သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ေနာက္ဆုံးရသတင္း

တိုးခ်ဲ႕လာတဲ့ စိုက္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငန္းေၾကာင့္ သဘာဝသီးႏွံပင္မ်ား ပ်က္သုဥ္းလာ


မြန္ျပည္နယ္အတြင္းက ၿခံစုိက္ခင္းတခု။ (ဓာတ္ပုံ - မိေအးခိုင္၊ နိုင္က်န္ရစ္၊ ေဒၚေဒဝီသန္႕ဇင္)

(Zawgyi / Unicode)

ရာဘာလို စက္မႈကုန္ၾကမ္း စီမံကိန္းဝင္ သီးႏွံအပင္ေတြ တိုးခ်ဲ႕စိုက္ပ်ိဳးမႈမ်ားလာတဲ့ မြန္ျပည္နယ္မွာ အခုဆိုရင္ သဘာဝအတိုင္းေပါက္တဲ့ သီးႏွံပင္ေတြ မရွိသေလာက္ ရွားပါးသြားပါၿပီ။ ကနစိုသီး၊ သေျပသီး၊ ကန္မလင္းသီးလို သဘာဝအသီးအႏွံေတြ မရွိသေလာက္ ရွားသြားၿပီလို႔ ေဒသခံေတြက ေျပာပါတယ္။ ခုလို သဘာဝသီးႏွံေတြ ေပ်ာက္ကြယ္ကုန္တာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္နဲ႔ ေျမယာအေရး တက္ႂကြသူေတြရဲ႕ အျမင္ေတြကို ဗြီအိုေအသတင္းေထာက္ ႏိုင္ကြန္းအိန္က စုစည္းတင္ျပထားပါတယ္။

မြန္ျပည္နယ္မွာ အရင္ကရွိခဲ့ဖူးတဲ့ သဘာဝအသီးအႏွံပင္ေတြဟာ အခုအခါမွာ တိုးခ်ဲ႕လာတဲ့ စိုက္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငန္းေၾကာင့္ ပ်က္သုဥ္းရွားပါးလာေနတဲ့ အေျခအေနနဲ႔ ရင္ဆိုင္ေနရပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ငယ္စဥ္က စားခဲ့ဖူးတဲ့ ေတာေတာင္ ၿခံထဲက သဘာဝ သစ္သီးဝလံေတြ အခုအခါမွာ မရွိသေလာက္ ျဖစ္လာတယ္လို႔ မြန္ျပည္နယ္ ေပါင္ၿမိဳ႕က အသက္ ၅၅ ႏွစ္အ႐ြယ္ က်ာင္းဆရာမ ေဒၚခင္ထားက ေျပာပါတယ္။

“ဇီးျဖဴသီးဆိုလည္း တုိ႔ စားရတယ္၊ ငယ္ငယ္တုန္းက၊ ဇီးျဖဴသီးစားၿပီး ေရေသာက္ရင္ ခ်ဳိေနေရာပဲ အဲဒီလိုမ်ိဳးေတြေပါ့။ ကနစိုသီး အတြဲလိုက္ သူေရာင္းတယ္ေလ။ ေနာက္ၿပီး မရမ္းသီး အမႈန႔္နဲ႔ သူနယ္ထားတယ္ေလ။ ေနာက္ၿပီး သစ္တိုသီးတို႔ သေျပသီးေလ၊ ဝါးသီးတမ်ိဳးလည္း တို႔ငယ္ငယ္တုန္းက စားရတယ္ေလ။ ကန္မလင္းသီး၊ စြတ္ပလြတ္သီးေလ ေလွာ္ထားတယ္ေလ။ ၿပီးရင္ အစီးေတြစားရတယ္။ ေနာက္ အရင္ကဆို တို႔ ကြင္းက မာလကာသီးေလ၊ ေသးေသးေလးေတြေလ၊ အခု လုံးဝကိုမရွိေတာ့တာ။ အဲဒီအစား ထိုင္းကလာတဲ့ မလကာသီး ႀကီးႀကီးေတြေလ။ အဲဒါပဲ ေနရာယူလာတယ္။ ေစ်းထဲမွာ အဲဒီအသီးေလးေတြ ရွားလာၿပီ။ ေက်ာင္းထဲမွာေလ Ready Made သက္သက္ေရာင္းတယ္။”

အရင္ကဆိုရင္ ေတာေတာင္ ၿခံေတြထဲမွာ သဘာဝထြက္ရွိတဲ့ သစ္သီးေတြ ရွိေနေပမဲ့ အခုအခါမွာ ရွားပါးလာၿပီလို႔ ၿခံလုပ္ငန္းရွင္ ႏိုင္ေအာင္သန႔္ကလည္း အခုလိုေျပာပါတယ္။

