ သူ႔အတြက္ စိန္ေခၚမႈ တခုလို႔လည္း ပထမဆုံးအႀကိမ္ မဲေပးခြင့္ရမယ့္ ခ်င္းျပည္နယ္၊ ပလက္ဝၿမိဳ႕က ေမာင္ဝင္းသိန္းက ေျပာပါတယ္။

“က်ေနာ့္ခံစားခ်က္ကေတာ့ ဘယ္လိုမွလည္း မရွိပါဘူး။ အမ်ားျပည္သူကိုအတြက္ စဥ္းစားေပးႏိုင္တဲ့ပါတီ၊ လူမႈေရးအေသးအဖြဲကိုေတာင္ဂ႐ုစိုက္ေပးတဲ့ ပါတီေပါ့။ က်ေနာ္က တေယာက္ထဲမဲေပးမွာဗ်။”

ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ လူထုအတြက္ အက်ိဳးျပဳမယ့္ ကိုယ္စားလွယ္ေတြကို ေလ့လာၿပီးမွ ေ႐ြးခ်ယ္ဖို႔ ရည္႐ြယ္ထားတဲ့ လူငယ္ေတြထဲမွာေတာ့ LGBT အေရး လႈပ္ရွားေနသူ တဦးျဖစ္တဲ့ ခ်စ္မ်ိဳးေထြး လည္းပါဝင္ပါတယ္။

“ေတြေဝေနတယ္ ဘယ္သူ႔ကိုေပးရမလဲေပါ့။ ငါေပးတာမွားမလားေပါ့ ပထမဆုံးဆိုေတာ့ေလ။ ဘယ္ႏွစ္ေယာက္ေပးရမယ္မသိဘူး စိတ္ထဲမွာ ထင္တာကေတာ့ တေယာက္ထဲေပးရမယ္လို႔ေတာ့ ထင္တာဘဲ။ အဓိကကေတာ့ တကယ္ေျပာၿပီး တကယ္လုပ္တဲ့ကိုယ္စားလွယ္မ်ိဳးနဲ႔ တကယ္ၾကည့္တဲ့သူမ်ိဳး ကိုယ္ေတြ LGBT အေရးေတြကို တကယ္နားလည္ လက္ခံေပးတဲ့ သူမ်ိဳးေပါ့ ေနာက္ပူးေပါင္းလာမယ့္ သူမ်ိဳးေပါ့။”

ဒါေပမဲ့လည္း COVID-19 ကပ္ေရာဂါေၾကာင့္ ကန႔္သတ္ခ်က္ေတြနဲ႔အတူ တိုင္းရင္းသား ေဒသေတြမွာ စစ္ေရးတင္းမာမႈေတြေၾကာင့္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ လုပ္ငန္းစဥ္မွာ ႐ိုက္ခတ္မွာကို စိုးရိမ္မႈေတြလည္း ရွိေနပါတယ္။ သိန္းနဲ႔ခ်ီတဲ့ စစ္ေရွာင္ဒုကၡသည္ေတြဟာလည္း ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ မဲေပးခြင့္ရ-မရ မေရမရာ ျဖစ္ေနတာပါ။ ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးမွာ ပထမဆုံးအႀကိမ္ မဲေပးခြင့္ရေတာ့မွာ ျဖစ္ေပမဲ့ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ရလဒ္အေပၚ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ သိပ္မထားဘူးလို႔ ဆိုလာသူကေတာ့ အသက္ ၂၁ ႏွစ္အ႐ြယ္ ကခ်င္တိုင္းရင္းသား လာႏူဟာပါ။

“ က်ေနာ္က ကခ်င္ ျမစ္ႀကီးနားမွာရွိတဲ့ မန္ခိန္းစစ္ေရွာင္စခန္းကပါ။ က်ေနာ္ကေတာ့ လြန္ခဲ့တဲ့ ၂၀၁၇ ထိက စစ္ေရွာင္စခန္းမွာေနခဲ့တာေပါ့။ အဓိကေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ကခ်င္ျပည္နယ္ေပါ့ ကခ်င္ျပည္နယ္အတြက္ေတာ့ ေပးမွာေပါ့။ ဒါေပမယ့္ အခုအခ်ိန္အထိေတာ့ ဘယ္လိုေပးမယ္ဆိုတာ စဥ္းစားထားတာမရွိပါဘူး။ အရင္က က်ေနာ္မဲသာမထည့္ခဲ့တာ၊ မဲဆြယ္တာ လိုက္နားေထာင္ ခဲ့တယ္။ျဖစ္လာတာ ေတြၾကည့္ၿပီးေတာ့ ဘယ္လိုေျပာမလဲ ယုံၾကည္မႈသိပ္မရွိဘူးေပါ့ဗ်ာ။”

ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာေရးအဖြဲ႕ ပဥမ မ႑ိဳင္ အဖြဲ႕ အမႈေဆာင္ ဒါ႐ိုက္တာ တဦးလည္းျဖစ္၊ ေရွ႕ေနတဦးလည္းျဖစ္တဲ့ ဦးေနဝင္းႏိုင္ ကေတာ့ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ လုပ္ငန္းစဥ္အေပၚ လူငယ္ေတြ စိတ္ဝင္စားမႈ အားနည္းရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြ ရွိေနတယ္လို႔ အခုလိုသုံးသပ္ပါတယ္။

“ ဒီေ႐ြးေကာက္ပြဲနဲ႔ ပတ္သတ္လို႔စိတ္ဝင္စားသူေတြရွိတယ္။ ေ႐ြးေကာက္ပြဲဆိုတာ စိတ္မဝင္စားဘူး ဘဝရပ္တည္ေရး ႀကိဳးပမ္းေနသူေတြေပါ့။ သူတို႔ေတြက ေ႐ြးေကာက္ပြဲကို မသိသလို အာ႐ုံမစိုက္ႏိုင္ဘူး။ ဘယ္ဟာကပိုမ်ားလဲဆို စိတ္မဝင္စားတဲ့အပိုင္းကပိုမ်ားမယ္။ ဒီပမာဏက ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံကို ေျပာင္းလဲလို႔ရတယ္။ ဒါေပမယ့္ ခုက ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြဘက္က first time voter ေတြကို အေလးအနက္ထားၿပီးေတာ့ စည္းရံုးတာေတြ သိပ္မေတြ႔ရဘူး။ အဓိကကေတာ့ လူငယ္ေတြ စိတ္ဝင္စားတာေတြက ဘာေတြျဖစ္မလဲေပါ့။ ပညာေရးေတြရွိမယ္ ေက်ာင္းျပီးတဲ့အခါမ်ိဳးမွာ အလုပ္ရဖို႔ဆိုတာေတြ ရွိမယ္။ အဲဒီေတာ့ လူငယ္ေတြရဲ႕အသံကို ၾကားႏိုင္ေအာင္ စိတ္၀င္စားတဲ့အရာကို ႏိုင္ငံေတာ္ကလည္း ေျပာေပးမယ္။ သက္ဆိုင္ရာပါတီေတြကေျပာ ေပးလာရင္ လူငယ္ေတြက ငါတို႔နဲ႔သက္ဆိုင္ပါလားလို႔ ထင္ျမင္လာမယ္လို႔ က်ေနာ္ထင္တယ္။”

ကပ္ေရာဂါေၾကာင့္ သြားလာကန႔္သတ္မႈေတြ ရွိေနေပမဲ့လည္း ေ႐ြးေကာက္ပြဲကို ႏိုဝင္ဘာလ ၈ ရက္ေန႔မွာ က်င္းပမယ့္အေၾကာင္း ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္က ေၾကညာထားပါတယ္။ ေ႐ြးေကာက္ပြဲအတြက္ မဲဆႏၵနယ္ေျမေတြကိုလည္း မၾကာေသးခင္ကပဲ ေကာ္မရွင္က ထုတ္ျပန္ခဲ့ၿပီး ေရွ႕လာမယ့္ရက္ေတြအတြင္း မဲဆႏၵရွင္စာရင္းကို ထုတ္ျပန္သြားမွာ ျဖစ္ေၾကာင္းလည္း ေၾကညာထားပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္


...............

