သံုးရလြယ္ကူေစသည့္ Link မ်ား

logo-print
ေနာက္ဆုံးရသတင္း

အီရန္ဆႏၵျပပြဲ လူထုအံုၾကြမႈ ျဖစ္လာႏိုင္သလား


ယူကရိန္း ခရီးသည္တင္ ေလယာဥ္ကို အီရန္စစ္တပ္က ပစ္ခ်လိုက္ေၾကာင္း ေျပာၾကားအၿပီး ရက္ဆက္ ဆႏၵျပပြဲေတြ ျဖစ္ေပၚခဲ့တာကို ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ အစိုးရအေပၚ ျပည္သူေတြက အေတာ္ေလး မေက်မနပ္ ျဖစ္ေနတယ္ ဆိုတာကို ျပသလိုက္တာပါ။ အီရန္လူမ်ိဳး အမ်ားစု အပါအဝင္ ေလယာဥ္ေပၚ ပါလာတဲ့ ခရီးသည္ ၁၇၆ ေယာက္ ေသဆုံးသြားရတဲ့ ျဖစ္ရပ္အတြက္ သူတို႔မွာတာဝန္ရွိေၾကာင္း အီရန္အစိုးရ ဝန္ခံ ေျပာၾကားအၿပီးမွာ ဆႏၵျပပြဲေတြ ျဖစ္ခဲ့တာပါ။
ေလယာဥ္ပစ္ခ်လိုက္တဲ့ ျဖစ္ရပ္က အီရန္က ထိပ္တန္းဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးကို အေမရိကန္က ပစ္မွတ္ထား သတ္ျဖတ္လိုက္တဲ့ အေပၚ အမ်က္ထြက္ေနရာ ကေန ႏိုင္ငံေရး ဖိႏွိပ္မႈနဲ႔ အေမရိကန္ရဲ႕ စီးပြားေရးအရ ပိတ္ဆို႔ အေရးယူမႈေတြေၾကာင့္ တိုင္းျပည္စီးပြားက်ေနတဲ့ အေျခအေနေတြအတြက္ ျပည္သူေတြရဲ႕ ေဒါသဟာ အီရန္အစိုးရဘက္ကို လွည့္သြားခဲ့ပါတယ္။ ဒီဆႏၵျပပြဲေတြက အမ်ားစုပါဝင္လာမယ့္ ေတာ္လွန္ပုန္ကန္မႈျဖစ္လာမလားတာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဗြီအိုေအ သတင္းေထာက္ Brian Padden သတင္းေပးပို႔ထားတာကို ကိုေဇာ္ဝင္းလႈိင္က တင္ျပေပးပါမယ္။

ရာနဲ႔ခ်ီတဲ့ အီရန္ေက်ာင္းသားေတြက တိုင္းျပည္ရဲ႕ အစၥလာမၼစ္ ေခါင္းေဆာင္ေတြကို ရႈတ္ခ် ဆႏၵျပေနၾကေပမယ့္ ဒီကေန တႏိုင္ငံလုံး အတိုင္းအတာနဲ႔ ေတာ္လွန္ ပုန္ကန္မႈေတြ ျဖစ္လာ မလားဆိုတာ ေျပာဖို႔ ေစာလြန္းေသးတယ္လို႔ Brookings Institution က Michael O’Hanlon လို သုေတသီေတြက သုံးသပ္ပါတယ္။

“လက္ရွိ ဆႏၵျပပြဲေတြ ဘယ္ေလာက္ဘဲ ႀကီးေနပါေစ ဒါဟာ တႏိုင္ငံလုံး ပါဝင္တဲ့ ဧရာမ ဆႏၵျပပြဲႀကီးေတြ အျဖစ္ ပ်ံ႕ႏွံ႔ လာမယ္လို႔ က်ေနာ္ ေမွ်ာ္လင့္မထားပါဘူး။”

