သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ရခိုင္စစ္ဆင္ေရးေၾကာင့္ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈ တိုးလာမွာ လႈပ္ရွားသူေတြ စိုးရိမ္


တိုက္ပြဲေၾကာင့္ အိုးအိမ္စြန္႔ထြက္ေျပးရၿပီး ေစတီဝန္းထဲတြင္ ခိုလံႈေနရသည့္ ၿမိဳ တိုင္းရင္းသားတခ်ဳိ႕။ (ဇန္နဝါရီ ၂၅၊ ၂၀၁၉)

[Zawgyi/Unicode]

ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ AA ရခိုင္လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အေပၚ စစ္ဆင္ေရးလုပ္ေနတဲ့အေၾကာင္း တပ္မေတာ္က ေၾကညာလိုက္တဲ့အေပၚ ျပည္တြင္းျပည္ပ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႕ေတြ စိုးရိမ္ေနတဲ့အေၾကာင္းကို ဗီြအိုေအျမန္မာပိုင္းသတင္းေထာက္ ကိုေဇာ္ထက္က ေျပာျပပါမယ္။

Human Rights Watch ရဲ႕ အာရွေရးရာ လက္ေထာက္ၫႊန္ၾကားေရးမႉး Phil Robertson
Human Rights Watch ရဲ႕ အာရွေရးရာ လက္ေထာက္ၫႊန္ၾကားေရးမႉး Phil Robertson

ရခိုင္ေျမာက္ပိုင္း ရေသ့ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္ထဲမွာ AA ရခိုင္လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ရဲ႕ အၾကမ္းဖက္ လုပ္ရပ္ေတြကို ႏွိမ္နင္းမယ့္ စစ္ဆင္ေရးေတြ ဆင္ႏႊဲေနေၾကာင္း တပ္မေတာ္က မေန႔တုန္းကပဲ ေၾကညာလိုက္တဲ့အတြက္ ေနာက္ဆက္တြဲ လူ႔အခြင့္အေရး ျပႆနာေတြ ေပၚေပါက္လာမွာ စိုးရိမ္တဲ့ သေဘာထားေတြ ထြက္ေပၚလာတာပါ။ တပ္မေတာ္ သတင္းမွန္ျပန္ၾကားေရးအဖြဲ႕ကေတာ့ AA အဖြဲ႕က ေဒသတြင္းမွာ အေျခစိုက္ၿပီး အၾကမ္းဖက္လႈပ္ရွားေနတာေတြကို ရွင္းလင္းဖို႔ ရည္႐ြယ္ခ်က္နဲ႔ စစ္ဆင္ေရးေတြလုပ္ေနေၾကာင္း ေျပာဆိုထားတာပါ။ ဒါေပမဲ့လည္း ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရးလႈပ္ရွားမႈ အဖြဲ႕တခုျဖစ္တဲ့ Human Rights Watch ရဲ႕ အာရွေရးရာ လက္ေထာက္ၫႊန္ၾကားေရးမႉး Phil Robertson ကေတာ့ ဒီေျပာဆိုခ်က္ဟာ လက္ခံႏိုင္စရာ မရွိဘူးလို႔ ေျပာပါတယ္။

"ရခိုင္ျပည္နယ္က အရပ္သားေတြအေပၚ ေျမလွန္စနစ္က်င့္သုံးဖို႔ ဆင္ေျခေပးေနတာေတြကို ျမန္မာအစိုးရကလည္း အကာအကြယ္ေပးဖို႔ ႀကိဳးစားေနတာက ျပႆနာပါ။ ဒါဟာလက္ခံႏိုင္စရာလည္း မဟုတ္ပါဘူး။"