(Unicode)

နိုဝင်ဘာလထဲ ကျင်းပမယ့် ရွေးကောက်ပွဲမှာ ပထမဆုံးအကြိမ် မဲပေးခွင့်ရမယ့်သူတွေ အပါအဝင် သန်းနဲ့ချီတဲ့ လူငယ်တွေလည်း မဲပေးခွင့်ရမှာ ဖြစ်ပေမဲ့ အခွင့်အရေးကို အသုံးမချနိုင်မှာ စိုးရိမ်နေတဲ့အကြောင်း မမေခ ပြောပြပေးမှာပါ။

ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ လာမယ့်ရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲပေးခွင့်ရှိသူ ၃၇ သန်းကျော်အနက် ၅ သန်းကျော်ဟာ အသက် ၁၈ နှစ်ကနေ ၂၂ နှစ်အထိရှိကြတဲ့ လူငယ် မဲဆန္ဒရှင်တွေဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲနောက်ပိုင်း ပထမဆုံးအကြိမ် မဲပေးခွင့်ရမယ့်သူတွေလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဘယ်လိုကိုယ်စားလှယ်မျိုးကို ရွေးချယ်ရမယ် ဆိုတာကတော့ သူ့အတွက် စိန်ခေါ်မှု တခုလို့လည်း ပထမဆုံးအကြိမ် မဲပေးခွင့်ရမယ့် ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝမြို့က မောင်ဝင်းသိန်းက ပြောပါတယ်။

“ကျနော့်ခံစားချက်ကတော့ ဘယ်လိုမှလည်း မရှိပါဘူး။ အများပြည်သူကိုအတွက် စဉ်းစားပေးနိုင်တဲ့ပါတီ၊ လူမှုရေးအသေးအဖွဲကိုတောင်ဂရုစိုက်ပေးတဲ့ ပါတီပေါ့။ ကျနော်က တယောက်ထဲမဲပေးမှာဗျ။”

ရွေးကောက်ပွဲမှာ လူထုအတွက် အကျိုးပြုမယ့် ကိုယ်စားလှယ်တွေကို လေ့လာပြီးမှ ရွေးချယ်ဖို့ ရည်ရွယ်ထားတဲ့ လူငယ်တွေထဲမှာတော့ LGBT အရေး လှုပ်ရှားနေသူ တဦးဖြစ်တဲ့ ချစ်မျိုးထွေး လည်းပါဝင်ပါတယ်။

“တွေဝေနေတယ် ဘယ်သူ့ကိုပေးရမလဲပေါ့။ ငါပေးတာမှားမလားပေါ့ ပထမဆုံးဆိုတော့လေ။ ဘယ်နှစ်ယောက်ပေးရမယ်မသိဘူး စိတ်ထဲမှာ ထင်တာကတော့ တယောက်ထဲပေးရမယ်လို့တော့ ထင်တာဘဲ။ အဓိကကတော့ တကယ်ပြောပြီး တကယ်လုပ်တဲ့ကိုယ်စားလှယ်မျိုးနဲ့ တကယ်ကြည့်တဲ့သူမျိုး ကိုယ်တွေ LGBT အရေးတွေကို တကယ်နားလည် လက်ခံပေးတဲ့ သူမျိုးပေါ့ နောက်ပူးပေါင်းလာမယ့် သူမျိုးပေါ့။”

ဒါပေမဲ့လည်း COVID-19 ကပ်ရောဂါကြောင့် ကန့်သတ်ချက်တွေနဲ့အတူ တိုင်းရင်းသား ဒေသတွေမှာ စစ်ရေးတင်းမာမှုတွေကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲ လုပ်ငန်းစဉ်မှာ ရိုက်ခတ်မှာကို စိုးရိမ်မှုတွေလည်း ရှိနေပါတယ်။ သိန်းနဲ့ချီတဲ့ စစ်ရှောင်ဒုက္ခသည်တွေဟာလည်း ရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲပေးခွင့်ရ-မရ မရေမရာ ဖြစ်နေတာပါ။ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ ပထမဆုံးအကြိမ် မဲပေးခွင့်ရတော့မှာ ဖြစ်ပေမဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်အပေါ် မျှော်လင့်ချက် သိပ်မထားဘူးလို့ ဆိုလာသူကတော့ အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ် ကချင်တိုင်းရင်းသား လာနူဟာပါ။

