သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

ေနာက္ဆုံးရသတင္း

ေနရပ္ျပန္ေရးကိစၥ ႐ိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ေတြ တိုက္႐ိုက္ေဆြးေႏြးဖို႔လိုလား


ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံ ဒုကၡသည္စခန္းက ရိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္မ်ား Bhashan Char သို႔ ေျပာင္းေရႊ႕ေနထိုင္တဲ့ ျမင္ကြင္း။

(Zawgyi / Unicode)

ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဘက္ တိမ္းေရွာင္ထြက္ေျပးသြားတဲ့ သိန္းနဲ႔ခ်ီတဲ့ ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြထဲက လူ ၇၀၀ ေလာက္ကို ျပန္လက္ခံဖို႔ အဆင္သင့္ရွိေနတယ္လို႔ ရခိုင္ျပည္နယ္ေကာင္စီ ေျပာခြင့္ရရဲ႕ လတ္တေလာ ေျပာဆိုခ်က္ဟာ လက္ေတြ႔မက်ဘူးလို႔ ႐ိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ေတြက ေဝဖန္ေျပာဆိုလိုက္ပါတယ္။ ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြ ေနရပ္ရင္းျပန္ႏိုင္ေရး ဒုကၡသည္ေတြနဲ႔သာ အရင္ညႇိႏႈိင္းေဆြးေႏြးရမွာျဖစ္ၿပီး အဓိက လုံၿခဳံေရး၊ ေနာက္ ဂုဏ္သိကၡာရွိစြာ ေနရပ္ရင္းျပန္ေရး၊ သူတို႔ ဆုံး႐ႈံးနစ္နာခဲ့ရတာေတြအတြက္ တရားမွ်တမႈရွိေရး ဆိုတာေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ေပးဖို႔ ထပ္မံေတာင္းဆိုပါတယ္။ အရင္ NLD အစိုးရ လက္ထက္ကတည္းက ေႏွာင့္ေႏွးၾကန႔္ၾကာခဲ့ရတဲ့ ႐ိုဟင္ဂ်ာတို႔ ေနရပ္ျပန္ေရး ဒုကၡသည္ေတြရဲ႕ သေဘာထားကို မဆုမြန္ ဆက္သြယ္ေမးျမန္း တင္ျပထားပါတယ္။

ၿပီးခဲ့တဲ့ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္က ရခိုင္ျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းမွာ ARSA အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႔ဘက္က စစ္တပ္စခန္းနဲ႔ နယ္ျခားေစာင့္ တပ္စခန္းေတြကို ဝင္ေရာက္စီးနင္းမႈေတြအၿပီး စစ္တပ္က နယ္ေျမရွင္းလင္းေရးေတြ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ခ်ိန္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြ ရွိတာေၾကာင့္ ဘဂၤလားေဒရွ္႕ႏိုင္ငံဘက္ကို ႐ိုဟင္ဂ်ာ သိန္းနဲ႔ခ်ီ ထြက္ေျပးခိုလံႈေနၾကတာပါ။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ စစ္တပ္က အာဏာသိမ္းၿပီးေနာက္ပိုင္း ၂၀၂၂ ခုႏွစ္ ႏွစ္ဆန္းပိုင္း မတ္လေလာက္မွာေတာ့ ဒီလို ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဘက္ ထြက္ေျပးသြားတဲ့ ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြထဲက လူ ၇၀၀ ေလာက္ကို ျပန္လည္လက္ခံဖို႔ အဆင္သင့္ရွိေနတယ္လို႔ ရခိုင္ျပည္နယ္ေကာင္စီ ေျပာခြင့္ရ ဦးလွသိန္းက ဗြီအိုေအျမန္မာပိုင္းကို ေျပာခဲ့ပါတယ္။ ျပည္ေထာင္စုအစိုးရရဲ႕ အစီအစဥ္ျဖစ္ၿပီး အရင္ NLD အစိုးရ လက္ထက္ကတည္းက သေဘာတူညီခ်က္အတိုင္း လက္ခံမွာျဖစ္တယ္လို႔ ဦးလွသိန္းက ေျပာခဲ့တာပါ။