“အခုအေျခအေနမွာက်ေတာ့ စီမံကိန္းပုံစံမ်ိဳးလိုေပါ့။ ဟို ရာဘာဆိုလည္း ရာဘာပင္ေတြ သီးသန႔္စိုက္ၾကတယ္။ ကြမ္းဆိုလည္း ကြမ္းပင္ပဲ သီးသန႔္စိုက္ၾကတယ္။ အဲဒီလိုမ်ိဳး ေရာႁပြမ္းစားပင္ သီးႏွံမ်ိဳးစုံထြက္တဲ့ အရင္ကပုံစံမ်ိဳးေတာ့ မရွိသေလာက္ ခပ္ရွားရွားေလး ျဖစ္သြားၿပီး။ ဒီ အခုေခတ္လူငယ္ေလးေတြက်ေတာ့ အဲဒီလို စားပင္သီးပင္ေတြက်ေတာ့ သူတို႔ မေတြ႔ဘူးသေလာက္ ခပ္ရွားရွားေလးျဖစ္သြားၿပီ။ အခုလက္ရွိ အေျခအေနမွာက်ေတာ့ မရမ္းတို႔ မင္းကြတ္တို႔ နာနတ္တို႔ စုံပဒတ္တို႔ အဲဒီအေျခအေနေလာက္ပဲ ရွိေတာ့တယ္။”

လက္ရွိ မြန္ျပည္နယ္မွာ ေရာ္ဘာပင္ အမ်ားအျပား စိုက္ပ်ိဳးေနၾကၿပီး ကၽြဲေကာ၊ ကြမ္းသီး၊ ၾကက္ေမာက္သီးေတြလည္း စိုက္ပ်ိဳးမႈ ပိုမ်ားလာပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း အဲဒီ သစ္သီးဝလံေတြဟာ ျပည္တြင္းမွာသာ စားသုံးေနရတဲ့ အဆင့္မွာပဲ ရွိေနတာျဖစ္ၿပီး ႏိုင္ငံျခားေရာင္းတန္း မဝင္ေသးပါဘူး။ ရာဘာဆိုရင္လည္း ကုန္ၾကမ္းအဆင့္သာ ထုတ္လုပ္ႏိုင္ၿပီး ေစ်းကြက္ေရာင္းတန္း မဝင္ေသးပါဘူး။ ကုန္ေခ်ာအဆင့္ကို ထုတ္လုပ္ဖို႔ဟာ နည္းပညာနဲ႔ အရင္းအႏွီး မရွိေသးတာေၾကာင့္ ရာဘာစိုက္ပ်ိဳးထုတ္လုပ္သူေတြအတြက္ နစ္နာေနတယ္လို႔ မြန္ျပည္နယ္ ရာဘာစိုက္ပ်ိဳး ထုတ္လုပ္သူမ်ားအသင္း ဥကၠ႒ ႏိုင္က်န္ရစ္က ေျပာပါတယ္။

“ထိခိုက္မႈဆိုတဲ့ေနရာမွာ ကုန္ေခ်ာျဖစ္ဖို႔က နည္းပညာရယ္ အရင္းအႏွီးရယ္ အဲဒါေတြလိုတယ္။ ကုန္ၾကမ္းကိုေရာင္းရင္ ကုန္ၾကမ္းေစ်းပဲရမယ္။ ဒါကို ကုန္ေခ်ာျဖစ္ေအာင္ လုပ္လိုက္ရင္ ကုန္ေခ်ာေစ်းပဲ။ က်ေနာ္တို႔ ရာဘာအေစးကို ကုန္ၾကမ္းအျဖစ္နဲ႔ပဲ အခုေလာေလာဆယ္ ဗမာျပည္မွာ ထုတ္ႏိုင္ေသးတယ္။ အဆင့္ျမင့္ကုန္ၾကမ္းဆိုၿပီးေတာ့ မလုပ္ႏိုင္ေသးဘူး။ အဲဒီေတာ့ ကုန္ေခ်ာက ေတာ္ေတာ္ေဝးေသးတယ္။ အရင္းစစ္လိုက္ရင္ နည္းပညာနဲ႔ အရင္းအႏွီး က်ေနာ္တုိ႔မွာလိုတယ္။ အဲဒါကို က်ေနာ္တုိ႔က သိေနတယ္။ ဒါ နစ္နာေနတယ္ဆိုတဲ့ဟာကို။ ဒါေပမဲ့ မတတ္ႏိုင္ဘူး။”

