သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

နာဂကုိယ္ပုိင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသမွာ ကုိဗစ္ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈအားနည္းတဲ့အေပၚ ေဒသခံေတြ စုိးရိမ္


နာဂေဒသမွာ COVID ေရာဂါအတြက္ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈမ်ား (ဓါတ္ပံု- Credit to CDE- Isaac Kyaw Htun Hla)

(Zawgyi/Unicode)

နာဂကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသထဲ ကမာၻ႔ကပ္ေရာဂါ ကိုဗစ္ ၁၉ ကူးစက္ခံရရင္ တံု႔ျပန္ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ဖို႔ ၾကိဳတင္ကာကြယ္မႈေတြ လံုေလာက္စြာ မရွိတဲ့အေပၚ နာဂေဒသခံေတြရဲ႕စိုးရိမ္ခ်က္ေတြအေၾကာင္း မဆုမြန္ ေျပာျပေပးမွာပါ။

ကိုဗစ္-၁၉ကပ္ေရာဂါဟာ ခ်င္းျပည္နယ္နဲ႔ စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသေတြမွာလည္း ကူးစက္မႈ ရွိလာေနတဲ့အတြက္ စစ္ကိုင္းတုိင္းေဒသၾကီးထဲက လမ္းပန္းဆက္သြယ္ေရး အသြားအလာခက္ခဲလွတဲ့ နာဂကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရ ေဒသလို ေနရာမွာေရာဂါကူးစက္ပ်ံ႕ပြားလာမွာကိုနာဂေဒသခံေတြနဲ႔ နာဂလူငယ္ေတြဘက္က အေတာ္ေလးကို စိုးရိမ္ထိတ္လန္႔ေနၾကပါတယ္။

အရင္ကလည္း ကူးစက္ျမန္ေရာဂါေတြ ျဖစ္ပြားရင္ ကုသဖို႔ခက္ခဲ့တဲ့အတြက္ ကိုဗစ္၁၉ ကူးစက္မႈျဖစ္လာရင္ ထိန္းခ်ဳပ္ကာကြယ္ႏိုင္ဖို႔ အခက္ခဲေတြနဲ႔ၾကံဳလာမွာကို အထူးစိုးရိမ္ေနၾကတာျဖစ္တယ္လို႔ နာဂေက်းရြာေတြအထိ က်န္းမာေရးပညာေပးေတြ လုိက္လံေဆာင္ရြက္ေပးေနတဲ့ နာဂလူငယ္ Athong Makury ဗီြအိုေအကိုေျပာျပပါတယ္။

“ လက္ရွိ နာဂေဒသမွာေပါ့ေနာ္ က်ေနာ္တို႔လူငယ္ပရဟိတအဖြဲ႔ေလးေတြေပါ့ေနာ္ ဒီကိုဗစ္၁၉ ကာကြယ္ေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ေက်းရြာေတြအထိသြားၿပီး အသိအျမင္ဖြင့္ႏုိင္ဖို႔ က်ေနာ္တို႔လုပ္ေဆာင္ေပးတယ္။ Recycle လက္ေဆးဗူးေလးေတြတပ္ေပးတယ္။ ကိုဗစ္၁၉ေရာဂါနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေဆာင္ရန္ေရွာင္ရန္ေတြကိုေဆာင္ရြက္ေပးတယ္။ အဲ့လိုျဖစ္လာမွာကို ေတြးေတာ့ မေတြးဝံ့ဘူး ၂၀၁၆ အျဖစ္ဆိုးတုန္းကလည္း နာဂမွာ အမ်ားၾကီး က်ေနာ္တို႔ ၾကံဳခဲ့ရတယ္ေလ။ အဲ့ေတာ့ က်ေနာ္တို႔က အဲ့လိုမ်ိဳးမျဖစ္ပါေစနဲ႔ပဲ ဆုေတာင္းရတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ က်ေနာ္တို႔မွာ လံုေလာက္တဲ့ေဆးဝါးပစၥည္း နည္းပညာ မရွိဘူး။ မရွိေတာ့ က်ေနာ္တို႔ေတြက အေရးၾကီးတဲ့ လိုအပ္တဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ WHOက ေပးတဲ့အခ်က္ေတြ အားကစားနဲ႔က်န္းမာေရးဝန္ၾကီးဌာနကေပးတဲ့ အဲ့အခ်က္အလက္ကိုပဲ အဓိက မွီခိုၿပီးေတာ့ သတင္း ရွယ္ရတယ္။”