“လူ ၇၀၀ ေလာက္ကို လက္ခံဖို႔ အစီအစဥ္ရွိတယ္ဆိုတာ လြန္ခဲ့တဲ့ တလေက်ာ္ေက်ာ္ ၂ လေလာက္ နီးပါးကတည္းက အဲလိုေျပာပါတယ္။ ဆိုေတာ့ လက္ခံဖို႔ အစီအစဥ္ရွိတယ္လို႔ သူတို႔ေျပာတဲ့အခ်ိန္က COVID-19 ေရာဂါ အက်ဘက္မွာရွိတဲ့ အခ်ိန္တုန္းကေပါ့ေနာ္။ ဘယ္လိုလက္ခံမလဲ ဆိုတာကို က်ေနာ္သိထားသေလာက္ ေျပာရရင္ေတာ့ ကုန္းေၾကာင္းနဲ႔ ေရေၾကာင္း ႏွစ္ခုက လက္ခံမယ္ေပါ့၊ ေတာင္ၿပိဳလက္ဝဲက ကုန္းေၾကာင္းကဝင္ရင္ ႀကိမ္ေခ်ာင္းက ေရေၾကာင္းကဝင္တာကို လက္ခံမယ္၊ ေနရာႏွစ္ေနရာ လက္ခံမယ္လို႔ သိပါတယ္။ လက္ခံတဲ့အခါမွာ ဘဂၤလားေဒရွ္႕ဘက္က တရားဝင္ပို႔ရမယ္၊ ပို႔မယ့္လူေတြရဲ႕ လူနာမည္ေတြ လာမယ့္ဦးေရေတြ၊ က်ားမေတြ၊ စာရင္းေတြက က်ေနာ္တို႔ ရၿပီးသားျဖစ္မွာ ျဖစ္တယ္။ ဆိုေတာ့ မိသားစုတခုပို႔လာရင္ က်ေနာ္တို႔ဘက္က လက္ခံဖို႔ ညႇိႏႈိင္းေပးထားတဲ့လူ ဟုတ္မဟုတ္ကို က်ေနာ္တို႔ စိစစ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ လက္ခံမယ့္အစီအစဥ္က ရခိုင္ျပည္နယ္အစိုးရက လက္ခံမယ့္ အစီအစဥ္ မဟုတ္ပါဘူး။ ျပည္ေထာင္စုက လက္ခံမယ့္ အစီအစဥ္လို႔ သိရပါတယ္ခင္ဗ်ာ။”

အခုလို ျမန္မာစစ္ေကာင္စီဘက္က ႐ိုဟင္ဂ်ာ ၇၀၀ ျပန္ေခၚဖို႔ လုပ္ေနတယ္ဆိုတဲ့ ေျပာဆိုခ်က္အေပၚ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ေရာက္ ႐ိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ေတြက ေမးခြန္းထုတ္ပါတယ္။ ဒုကၡသည္စခန္းေတြထဲ ေနရပ္ျပန္ႏိုင္မယ္လို႔ တရားဝင္ေျပာဆိုခ်က္ မရွိဘူးလို႔ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံ ေကာ့ဇ္ဘဇားေဒသ ကုတုပေလာင္ ဒုကၡသည္စခန္း အမွတ္ ၇ မွာ ခိုလံႈေနထိုင္ၿပီး ဒုကၡသည္ေတြကို ပညာေပး အစီအစဥ္ေတြမွာ ကူညီေပးေနတဲ့ ေစတနာ့ဝန္ထမ္း ႐ိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ ကုိေအာင္ၿမိဳင္က ျေပာပါတယ္။

“ဘဂၤလားေဒ့ရွ္အစိုးရ ဘက္ကေရာ ၿပီးေတာ့ UNHCR ေပါ့၊ သူတို႔ဆီကေန ဒီမွာ ဒုကၡသည္ေတြကို ေနရပ္ျပန္ေရးကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး တရားဝင္ အေၾကာင္းၾကားထားတာ ဘာတခုမွ မရွိပါဘူး။ လူေပါင္း ၇၀၀ ေက်ာ္ လက္ခံမယ္ဆိုၿပီး ရခိုင္ျပည္နယ္ေကာင္စီ ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္ ဦးလွသိန္းကေန မီဒီယာေတြကို ေျပာဆိုေနသံပဲ က်ေနာ္တို႔ ၾကားရတယ္။ သူေျပာတဲ့အထဲမွာ ေမးခြန္းထုတ္စရာေတြ အမ်ားႀကီးပါပဲ။ သူေျပာတာေတြက ေရွ႕ေနာက္မညီဘူး။ ေရလမ္းေၾကာင္း၊ ကုန္းလမ္းေၾကာင္း လွဖိုးေခါင္စခန္းေရာ ေျပာတယ္၊ ၇၀၀ ေက်ာ္ရဲ႕ လုံၿခံဳေရးပိုင္းဆိုင္ရာ ဘယ္လိုစီစဥ္ေပးထားတယ္ ဆုိတာလည္း ဒါေတြလည္း မပါဘူး။ ဆိုေတာ့ ဒီဘက္မွာရွိတဲ့ က်ေနာ္တို႔ ဒုကၡသည္ေတြက သူ႔ရဲ႕ အင္တာဗ်ဴးေတြ ေျဖထားတာေတြကို ဒီဘက္မွာ အမ်ိဳးမ်ိဳး ေမးခြန္းထုတ္ေနတာ ရွိတယ္။”