တပ္မေတာ္ရဲ႕ ထုတ္ျပန္ခ်က္မွာေတာ့ AA အဖြဲ႕က ပိတ္ဆို႔ထားတဲ့ ဆက္သြယ္ေရးလမ္းေၾကာင္းေတြကို ရွင္းလင္းဖို႔၊ အရပ္သားေတြကို ကယ္တင္ဖို႔ ရည္႐ြယ္တဲ့ စစ္ဆင္ေရးေတြ အျဖစ္နဲ႔လည္း ေျပာဆိုထားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း စစ္ဆင္ေရးေတြေၾကာင့္ အရပ္သားေတြ လုံၿခဳံမႈမရပဲ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြနဲ႔သာ ေနာက္ဆက္တြဲ ႀကဳံရမွာကို စိုးရိမ္ေၾကာင္း ညီမွ်ျခင္းျမန္မာ ဒါ႐ိုက္တာ ဦးေအာင္မ်ိဳးမင္းက ေျပာပါတယ္။

"ရခိုင္ေဒသမွာ လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡနဲ႔ပတ္သက္လို႔ သက္ဆိုင္တဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈ နဂိုကတည္းက ရွိထားၿပီးသားပါ။ အခုလိုအေျခအေနမ်ိဳးမွာ ထိုးစစ္ဆင္မယ္ဆိုတဲ့ကိစၥကို ၾကည့္တဲ့အခါမွာ ေနာက္ထပ္ စစ္ပြဲဆိုင္ရာ၊ ပဋိပကၡဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြ ထပ္မံၿပီး ျဖစ္လာႏိုင္တယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ စိုးရိမ္မိပါတယ္။"

ရေသ့ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္မွာ တပ္မေတာ္က စစ္ဆင္ေရးေတြ လုပ္မွာ ျဖစ္တာေၾကာင့္ ေဒသခံေက်း႐ြာက အရပ္သားေတြ ေဘးလြတ္ရာ တိမ္းေရွာင္ဖို႔ မၾကာေသးခင္က ရခိုင္အစိုးရက ၫႊန္ၾကားခ်က္ထုတ္ျပန္ရာမွာ ျပည္တြင္းျပည္ပက စိုးရိမ္သံေတြ ထြက္ေပၚခဲ့ၿပီးေနာက္ ျပန္လည္႐ုပ္သိမ္းခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း ၫႊန္ၾကားခ်က္ေၾကာင့္ ေထာင္နဲ႔ခ်ီတဲ့ ေဒသခံေတြ ထြက္ေျပးတိမ္းေရွာင္ခဲ့ၾကသလို တိုက္ပြဲေတြလည္း ဆက္လက္ ျဖစ္ပြားေနတာပါ။ လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡေတြေၾကာင့္ ေနာက္ဆက္တြဲ ေပၚေပါက္လာမယ့္ လူ႔အခြင့္အေရး ျပႆနာေတြဟာ လတ္တေလာ ICJ ႏိုင္ငံတကာ တရား႐ုံးမွာ အမႈရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံအေပၚ ႏိုင္ငံတကာက ပိုၿပီးအာ႐ုံစိုက္လာလိမ့္မယ္လို႔လည္း HRW အဖြဲ႕က Phil Robertson ကေျပာပါတယ္။

"ပကတိအေျခအေနမွာ ရခိုင္ျပည္နယ္က အရပ္သားေတြအေပၚ က်ဳးလြန္တဲ့လုပ္ရပ္ေတြကို ႏိုင္ငံတကာက အာ႐ုံစိုက္လာမယ္ ဆိုတာကေတာ့ ေသခ်ာပါတယ္။ အခုအခ်ိန္မွာ အေျခအေနကို အင္မတန္မွ နီးနီးကပ္ကပ္ ေစာင့္ၾကည့္ေနၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ရခိုင္ျပည္နယ္က လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ တပ္မေတာ္အေနနဲ႔ တာဝန္ခံမႈရွိေအာင္ ေတာင္းဆိုမႈေတြလည္း ဆက္ရွိေနမယ္ဆိုတာကေတာ့ သံသယျဖစ္စရာ မရွိပါဘူး။ "