နာဂေဒသထဲမွာ ကူးစက္သူမရွိေသးေပမဲ့ ေဝးလံေခါင္သီၿပီး လမ္းပမ္းဆက္သြယ္ေရး ခက္ခဲတဲ့အျပင္ က်န္းမာေရးဝန္ေဆာင္မႈ အားနည္းလွတဲ့ ဒီနာဂေဒသမွာ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းေတြ လံုေလာက္စြာမရွိတာ၊ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာအေထာက္အကူျပဳပစၥည္းေတြ လံုေလာက္စြာမရွိတဲ့ အခက္အခဲေတြနဲ႔ၾကံဳေနရတာပါ။

နာဂကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသမွာ ဌာနတိုင္းရင္းသား နာဂေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းၿပီး ကိုဗစ္၁၉ တံု႔ျပန္ေဆာင္ရြက္ေရး စီမံကိန္း လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံဆိုင္ရာ ဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္ေရးနဲ႔ ပတ္ဝန္းက်င္ဆိုင္ရာဗဟို ဌာန CDE ရဲ႕႔ ဆက္သြယ္ေရးနဲ႔ မီဒီယာညႇိႏိႈင္းေရးမွဴး ကိုအိုင္ဇက္ေက်ာ္ထြန္းလွက အေရးေပၚလိုအပ္ခ်က္ေတြကိုေျပာျပပါတယ္။

“ နာဂေဒသမွာေတာ့ ကိုဗစ္၁၉ ကူးစက္သူေတာ့မရွိေသးဘူး။ ဒါေပမဲ့ ျဖစ္နုိင္ေျခမ်ားတာက အခုေနာက္ပိုင္း ျပည္ပကျပန္လာတဲ့သူေတြ မ်ားလာၿပီး အဲ့ဘက္ကို ျပန္လာတဲ့သူလည္းရွိတဲ့အတြက္ ေဒသခံေတြအေနနဲ႔ ေတာ္ေတာ္ေလး စိုးရိမ္ေနၾကတဲ့ အေနအထားရွိတယ္။ ေနာက္တခုက ေဒသတြင္းမွာရွိတဲ့ ေဒသခံေတြက ကိုဗစ္၁၉နဲ႔႔ပတ္သက္ၿပီး သိရွိထားမႈကလည္း အတိုင္းအတာတခု အထိပဲရွိတဲ့အတြက္ သူတို႔မွာ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ထားႏုိင္မႈအတြက္လည္း အားနည္းခ်က္ေတြ အမ်ားၾကီးရွိတယ္။ က်မ္းမာေရး ပညာေပးမႈအပိုင္းကအစ အမ်ားၾကီးလုပ္ဖို႔လိုအပ္တယ္။ ေနာက္တခုက ေဒသတြင္းမွာ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းေတြကလည္း အကန္႔အသတ္ေတြ အမ်ားၾကီးရွိတယ္။ လူဦးေရေပါ့ေနာ္ အကန္႔အသတ္ရွိတယ္ က်န္းမာေရး ကာကြယ္မႈဆုိင္ရာပစၥည္းကလည္း လံုေလာက္မႈမရွိဘူး။ တကယ္လို႔ အဲ့ဘက္မွာ ျဖစ္ခဲ့မယ္ဆိုရင္ အမ်ားၾကီး Risk မ်ားတယ္ေပါ့ေနာ္။ ေနာက္ ဒီနာဂေဒသက ေတာင္ေပၚရြာေတြ တရြာနဲ႔ တရြာဆက္ထားတဲ့အခါက်ေတာ့ မိုးတြင္းဆိုလည္း ေျမသားလမ္းက ေျမၿပိဳတာတို႔ဘာတို႔ျဖစ္ေတာ့ လမ္းက တခုခုပိတ္ၿပီဆိုရင္ ျပန္ဆက္သြယ္ႏိုင္ဖို႔ အရမ္းၾကန္႔ၾကာတဲ့ အေနအထားရွိတယ္။ အရမ္းအႏၱရာယ္ရွိတဲ့အေနအထားျဖစ္တယ္။ အဲ့ဘက္မွာ လူဦးေရက သံုးသိန္းေလာက္ေနတာျဖစ္လို႔အကုန္လံုးကို လႊမ္းျခံဳႏုိင္ဖို႔ သိပ္ခက္တယ္။ အမ်ားၾကီး လိုအပ္တာေတြရွိေသးတယ္။ ကူညီပံ့ပိုးေရးပိုင္းက အမ်ားၾကီးကို လိုအပ္ေနတဲ့အေနထားေပါ့ေနာ္။ ဒါကေတာ့ နာဂေဒသဘက္က အေၾကာင္းအေျခအေနပါ။”