အသက္လုေျပးခဲ့ၾကရတဲ့ ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြဟာ ငါးႏွစ္ေက်ာ္ၾကာ ဒုကၡသည္စခန္းေတြထဲ ပင္ပန္းဆင္းရဲႀကီးစြာ ေနထိုင္လာခဲ့ၿပီး သူတို႔ရဲ႕လုံၿခံဳေရး၊ တရားမွ်တမႈ၊ တန္းတူညီတူရွိမႈ စတဲ့ အခိုင္အမာ အာမခံခ်က္ေပးႏိုင္တဲ့ အေနအထားတခုမရွိဘဲ ေနရပ္ျပန္ဖို႔ဆိုတာ ဘယ္လိုမွ မျဖစ္ႏိုင္ဘူးလို႔ ႐ိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ ကုိကာေမလ္က ဆိုပါတယ္။

“က်ေနာ္ျမင္တာကေတာ့ Justice ဆိုတာ တစုံတခုမွ မရဘဲနဲ႔ အဲ့ဒီ့ေနရာကို ဘယ္သူတဦးတေယာက္မွ ျပန္ဝင္လာစရာ မရွိပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ တရားမွ်တမႈ ရမယ္ဆိုရင္ က်ေနာ္တို႔ ျပန္ဝင္လာဖို႔ အဆင္သင့္ပါပဲ။ အခုက လုံၿခံဳေရးအာမခံခ်က္ တခုမွ မေကာင္းဘူး။ ၿပီးေတာ့ ႏိုင္ငံတကာ အဖြဲ႔အစည္းက တဦးတေယာက္က တာဝန္ခံထားတာ မရွိဘူး။ အဲ့ဒီေတာ့ က်ေနာ္တို႔ အဲ့ဒီေနရာကို ဘယ္လိုပံုစံမ်ိဳးနဲ႔ ဝင္လာလို႔ရမွာလဲ။ ကမၻာ့အသိုင္းအဝိုင္းကေရာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ အစိုးရကေရာ တာဝန္ခံမွပဲ က်ေနာ္တို႔ အဲ့ဒီေနရာကို ေရာက္လာၾကမွာ။”

မဆုမြန္ - ဟုတ္ကဲ့၊ အဲ့ဒီေတာ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ NLD အစိုးရ လက္ထက္တုန္းက သူတို႔ျပန္ေခၚမယ္ဆိုၿပီး လုပ္တယ္။ ကမ့္ပ္ေတြထဲအထိ လာၿပီး ညႇိႏိႈင္းခဲ့တဲ့အထိ ရွိတယ္။ အဆင္မေျပျဖစ္ခဲ့တယ္။ ဆိုေတာ့ ဒီ နစက စစ္တပ္အာဏာသိမ္းၿပီးတဲ့ ေနာက္မွာ ျပန္ဖို႔ဆိုတာ ပိုၿပီးေတာ့မွ စိုးရိမ္စရာျဖစ္လာတယ္။ ဆိုေတာ့ အဲ့ဒီအေျခအေနအေပၚမွာ ကိုကာေမလ္ ဘယ္လိုသုံးသပ္မိလဲ။

ကိုကာေမလ္ - “ျမန္မာႏိုင္ငံဘက္ကေန က်ေနာ္တို႔ ႐ိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ေတြကို ျပန္ေခၚဖို႔ဆိုတာ ႏွစ္ႀကိမ္လာတယ္။ က်ေနာ္တို႔ဘက္က မိမိတို႔ မူရင္းႏိုင္ငံကို ဂုဏ္သိကၡာရွိရွိနဲ႔ပဲ ျပန္လိုပါတယ္လို႔ ေတာင္းဆိုထားတာရွိတယ္။ NLD အစိုးရ လက္ထက္တုန္းက က်ေနာ္တို႔ ေျပာခဲ့တာ တခုပဲရွိတယ္။ Go Home Dialogue လုပ္မယ္၊ က်ေနာ္တို႔ မိခင္ႏိုင္ငံကို ဂုဏ္သိကၡာရွိရွိ ျပန္လာမယ္လို႔ ေျပာခဲ့တယ္။ အဲ့ဒါကို အေျဖမေပးဘဲ ဒီအတိုင္းထားခဲ့လို႔ ေႏွာင့္ေႏွးၾကန္႔ၾကာသြားရတယ္။ က်ေနာ္တို႔ ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြက အားလံုးနဲ႔ တန္းတူပဲလိုခ်င္တာ၊ အပိုမလိုခ်င္ဘူး။ မိမိတို႔ ေနရပ္ဌာေန ေမြးေျမမွာ က်ေနာ္တို႔ ေနထိုင္ရမယ္။ က်ေနာ္တို႔ ဘိုးဘြားမိဘေတြ ေနထိုင္ခဲ့တဲ့ ေနရပ္မွာပဲ က်ေနာ္တို႔ ေနထိုင္ရမယ္။ အဲ့ဒီအခြင့္အေရးကိုပဲ က်ေနာ္တို႔ ေတာင္းဆိုတာ အပိုတခုမွ မပါဘူး။ ဒီမွာရွိတဲ့ ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြ အကုန္လံုးပဲ ဒါကိုပဲလိုခ်င္တာ၊ ဒါကိုပဲ ေတာင္းဆိုတာ။ ဘယ္အစိုးရပဲျဖစ္ျဖစ္ တရားဝင္ ေၾကညာေပးလိုက္ရင္ ကမၻာသိ လူသိ ၾကားသြားရင္ က်ေနာ္တို႔ မနက္ျဖန္ ျပန္ၾကဖို႔ အသင့္ပါပဲလို႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္။”