ရခိုင္ျပည္နယ္က လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡေတြေၾကာင့္ ေထာင္ေသာင္းခ်ီတဲ့ ေဒသခံေတြ ေဘးလြတ္ရာ တိမ္းေရွာင္ေနၾကရသလို အရပ္သားေတြ ထိခိုက္ေသဆုံးမႈေတြ၊ ဥပေဒမဲ့ ဖမ္းဆီးမႈေတြနဲ႔ ဖမ္းဆီးခံရစဥ္ ေသဆုံးမႈေတြအေပၚမွာလည္း ႏိုင္ငံတကာနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရး လႈပ္ရွားသူေတြ အာ႐ုံစိုက္ေနၾကတာပါ။ ဒီလိုအေျခအေနမွာ စစ္ဆင္ေရးေတြနဲ႔အတူ ေနာက္ဆက္တြဲ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈ ျပႆနာေတြ ေပၚေပါက္လာခဲ့မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ႏိုင္ငံတကာ အာ႐ုံစိုက္မႈေတြ ပိုအားေကာင္းလာႏိုင္တယ္လို႔လည္း ဦးေအာင္မ်ိဳးမင္းက သုံးသပ္ပါတယ္။

"နဂိုကတည္းက ရွိၿပီးသားႏိုင္ငံတကာရဲ႕ အာ႐ုံစိုက္မႈက၊ အခု ထိုးစစ္ဆင္မယ္ဆိုတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္မို႔ ဒီအထဲမွာ တခုခုသာထပ္ၿပီးေတာ့ မွားယြင္းမႈျဖစ္လာရင္ ပိုၿပီးေတာ့ ႏိုင္ငံတကာရဲ႕ အာ႐ုံစိုက္မႈက ပိုၿပီးႀကီးထြားလာပါလိမ့္မယ္။"

ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ အသစ္ျဖစ္တဲ့ Thomas Andrews ကလည္း ရခိုင္ျပည္နယ္ အပါအဝင္ တိုင္းရင္းသား ေဒသေတြမွာ လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡေတြ ေပၚေပါက္ေနတဲ့အေပၚ စိုးရိမ္ေၾကာင္း ဒီသီတင္းပတ္ထဲမွာပဲ လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီမွာ ေျပာၾကားခဲ့တာပါ။ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ စစ္ေရးတင္းမာမႈေတြ တိုးလာတာနဲ႔အမွ် ေနာက္ဆက္တြဲ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြ၊ စာနာမႈအကူအညီေပးေရးဆိုင္ရာ အက်ပ္အတည္းေတြ ႀကဳံရမွာကို စိုးရိမ္ေၾကာင္းလည္း ကုလသမဂၢနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာ အကူအညီေပးေရး အဖြဲ႕အစည္းေတြ မၾကာေသးခင္ကပဲ ေျပာဆိုထားၾကပါတယ္ခင္ဗ်ာ။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

[Unicode Version]

ရခိုင်စစ်ဆင်ရေးကြောင့် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတိုးလာမှာ လှုပ်ရှားသူတွေစိုးရိမ်

ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ AA ရခိုင်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အပေါ် စစ်ဆင်ရေးလုပ်နေတဲ့အကြောင်း တပ်မတော်က ကြေညာလိုက်တဲ့အပေါ် ပြည်တွင်းပြည်ပ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေ စိုးရိမ်နေတဲ့အကြောင်းကို ဗွီအိုအေမြန်မာပိုင်းသတင်းထောက် ကိုဇော်ထက်က ပြောပြပါမယ်။