တီဟီရန္ေလဆိပ္က တက္ခါစ ေလးမွာဘဲ ယူကရိန္း ခရီးသည္တင္ ေလယာဥ္ကို ဇန္နဝါရီလ ၈ ရက္ေန႔က မွားယြင္း ပစ္ခ်မိခဲ့ေၾကာင္း အီရန္အစိုးရက ဝန္ခံ ေျပာၾကားအၿပီးမွာ ေက်ာင္းသားေတြ အမ်ားစုပါဝင္တဲ့ ဆႏၵျပပြဲေတြ ျဖစ္ေပၚခဲ့တာပါ။ အဲဒီ ပစ္ခ်မႈေၾကာင့္ ေလယာဥ္ေပၚ ပါလာတဲ့ ခရီးသည္ ၁၇၆ ေယာက္စလုံး ေသဆုံးခဲ့တာပါ။

အဲဒီေလယာဥ္ပစ္ခ်မႈနဲ႔ ဆက္ႏြယ္ေနသူေတြကို ဖမ္းဆီး ထိန္းသိမ္းလိုက္ေၾကာင္း အခုသီတင္းပတ္ ထဲမွာဘဲ အီရန္က ေၾကညာခဲ့ပါတယ္။ အီရန္က ထိပ္တန္းဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး Qassem Soleimani ကို အေမရိကန္က ပစ္မွတ္ထား သတ္ျဖတ္လိုက္တာကို လက္စားေခ်တဲ့ အေနနဲ႔ အီရတ္မွာရွိတဲ့ အေမရိကန္ေလတပ္ အေျခစိုက္ စခန္းကို အီရန္က ဒုံးက်ည္နဲ႔ ပစ္ခတ္တဲ့ေန႔မွာဘဲ ယူကရိန္းေလယာဥ္ကို ပစ္ခ်လိုက္တာပါ။

ဆႏၵျပသူေတြက ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး Soleimani ရဲ႕ ႐ုပ္ပုံေတြကို ဆြဲခ်ပစ္တာနဲ႔ မ်က္ရည္ယိုဗုံးေတြနဲ႔ ပစ္ေနတဲ့ ရဲေတြရဲ႕လက္က လြတ္ႏိုင္ဖို႔ ထြက္ေျပးေနၾကတဲ့ ေက်ာင္းသားေတြကို မွတ္တမ္းတင္ ႐ိုက္ကူးထားတဲ့ ဗြီဒီယိုေတြ လူမႈကြန္ယက္ေပၚမွာ ပ်ံ႕ႏွံ႔ေနပါတယ္။ ဆႏၵျပသူ အမ်ားအျပားလည္း ဖမ္းဆီးခံခဲ့ရပါတယ္။

ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး Soleimani ရဲ႕ ဈာပနကို လိုက္ပါ ပို႔ေဆာင္ၾကသူေတြက အေမရိကန္ကို လက္စားေခ်ဖို႔ ေႂကြးေၾကာ္ၾက အၿပီး မၾကာခင္မွာဘဲ အီရန္အစိုးရကို ဆန႔္က်င္တဲ့ ဆႏၵျပပြဲေတြ ျဖစ္ေပၚခဲ့တာပါ။ ဓါတ္ဆီေဈးေတြကို ၅၀ ရာခိုင္ႏႈန္း အထိ တိုးျမင့္သြားဖို႔ ႏိုဝင္ဘာလမွာ အစိုးရက ေၾကညာအၿပီး ျဖစ္ေပၚခဲ့တဲ့ ဆႏၵျပပြဲေတြေနာက္ပိုင္း အစိုးရကို ဆန႔္က်င္တဲ့ ဆႏၵျပပြဲေတြ အခုလို ထပ္မံ ျဖစ္ေပၚလာတာပါ။ တခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ လုံၿခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕ေတြက လက္နက္မဲ့ ဆႏၵျပသူေတြကို ပစ္ခတ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါနဲ႔ပတ္သက္လို႔ Atlantic ေကာင္စီက သုေတသီ William Wechsler က အခုလို မွတ္ခ်က္ေပးပါတယ္။

“သူတို႔ကို ၿခိမ္းေျခာက္မႈျဖစ္လာရင္ အီရန္အစိုးရက အၾကမ္းဖက္ ေျဖရွင္းတတ္တဲ့ အစဥ္အလာ ရွိပါတယ္။ အခုဆႏၵျပပြဲေတြက အဲဒီလို အၾကမ္းဖက္ ေျဖရွင္းမႈေတြကို ေက်ာ္လြားႏိုင္ပါ့မလားဆိုတဲ့ အရိပ္လကၡဏာေတာ့ မေတြ႕ရေသးပါဘူး။”