ေနရပ္ျပန္ေရး ႐ိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ေတြနဲ႔ တိုက္႐ိုက္ေဆြးေႏြးသင့္ၿပီး ေနရပ္ကေန စြန္႔ခြာခဲ့တဲ့ အခ်ိန္ကစၿပီး ႏွစ္ေပါင္း ဘယ္ေလာက္ၾကာၾကာ ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြဟာ ေနရပ္ကိုျပန္လာဖို႔ အၿမဲ အသင့္ျပင္ထားၾကၿပီးသားပါလို႔လည္း ႐ိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ ကုိေအာင္ၿမိဳင္က ေျပာပါတယ္။

“က်ေနာ္တို႔က ျပန္ဖို႔ အၿမဲအဆင္သင့္ရွိပါတယ္။ အဆင္သင့္တာမွ က်ေနာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံကေန ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ကို ေရာက္ကတည္းကကို က်ေနာ္တို႔ဟာ ကိုယ့္ေနရပ္ကို ကိုယ္ျပန္ဖို႔ အဆင္သင့္ရွိတာပါ။ ဒါေပမယ့္ တကယ္တမ္းက က်ေနာ္တို႔ ျပန္ခ်င္ေပမယ့္ က်ေနာ္တို႔ကို ေခၚဖို႔လူ မရွိေတာ့ဘူး။ အကုန္လုံးက အေျပာေတြပဲရွိတယ္၊ လက္ေတြ႔က်တဲ့လုပ္ရပ္ က်ေနာ္တို႔ တခါမွမေတြ႔ဘူး။ အမွန္တကယ္ က်ေနာ္တို႔ကို ေနရပ္ျပန္ေခၚမယ္ဆိုရင္ ျမန္မာဘက္ကေရာ ဒီဘက္က ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ကေရာ UN လည္းရွိမယ္၊ က်ေနာ္တို႔ ဒုကၡသည္ေတြနဲ႔ တိုက္႐ိုက္ေဆြးေႏြးရမယ္။ ဒီမွာ က်ေနာ္တို႔ စခန္းအလိုက္ လူႀကီးေတြရွိတယ္၊ ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္ေတြရွိတယ္၊ လူငယ္ေတြရွိတယ္၊ အမ်ိဳးသမီးေတြရွိတယ္၊ သုံးပြင့္ ေလးပြင့္ဆိုင္ ေဆြးေႏြးၿပီးေတာ့ အေျဖတခုထြက္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္မွ အေျဖေပၚလာမွာပါပဲ။”

အခုဆိုရင္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္က ဒုကၡသည္စခန္းေတြထဲ ခိုလံႈေနထိုင္ေနၾကရတာ ငါးႏွစ္ေက်ာ္ၾကာလာခ်ိန္ ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြ ေနရပ္ရင္းျပန္ႏိုင္ေရး ႏွစ္ဖက္အစိုးရ၊ ကုလသမဂၢနဲ႔ အႀကိမ္ႀကိမ္ ညိႇႏိႈင္းမႈေတြရွိေပမယ့္ ေနရပ္ျပန္ႏိုင္ေရး အစီအစဥ္ေတြက ေႏွာင့္ေႏွးၿပီး မေအာင္မျမင္ ျဖစ္ေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီႏွစ္ထဲမွာေတာ့ ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြ ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရး စတင္ႏိုင္ေျခ ရွိတယ္လို႔ေတာ့ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဆိုင္ရာ တ႐ုတ္သံအမတ္က ဒီသီတင္းပတ္အတြင္း ေျပာဆိုထားပါတယ္။