ရခိုင်မြောက်ပိုင်း ရသေ့တောင်မြို့နယ်ထဲမှာ AA ရခိုင်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ရဲ့ အကြမ်းဖက် လုပ်ရပ်တွေကို နှိမ်နင်းမယ့် စစ်ဆင်ရေးတွေ ဆင်နွှဲနေကြောင်း တပ်မတော်က မနေ့တုန်းကပဲ ကြေညာလိုက်တဲ့အတွက် နောက်ဆက်တွဲ လူ့အခွင့်အရေး ပြဿနာတွေ ပေါ်ပေါက်လာမှာ စိုးရိမ်တဲ့ သဘောထားတွေ ထွက်ပေါ်လာတာပါ။ တပ်မတော် သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့ကတော့ AA အဖွဲ့က ဒေသတွင်းမှာ အခြေစိုက်ပြီး အကြမ်းဖက်လှုပ်ရှားနေတာတွေကို ရှင်းလင်းဖို့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ စစ်ဆင်ရေးတွေလုပ်နေကြောင်း ပြောဆိုထားတာပါ။ ဒါပေမဲ့လည်း နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားမှု အဖွဲ့တခုဖြစ်တဲ့ Human Rights Watch ရဲ့ အာရှရေးရာ လက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမှူး Phil Robertson ကတော့ ဒီပြောဆိုချက်ဟာ လက်ခံနိုင်စရာ မရှိဘူးလို့ ပြောပါတယ်။

"ရခိုင်ပြည်နယ်က အရပ်သားတွေအပေါ် မြေလှန်စနစ်ကျင့်သုံးဖို့ ဆင်ခြေပေးနေတာတွေကို မြန်မာအစိုးရကလည်း အကာအကွယ်ပေးဖို့ ကြိုးစားနေတာက ပြဿနာပါ။ ဒါဟာလက်ခံနိုင်စရာလည်း မဟုတ်ပါဘူး။"

တပ်မတော်ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာတော့ AA အဖွဲ့က ပိတ်ဆို့ထားတဲ့ ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းတွေကို ရှင်းလင်းဖို့၊ အရပ်သားတွေကို ကယ်တင်ဖို့ ရည်ရွယ်တဲ့ စစ်ဆင်ရေးတွေ အဖြစ်နဲ့လည်း ပြောဆိုထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း စစ်ဆင်ရေးတွေကြောင့် အရပ်သားတွေ လုံခြုံမှုမရပဲ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေနဲ့သာ နောက်ဆက်တွဲ ကြုံရမှာကို စိုးရိမ်ကြောင်း ညီမျှခြင်းမြန်မာ ဒါရိုက်တာ ဦးအောင်မျိုးမင်းက ပြောပါတယ်။

"ရခိုင်ဒေသမှာ လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခနဲ့ပတ်သက်လို့ သက်ဆိုင်တဲ့ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှု နဂိုကတည်းက ရှိထားပြီးသားပါ။ အခုလိုအခြေအနေမျိုးမှာ ထိုးစစ်ဆင်မယ်ဆိုတဲ့ကိစ္စကို ကြည့်တဲ့အခါမှာ နောက်ထပ် စစ်ပွဲဆိုင်ရာ၊ ပဋိပက္ခဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုတွေ ထပ်မံပြီး ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ ကျနော်တို့ စိုးရိမ်မိပါတယ်။"

ရသေ့တောင်မြို့နယ်မှာ တပ်မတော်က စစ်ဆင်ရေးတွေ လုပ်မှာ ဖြစ်တာကြောင့် ဒေသခံကျေးရွာက အရပ်သားတွေ ဘေးလွတ်ရာ တိမ်းရှောင်ဖို့ မကြာသေးခင်က ရခိုင်အစိုးရက ညွှန်ကြားချက်ထုတ်ပြန်ရာမှာ ပြည်တွင်းပြည်ပက စိုးရိမ်သံတွေ ထွက်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း ညွှန်ကြားချက်ကြောင့် ထောင်နဲ့ချီတဲ့ ဒေသခံတွေ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြသလို တိုက်ပွဲတွေလည်း ဆက်လက် ဖြစ်ပွားနေတာပါ။ လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခတွေကြောင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါ်ပေါက်လာမယ့် လူ့အခွင့်အရေး ပြဿနာတွေဟာ လတ်တလော ICJ နိုင်ငံတကာ တရားရုံးမှာ အမှုရင်ဆိုင်နေရတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် နိုင်ငံတကာက ပိုပြီးအာရုံစိုက်လာလိမ့်မယ်လို့လည်း HRW အဖွဲ့က Phil Robertson ကပြောပါတယ်။