ေက်းရြာအစုေလးေတြနဲ႔ သီးသန္႔ေနထိုင္ၾကၿပီး လူဦးေရသံုးသိန္းေက်ာ္ရွိတဲ့ ဒီနာဂေဒသမွာ အထူးသျဖင့္ အေရးေပၚ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ မျပည့္စံုသလို က်မ္းမာေရး အသိပညာေပးမႈက အားနည္းၿပီး ဘာသာစကားအခက္အခဲလည္း ရွိတယ္လို႔ ေဒသခံနာဂလူငယ္ ကို Athong Makuryကေျပာပါတယ္။

“ နာဂေဒသမွာက ဆရာ ဆရာမေတြ အလံုအေလာက္မရွိဘူး။ ရွိတဲ့ေနရာေတြမွာဆိုလည္း ေဆးဘက္ဆိုင္ရာ အေထာက္အကူ ပစၥည္းေတြကလည္း အဲ့တာေတြကလည္း မလံုေလာက္ဘူး။ ဒီလူဝင္လူထြက္ေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ဘယ္လိုေနထိုင္သင့္လဲ အဲ့တာေတြကိုမွ ေက်းရြာလူၾကီးေတြက ေနၿပီးေတာ့ ဘယ္လိုစိစစ္သင့္တယ္။ ေနာက္ ဒါနဲ႔ပတ္သက္တဲ့သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို က်ေနာ္တို႔ နာဂေဒသမွာ ျမန္မာလိုမေပါက္တာရွိတယ္ ျမန္မာလို အဂၤလိပ္လို မေပါက္တာဆိုရင္ ေဒသခံေတြရဲ႕အကူညီနဲ႔ ဘာသာစကားေတြနဲ႔ေပါ့ေနာ္႔ ေဒသခံဘာသာစကားနဲ႔ ဘာသာျပန္တယ္။ေက်းရြာနဲ႔ နာဂေဒသအားလံုးကို ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ေက်းရြာေပါင္း ကေတာ့ ေထာင္နဲ႔ခ်ီမယ္နာဂလို႔ေျပာရင္ ေလရွီးရွိမယ္ ဟုမၼလင္းရွိမယ္ ခႏၱီးၿမိဳ႕နယ္မွာလည္းရွိတယ္ လဟယ္ တႏိုင္းရွိတယ္ ျမန္မာျပည္ဘက္က နဂေတြေပါ့ေနာ္။ ေနာက္ က်ေနာ္တို႔ နာဂေဒသ ေလရွီးဘက္မွာဆိုရင္ ရန္ပံုေငြကလည္း အလံုအေလာက္မရွိေတာ့ ေလရွီးတၿမိဳ႕နယ္လံုးကို မလႊမ္းျခံဳႏိုင္ေတာ့ ကားလမ္းအေဝးေျပးလမ္းတေလ်ာက္ လူဝင္လူထြက္မ်ားတဲ့ အဓိကထားၿပီး လုပ္ႏုိင္တယ္။ လက္ရွိအစိုးရပိုင္းကေတာ့ ဧၿပီလပိုင္းတုန္းကေတာ့ ကိုဗစ္ေထာက္ပံ့ေရးဆိုၿပီး ဆန္ ၈ျပည္ နဲ႔ ဆီပဲ အဲ့တာမ်ိဳးေတြ ေပးတာေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ေတြ႔ရတယ္။”

နာဂကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသတြင္း ကိုဗစ္၁၉ ၾကိဳတင္ကာကြယ္မႈေတြကို စနစ္တက်ျပင္ဆင္ထားဖို႔လည္း အေရးတၾကီး လိုအပ္တယ္လို႔ Isaac Kyaw Htun Hla ကိုအိုင္ဇက္ေက်ာ္ထြန္းလွက ေထာက္ျပပါတယ္။

“နာဂေဒသကဆိုရင္ သြားလာေရးအရမ္းေဝးတယ္ လမ္းပမ္းဆက္သြယ္ေရးက အရမ္းခက္ခဲတဲ့ ေနရာျဖစ္တယ္။တခုခုျဖစ္ၿပီေဟ့ဆိုေတာ့မွ သြားၿပီး Response လုပ္မယ္ဆိုရင္ အရမ္း ေနာက္က်သြားမယ့္ အေနအထားလည္းရွိႏိုင္တယ္ေပါ့။ အေကာင္းဆံုးကေတာ့ လိုအပ္တဲ့ ဟာေလးေတြကို ၾကိဳတင္ၿပီးေတာ့ ျပင္ဆင္ထားဖို႔လိုအပ္တယ္ ၿပီးလို႔ရွိရင္ အစိုးရဌာနဆိုင္ရာေတြ အေနနဲ႔ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈေတြကို ဒီ့ထက္ပိုၿပီးေတာ့ အားေကာင္းေအာင္ လုပ္ဖို႔လိုအပ္မယ္။ ေနာက္ ေဒသခံေတြရဲ႕ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈကိုလည္း ရယူဖို႔လိုအပ္မယ္လို႔ က်ေနာ္ကျမင္တယ္။ ဘာျဖစ္လို႔ဆိုရင္ အဓိက ဘာသာစကားအခက္ခဲရွိတယ္။ ျမန္မာလိုနားမလည္တဲ့အခါ မွာ ဌာနဆိုင္ရာ ကူညီပံ့ပိုးမႈေတြ တိုက္႐ိုက္လုပ္ဖို႔ဆိုရင္ ဘာသာစကားအခက္အခဲရွိတာေၾကာင့္ ေဒသခံေတြရဲ႕ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈရရွိေအာင္ အခုကတည္းက ေဆာင္ရြက္ထားဖို႔လိုအပ္မယ္။”