အီရန္ရဲ႕ ပဲ့ထိန္းတပ္ ဒုံးက်ည္ အစီအစဥ္နဲ႔ ေဒသတြင္းက စစ္ေသြးႂကြေတြကို ပံ့ပိုးေနတာေတြ ရပ္တန႔္ေရးအတြက္ ရည္႐ြယ္ ခ်မွတ္တဲ့ အေမရိကန္ရဲ႕ ပိတ္ဆို႔အေရးယူမႈေတြကလည္း အီရန္စီးပြားေရးကို အထိနာေစပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ျပည္သူေတြက မေက်မနပ္ျဖစ္ၿပီး ဆႏၵျပၾကတာပါ။ ဒါေပမယ့္ ပိတ္ဆို႔ အေရးယူမႈေတြေၾကာင့္ အေမရိကန္ အေပၚ မေက်နပ္မႈေတြ တိုးလာေစတယ္လို႔ ICG ႏိုင္ငံတကာ ပဋိပကၡေလ့လာေရးအဖြဲ႕က Ali Vaez က သုံးသပ္ပါတယ္။

“အီရန္ ျပည္သူေတြက အင္မတန္ ရန္မူလိုတဲ့ အေမရိကန္နဲ႔ ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္လြန္းတဲ့ သူတို႔အစိုးရၾကားမွာ ပိတ္မိေနတယ္၊ သူတို႔ကို ဘယ္အစိုးရကမွ ဂ႐ုမစိုက္ၾကဘူးလို႔ ခံစားေနၾကရတာပါ။”

ဒီအေတာအတြင္း အီရန္အစိုးရကေတာ့ ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပက ဖိအားေတြကို အာခံၿပီး သူတို႔ရဲ႕ ယူေရနီယံ သန႔္စင္ေရး အစီအစဥ္ကို ကန႔္သတ္ထားတဲ့ ႏိုင္ငံတကာ ႏ်ဴးကလီးယားသေဘာတူညီခ်က္ကေေန ႏုတ္ထြက္မယ္လို႔ ေျပာၾကားလိုက္ပါတယ္။ ဒီ လုပ္ေဆာင္မႈေတြက ႏိုင္ငံတကာရဲ႕ ဒဏ္ခတ္ပိတ္ဆို႔မႈေတြကို ထပ္မံ ျဖစ္ေပၚလာေစႏိုင္ပါတယ္။

အီရန္ဆႏၵျပပြဲ လူထုအံုၾကြမႈ ျဖစ္လာႏိုင္သလား
please wait

No media source currently available

0:00 0:04:00 0:00
တိုက္႐ိုက္ လင့္ခ္

(Unicode)

ယူကရိန်း ခရီးသည်တင် လေယာဉ်ကို အီရန်စစ်တပ်က ပစ်ချလိုက်ကြောင်း ပြောကြားအပြီး ရက်ဆက် ဆန္ဒပြပွဲတွေ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တာကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် အစိုးရအပေါ် ပြည်သူတွေက အတော်လေး မကျေမနပ် ဖြစ်နေတယ် ဆိုတာကို ပြသလိုက်တာပါ။ အီရန်လူမျိုး အများစု အပါအဝင် လေယာဉ်ပေါ် ပါလာတဲ့ ခရီးသည် ၁၇၆ ယောက် သေဆုံးသွားရတဲ့ ဖြစ်ရပ်အတွက် သူတို့မှာတာဝန်ရှိကြောင်း အီရန်အစိုးရ ဝန်ခံ ပြောကြားအပြီးမှာ ဆန္ဒပြပွဲတွေ ဖြစ်ခဲ့တာပါ။