"ပကတိအခြေအနေမှာ ရခိုင်ပြည်နယ်က အရပ်သားတွေအပေါ် ကျုးလွန်တဲ့လုပ်ရပ်တွေကို နိုင်ငံတကာက အာရုံစိုက်လာမယ် ဆိုတာကတော့ သေချာပါတယ်။ အခုအချိန်မှာ အခြေအနေကို အင်မတန်မှ နီးနီးကပ်ကပ် စောင့်ကြည့်နေကြပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း ရခိုင်ပြည်နယ်က လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ တပ်မတော်အနေနဲ့ တာဝန်ခံမှုရှိအောင် တောင်းဆိုမှုတွေလည်း ဆက်ရှိနေမယ်ဆိုတာကတော့ သံသယဖြစ်စရာ မရှိပါဘူး။ "

ရခိုင်ပြည်နယ်က လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခတွေကြောင့် ထောင်သောင်းချီတဲ့ ဒေသခံတွေ ဘေးလွတ်ရာ တိမ်းရှောင်နေကြရသလို အရပ်သားတွေ ထိခိုက်သေဆုံးမှုတွေ၊ ဥပဒေမဲ့ ဖမ်းဆီးမှုတွေနဲ့ ဖမ်းဆီးခံရစဉ် သေဆုံးမှုတွေအပေါ်မှာလည်း နိုင်ငံတကာနဲ့ လူ့အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူတွေ အာရုံစိုက်နေကြတာပါ။ ဒီလိုအခြေအနေမှာ စစ်ဆင်ရေးတွေနဲ့အတူ နောက်ဆက်တွဲ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှု ပြဿနာတွေ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့မယ်ဆိုရင်တော့ နိုင်ငံတကာ အာရုံစိုက်မှုတွေ ပိုအားကောင်းလာနိုင်တယ်လို့လည်း ဦးအောင်မျိုးမင်းက သုံးသပ်ပါတယ်။

"နဂိုကတည်းက ရှိပြီးသားနိုင်ငံတကာရဲ့ အာရုံစိုက်မှုက၊ အခု ထိုးစစ်ဆင်မယ်ဆိုတဲ့ အတွက်ကြောင့်မို့ ဒီအထဲမှာ တခုခုသာထပ်ပြီးတော့ မှားယွင်းမှုဖြစ်လာရင် ပိုပြီးတော့ နိုင်ငံတကာရဲ့ အာရုံစိုက်မှုက ပိုပြီးကြီးထွားလာပါလိမ့်မယ်။"

မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေး အထူးကိုယ်စားလှယ် အသစ်ဖြစ်တဲ့ Thomas Andrews ကလည်း ရခိုင်ပြည်နယ် အပါအဝင် တိုင်းရင်းသား ဒေသတွေမှာ လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခတွေ ပေါ်ပေါက်နေတဲ့အပေါ် စိုးရိမ်ကြောင်း ဒီသီတင်းပတ်ထဲမှာပဲ လူ့အခွင့်အရေးကောင်စီမှာ ပြောကြားခဲ့တာပါ။ ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ စစ်ရေးတင်းမာမှုတွေ တိုးလာတာနဲ့အမျှ နောက်ဆက်တွဲ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုတွေ၊ စာနာမှုအကူအညီပေးရေးဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်းတွေ ကြုံရမှာကို စိုးရိမ်ကြောင်းလည်း ကုလသမဂ္ဂနဲ့ နိုင်ငံတကာ အကူအညီပေးရေး အဖွဲ့အစည်းတွေ မကြာသေးခင်ကပဲ ပြောဆိုထားကြပါတယ်ခင်ဗျာ။

XS
SM
MD
LG