လတ္တေလာမွာေတာ့ လူသူအေရာက္အေပါက္နည္းတဲ့ ေတာင္တန္းေဒသက နာဂကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသတြင္း ေက်းရြာေပါင္း ၂၂ ရြာမွာ သံသယလူနာေတြကို သီးျခားေစာင့္ၾကည့္တဲ့ေနအိမ္ေတြ တည္ေဆာက္ေပးထားတာ အပါအဝင္ အကာအကြယ္ပစၥည္း ကူညီေထာက္ပံ့ေရးလုပ္ငန္းေတြကို အရပ္ဖက္လူမႈအဖြဲ႔အစည္း ဌာေနတိုင္းရင္းသားတို႔၏ သဘာဝသယံဇာတ အခြင့္အေရး အကာအကြယ္ေပးေရး RRtIP အဖြဲ႔နဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ ဆြစ္ဇာလန္သံ႐ံုးတို႔ရဲ႕ အကူအညီနဲ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံ ဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္ေရးနဲ႔ပတ္ဝန္းက်င္ဆိုင္ရာဗဟိုဌာန CDE တို႔ပူးေပါင္းၿပီးေဆာင္ရြက္ေနပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ က်န္းမာေရးနဲ႔လိုအပ္တဲ့ ကူညီပံ့ပိုးမႈေတြကို နာဂ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႔ေတြ၊ နာဂေဒသ ဌာေနတုိင္းရင္းသား မ်ိဳးႏြယ္စုေကာင္စီအပါအဝင္ ဌာေနတိုင္းရင္းသားေတြနဲ႔ ေဆာင္ရြက္ေနၾကပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္


................

နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသမှာ ကိုဗစ် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုအားနည်းတဲ့အပေါ် ဒေသခံတွေစိုးရိမ်

(Unicode)

နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသထဲ ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါ ကိုဗစ် ၁၉ ကူးစက်ခံရရင် တုံ့ပြန် ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့ ကြိုတင်ကာကွယ်မှုတွေ လုံလောက်စွာ မရှိတဲ့အပေါ် နာဂဒေသခံတွေရဲ့စိုးရိမ်ချက်တွေအကြောင်း မဆုမွန် ပြောပြပေးမှာပါ။

ကိုဗစ်-၁၉ကပ်ရောဂါဟာ ချင်းပြည်နယ်နဲ့ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသတွေမှာလည်း ကူးစက်မှု ရှိလာနေတဲ့အတွက် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးထဲက လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အသွားအလာခက်ခဲလှတဲ့ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသလို နေရာမှာရောဂါကူးစက်ပျံ့ပွားလာမှာကိုနာဂဒေသခံတွေနဲ့ နာဂလူငယ်တွေဘက်က အတော်လေးကို စိုးရိမ်ထိတ်လန့်နေကြပါတယ်။

အရင်ကလည်း ကူးစက်မြန်ရောဂါတွေ ဖြစ်ပွားရင် ကုသဖို့ခက်ခဲ့တဲ့အတွက် ကိုဗစ်၁၉ ကူးစက်မှုဖြစ်လာရင် ထိန်းချုပ်ကာကွယ်နိုင်ဖို့ အခက်ခဲတွေနဲ့ကြုံလာမှာကို အထူးစိုးရိမ်နေကြတာဖြစ်တယ်လို့ နာဂကျေးရွာတွေအထိ ကျန်းမာရေးပညာပေးတွေ လိုက်လံဆောင်ရွက်ပေးနေတဲ့ နာဂလူငယ် Athong Makury ဗွီအိုအေကိုပြောပြပါတယ်။

“ လက်ရှိ နာဂဒေသမှာပေါ့နော် ကျနော်တို့လူငယ်ပရဟိတအဖွဲ့လေးတွေပေါ့နော် ဒီကိုဗစ်၁၉ ကာကွယ်ရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီးတော့ ကျေးရွာတွေအထိသွားပြီး အသိအမြင်ဖွင့်နိုင်ဖို့ ကျနော်တို့လုပ်ဆောင်ပေးတယ်။ Recycle လက်ဆေးဗူးလေးတွေတပ်ပေးတယ်။ ကိုဗစ်၁၉ရောဂါနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဆောင်ရန်ရှောင်ရန်တွေကိုဆောင်ရွက်ပေးတယ်။ အဲ့လိုဖြစ်လာမှာကို တွေးတော့ မတွေးဝံ့ဘူး ၂၀၁၆ အဖြစ်ဆိုးတုန်းကလည်း နာဂမှာ အများကြီး ကျနော်တို့ ကြုံခဲ့ရတယ်လေ။ အဲ့တော့ ကျနော်တို့က အဲ့လိုမျိုးမဖြစ်ပါစေနဲ့ပဲ ဆုတောင်းရတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ကျနော်တို့မှာ လုံလောက်တဲ့ဆေးဝါးပစ္စည်း နည်းပညာ မရှိဘူး။ မရှိတော့ ကျနော်တို့တွေက အရေးကြီးတဲ့ လိုအပ်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ WHOက ပေးတဲ့အချက်တွေ အားကစားနဲ့ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနကပေးတဲ့ အဲ့အချက်အလက်ကိုပဲ အဓိက မှီခိုပြီးတော့ သတင်း ရှယ်ရတယ်။”