႐ိုဟင္ဂ်ာ အသုံးအႏႈန္းကို လက္ခံမထားတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံဘက္မွာေတာ့ စစ္ေကာင္စီခန႔္ လူမႈဝန္ထမ္း ကယ္ဆယ္ေရးနဲ႔ ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရး ဝန္ႀကီး ေဒၚသက္သက္ခိုင္နဲ႔ တာဝန္ရွိသူေတြ ၿပီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၁ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ ဒုတိယအပတ္ေလာက္က ရခိုင္ျပည္နယ္ကို လာေရာက္ၿပီး ႐ိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္စခန္းေတြ သြားေရာက္ခဲ့ၿပီးေနာက္ အခုလို ႐ိုဟင္ဂ်ာတခ်ိဳ႕ ျပန္ေခၚမယ္ဆိုတဲ့ ရခိုင္ျပည္နယ္အစိုးရဘက္က ေျပာဆိုသံ ထြက္ေပၚလာတာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

------------------------------

(Unicode)

နေရပ်ပြန်ရေးကိစ္စ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်တွေ တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးဖို့လိုလား

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဘက် တိမ်းရှောင်ထွက်ပြေးသွားတဲ့ သိန်းနဲ့ချီတဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေထဲက လူ ၇၀၀ လောက်ကို ပြန်လက်ခံဖို့ အဆင်သင့်ရှိနေတယ်လို့ ရခိုင်ပြည်နယ်ကောင်စီ ပြောခွင့်ရရဲ့ လတ်တလော ပြောဆိုချက်ဟာ လက်တွေ့မကျဘူးလို့ ရိုဟင်ဂျာ ဒုက္ခသည်တွေက ဝေဖန်ပြောဆိုလိုက်ပါတယ်။ ရိုဟင်ဂျာတွေ နေရပ်ရင်းပြန်နိုင်ရေး ဒုက္ခသည်တွေနဲ့သာ အရင်ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးရမှာဖြစ်ပြီး အဓိက လုံခြုံရေး၊ နောက် ဂုဏ်သိက္ခာရှိစွာ နေရပ်ရင်းပြန်ရေး၊ သူတို့ ဆုံးရှုံးနစ်နာခဲ့ရတာတွေအတွက် တရားမျှတမှုရှိရေး ဆိုတာတွေကို အကောင်အထည်ဖော်ပေးဖို့ ထပ်မံတောင်းဆိုပါတယ်။ အရင် NLD အစိုးရ လက်ထက်ကတည်းက နှောင့်နှေးကြန့်ကြာခဲ့ရတဲ့ ရိုဟင်ဂျာတို့ နေရပ်ပြန်ရေး ဒုက္ခသည်တွေရဲ့ သဘောထားကို မဆုမွန် ဆက်သွယ်မေးမြန်း တင်ပြထားပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၁၇ ခုနှစ်က ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမှာ ARSA အကြမ်းဖက်အဖွဲ့ဘက်က စစ်တပ်စခန်းနဲ့ နယ်ခြားစောင့် တပ်စခန်းတွေကို ဝင်ရောက်စီးနင်းမှုတွေအပြီး စစ်တပ်က နယ်မြေရှင်းလင်းရေးတွေ ဆောင်ရွက်ခဲ့ချိန် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုတွေ ရှိတာကြောင့် ဘင်္ဂလားဒေရှ့်နိုင်ငံဘက်ကို ရိုဟင်ဂျာ သိန်းနဲ့ချီ ထွက်ပြေးခိုလှုံနေကြတာပါ။

မြန်မာနိုင်ငံမှာ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ၂၀၂၂ ခုနှစ် နှစ်ဆန်းပိုင်း မတ်လလောက်မှာတော့ ဒီလို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဘက် ထွက်ပြေးသွားတဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေထဲက လူ ၇၀၀ လောက်ကို ပြန်လည်လက်ခံဖို့ အဆင်သင့်ရှိနေတယ်လို့ ရခိုင်ပြည်နယ်ကောင်စီ ပြောခွင့်ရ ဦးလှသိန်းက ဗွီအိုအေမြန်မာပိုင်းကို ပြောခဲ့ပါတယ်။ ပြည်ထောင်စုအစိုးရရဲ့ အစီအစဉ်ဖြစ်ပြီး အရင် NLD အစိုးရ လက်ထက်ကတည်းက သဘောတူညီချက်အတိုင်း လက်ခံမှာဖြစ်တယ်လို့ ဦးလှသိန်းက ပြောခဲ့တာပါ။