လေယာဉ်ပစ်ချလိုက်တဲ့ ဖြစ်ရပ်က အီရန်က ထိပ်တန်းဗိုလ်ချုပ်ကြီးကို အမေရိကန်က ပစ်မှတ်ထား သတ်ဖြတ်လိုက်တဲ့ အပေါ် အမျက်ထွက်နေရာ ကနေ နိုင်ငံရေး ဖိနှိပ်မှုနဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ စီးပွားရေးအရ ပိတ်ဆို့ အရေးယူမှုတွေကြောင့် တိုင်းပြည်စီးပွားကျနေတဲ့ အခြေအနေတွေအတွက် ပြည်သူတွေရဲ့ ဒေါသဟာ အီရန်အစိုးရဘက်ကို လှည့်သွားခဲ့ပါတယ်။ ဒီဆန္ဒပြပွဲတွေက အများစုပါဝင်လာမယ့် တော်လှန်ပုန်ကန်မှုဖြစ်လာမလားတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဗွီအိုအေ သတင်းထောက် Brian Padden သတင်းပေးပို့ထားတာကို ကိုဇော်ဝင်းလှိုင်က တင်ပြပေးပါမယ်။

ရာနဲ့ချီတဲ့ အီရန်ကျောင်းသားတွေက တိုင်းပြည်ရဲ့ အစ္စလာမ္မစ် ခေါင်းဆောင်တွေကို ရှုတ်ချ ဆန္ဒပြနေကြပေမယ့် ဒီကနေ တနိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာနဲ့ တော်လှန် ပုန်ကန်မှုတွေ ဖြစ်လာ မလားဆိုတာ ပြောဖို့ စောလွန်းသေးတယ်လို့ Brookings Institution က Michael O’Hanlon လို သုတေသီတွေက သုံးသပ်ပါတယ်။

“လက်ရှိ ဆန္ဒပြပွဲတွေ ဘယ်လောက်ဘဲ ကြီးနေပါစေ ဒါဟာ တနိုင်ငံလုံး ပါဝင်တဲ့ ဧရာမ ဆန္ဒပြပွဲကြီးတွေ အဖြစ် ပျံ့နှံ့ လာမယ်လို့ ကျနော် မျှော်လင့်မထားပါဘူး။”

တီဟီရန်လေဆိပ်က တက်ခါစ လေးမှာဘဲ ယူကရိန်း ခရီးသည်တင် လေယာဉ်ကို ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့က မှားယွင်း ပစ်ချမိခဲ့ကြောင်း အီရန်အစိုးရက ဝန်ခံ ပြောကြားအပြီးမှာ ကျောင်းသားတွေ အများစုပါဝင်တဲ့ ဆန္ဒပြပွဲတွေ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တာပါ။ အဲဒီ ပစ်ချမှုကြောင့် လေယာဉ်ပေါ် ပါလာတဲ့ ခရီးသည် ၁၇၆ ယောက်စလုံး သေဆုံးခဲ့တာပါ။

အဲဒီလေယာဉ်ပစ်ချမှုနဲ့ ဆက်နွယ်နေသူတွေကို ဖမ်းဆီး ထိန်းသိမ်းလိုက်ကြောင်း အခုသီတင်းပတ် ထဲမှာဘဲ အီရန်က ကြေညာခဲ့ပါတယ်။ အီရန်က ထိပ်တန်းဗိုလ်ချုပ်ကြီး Qassem Soleimani ကို အမေရိကန်က ပစ်မှတ်ထား သတ်ဖြတ်လိုက်တာကို လက်စားချေတဲ့ အနေနဲ့ အီရတ်မှာရှိတဲ့ အမေရိကန်လေတပ် အခြေစိုက် စခန်းကို အီရန်က ဒုံးကျည်နဲ့ ပစ်ခတ်တဲ့နေ့မှာဘဲ ယူကရိန်းလေယာဉ်ကို ပစ်ချလိုက်တာပါ။ ဆန္ဒပြသူတွေက ဗိုလ်ချုပ်ကြီး Soleimani ရဲ့ ရုပ်ပုံတွေကို ဆွဲချပစ်တာနဲ့ မျက်ရည်ယိုဗုံးတွေနဲ့ ပစ်နေတဲ့ ရဲတွေရဲ့လက်က လွတ်နိုင်ဖို့ ထွက်ပြေးနေကြတဲ့ ကျောင်းသားတွေကို မှတ်တမ်းတင် ရိုက်ကူးထားတဲ့ ဗွီဒီယိုတွေ လူမှုကွန်ယက်ပေါ်မှာ ပျံ့နှံ့နေပါတယ်။ ဆန္ဒပြသူ အများအပြားလည်း ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပါတယ်။