နာဂဒေသထဲမှာ ကူးစက်သူမရှိသေးပေမဲ့ ဝေးလံခေါင်သီပြီး လမ်းပမ်းဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲတဲ့အပြင် ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှု အားနည်းလှတဲ့ ဒီနာဂဒေသမှာ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေ လုံလောက်စွာမရှိတာ၊ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာအထောက်အကူပြုပစ္စည်းတွေ လုံလောက်စွာမရှိတဲ့ အခက်အခဲတွေနဲ့ကြုံနေရတာပါ။

နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသမှာ ဌာနတိုင်းရင်းသား နာဂတွေနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး ကိုဗစ်၁၉ တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ရေး စီမံကိန်း လုပ်ဆောင်နေတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာဗဟို ဌာန CDE ရဲ့ ဆက်သွယ်ရေးနဲ့ မီဒီယာညှိနှိုင်းရေးမှူး ကိုအိုင်ဇက်ကျော်ထွန်းလှက အရေးပေါ်လိုအပ်ချက်တွေကိုပြောပြပါတယ်။

“ နာဂဒေသမှာတော့ ကိုဗစ်၁၉ ကူးစက်သူတော့မရှိသေးဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဖြစ်နိုင်ခြေများတာက အခုနောက်ပိုင်း ပြည်ပကပြန်လာတဲ့သူတွေ များလာပြီး အဲ့ဘက်ကို ပြန်လာတဲ့သူလည်းရှိတဲ့အတွက် ဒေသခံတွေအနေနဲ့ တော်တော်လေး စိုးရိမ်နေကြတဲ့ အနေအထားရှိတယ်။ နောက်တခုက ဒေသတွင်းမှာရှိတဲ့ ဒေသခံတွေက ကိုဗစ်၁၉နဲ့ပတ်သက်ပြီး သိရှိထားမှုကလည်း အတိုင်းအတာတခု အထိပဲရှိတဲ့အတွက် သူတို့မှာ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားနိုင်မှုအတွက်လည်း အားနည်းချက်တွေ အများကြီးရှိတယ်။ ကျမ်းမာရေး ပညာပေးမှုအပိုင်းကအစ အများကြီးလုပ်ဖို့လိုအပ်တယ်။ နောက်တခုက ဒေသတွင်းမှာ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေကလည်း အကန့်အသတ်တွေ အများကြီးရှိတယ်။ လူဦးရေပေါ့နော် အကန့်အသတ်ရှိတယ် ကျန်းမာရေး ကာကွယ်မှုဆိုင်ရာပစ္စည်းကလည်း လုံလောက်မှုမရှိဘူး။ တကယ်လို့ အဲ့ဘက်မှာ ဖြစ်ခဲ့မယ်ဆိုရင် အများကြီး Risk များတယ်ပေါ့နော်။ နောက် ဒီနာဂဒေသက တောင်ပေါ်ရွာတွေ တရွာနဲ့ တရွာဆက်ထားတဲ့အခါကျတော့ မိုးတွင်းဆိုလည်း မြေသားလမ်းက မြေပြိုတာတို့ဘာတို့ဖြစ်တော့ လမ်းက တခုခုပိတ်ပြီဆိုရင် ပြန်ဆက်သွယ်နိုင်ဖို့ အရမ်းကြန့်ကြာတဲ့ အနေအထားရှိတယ်။ အရမ်းအန္တရာယ်ရှိတဲ့အနေအထားဖြစ်တယ်။ အဲ့ဘက်မှာ လူဦးရေက သုံးသိန်းလောက်နေတာဖြစ်လို့အကုန်လုံးကို လွှမ်းခြုံနိုင်ဖို့ သိပ်ခက်တယ်။ အများကြီး လိုအပ်တာတွေရှိသေးတယ်။ ကူညီပံ့ပိုးရေးပိုင်းက အများကြီးကို လိုအပ်နေတဲ့အနေထားပေါ့နော်။ ဒါကတော့ နာဂဒေသဘက်က အကြောင်းအခြေအနေပါ။”