မြန္ျပည္နယ္ ေျမစာရင္းဦးစီးဌာနရဲ႕ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ စာရင္းအရ မြန္ျပည္နယ္မွာ ေရာ္ဘာစိုက္ဧက ၅ သိန္းေက်ာ္ရွိၿပီး ကၽြဲေကာစိုက္ဧက ၃ ေထာင္ေက်ာ္ ရွိေနပါတယ္။ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ေတြျဖစ္တဲ့ မြန္ျပည္သစ္ပါတီ၊ KNU ကရင္အမ်ိဳးသား အစည္းအ႐ုံးေတြရဲ႕ ထိန္းခ်ဳပ္ေဒသမွာလည္း ရာဘာေတြ အမ်ားအျပား စိုက္ပ်ိဳးေနတာေၾကာင့္ အစိုးရစာရင္းထဲမပါတဲ့ စိုက္ဧကေတြ အမ်ားအျပား ရွိေနပါတယ္။ စိုက္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငန္းေတြ တြင္က်ယ္လာတာနဲ႔အမွ် သဘာဝ သီးပင္စားပင္တြ ဆိတ္သုဥ္းလာခဲ့တာပါ။

အခုလို သဘာဝအေလ်ာက္နဲ႔ တပိုင္တႏိုင္ ေရာႁပြန္း ၿခံထဲေပါက္ေရာက္ေနတဲ့ သီးပင္စားပင္ေတြ ေပ်ာက္ကြယ္သြားတာဟာ အစိုးရအဆက္ဆက္က ခ်မွတ္လုပ္ကိုင္ေနတဲ့ ေျမယာေပၚလစီနဲ႔လည္း သက္ဆိုင္ေနတယ္လို႔ မြန္ျပည္နယ္ ေျမယာအေရး တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူ ကိုေအာင္မိုးက အခုလို ရွင္းျပပါတယ္။

“ေျမလြတ္ေျမလပ္ေျမ႐ိုင္း စီမံခန႔္ခြဲမႈ ဥပေဒ ဆိုတာက သဘာဝအေလ်ာက္ ေပါက္ေရာက္ေနတဲ့ သစ္ေတာေျမေတြ၊ ေနာက္ၿပီးေတာ့ သဘာဝအေလ်ာက္ ေပါက္ေရာက္ေနတဲ့ ၿခံေျမေတြ၊ အဲဒီၿခံေျမေတြရဲ႕ေနရာမွာ အစိုးရရဲ႕ဥပေဒနဲ႔ မကိုက္ညီဘူး ဆိုၿပီးေတာ့မွ လယ္ယာေျမပုံစံ ေလွ်ာက္ခိုင္းတာတို႔၊ ေျမလြတ္ေျမလပ္ ေျမ႐ိုင္း စီမံခန႔္ခြဲမႈဥပေဒအရ ေျမလြတ္ဆိုၿပီးေတာ့ သတ္မွတ္ၿပီးမွပဲ ေျမေနရာေတြကို သက္ဆိုင္ရာ အစိုးရ၊ အစိုးရနဲ႔ နီးစပ္တဲ့သူေတြ၊ ေနာက္ၿပီးေတာ့ သူေဌးေတြ ျပန္လည္ခ်ေပးတဲ့ အေလ့အက်င့္ေတြ ျမန္မာျပည္မွာ ရွိခဲ့တယ္။ အခုက်ေတာ့ အဲဒီေျမေနရာေတြဟာ အစိုးရရဲ႕ ခြင့္ျပဳခ်က္လက္မွတ္ ပုံစံမရွိလို႔ ဆိုၿပီးမွပဲ သူတို႔က ေျမလြတ္ေျမလပ္ေျမ႐ိုင္း သတ္မွတ္လိုက္တာေလ။ သတ္မွတ္လိုက္ၿပီးမွပဲ သက္ဆိုင္ရာ တျခားလူေတြကို ခ်ေပးလိုက္တယ္။ ဒီလူေတြကေတာ့ စီးပြားျဖစ္ စက္မႈကုန္ၾကမ္း ပစၥည္းေတြ ထုတ္လုပ္ဖို႔ အဲဒီလိုပုံစံမ်ိဳး လုပ္လာတဲ့အခါက်ေတာ့ ေဒသခံေတြ စိုက္ထားတဲ့ သီးပင္စားပင္ေတြ သဘာဝအေလွ်ာက္ ေပါက္ေရာက္ေနတဲ့ သီးပင္စားပင္ေတြ အကုန္လုံး ေပ်ာက္ကြယ္လုနီးပါး ျဖစ္ေနၿပီ။”