“လူ ၇၀၀ လောက်ကို လက်ခံဖို့ အစီအစဉ်ရှိတယ်ဆိုတာ လွန်ခဲ့တဲ့ တလကျော်ကျော် ၂ လလောက် နီးပါးကတည်းက အဲလိုပြောပါတယ်။ ဆိုတော့ လက်ခံဖို့ အစီအစဉ်ရှိတယ်လို့ သူတို့ပြောတဲ့အချိန်က COVID-19 ရောဂါ အကျဘက်မှာရှိတဲ့ အချိန်တုန်းကပေါ့နော်။ ဘယ်လိုလက်ခံမလဲ ဆိုတာကို ကျနော်သိထားသလောက် ပြောရရင်တော့ ကုန်းကြောင်းနဲ့ ရေကြောင်း နှစ်ခုက လက်ခံမယ်ပေါ့၊ တောင်ပြိုလက်ဝဲက ကုန်းကြောင်းကဝင်ရင် ကြိမ်ချောင်းက ရေကြောင်းကဝင်တာကို လက်ခံမယ်၊ နေရာနှစ်နေရာ လက်ခံမယ်လို့ သိပါတယ်။ လက်ခံတဲ့အခါမှာ ဘင်္ဂလားဒေရှ့်ဘက်က တရားဝင်ပို့ရမယ်၊ ပို့မယ့်လူတွေရဲ့ လူနာမည်တွေ လာမယ့်ဦးရေတွေ၊ ကျားမတွေ၊ စာရင်းတွေက ကျနော်တို့ ရပြီးသားဖြစ်မှာ ဖြစ်တယ်။ ဆိုတော့ မိသားစုတခုပို့လာရင် ကျနော်တို့ဘက်က လက်ခံဖို့ ညှိနှိုင်းပေးထားတဲ့လူ ဟုတ်မဟုတ်ကို ကျနော်တို့ စိစစ်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ လက်ခံမယ့်အစီအစဉ်က ရခိုင်ပြည်နယ်အစိုးရက လက်ခံမယ့် အစီအစဉ် မဟုတ်ပါဘူး။ ပြည်ထောင်စုက လက်ခံမယ့် အစီအစဉ်လို့ သိရပါတယ်ခင်ဗျာ။”

အခုလို မြန်မာစစ်ကောင်စီဘက်က ရိုဟင်ဂျာ ၇၀၀ ပြန်ခေါ်ဖို့ လုပ်နေတယ်ဆိုတဲ့ ပြောဆိုချက်အပေါ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရောက် ရိုဟင်ဂျာ ဒုက္ခသည်တွေက မေးခွန်းထုတ်ပါတယ်။ ဒုက္ခသည်စခန်းတွေထဲ နေရပ်ပြန်နိုင်မယ်လို့ တရားဝင်ပြောဆိုချက် မရှိဘူးလို့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ ကော့ဇ်ဘဇားဒေသ ကုတုပလောင် ဒုက္ခသည်စခန်း အမှတ် ၇ မှာ ခိုလှုံနေထိုင်ပြီး ဒုက္ခသည်တွေကို ပညာပေး အစီအစဉ်တွေမှာ ကူညီပေးနေတဲ့ စေတနာ့ဝန်ထမ်း ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည် ကိုအောင်မြိုင်က ြပောပါတယ်။

“ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အစိုးရ ဘက်ကရော ပြီးတော့ UNHCR ပေါ့၊ သူတို့ဆီကနေ ဒီမှာ ဒုက္ခသည်တွေကို နေရပ်ပြန်ရေးကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တရားဝင် အကြောင်းကြားထားတာ ဘာတခုမှ မရှိပါဘူး။ လူပေါင်း ၇၀၀ ကျော် လက်ခံမယ်ဆိုပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်ကောင်စီ ပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ် ဦးလှသိန်းကနေ မီဒီယာတွေကို ပြောဆိုနေသံပဲ ကျနော်တို့ ကြားရတယ်။ သူပြောတဲ့အထဲမှာ မေးခွန်းထုတ်စရာတွေ အများကြီးပါပဲ။ သူပြောတာတွေက ရှေ့နောက်မညီဘူး။ ရေလမ်းကြောင်း၊ ကုန်းလမ်းကြောင်း လှဖိုးခေါင်စခန်းရော ပြောတယ်၊ ၇၀၀ ကျော်ရဲ့ လုံခြုံရေးပိုင်းဆိုင်ရာ ဘယ်လိုစီစဉ်ပေးထားတယ် ဆိုတာလည်း ဒါတွေလည်း မပါဘူး။ ဆိုတော့ ဒီဘက်မှာရှိတဲ့ ကျနော်တို့ ဒုက္ခသည်တွေက သူ့ရဲ့ အင်တာဗျူးတွေ ဖြေထားတာတွေကို ဒီဘက်မှာ အမျိုးမျိုး မေးခွန်းထုတ်နေတာ ရှိတယ်။”