ဗိုလ်ချုပ်ကြီး Soleimani ရဲ့ ဈာပနကို လိုက်ပါ ပို့ဆောင်ကြသူတွေက အမေရိကန်ကို လက်စားချေဖို့ ကြွေးကြော်ကြ အပြီး မကြာခင်မှာဘဲ အီရန်အစိုးရကို ဆန့်ကျင်တဲ့ ဆန္ဒပြပွဲတွေ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တာပါ။ ဓါတ်ဆီဈေးတွေကို ၅၀ ရာခိုင်နှုန်း အထိ တိုးမြင့်သွားဖို့ နိုဝင်ဘာလမှာ အစိုးရက ကြေညာအပြီး ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တဲ့ ဆန္ဒပြပွဲတွေနောက်ပိုင်း အစိုးရကို ဆန့်ကျင်တဲ့ ဆန္ဒပြပွဲတွေ အခုလို ထပ်မံ ဖြစ်ပေါ်လာတာပါ။ တချို့နေရာတွေမှာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့တွေက လက်နက်မဲ့ ဆန္ဒပြသူတွေကို ပစ်ခတ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါနဲ့ပတ်သက်လို့ Atlantic ကောင်စီက သုတေသီ William Wechsler က အခုလို မှတ်ချက်ပေးပါတယ်။

“သူတို့ကို ခြိမ်းခြောက်မှုဖြစ်လာရင် အီရန်အစိုးရက အကြမ်းဖက် ဖြေရှင်းတတ်တဲ့ အစဉ်အလာ ရှိပါတယ်။ အခုဆန္ဒပြပွဲတွေက အဲဒီလို အကြမ်းဖက် ဖြေရှင်းမှုတွေကို ကျော်လွားနိုင်ပါ့မလားဆိုတဲ့ အရိပ်လက္ခဏာတော့ မတွေ့ရသေးပါဘူး။”

အီရန်ရဲ့ ပဲ့ထိန်းတပ် ဒုံးကျည် အစီအစဉ်နဲ့ ဒေသတွင်းက စစ်သွေးကြွတွေကို ပံ့ပိုးနေတာတွေ ရပ်တန့်ရေးအတွက် ရည်ရွယ် ချမှတ်တဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေကလည်း အီရန်စီးပွားရေးကို အထိနာစေပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း ပြည်သူတွေက မကျေမနပ်ဖြစ်ပြီး ဆန္ဒပြကြတာပါ။ ဒါပေမယ့် ပိတ်ဆို့ အရေးယူမှုတွေကြောင့် အမေရိကန် အပေါ် မကျေနပ်မှုတွေ တိုးလာစေတယ်လို့ ICG နိုင်ငံတကာ ပဋိပက္ခလေ့လာရေးအဖွဲ့က Ali Vaez က သုံးသပ်ပါတယ်။

“အီရန် ပြည်သူတွေက အင်မတန် ရန်မူလိုတဲ့ အမေရိကန်နဲ့ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်လွန်းတဲ့ သူတို့အစိုးရကြားမှာ ပိတ်မိနေတယ်၊ သူတို့ကို ဘယ်အစိုးရကမှ ဂရုမစိုက်ကြဘူးလို့ ခံစားနေကြရတာပါ။”

ဒီအတောအတွင်း အီရန်အစိုးရကတော့ ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပက ဖိအားတွေကို အာခံပြီး သူတို့ရဲ့ ယူရေနီယံ သန့်စင်ရေး အစီအစဉ်ကို ကန့်သတ်ထားတဲ့ နိုင်ငံတကာ နျူးကလီးယားသဘောတူညီချက်ကေနေ နုတ်ထွက်မယ်လို့ ပြောကြားလိုက်ပါတယ်။ ဒီ လုပ်ဆောင်မှုတွေက နိုင်ငံတကာရဲ့ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုတွေကို ထပ်မံ ဖြစ်ပေါ်လာစေနိုင်ပါတယ်။

၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္ သမၼတေရြးေကာက္ပြဲ ျပည္နယ္အသီးသီးအလိုက္ရလဒ္မ်ား

XS
SM
MD
LG