ျမန္မာအစိုးရေကန ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ ၃၀ ရက္ေန႔က ထုတ္ျပန္တဲ့ ေျမလြတ္ေျမလပ္ေျမ႐ိုင္း စီမံခန႔္ခြဲမႈ နည္းဥပေဒေၾကာင့္ ကခ်င္၊ ကယား၊ ကရင္၊ ခ်င္း၊ မြန္၊ ရွမ္း အပါအဝင္ တိုင္းရင္းသားေတြရဲ႕ မိ႐ိုးဖလာ ေျမယာေတြ ဆုံးရႈံးသြားႏိုင္တယ္ဆိုၿပီး စိုးရိမ္မႈေတြ ရွိခဲ့ပါတယ္။

ေရာ္ဘာလို စီမံကိန္းဝင္ သစ္ပင္ေတြ စိုက္ပ်ိဳးမႈ တြင္က်ယ္လာတဲ့အမွ် သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ပ်က္စီးလာတယ္လို႔ ကိုေအာင္မိုးက ဆက္ေျပာပါတယ္။

“အခုဆိုရင္ စက္မႈကုန္ၾကမ္းျဖစ္ေနတဲ့ ရာဘာေတြ ရာဘာပင္တို႔လိုမ်ိဳးေတြ စိုက္ပ်ိဳးတာေတြ မ်ားတဲ့အခါက်ေတာ့ ေဒသတြင္း သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိခိုက္မႈေတြ ႀကဳံေနရၿပီ။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ဒီရာဘာပင္ေတြ မ်ားလာတဲ့အတြက္ ေဒသတြင္းမွာ ရွိေနတဲ့ အေကာင္ပေလာင္ တိရစာၦန္ ေက်းငွက္ေတြ ေနာက္ၿပီးေတာ့ လိပ္ျပာေတြ ေနာက္ၿပီးေတာ့ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ ဝတ္မႈန္ကူးေနတဲ့ ပ်ားတို႔လိုမ်ိဳး ေပ်ာက္ကြယ္လုနီးပါး ျဖစ္ေနၿပီ။ အဲဒါေတြ က်ေနာ္တုိ႔ ေဒသမွာ ႀကဳံေနရပါတယ္။”

စိုက္ပ်ိဳးေရးလုပ္ေဆာင္တာမွာ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးတခုတည္းကို အဓိကမထားဘဲ မိမိႏိုင္ငံနဲ႔ ကိုက္ညီတဲ့ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ေဂဟစနစ္ကို ထိန္းသိမ္းဖို႔ လိုတယ္လို႔ ျမန္မာအစိမ္းေရာင္ကြန္ရက္ရဲ႕ တာဝန္ခံ ေဒၚေဒဝီသန႔္စင္က အခုလို ေထာက္ျပပါတယ္။

“ေဒၚေလးတို႔ ငယ္ငယ္က စားခဲ့တဲ့ အင္မတန္ေကာင္းမြန္တဲ့ အာဟာရဟာေတြ အကုန္ပ်က္စီးကုန္ၿပီ။ ေျမႀကီးေရာ သီးႏွံေရာ အကုန္ ဘာမွမရွိေတာ့ဘူး။ ရင္နာစရာေကာင္းတယ္။ ေဂဟစနစ္ ပ်က္စီးတယ္ ဆုိတာကေတာ့ ပထမေပါ့။ ဖြံ႕ၿဖိဳးၿပီးတဲ့ ႏိုင္ငံေတြက ဥပမာ ဒီ ပိုသတ္ေဆး ဓာတ္ေျမၾသဇာေတြ အရင္တီထြင္လိုက္တယ္။ ဒါေပမဲ့လို႔ သူတို႔က ေဒၚေလးတို႔နဲ႔ ဘာတပန္းသာလဲဆိုေတာ့ သုေတသနနဲ႔ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈက သူက တြဲေနတာေပါ့ေနာ္။ သူတို႔ႏိုင္ငံ ဖြံ႕ၿဖိဳးဖို႔ စီးပြားေရး ဖြံ႕ၿဖိဳးဖို႔ေပမယ့္ သူတို႔ ဒါကို ဒီအတိုင္းပဲ လႊတ္ထားတာမဟုတ္ဘူး။ မေကာင္းဘူးလို႔ ေတြ႕လာတဲ့အခါမွာ သူတို႔က ရပ္လိုက္တယ္ေလ။ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈတခုတည္းကိုပဲေပါ့ေနာ္။ တတိယႏိုင္ငံေတြက ဝိုင္းတင္ခ်င္တယ္။ ဘယ္လိုဖြံ႕ၿဖိဳးေရးနဲ႔ တြဲၿပီးမွ ကိုယ့္ႏိုင္ငံနဲ႔ သဟဇာတျဖစ္မယ့္ ကိုယ့္ႏိုင္ငံမွာရွိၿပီးတဲ့ မ်ိဳးေစ့ေတြ မ်ိဳးစိတ္ေတြ မပ်က္ဖို႔ အဲဒီမွာ အရမ္းအေရးႀကီးတယ္။”