အသက်လုပြေးခဲ့ကြရတဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေဟာ ငါးနှစ်ကျော်ကြာ ဒုက္ခသည်စခန်းတွေထဲ ပင်ပန်းဆင်းရဲကြီးစွာ နေထိုင်လာခဲ့ပြီး သူတို့ရဲ့လုံခြုံရေး၊ တရားမျှတမှု၊ တန်းတူညီတူရှိမှု စတဲ့ အခိုင်အမာ အာမခံချက်ပေးနိုင်တဲ့ အနေအထားတခုမရှိဘဲ နေရပ်ပြန်ဖို့ဆိုတာ ဘယ်လိုမှ မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည် ကိုကာမေလ်က ဆိုပါတယ်။

“ကျနော်မြင်တာကတော့ Justice ဆိုတာ တစုံတခုမှ မရဘဲနဲ့ အဲ့ဒီ့နေရာကို ဘယ်သူတဦးတယောက်မှ ပြန်ဝင်လာစရာ မရှိပါဘူး။ ဒါပေမယ့် တရားမျှတမှု ရမယ်ဆိုရင် ကျနော်တို့ ပြန်ဝင်လာဖို့ အဆင်သင့်ပါပဲ။ အခုက လုံခြုံရေးအာမခံချက် တခုမှ မကောင်းဘူး။ ပြီးတော့ နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းက တဦးတယောက်က တာဝန်ခံထားတာ မရှိဘူး။ အဲ့ဒီတော့ ကျနော်တို့ အဲ့ဒီနေရာကို ဘယ်လိုပုံစံမျိုးနဲ့ ဝင်လာလို့ရမှာလဲ။ ကမ္ဘာ့အသိုင်းအဝိုင်းကရော ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အစိုးရကရော တာဝန်ခံမှပဲ ကျနော်တို့ အဲ့ဒီနေရာကို ရောက်လာကြမှာ။”

မဆုမွန် - ဟုတ်ကဲ့၊ အဲ့ဒီတော့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် NLD အစိုးရ လက်ထက်တုန်းက သူတို့ပြန်ခေါ်မယ်ဆိုပြီး လုပ်တယ်။ ကမ့်ပ်တွေထဲအထိ လာပြီး ညှိနှိုင်းခဲ့တဲ့အထိ ရှိတယ်။ အဆင်မပြေဖြစ်ခဲ့တယ်။ ဆိုတော့ ဒီ နစက စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးတဲ့ နောက်မှာ ပြန်ဖို့ဆိုတာ ပိုပြီးတော့မှ စိုးရိမ်စရာဖြစ်လာတယ်။ ဆိုတော့ အဲ့ဒီအခြေအနေအပေါ်မှာ ကိုကာမေလ် ဘယ်လိုသုံးသပ်မိလဲ။

ကိုကာမေလ် - “မြန်မာနိုင်ငံဘက်ကနေ ကျနော်တို့ ရိုဟင်ဂျာ ဒုက္ခသည်တွေကို ပြန်ခေါ်ဖို့ဆိုတာ နှစ်ကြိမ်လာတယ်။ ကျနော်တို့ဘက်က မိမိတို့ မူရင်းနိုင်ငံကို ဂုဏ်သိက္ခာရှိရှိနဲ့ပဲ ပြန်လိုပါတယ်လို့ တောင်းဆိုထားတာရှိတယ်။ NLD အစိုးရ လက်ထက်တုန်းက ကျနော်တို့ ပြောခဲ့တာ တခုပဲရှိတယ်။ Go Home Dialogue လုပ်မယ်၊ ကျနော်တို့ မိခင်နိုင်ငံကို ဂုဏ်သိက္ခာရှိရှိ ပြန်လာမယ်လို့ ပြောခဲ့တယ်။ အဲ့ဒါကို အဖြေမပေးဘဲ ဒီအတိုင်းထားခဲ့လို့ နှောင့်နှေးကြန့်ကြာသွားရတယ်။ ကျနော်တို့ ရိုဟင်ဂျာတွေက အားလုံးနဲ့ တန်းတူပဲလိုချင်တာ၊ အပိုမလိုချင်ဘူး။ မိမိတို့ နေရပ်ဌာနေ မွေးမြေမှာ ကျနော်တို့ နေထိုင်ရမယ်။ ကျနော်တို့ ဘိုးဘွားမိဘတွေ နေထိုင်ခဲ့တဲ့ နေရပ်မှာပဲ ကျနော်တို့ နေထိုင်ရမယ်။ အဲ့ဒီအခွင့်အရေးကိုပဲ ကျနော်တို့ တောင်းဆိုတာ အပိုတခုမှ မပါဘူး။ ဒီမှာရှိတဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေ အကုန်လုံးပဲ ဒါကိုပဲလိုချင်တာ၊ ဒါကိုပဲ တောင်းဆိုတာ။ ဘယ်အစိုးရပဲဖြစ်ဖြစ် တရားဝင် ကြေညာပေးလိုက်ရင် ကမ္ဘာသိ လူသိ ကြားသွားရင် ကျနော်တို့ မနက်ဖြန် ပြန်ကြဖို့ အသင့်ပါပဲလို့ ပြောချင်ပါတယ်။”