“ ကျနော်က ကချင် မြစ်ကြီးနားမှာရှိတဲ့ မန်ခိန်းစစ်ရှောင်စခန်းကပါ။ ကျနော်ကတော့ လွန်ခဲ့တဲ့ ၂၀၁၇ ထိက စစ်ရှောင်စခန်းမှာနေခဲ့တာပေါ့။ အဓိကတော့ ကျနော်တို့ ကချင်ပြည်နယ်ပေါ့ ကချင်ပြည်နယ်အတွက်တော့ ပေးမှာပေါ့။ ဒါပေမယ့် အခုအချိန်အထိတော့ ဘယ်လိုပေးမယ်ဆိုတာ စဉ်းစားထားတာမရှိပါဘူး။ အရင်က ကျနော်မဲသာမထည့်ခဲ့တာ၊ မဲဆွယ်တာ လိုက်နားထောင် ခဲ့တယ်။ဖြစ်လာတာ တွေကြည့်ပြီးတော့ ဘယ်လိုပြောမလဲ ယုံကြည်မှုသိပ်မရှိဘူးပေါ့ဗျာ။”

ရွေးကောက်ပွဲ လေ့လာစောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့ ပဥမ မဏ္ဍိုင် အဖွဲ့ အမှုဆောင် ဒါရိုက်တာ တဦးလည်းဖြစ်၊ ရှေ့နေတဦးလည်းဖြစ်တဲ့ ဦးနေဝင်းနိုင် ကတော့ ရွေးကောက်ပွဲ လုပ်ငန်းစဉ်အပေါ် လူငယ်တွေ စိတ်ဝင်စားမှု အားနည်းရတဲ့ အကြောင်းရင်းတွေ ရှိနေတယ်လို့ အခုလိုသုံးသပ်ပါတယ်။

“ ဒီရွေးကောက်ပွဲနဲ့ ပတ်သတ်လို့စိတ်ဝင်စားသူတွေရှိတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲဆိုတာ စိတ်မဝင်စားဘူး ဘဝရပ်တည်ရေး ကြိုးပမ်းနေသူတွေပေါ့။ သူတို့တွေက ရွေးကောက်ပွဲကို မသိသလို အာရုံမစိုက်နိုင်ဘူး။ ဘယ်ဟာကပိုများလဲဆို စိတ်မဝင်စားတဲ့အပိုင်းကပိုများမယ်။ ဒီပမာဏက နိုင်ငံတနိုင်ငံကို ပြောင်းလဲလို့ရတယ်။ ဒါပေမယ့် ခုက နိုင်ငံရေးပါတီတွေဘက်က first time voter တွေကို အလေးအနက်ထားပြီးတော့ စည်းရုံးတာတွေ သိပ်မတွေ့ရဘူး။ အဓိကကတော့ လူငယ်တွေ စိတ်ဝင်စားတာတွေက ဘာတွေဖြစ်မလဲပေါ့။ ပညာရေးတွေရှိမယ် ကျောင်းပြီးတဲ့အခါမျိုးမှာ အလုပ်ရဖို့ဆိုတာတွေ ရှိမယ်။ အဲဒီတော့ လူငယ်တွေရဲ့အသံကို ကြားနိုင်အောင် စိတ်ဝင်စားတဲ့အရာကို နိုင်ငံတော်ကလည်း ပြောပေးမယ်။ သက်ဆိုင်ရာပါတီတွေကပြော ပေးလာရင် လူငယ်တွေက ငါတို့နဲ့သက်ဆိုင်ပါလားလို့ ထင်မြင်လာမယ်လို့ ကျနော်ထင်တယ်။”

ကပ်ရောဂါကြောင့် သွားလာကန့်သတ်မှုတွေ ရှိနေပေမဲ့လည်း ရွေးကောက်ပွဲကို နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့မှာ ကျင်းပမယ့်အကြောင်း ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်က ကြေညာထားပါတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် မဲဆန္ဒနယ်မြေတွေကိုလည်း မကြာသေးခင်ကပဲ ကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ရှေ့လာမယ့်ရက်တွေအတွင်း မဲဆန္ဒရှင်စာရင်းကို ထုတ်ပြန်သွားမှာ ဖြစ်ကြောင်းလည်း ကြေညာထားပါတယ်။

XS
SM
MD
LG