ျမန္မာႏိုင္ငံလို ဖံြ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ဆဲ ႏိုင္ငံတခုေအနနဲ႔ ႏိုင္ငံျခားဝင္ေငြရရွိဖို႔ စီမံကိန္းဝင္ သီးႏွံအပင္ေတြကိုသာ စိုက္ပ်ိဳးေနရသလို တဖက္မွာ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းမႈ လုပ္ငန္းေတြမွာ အစိုးရအေနနဲ႔ လုပ္ေဆာင္ဖို႔ အားနည္းေနတယ္လုိ႔ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္အေရး တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူေတြက ေထာက္ျပေနၾကပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

-------------------------------

(Unicode)

တိုးချဲ့လာတဲ့ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကြောင့် သဘာဝသီးနှံပင်များ ပျက်သုဉ်းလာ

ရာဘာလို စက်မှုကုန်ကြမ်း စီမံကိန်းဝင် သီးနှံအပင်တွေ တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးမှုများလာတဲ့ မွန်ပြည်နယ်မှာ အခုဆိုရင် သဘာဝအတိုင်းပေါက်တဲ့ သီးနှံပင်တွေ မရှိသလောက် ရှားပါးသွားပါပြီ။ ကနစိုသီး၊ သပြေသီး၊ ကန်မလင်းသီးလို သဘာဝအသီးအနှံတွေ မရှိသလောက် ရှားသွားပြီလို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။ ခုလို သဘာဝသီးနှံတွေ ပျောက်ကွယ်ကုန်တာနဲ့ ပတ်သက်လို့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ မြေယာအရေး တက်ကြွသူတွေရဲ့ အမြင်တွေကို ဗွီအိုအေသတင်းထောက် နိုင်ကွန်းအိန်က စုစည်းတင်ပြထားပါတယ်။

မွန်ပြည်နယ်မှာ အရင်ကရှိခဲ့ဖူးတဲ့ သဘာဝအသီးအနှံပင်တွေဟာ အခုအခါမှာ တိုးချဲ့လာတဲ့ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကြောင့် ပျက်သုဉ်းရှားပါးလာနေတဲ့ အခြေအနေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ငယ်စဉ်က စားခဲ့ဖူးတဲ့ တောတောင် ခြံထဲက သဘာဝ သစ်သီးဝလံတွေ အခုအခါမှာ မရှိသလောက် ဖြစ်လာတယ်လို့ မွန်ပြည်နယ် ပေါင်မြို့က အသက် ၅၅ နှစ်အရွယ် ကျာင်းဆရာမ ဒေါ်ခင်ထားက ပြောပါတယ်။

“ဇီးဖြူသီးဆိုလည်း တို့ စားရတယ်၊ ငယ်ငယ်တုန်းက၊ ဇီးဖြူသီးစားပြီး ရေသောက်ရင် ချိုနေရောပဲ အဲဒီလိုမျိုးတွေပေါ့။ ကနစိုသီး အတွဲလိုက် သူရောင်းတယ်လေ။ နောက်ပြီး မရမ်းသီး အမှုန့်နဲ့ သူနယ်ထားတယ်လေ။ နောက်ပြီး သစ်တိုသီးတို့ သပြေသီးလေ၊ ဝါးသီးတမျိုးလည်း တို့ငယ်ငယ်တုန်းက စားရတယ်လေ။ ကန်မလင်းသီး၊ စွတ်ပလွတ်သီးလေ လှော်ထားတယ်လေ။ ပြီးရင် အစီးတွေစားရတယ်။ နောက် အရင်ကဆို တို့ ကွင်းက မာလကာသီးလေ၊ သေးသေးလေးတွေလေ၊ အခု လုံးဝကိုမရှိတော့တာ။ အဲဒီအစား ထိုင်းကလာတဲ့ မလကာသီး ကြီးကြီးတွေလေ။ အဲဒါပဲ နေရာယူလာတယ်။ ဈေးထဲမှာ အဲဒီအသီးလေးတွေ ရှားလာပြီ။ ကျောင်းထဲမှာလေ Ready Made သက်သက်ရောင်းတယ်။”