နေရပ်ပြန်ရေး ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်တွေနဲ့ တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးသင့်ပြီး နေရပ်ကနေ စွန့်ခွာခဲ့တဲ့ အချိန်ကစပြီး နှစ်ပေါင်း ဘယ်လောက်ကြာကြာ ရိုဟင်ဂျာတွေဟာ နေရပ်ကိုပြန်လာဖို့ အမြဲ အသင့်ပြင်ထားကြပြီးသားပါလို့လည်း ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည် ကိုအောင်မြိုင်က ပြောပါတယ်။

“ကျနော်တို့က ပြန်ဖို့ အမြဲအဆင်သင့်ရှိပါတယ်။ အဆင်သင့်တာမှ ကျနော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံကနေ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကို ရောက်ကတည်းကကို ကျနော်တို့ဟာ ကိုယ့်နေရပ်ကို ကိုယ်ပြန်ဖို့ အဆင်သင့်ရှိတာပါ။ ဒါပေမယ့် တကယ်တမ်းက ကျနော်တို့ ပြန်ချင်ပေမယ့် ကျနော်တို့ကို ခေါ်ဖို့လူ မရှိတော့ဘူး။ အကုန်လုံးက အပြောတွေပဲရှိတယ်၊ လက်တွေ့ကျတဲ့လုပ်ရပ် ကျနော်တို့ တခါမှမတွေ့ဘူး။ အမှန်တကယ် ကျနော်တို့ကို နေရပ်ပြန်ခေါ်မယ်ဆိုရင် မြန်မာဘက်ကရော ဒီဘက်က ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကရော UN လည်းရှိမယ်၊ ကျနော်တို့ ဒုက္ခသည်တွေနဲ့ တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးရမယ်။ ဒီမှာ ကျနော်တို့ စခန်းအလိုက် လူကြီးတွေရှိတယ်၊ ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်တွေရှိတယ်၊ လူငယ်တွေရှိတယ်၊ အမျိုးသမီးတွေရှိတယ်၊ သုံးပွင့် လေးပွင့်ဆိုင် ဆွေးနွေးပြီးတော့ အဖြေတခုထွက်အောင် ဆောင်ရွက်မှ အဖြေပေါ်လာမှာပါပဲ။”

အခုဆိုရင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်က ဒုက္ခသည်စခန်းတွေထဲ ခိုလှုံနေထိုင်နေကြရတာ ငါးနှစ်ကျော်ကြာလာချိန် ရိုဟင်ဂျာတွေ နေရပ်ရင်းပြန်နိုင်ရေး နှစ်ဖက်အစိုးရ၊ ကုလသမဂ္ဂနဲ့ အကြိမ်ကြိမ် ညှိနှိုင်းမှုတွေရှိပေမယ့် နေရပ်ပြန်နိုင်ရေး အစီအစဉ်တွေက နှောင့်နှေးပြီး မအောင်မမြင် ဖြစ်နေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနှစ်ထဲမှာတော့ ရိုဟင်ဂျာတွေ ပြန်လည်နေရာချထားရေး စတင်နိုင်ခြေ ရှိတယ်လို့တော့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဆိုင်ရာ တရုတ်သံအမတ်က ဒီသီတင်းပတ်အတွင်း ပြောဆိုထားပါတယ်။

ရိုဟင်ဂျာ အသုံးအနှုန်းကို လက်ခံမထားတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဘက်မှာတော့ စစ်ကောင်စီခန့် လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနဲ့ ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီး ဒေါ်သက်သက်ခိုင်နဲ့ တာဝန်ရှိသူတွေ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ဒုတိယအပတ်လောက်က ရခိုင်ပြည်နယ်ကို လာရောက်ပြီး ရိုဟင်ဂျာ ဒုက္ခသည်စခန်းတွေ သွားရောက်ခဲ့ပြီးနောက် အခုလို ရိုဟင်ဂျာတချို့ ပြန်ခေါ်မယ်ဆိုတဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ်အစိုးရဘက်က ပြောဆိုသံ ထွက်ပေါ်လာတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

XS
SM
MD
LG