ကျေးရွာအစုလေးတွေနဲ့ သီးသန့်နေထိုင်ကြပြီး လူဦးရေသုံးသိန်းကျော်ရှိတဲ့ ဒီနာဂဒေသမှာ အထူးသဖြင့် အရေးပေါ် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု မပြည့်စုံသလို ကျမ်းမာရေး အသိပညာပေးမှုက အားနည်းပြီး ဘာသာစကားအခက်အခဲလည်း ရှိတယ်လို့ ဒေသခံနာဂလူငယ် ကို Athong Makuryကပြောပါတယ်။

“ နာဂဒေသမှာက ဆရာ ဆရာမတွေ အလုံအလောက်မရှိဘူး။ ရှိတဲ့နေရာတွေမှာဆိုလည်း ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အထောက်အကူ ပစ္စည်းတွေကလည်း အဲ့တာတွေကလည်း မလုံလောက်ဘူး။ ဒီလူဝင်လူထွက်တွေနဲ့ပတ်သက်ပြီးတော့ ဘယ်လိုနေထိုင်သင့်လဲ အဲ့တာတွေကိုမှ ကျေးရွာလူကြီးတွေက နေပြီးတော့ ဘယ်လိုစိစစ်သင့်တယ်။ နောက် ဒါနဲ့ပတ်သက်တဲ့သတင်းအချက်အလက်တွေကို ကျနော်တို့ နာဂဒေသမှာ မြန်မာလိုမပေါက်တာရှိတယ် မြန်မာလို အင်္ဂလိပ်လို မပေါက်တာဆိုရင် ဒေသခံတွေရဲ့အကူညီနဲ့ ဘာသာစကားတွေနဲ့ပေါ့နော့် ဒေသခံဘာသာစကားနဲ့ ဘာသာပြန်တယ်။ကျေးရွာနဲ့ နာဂဒေသအားလုံးကို ကြည့်မယ်ဆိုရင် ကျေးရွာပေါင်း ကတော့ ထောင်နဲ့ချီမယ်နာဂလို့ပြောရင် လေရှီးရှိမယ် ဟုမ္မလင်းရှိမယ် ခန္တီးမြို့နယ်မှာလည်းရှိတယ် လဟယ် တနိုင်းရှိတယ် မြန်မာပြည်ဘက်က နဂတွေပေါ့နော်။ နောက် ကျနော်တို့ နာဂဒေသ လေရှီးဘက်မှာဆိုရင် ရန်ပုံငွေကလည်း အလုံအလောက်မရှိတော့ လေရှီးတမြို့နယ်လုံးကို မလွှမ်းခြုံနိုင်တော့ ကားလမ်းအဝေးပြေးလမ်းတလျောက် လူဝင်လူထွက်များတဲ့ အဓိကထားပြီး လုပ်နိုင်တယ်။ လက်ရှိအစိုးရပိုင်းကတော့ ဧပြီလပိုင်းတုန်းကတော့ ကိုဗစ်ထောက်ပံ့ရေးဆိုပြီး ဆန် ၈ပြည် နဲ့ ဆီပဲ အဲ့တာမျိုးတွေ ပေးတာတော့ ကျနော်တို့ တွေ့ရတယ်။”

နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင်း ကိုဗစ်၁၉ ကြိုတင်ကာကွယ်မှုတွေကို စနစ်တကျပြင်ဆင်ထားဖို့လည်း အရေးတကြီး လိုအပ်တယ်လို့ Isaac Kyaw Htun Hla ကိုအိုင်ဇက်ကျော်ထွန်းလှက ထောက်ပြပါတယ်။

“နာဂဒေသကဆိုရင် သွားလာရေးအရမ်းဝေးတယ် လမ်းပမ်းဆက်သွယ်ရေးက အရမ်းခက်ခဲတဲ့ နေရာဖြစ်တယ်။တခုခုဖြစ်ပြီဟေ့ဆိုတော့မှ သွားပြီး Response လုပ်မယ်ဆိုရင် အရမ်း နောက်ကျသွားမယ့် အနေအထားလည်းရှိနိုင်တယ်ပေါ့။ အကောင်းဆုံးကတော့ လိုအပ်တဲ့ ဟာလေးတွေကို ကြိုတင်ပြီးတော့ ပြင်ဆင်ထားဖို့လိုအပ်တယ် ပြီးလို့ရှိရင် အစိုးရဌာနဆိုင်ရာတွေ အနေနဲ့ ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုတွေကို ဒီ့ထက်ပိုပြီးတော့ အားကောင်းအောင် လုပ်ဖို့လိုအပ်မယ်။ နောက် ဒေသခံတွေရဲ့ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကိုလည်း ရယူဖို့လိုအပ်မယ်လို့ ကျနော်ကမြင်တယ်။ ဘာဖြစ်လို့ဆိုရင် အဓိက ဘာသာစကားအခက်ခဲရှိတယ်။ မြန်မာလိုနားမလည်တဲ့အခါ မှာ ဌာနဆိုင်ရာ ကူညီပံ့ပိုးမှုတွေ တိုက်ရိုက်လုပ်ဖို့ဆိုရင် ဘာသာစကားအခက်အခဲရှိတာကြောင့် ဒေသခံတွေရဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုရရှိအောင် အခုကတည်းက ဆောင်ရွက်ထားဖို့လိုအပ်မယ်။”

လတ်တလောမှာတော့ လူသူအရောက်အပေါက်နည်းတဲ့ တောင်တန်းဒေသက နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင်း ကျေးရွာပေါင်း ၂၂ ရွာမှာ သံသယလူနာတွေကို သီးခြားစောင့်ကြည့်တဲ့နေအိမ်တွေ တည်ဆောက်ပေးထားတာ အပါအဝင် အကာအကွယ်ပစ္စည်း ကူညီထောက်ပံ့ရေးလုပ်ငန်းတွေကို အရပ်ဖက်လူမှုအဖွဲ့အစည်း ဌာနေတိုင်းရင်းသားတို့၏ သဘာဝသယံဇာတ အခွင့်အရေး အကာအကွယ်ပေးရေး RRtIP အဖွဲ့နဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဆွစ်ဇာလန်သံရုံးတို့ရဲ့ အကူအညီနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနဲ့ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာဗဟိုဌာန CDE တို့ပူးပေါင်းပြီးဆောင်ရွက်နေပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ကျန်းမာရေးနဲ့လိုအပ်တဲ့ ကူညီပံ့ပိုးမှုတွေကို နာဂ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွေ၊ နာဂဒေသ ဌာနေတိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုကောင်စီအပါအဝင် ဌာနေတိုင်းရင်းသားတွေနဲ့ ဆောင်ရွက်နေကြပါတယ်။

၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္ သမၼတေရြးေကာက္ပြဲ ျပည္နယ္အသီးသီးအလိုက္ရလဒ္မ်ား

XS
SM
MD
LG