အရင်ကဆိုရင် တောတောင် ခြံတွေထဲမှာ သဘာဝထွက်ရှိတဲ့ သစ်သီးတွေ ရှိနေပေမဲ့ အခုအခါမှာ ရှားပါးလာပြီလို့ ခြံလုပ်ငန်းရှင် နိုင်အောင်သန့်ကလည်း အခုလိုပြောပါတယ်။

“အခုအခြေအနေမှာကျတော့ စီမံကိန်းပုံစံမျိုးလိုပေါ့။ ဟို ရာဘာဆိုလည်း ရာဘာပင်တွေ သီးသန့်စိုက်ကြတယ်။ ကွမ်းဆိုလည်း ကွမ်းပင်ပဲ သီးသန့်စိုက်ကြတယ်။ အဲဒီလိုမျိုး ရောပြွမ်းစားပင် သီးနှံမျိုးစုံထွက်တဲ့ အရင်ကပုံစံမျိုးတော့ မရှိသလောက် ခပ်ရှားရှားလေး ဖြစ်သွားပြီး။ ဒီ အခုခေတ်လူငယ်လေးတွေကျတော့ အဲဒီလို စားပင်သီးပင်တွေကျတော့ သူတို့ မတွေ့ဘူးသလောက် ခပ်ရှားရှားလေးဖြစ်သွားပြီ။ အခုလက်ရှိ အခြေအနေမှာကျတော့ မရမ်းတို့ မင်းကွတ်တို့ နာနတ်တို့ စုံပဒတ်တို့ အဲဒီအခြေအနေလောက်ပဲ ရှိတော့တယ်။”

လက်ရှိ မွန်ပြည်နယ်မှာ ရော်ဘာပင် အများအပြား စိုက်ပျိုးနေကြပြီး ကျွဲကော၊ ကွမ်းသီး၊ ကြက်မောက်သီးတွေလည်း စိုက်ပျိုးမှု ပိုများလာပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း အဲဒီ သစ်သီးဝလံတွေဟာ ပြည်တွင်းမှာသာ စားသုံးနေရတဲ့ အဆင့်မှာပဲ ရှိနေတာဖြစ်ပြီး နိုင်ငံခြားရောင်းတန်း မဝင်သေးပါဘူး။ ရာဘာဆိုရင်လည်း ကုန်ကြမ်းအဆင့်သာ ထုတ်လုပ်နိုင်ပြီး ဈေးကွက်ရောင်းတန်း မဝင်သေးပါဘူး။ ကုန်ချောအဆင့်ကို ထုတ်လုပ်ဖို့ဟာ နည်းပညာနဲ့ အရင်းအနှီး မရှိသေးတာကြောင့် ရာဘာစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သူတွေအတွက် နစ်နာနေတယ်လို့ မွန်ပြည်နယ် ရာဘာစိုက်ပျိုး ထုတ်လုပ်သူများအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ကျန်ရစ်က ပြောပါတယ်။

“ထိခိုက်မှုဆိုတဲ့နေရာမှာ ကုန်ချောဖြစ်ဖို့က နည်းပညာရယ် အရင်းအနှီးရယ် အဲဒါတွေလိုတယ်။ ကုန်ကြမ်းကိုရောင်းရင် ကုန်ကြမ်းဈေးပဲရမယ်။ ဒါကို ကုန်ချောဖြစ်အောင် လုပ်လိုက်ရင် ကုန်ချောဈေးပဲ။ ကျနော်တို့ ရာဘာအစေးကို ကုန်ကြမ်းအဖြစ်နဲ့ပဲ အခုလောလောဆယ် ဗမာပြည်မှာ ထုတ်နိုင်သေးတယ်။ အဆင့်မြင့်ကုန်ကြမ်းဆိုပြီးတော့ မလုပ်နိုင်သေးဘူး။ အဲဒီတော့ ကုန်ချောက တော်တော်ဝေးသေးတယ်။ အရင်းစစ်လိုက်ရင် နည်းပညာနဲ့ အရင်းအနှီး ကျနော်တို့မှာလိုတယ်။ အဲဒါကို ကျနော်တို့က သိနေတယ်။ ဒါ နစ်နာနေတယ်ဆိုတဲ့ဟာကို။ ဒါပေမဲ့ မတတ်နိုင်ဘူး။”

မွန်ပြည်နယ် မြေစာရင်းဦးစီးဌာနရဲ့ ၂၀၁၉ ခုနှစ် စာရင်းအရ မွန်ပြည်နယ်မှာ ရော်ဘာစိုက်ဧက ၅ သိန်းကျော်ရှိပြီး ကျွဲကောစိုက်ဧက ၃ ထောင်ကျော် ရှိနေပါတယ်။ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေဖြစ်တဲ့ မွန်ပြည်သစ်ပါတီ၊ KNU ကရင်အမျိုးသား အစည်းအရုံးတွေရဲ့ ထိန်းချုပ်ဒေသမှာလည်း ရာဘာတွေ အများအပြား စိုက်ပျိုးနေတာကြောင့် အစိုးရစာရင်းထဲမပါတဲ့ စိုက်ဧကတွေ အများအပြား ရှိနေပါတယ်။ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတွေ တွင်ကျယ်လာတာနဲ့အမျှ သဘာဝ သီးပင်စားပင်တွ ဆိတ်သုဉ်းလာခဲ့တာပါ။

အခုလို သဘာဝအလျောက်နဲ့ တပိုင်တနိုင် ရောပြွန်း ခြံထဲပေါက်ရောက်နေတဲ့ သီးပင်စားပင်တွေ ပျောက်ကွယ်သွားတာဟာ အစိုးရအဆက်ဆက်က ချမှတ်လုပ်ကိုင်နေတဲ့ မြေယာပေါ်လစီနဲ့လည်း သက်ဆိုင်နေတယ်လို့ မွန်ပြည်နယ် မြေယာအရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ကိုအောင်မိုးက အခုလို ရှင်းပြပါတယ်။

“မြေလွတ်မြေလပ်မြေရိုင်း စီမံခန့်ခွဲမှု ဥပဒေ ဆိုတာက သဘာဝအလျောက် ပေါက်ရောက်နေတဲ့ သစ်တောမြေတွေ၊ နောက်ပြီးတော့ သဘာဝအလျောက် ပေါက်ရောက်နေတဲ့ ခြံမြေတွေ၊ အဲဒီခြံမြေတွေရဲ့နေရာမှာ အစိုးရရဲ့ဥပဒေနဲ့ မကိုက်ညီဘူး ဆိုပြီးတော့မှ လယ်ယာမြေပုံစံ လျှောက်ခိုင်းတာတို့၊ မြေလွတ်မြေလပ် မြေရိုင်း စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေအရ မြေလွတ်ဆိုပြီးတော့ သတ်မှတ်ပြီးမှပဲ မြေနေရာတွေကို သက်ဆိုင်ရာ အစိုးရ၊ အစိုးရနဲ့ နီးစပ်တဲ့သူတွေ၊ နောက်ပြီးတော့ သူဌေးတွေ ပြန်လည်ချပေးတဲ့ အလေ့အကျင့်တွေ မြန်မာပြည်မှာ ရှိခဲ့တယ်။ အခုကျတော့ အဲဒီမြေနေရာတွေဟာ အစိုးရရဲ့ ခွင့်ပြုချက်လက်မှတ် ပုံစံမရှိလို့ ဆိုပြီးမှပဲ သူတို့က မြေလွတ်မြေလပ်မြေရိုင်း သတ်မှတ်လိုက်တာလေ။ သတ်မှတ်လိုက်ပြီးမှပဲ သက်ဆိုင်ရာ တခြားလူတွေကို ချပေးလိုက်တယ်။ ဒီလူတွေကတော့ စီးပွားဖြစ် စက်မှုကုန်ကြမ်း ပစ္စည်းတွေ ထုတ်လုပ်ဖို့ အဲဒီလိုပုံစံမျိုး လုပ်လာတဲ့အခါကျတော့ ဒေသခံတွေ စိုက်ထားတဲ့ သီးပင်စားပင်တွေ သဘာဝအလျှောက် ပေါက်ရောက်နေတဲ့ သီးပင်စားပင်တွေ အကုန်လုံး ပျောက်ကွယ်လုနီးပါး ဖြစ်နေပြီ။"

မြန်မာအစိုးရကေန ၂၀၁၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၀ ရက်နေ့က ထုတ်ပြန်တဲ့ မြေလွတ်မြေလပ်မြေရိုင်း စီမံခန့်ခွဲမှု နည်းဥပဒေကြောင့် ကချင်၊ ကယား၊ ကရင်၊ ချင်း၊ မွန်၊ ရှမ်း အပါအဝင် တိုင်းရင်းသားတွေရဲ့ မိရိုးဖလာ မြေယာတွေ ဆုံးရှုံးသွားနိုင်တယ်ဆိုပြီး စိုးရိမ်မှုတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။

ရော်ဘာလို စီမံကိန်းဝင် သစ်ပင်တွေ စိုက်ပျိုးမှု တွင်ကျယ်လာတဲ့အမျှ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ပျက်စီးလာတယ်လို့ ကိုအောင်မိုးက ဆက်ပြောပါတယ်။

“အခုဆိုရင် စက်မှုကုန်ကြမ်းဖြစ်နေတဲ့ ရာဘာတွေ ရာဘာပင်တို့လိုမျိုးတွေ စိုက်ပျိုးတာတွေ များတဲ့အခါကျတော့ ဒေသတွင်း သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်မှုတွေ ကြုံနေရပြီ။ နောက်ပြီးတော့ ဒီရာဘာပင်တွေ များလာတဲ့အတွက် ဒေသတွင်းမှာ ရှိနေတဲ့ အကောင်ပလောင် တိရစ္ဆာန် ကျေးငှက်တွေ နောက်ပြီးတော့ လိပ်ပြာတွေ နောက်ပြီးတော့ အမျိုးမျိုးသော ဝတ်မှုန်ကူးနေတဲ့ ပျားတို့လိုမျိုး ပျောက်ကွယ်လုနီးပါး ဖြစ်နေပြီ။ အဲဒါတွေ ကျနော်တို့ ဒေသမှာ ကြုံနေရပါတယ်။”

စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ဆောင်တာမှာ ဖွံ့ဖြိုးရေးတခုတည်းကို အဓိကမထားဘဲ မိမိနိုင်ငံနဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ဂေဟစနစ်ကို ထိန်းသိမ်းဖို့ လိုတယ်လို့ မြန်မာအစိမ်းရောင်ကွန်ရက်ရဲ့ တာဝန်ခံ ဒေါ်ဒေဝီသန့်စင်က အခုလို ထောက်ပြပါတယ်။

“ဒေါ်လေးတို့ ငယ်ငယ်က စားခဲ့တဲ့ အင်မတန်ကောင်းမွန်တဲ့ အာဟာရဟာတွေ အကုန်ပျက်စီးကုန်ပြီ။ မြေကြီးရော သီးနှံရော အကုန် ဘာမှမရှိတော့ဘူး။ ရင်နာစရာကောင်းတယ်။ ဂေဟစနစ် ပျက်စီးတယ် ဆိုတာကတော့ ပထမပေါ့။ ဖွံ့ဖြိုးပြီးတဲ့ နိုင်ငံတွေက ဥပမာ ဒီ ပိုသတ်ဆေး ဓာတ်မြေသြဇာတွေ အရင်တီထွင်လိုက်တယ်။ ဒါပေမဲ့လို့ သူတို့က ဒေါ်လေးတို့နဲ့ ဘာတပန်းသာလဲဆိုတော့ သုတေသနနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုက သူက တွဲနေတာပေါ့နော်။ သူတို့နိုင်ငံ ဖွံ့ဖြိုးဖို့ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးဖို့ပေမယ့် သူတို့ ဒါကို ဒီအတိုင်းပဲ လွှတ်ထားတာမဟုတ်ဘူး။ မကောင်းဘူးလို့ တွေ့လာတဲ့အခါမှာ သူတို့က ရပ်လိုက်တယ်လေ။ ဖွံ့ဖြိုးမှုတခုတည်းကိုပဲပေါ့နော်။ တတိယနိုင်ငံတွေက ဝိုင်းတင်ချင်တယ်။ ဘယ်လိုဖွံ့ဖြိုးရေးနဲ့ တွဲပြီးမှ ကိုယ့်နိုင်ငံနဲ့ သဟဇာတဖြစ်မယ့် ကိုယ့်နိုင်ငံမှာရှိပြီးတဲ့ မျိုးစေ့တွေ မျိုးစိတ်တွေ မပျက်ဖို့ အဲဒီမှာ အရမ်းအရေးကြီးတယ်။”

မြန်မာနိုင်ငံလို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ဆဲ နိုင်ငံတခုအေနနဲ့ နိုင်ငံခြားဝင်ငွေရရှိဖို့ စီမံကိန်းဝင် သီးနှံအပင်တွေကိုသာ စိုက်ပျိုးနေရသလို တဖက်မှာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းမှု လုပ်ငန်းတွေမှာ အစိုးရအနေနဲ့ လုပ်ဆောင်ဖို့ အားနည်းနေတယ်လို့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေက ထောက်ပြနေကြပါတယ်။

XS
SM
MD
LG